(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Advanced Microdevices Manuals | Linear Circuits Manuals | Supertex Manuals | Sundry Manuals | Echelon Manuals | RCA Manuals | National Semiconductor Manuals | Hewlett Packard Manuals | Signetics Manuals | Fluke Manuals | Datel Manuals | Intersil Manuals | Zilog Manuals | Maxim Manuals | Dallas Semiconductor Manuals | Temperature Manuals | SGS Manuals | Quantum Electronics Manuals | STDBus Manuals | Texas Instruments Manuals | IBM Microsoft Manuals | Grammar Analysis | Harris Manuals | Arrow Manuals | Monolithic Memories Manuals | Intel Manuals | Fault Tolerance Manuals | Johns Hopkins University Commencement | PHOIBLE Online | International Rectifier Manuals | Rectifiers scrs Triacs Manuals | Standard Microsystems Manuals | Additional Collections | Control PID Fuzzy Logic Manuals | Densitron Manuals | Philips Manuals | The Andhra Pradesh Legislative Assembly Debates | Linear Technologies Manuals | Cermetek Manuals | Miscellaneous Manuals | Hitachi Manuals | The Video Box | Communication Manuals | Scenix Manuals | Motorola Manuals | Agilent Manuals
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Bibliotheca historica Dano-Norvegica, sive De scirptoribus rerum Dano-Norvegicarum commentarius historico literarius"

1 



i NlCOLAI PeT^I SlBBERl 

Regii ad areem Gluckftadienfein Cond 
natoris auUci 



IBLIOTHF 



CA HISTORICA 

DANO NORVEGICi 




Si\)e 



No»'vcgicarum Commentatius Hiilo 



De Scnptoribus remiii Daii 

mm Comment. 
rico Licerarius^ 



«! 




I 



HJMBURGI (f LirSlA£y 

llmpenfis Christian( Lieb 

ANNO MDCCXV^ 



^- 



7. /KP>^^'^ 



my 1 1 1965 



98i0^2 



J 



VIRIS CENEROSIS, 

Confiliis, Prudentia, EruditioneSc 

Integritate 

ILLUSTRIBUS, 

Cimbrias noftrae Reftoribus, 

DNOCHRISTIANO 
GODFRIED de John, 

Regio Confiliario StatuSjSc Regiminis Su- 
prerai Gluckfladienfis Vice-Cancellario , 

DNO FRIDERICO 

ULRICO de Sohlenth al, 

Confiliario Status , Juftitix & Regiminis 
Regio, 

DNO. lACOBO lO- 

HANNI de Wasmer, 

C-onfiliario Status , Juftiti^ & Regiminis 
Regip. 

DNO HENRICO 

POHLMANN, 

Confiliario Juftitia? & Regiminis Regio» 



,DNO.DIETERICd) 
MARCOLENTE, 

DNO.GREGORIO 
HENRICOG6RS- 

SEN, 

DNO. JOHANNllg 
ANTONIOWAR- 

DENBURG, 
DNO, JOACHIMO 

WOLTERS, 

DNO.GEORGIO 
SCHR6DER, 



Regiis Can* 
celJariac & 
emi Re- 
giminisCoQ 
(iliarii«. 



J 



DOMINIS SUISGRATIOSIS, 
M^cenatibHs, ac Patronis omm obfer^ 

'vmtU genere £termm colendis , 

Bibliothecam hanc Hiftoricam 

Dano - Norvegicam 

ut 

Obfequii 5c grati animi aliquod exflaret nio* 

numentum , 

Cum ferio omnigenac felicitatis voto 

dicat & confecrat, 

AUCTOR. 




PRJEFATIO- 

PErpIures , Benevole Le<9:or , fuenint , 
qui Scriptorum rerum Danicarum 
Catalogum meditati aliquando funt, 
fed injuria temporum niliil ha<R:e- 
nus ad nos pervenit , cum auciorcs 
vel morte prcEventi labori finem imponere 
|2ion potuerint, vel alias ob caufas confilium 
cceptum poftea mutaverint» M, Andreas 
Voilius, Bergenfis in Norvegia Epifcopus, 
primus , procul dubio, fuit, qui materiam 
hanc traAandam fibi fumfit , ejus quippe Ca- 
tdlogusfcriptorumj qui rerum Dnnicarum fecerunt 
vientionem^ affe^ns^Chudio Lyfchandro me- 
moratur* Idem Claudius Lyfchander , Paro- 
chus Herfoglienfis & RegisChriftiani 1 V^Hi- 
ftoriographus Indicem /criptorum regni DA" 
m£ (f pro)>inciarum ejus ad A^Q 1 6 1 o» perdu- 
xit, qui itidem dnKJoT^ apud varios Iatet,de 
cujus tamen ordine & uKe/ficU egregic diile- 
ruitCIm»MolIerus in Hypomnematibus ad 
Bartholini librumdeScriptisDanorum p*2, 

X 3 fqa 



PR^FATIO. 



fqq» PofthuncVirSumme ReverendusDo- 
minusHe<3:or Gottfriedt Mafius , Academiar 
Hafnienfis Theologus & Auguftiflimi Regis 
Daniae Concionator Aulicus, Anno i yo^^de- 
funcftus, librum de Hiftorkis DmU tf NorT^egU^ 
nec non de Bibliothecis in Daniapublicis (fpriYfatiSy 
pollicituseft, {kdi fatoimpeditus promifTum 
publico exfolvere non potuit, Omnium ta- 
men horum induftriam , procul dubio , fupe- 
raturus eft , Otto Sperlingius , Junior, Confi- 
liariusRegiusHafnienfis, qui jamdiu prelo 
maturum ipremit Catalogum Hifiori^ Danicx ac 
SuecicaSeBionibHsXF^ abfobendum^qmrum LHi- 
ftoriam Univerfalem* IL Particularem» IIL 
Ecclefiafticam , IV* Regum fingulorum , V»* 
Epifcoporum , Vh Abbatum , Vlh Eccle- 
fiarum, VIIL Monafteriorum , IX» Civita- 
tum , X*. Virorum & fcDminarum Illuftri- 
um , XI. Legum , XIL Lingua? , XIII. Poe- 
tic^ , XIV. Runarum , XV» Rei nummari^ 
ac antiquarije hiftoriam tradit» Sed vereor, 
neopushocegregiacexfpedationiscum aliis ejus- 
dem VIRI Clariffimi afFedis , pereat , au<^orc 
ocSogenario , valetudinario & ad tanta abfol- 
vcnda jam tum defeiToXoeterum pauci admoduni 
funt , qui Scriptorum rerum Danicarum memori- 
am nobis hadenus confervarunt. Solus Clariffi- 
inus Johannes Mollerus in erudita, dc Gentium 
BorcaUum in liccras mcritis , pracfatione , Bartho- 

linia- 



IPK/EFAriO. 

finiano dc ScriptlsDanorum operi , praenxa^non 

: pauca de Scriptoribus rerum Danicarum eruditCj 

I pro morc, notavir, quam & nos variis in locis con- 

1 fuluiCTe grata profitemur mcnte. Idem Cl. Mollc- 

i|"us in raudatiffima Introdudione ad notitiam 

I Cherfonefus Cimbricae variis de Scriptoribus Da- 

inis notatu digna congeffit , paffimquc infpcrfit. 

! Rcliqui, qui Scriptores rerum Danicarum,recea- 

I fent, breves admodum funt,&ut hic cnarrentur, 

' vix merentur. Tales funt llluftris quondam C. S» 

; Schurtzflcifchii Res Danicac , refpondentc Joh» 

Thcod. a Rummel,Equitc CurIando,in Academia 

Wittembcrgenfi cxpofitae, qusinterejusdifputa- 

tioncs Hiftorico-Civiles Lipfiae idpp. 410 jundlim 

cditas, locum obtinent decimOT quarturn. Quac 

porro de rebus Danicis carumqile Scriptoribus 

ChriftianusGryphius intradlatu dc ScriptoribuJ 

HiftoriacSeculiXVlI^&BurcardGotthelftStruvius 

in Bibliothcca Hiftorica notarunt, levia funt, & ab 

omnibus facili opc evolvi pofiunt, 

Huc ctiampertincnt, quac dc Scriptoribus rfi- 
rum Danicarum notavit NicoUonus in Biblioth. 
Angl. T.I. cap.V.p* 1x9-147. ubi fcriptores Danos 
recenfet,qui dc rcbus gcftts inter Danos & Anglos 
coramentati funt. Taceo Johannem Snaningium, 
qui in ProlegomcnisChronologiacDanicae §.\h 
liidicem ScriptorumDaniae,quanquam impcrfe- 
dum,exhibet, nec nonThomam Bartholinum, 
. Juniorcm , cujus libcr I. dc caufis contemptac mor- 
tis cap.XI. de antiquiffimis SeptentrionaliumHi- 
ftoricis confulendus erit. 
Ut vero hxc Scriptorum Danicorum pcnuria 

ali- 



PR^FATIO» 



aliquomodo rerarciretur,ego dumante annos qua« 
tuor per aliquot menfes Hafniac commorarer , id 
imprimjs agendum mihi duxi, ut Scriptores Da- 
nosexteris parum autnihil notos infpicerem^&i 
or3ine,quoadfieri pollit, jufto difponerem, Soci- 
umlaboris & operac meac nadus fum Virum Prac 
Nobiliffimum & DodilTimum Dominum CON- 
R ADUM WIERICHS , Praefeaum hodie in Duca- 
tu Bremenfi, Hagenfem, hominem ad promo ven- 
da & excutienda hiftoriac Danicae Studia omnino 
natum , Is enim ftudia mea conatusque juvit eni- 
xiffime & ut argumentum hocdiligentius inqui- 
rerem , fedulo hortatus eft , nec operam fuam iti 
colligenda hac Bibliotheca unquam mihi denega- 
vit, His rationibus addudus,operi manus admovi, 
fi vel hac ratione pofifem alios dodiores przfertim 
Danos excitare,utde materia hacluculentiusex* 
ponenda confilium caperent operasque fuas & in- 
genia, ad quasvis majora nata, exercerent. Firmis- 
fima certe antiquitatis praefidia conftitui, & muJti 
aucftores ignoti haclenus ab oblivione vindicari 
polTunt^fi deexcutienda patriac antiquitatis penn 
confilium capere vellent Danorum eruditi» 

Interim hifce conatibus noftris gaude & fruere^ 
benevole Ledor, & fi haec non omnino ingrata 
fuifte intellexerimus,brevi tempore,Deovolen- 
te , Scriptores aliquot rerum Danicarum hadenus 
ineditos uno & jufto volumine a nobis compre- 
henfos , notisque brevioribus illuftratos , expefta, 
Vale. Scribcbam GIuckftadii,d, 6. April. Ano 1715:« 



cAp. i; 





Caput L 

SECTIO PRIMA 

DE 

Jntiqtiiffim^ HiJiorU SeptentrionAlis funda* 
mentis^ 

§. h 
[E Scriptoribus , qui res Danico- 
' Norwegicas literis mandarunt , 
commentaturi, antc omnia ob- 
fervabimus , quac vetuRifTimi 
Septentrionalium adminicula ha- 
buerint , nominis fui memoriam confer- 
vandi , antequam literarum notitia fcri- 
bendiquc ufus ad cos pervenerit , & qui^ 
bus cx fontibus , qui poftea iiiftorias dede- 
runt easdem hauferint. Quprum quamvij 
diverfac & de originc gentis primisquc ejus 
conditoribus , & de Regum ejusdcm ordinc ac 
feric ahisque capitibus (int fcntentiae > in eo ta- 
nienomnes planc confentiunt, nominis pro- 
pagandi antiquosftudiofiflrimos fuifTc^modos- 
que varios, quibusad hunc fcopum ufi funt, 
orancs fatencur» 

A §. IL 



2 Caput I. 

ll ' 

§. II. Hos intermodosprimo nobisoc- 
CUrrunt SAxaigrandiorest^ue lapides in rei-geftaC 
memoriam conftituti , quos propriis faf pe viri- 
bus e terra levatos fibi crexerunt. Succedunt 
tnonumentA funerum ^ quando temporc combu-» 
ftionis(^runa OfD dido,cum cadavera ignc ' 
in cinerem redigercntur) tumulos congcftos 
& poftea tempore collium ( .g)3i'9^ OID quo 
corpora intcgra in collibus fepeliebantur) a 
defundis eosdem denominarunt, imo intcgris 
regionibus variisque locis nomina defundo- 
rum impofuerunt, ut de Eponymis fuis tefta- 
rcntur» Gefta porro fua in clypeis & fcutis, 
qucegeftabantjcaclarunt pinxeruntque, parie- 
tibusitidemdomoruminfculpferuncautetiam 
aliiligno imo aulxis intcxuerunt, donec fcri- 
bendi ufus paulatim innotefceret, ubi monu- 
mentis fepulchralibus ( Qjautcjrcinei: didis,quae 
quafi trophaea &arcus triumphaIeserant)Epi- 
taphia addiderunt, defuncli titulos & gefta 
continentia , quoram reliquias in Dania & 
Norwegia Olaus Wormius collegit in Danico- 
rum Monumcntorum Libris VI, & Joh.Meye- 
rus in monumentis Runicis MSSis. In Suecia 
vero obvias rccenfuit Burzeus , Olaus Verc- 
lius & alii. Ingentibus Saxis in memoriam 
adorum credis fada infcripfcrunt, atramen- 
ti indelebilis genereexpice, fanguine Phoca- 
rum & fimilibus confedlo ad id ufi, Adelruni 
feuScaldri,quoruminfcriptiones has confice- 
re inter alia fuit munus. 

^» III. Sed parum hasc cun^fla forte ad 

juftain 



Gaput L 



iuftam hiftoriam faciunt, veniamus ergo ad 
toleniorem fontem. A Poefi rumfit initium 
;|hiftoria apudGermanos,Longobardos,Chal- 
daeos, Grscos, Romanos&c» ex carminibus 
etiamPoetarum feu Scaldorum cunda Septen- 
trionalium Hiftoriarum depromptafunt volu- 
mina. 

§. IV. Erant hi ScaUi apudHeroes Bo- 
reales anti^uisfimis temporibus maximo in 
jionore , feligebantur ii, qui ingenio, facun-* 
dia , fide praefl:abant,rerumque-togas & fagi ex- 
perientiffimi erant } potentisfimorum Regum 
confiliarii pariterque ad arcana admifli ncgo- 
tia eorum & jura , fcedera 8c bella cognofce- 
bant ; contra hoftes ipfi armis utebantur, 
alios ad pugnam carminibusincitabant,ingc- 
ftiofifTirois Poematibus Regum vitas & fada 
confignabant, eaquc erantpromptitudine,ut 
€x tempore fcitos, de quacunque re velient, 
verfus pofTent fundere jatque cum Islandire- 
liquos omnes hac arte praeftarent, ii ad hoc 
podsfimum adhibiti funt a Regibus Daniac 
Korwegiac & Suecise 5 quin etiam ipfi Regei 
exemplo Caroli M. Poefi ftuduerunt. 

5. V. Subjicere hic liceat Catalogum 
Poetarum , quem ex antiquo acvo conferva- 
tumSnorronis Sturlasi Chronrco ^^^Wcglco 
&differtationide prifca DanorumPge(i,Dani- 
€X Literaturac antiquiflimx fubnOia: adjunxit 
Olau^ Wortniiis, 



A i SCAL- 



4 Caput !♦ 

~ scaldataL 

!♦ C. 

CAtalogus pr£cipHorum Scaldrorum feu Poe- 
tarum DanU , SuccU , NorwegU , qul 
gefla Regum conflgnarunt literis^ 

Danorum celebriores hi fuere Scaldri: 

Srarkaeerus Semor ^Scildcr fuit, ?jus Rythmi 
funt vetuftiffimi & adhuc extant. IIIc vero 
potifRmum res geftas Danorum vcrfibus com- 
plexus cft* 

Hiarfjo Rex , qui ob Epitaphium Frothoni 
Regi pofitum diademate Regio ornatus. 

Ragnerus Lodbrog , Scaldarerat,ut Uxor ejus 
Aslaug omnesque cjus filii» 
SubRagnero Lodbrog floruit Bragde ScaU.SQ- 
nior, Boddx filius 

Teitur Scald 
Rodgeir Aflafon 
Thoralfur Preftur 
Olaus Tbordarfon 

Sub Suenonc Tiuskeg — QttarSuaru 

SiguardiuScald 
Ottar Suarte 
Tboraren Loftunge 
Hahardur Harecksblefe 
Berfe Torfafon 
Steino Scaptafon 
Arnor Jarta Scald & 
Qdar Keftur 

Sub 



Sub Canuto parvo 
S. Loddinknuc 



Sub Caftato divite 
alias tnagno 



Caput L s 

: iSub Suenonc Alvifi — Jhorarcn Lofftunga 
I^Sub Suenone Ulfi fThorlacus Fagre 
feuEftritis Xlbordurus Kolbeinfon 

„ , ^ \ Kalfur Mannafon 

ianctO {^Marcus Skeggiafon 
Sub Erico ^^mund — Haldor Squaldre 
Sub Suenone Gratchedc — Einarus skuiafon 

ISubTaldemaroCanuti f ^^f^^« ^'^^'"„ 

I \ Amhaldur Ibory&aljon 

\ Sub CanUtoValdemari- ThorwardurTbergeirfon 
I Olaus Thordari 
Sub Valdamaro Sc- J Jargeir Thorfafon 
niorc \ Tborgeir Dana ScalA 

\sugu Walde, 

j SubStratharaldo Barone -- Thiodolfur UrHuine 

\ Sub SigWaldo Barone — Tbordur Sigualdufcald 
SubHareckoThorgilli — Thiodulfur Amajon 
Sub Thorleiffo Hinfpake — Thiodolfur UrHvine 

Hi Danis adfcribuntur. 

it %. VI. Scaldri Regum & Dynaftarum 

Ikorwcgiae. 

! P Tbiodulfur Hin Hvinverske cecinit dc Ragn- 
waldi progenie& Ynglingorum feric, reb-$ 
geftis Haraldi Harfageri ejusquc XXX numc- 
ravit Proavos, eorumque ngillatim dercripfit 

i& obitus & fepulturas* 

A 3 Sub 



6 Caput L 

iAudurUski'al<ia 
Thorbiorn HornKlofFcfc: 
OlverNutha 
\ Thiodolfur UrHvine 
lUlfurSebbafon 
iGuctormurSindrc 

SubEncoBIodox(|pJ''-S;,'- 

SubHaldanoSuarte — Guttormur Sindre 

SubHaquino bono /Evindus Scalda-Spiller 
^ iGutormur Sindre 

rGIumur Gcirafon 
Sub Haraldo Grafcldur s Kormakur Ogmun- 

l. darfon 



Sub Olao Tryggonis 



SubOlaoSanao 



HalfFrodur Wandraeda 
Scald 
|Biorne Scald 

Siguardur Thordarfon 

Ottar Suarte 

Berfe Torfufon 

ThordurKolbeinfon 

Thorfinnur Munnur 
jThormodurKoibrunarScald 

Gidor Gulbra 

HofFgarda Refur 

Scapta Thorrodfon 
^Thordor Siareckfon 

Sub 



Caput L 7 

( Siguardus Skald 
/. jArncrus Baro Skald 

;6ubMagnoBono'jOddur Kikkina Skald 
I RefFurSkald 

[Thiodulfur 

YhioduIFur Arnefon 
Bolverkur fraterejus 
Valthiofur 
Odur Kikkina 
Stufur Cocus 
Arnerus Baro Skald 
SubHaraldo Siguardi^llluge BrynotaSkald 

GraneSkald 
SnogluSkald 
Thorarin Skicggiafon 
WatgardurafWcIle 
Halle Stirdc 
Steino Herdyfarfon 

rSteino Hcrdylarfon 
SubOlao Kyrrcj Attle Lille 

IJ^ilborg Skaid 

IThorchillus HamarSkald 
j ivarus Igmundi 
Sub Magno Barfod .' Biorno Krepelhendc 
j BardurSuarte 
iGisl Illugafon 



A4 



Si^ 



8 Caput I» 

fEinarui Skulafon 
I Ivarus Igmundi 
SubSigvart-loJor- I HaldorSquaidre 
salafer ' \ Thorarer Statfelder 

Thorwaldur Blonduskald 
.Arne Fioruskeifur 

c urn. ■ ii# • flvarus Igmundi 
Sub E.ftemo Magnr |E,„3,us|j,^,,fon 

[Einarus Skulafon 
Sub Haraldo Gille Haldor Squaldre 
iHallur Monachus 

Sub Magno Coeco — Einarus SKuIafon 

Hvarus Igmundi 
SubSigwardoSIambc' Einarus SKulafon 

j^ThorwardusThorchilli 

SublngoneHaraldi — Kolle Skald 

J EinarusSkuIafon 
Sub Siguardo Haraldil Bothvar Balte 

{ Thorbiorn Gaus 

e i-T-ri- o , 1- fEinaru? Skulafon 

rrhorbiorn SkakaSkald 
jSugante Skald 
Sub Magno Erlingi / HaiJur Snoralon 
\Marcus Stephani 
Tliordur Halfon 
ISkaldManc 

Sub 



i 



I 



C A p u T L 9 

Sub Haquino Herdebreider - — Thorbernus 

Gaus 
{'Asgrimm Ketilli 
Thorftein Thorbiorni 
SumarLide 
Arnor Saxafon 
iHalbiorn Halc 
SubSueroneRege /BloKers Skald 
Unas Stephani 
Liotur Brage 
Snorre Sturlaefon. 
SigwartherEigelfon 
Sncrre Butfon 
Thorbiorn Skakaskald 

Sub Aquino Sucrri/^^°^"^^^'j^ 
^ VBrage Hallon 

Snorre Sturlacfon 
Liotur Sumarlidafon 
Sub IngoncBardc filio ^ Jadgeir Thorfalon 

Hoskuldcr Blindc 
I ilunolfur 

SnorreSturlxfbn 
Olafur Thordarfon 
Sturla Thordarfon 
ladgeir Thorfafon; 
GilTbr /arl 
Arne Lange 
(Olaus Segfon 
ub HaquinoHaquini Regis coro- 
naii tilio ,- Olaus Thordarfon 



Sub Haquino Haquini ' 



lO 



Caput h 



^ Evindu) Skalda Spiliercecmk He Haquino cJi- 
vite, quod carmen vocaruntHaleigiaraii^ejus 
enim proavos usque ad Othinum enumeravit, 
corumquc figillatim dcfcripfit & obitus & fe- 
pultgras* 

Sub Haquino BaroneGutormi filio — Thiol- 

fur Urflvine 

Sub Siguardo Ladarjarl — Kormakur Og*' 
mundarfon 

Evi-ndus Findfon 
EinarusSkalaglam 
Thindur Halckelfoti 



Sub Haqui no Barone ( 
divite 



Snb Erico Barone 
Haquini filio 



Scapte Thorrodfon 
Thiodolfur Munnor 
Eylyfur Gajdrunarfoti 
ThorleiffurSkald 
Hyanar Kolfur 

nHalfrodurVandradaSkaU 
Sunlogur Ormftunga 
Thordur Kolbinfon 
i Haldor Ucfiriftne 
Eyolfor Dadasxald 
Schule Torfteinfon 
Thordur Siaregfon 

SubSuenoneEaroneHaquinifilio -— Bcrfc 

Torfafon 

f Thorbiorn Skakaskald 
SubErlingoSkaKe^^^g^^^^^j^^j^ 

Sub 



Caput I. 

{Snorre Sturlxfon 
Srcino Ofeisfon 
Liotur Skald 
Thorfteln Egolffoii 

iSnorrc Sturlsefon 
Olaus Tiiordarfon 
Jargeir Skald 
Liorur Skald 
Alfur Eyolfson 



II 



-Suecix 



Sturla Bardorfon 
^Gudmundur Oddefon 

VIL Scaldri Regum & Dynaftarutn 



Bragde Scnior 
Grunde Strudc 
Erpur Lutand^e 
Kalfiir Thronskc 
; Refur Raske 
>Ormur Oframe 
Olvalde 
Avalde 
FleinSkald 
Rogn \>7aldur 



Sub Eiftcno Sanflo 



Sub Biornone Ad Hauge i ^^-^gde Senior 

VErpur Lutande 

Sub Erico Tatfeli filio — Alfur Jarl hinLidle 

SubSrurBiornone forti — Ulfur Sulo Jar2 

SubEricoVidoriofo — ThorwaldurHiahafoii 



Sub 



12 Caput L 



fGunor Laugur Ormltunga 
SubOlaoFpnske I Rafn Omundarron 
^GifTer Suarte 

Sub Omundo Olai filio — Siguardur Skald 

Thordarfon 

Sub Ingone StenchiJli/ J^^»*^"^ S^giafon 
^^Loglogn Madur 

Sub Suerkcro Kolfonf^y'"^ S'^"'^,'"" 
Haldor Squaldre 

SubCanutoEricil^jl^'^'""^^? ,. ^^°" 
I Ihoritein ihorbiarnor- 

Sub Suerkero Caroii| Sumar Lidaskald 

fiho (ThorgeirDanaskald 

SubEricoCanuti — Grane Hialbranarfon 
Sub Erico Erici — Olaus Thordarfon 
Sub Jona Barone Suerkcri / Eynar Skulafon 
filio \HaldorSqualdre 

Sub Sona Barone Ivari filio — Haldor SquaN 

dre 
Sub Carolo BaroneSonac filio — Haldor Squal- 

dre. 

5» VIIL Deeruditione horumomnium 
veterumque Septentrionalium non eft quod 
" dubitemusj C\ cnim Jorna/i^eM audimus,omnc 
dodrinarum genus prifci Gothi(Septentrio- 
nalis populus ) didicerunt ; & Dio-, qui Graece 
corundem annales compofuit , eos barbaris 
omnibus fapientiores Graecisque confimilcs 
jpfe Graecustcftatur,vid. Jornand.de rebus Ge- 

ticis 



CapUT I» l; 

ticis edit» Lindebrog. p. ^6. Sigebenus quoque 
Gemhlacenfis , Philofophix difciplinis eruditos, 
humanitate & honeltate aUis gcntibus praee- 
minuilTe fatetur, Optimum de ipforum fa- 
pientia omnique exceptionemajus teftimpni- 
um perhibent, quxfuperfunt, illorum carmi- 
na, Hiftorice& Mythologica, inquibus forte 
non minus ingenii reconditum eft , quam ia 
Graccorum Romanorumque fabulis , conf. 
ClmiMolleri praefationem Apologeticam ad 
Bibliothecatn Septcntrionis eruditi J,X. pag. 
ax.fqq. 

5. IX. Prae cacterLs vero Poefin in ho- 
nore habuerunt veteres Septentrionales,qud 
unico ferc annalium genere utebantur , & car- 
mina componebant de Regum Heroumque 
fadis , quibus vel ipfi interfuerant , vcl quac di- 
dicerant ex relationibus fide omnino dignis ; 
compofitadeinde in magno Principis- & Pro- 
cerum aulae confeflu canebant, poftea hiftori- 
am carmine brcviter & Poctice traditam lon- 
giori dilcurlu explicabant, intcrprctabantur- 
quc artificia in Poemate adhibita, Ipfi Rcges 
ejusmodi carmina didicerunt, & filios fuos do- 
ccre jufterunt, ut Majorum fuorum res geftas, 
vitam , mortcmque fcirent , habcrentquc in 
numerato, quae imitarcntur, virtutum exem- 
pla. Latius hxc omnia deducunt ,exemplis- 
que&autoritatibus probant Bartholimu decau- 
fiscontemptaeaDanis adhuc gentilibiis mortis 
lib.L cap, VHL IX. X. Torfaus in Serie Dyna- 
ftarum& Regum Daniac Libr.I, cap,6. & in prac- 

fatio-> 



.14 Caput I. 

fatione zd Hiftoriam rerum Orcadenfium. 
GlduiWormitu in pracfat. ad Snorronis Sturiaci 
Chronicon Norweg» Steph, Job, Stephanitu in 
notisadSaXOnem p. 11-14. CUud.Lyfcbanderi^ 
dcdicatione operis Genealogici p. V*--XIV. 
quibus adde Clmi MoUeri Hypomnemata ad 
Barthol. de Script. Dan» p. ijr. i ji. 

SECTIO SECUNDA 

De 

Scriftorihtis Hiftoris Danic£ Umverfalihus , fe^- 
cimdam hypothefn yjttlgArem^ 

S* I. 

'ideamusnuncdcipflsHiftoricis» Ante 
vero quam ipfi Septentrionales Hiftoriac 
fcribendjE manum admoverunt primo 
Gra^ci Romanique Scriptores illorunt 
resattigere, quze exillisexcerptainunumvo- 
lumen colligere forte non inutile foret, ex- 
cmplo Conringii^ qui veterum mcnumentadc 
antiqua Germania conjundlimedidit, & Pon- 
r4«/,qui inChorographica Danis deicriptio- 
.ne,quaE Strabo, Ptolomacus aliique veterum 
dc Septentrionc Geographica reliquerunt, 
congeftit. Prsecipua fortefunt, qUcC de Iflw 
ftri expeditione Cimbrica mcmorix cradiderunc 
veteres mod6nominati,quam domefticisan- 
nalibus ignoratam illi plerique omnes com- 
mcraorant, imoquidam ex inftituto celebra- 

imt 




Caput t x5 

runt allegati a Clmo MoUero in introd. ad Hift'* 
CIierr»Cimbr.PartJ.p.46--5"g* it. pracfatione 
nova p,38.reqq. nec non in addendis p. 28<^* 
fq» ut & in recentiorum belli Cimbrico-Roma- 
ni defcriptionibus locis didis itidcm citatis, 
quibus addantur Schunzjleifchii dilTert. de rebus 
Danicis §,1* nou6. & diflertatio Hiftorica de 
Cimbris & Teutonis primis Romanorum ex 
Germania hoftibus dirigente Chrifioph. Cellario 
expontaa Frider. Andr. Peterfert , Glucksburgen- 
fijHalac 1701. 4to. quaiexGraecisRomanisque 
audoribus Cimbrorum gentera, fedes ,cau- 
fammigrationis, migrationem ipfam, fexcla- 
des Romanis illatas, donecbinis prseliis dele- 
rentur,reliquias, & qusc practerea ad eosdetn 
fpedant , luculcnter , licet breviter, complc- 
ditur. Vi^zScLyfchandri ( Job, ) Antiquitatum 
Danicarum Scrm. X V. 

§, II. Exortis indc migrationibus ^ va- 

•gina illa gentium Septentrione Gotiii 6c fecun- 

dum quosdam Longobardi proruperunt, latis- 

fimeque univerfam fere pcrvagati Europam & 

ultra Herculis columnas omnia fux fubnife- 

runt poteftati, magnaqueregnacondidcnnt; 

quacGracciquoque & Romani Scriptores itti- 

' gerunta Clmo Mollero libri citati P. I. p. ip. fq^ 

Clmo item Struvio Bibl, Hi/i. cap. IX. p. ii^. 

fqq, enumerati. Imprimis vero JORNAN-' 

Mi*) Gothorum EpifcopuSjCadiodori Epito- 

matorcirca A.C. s so. ISIDORrs HISPJLEN* 

SlSc\vQ2i A. C. 630. res Gothicas ab origine 

1 rcpetita? & regni ^xtcrqa dcfcripferunt , & 



i6 Caput L 

Paalcu JFarnefridiu ^D\2iConu% 1 tcmpore Caroli 
M. Longobardorum gefta & origines confi- 
gnavit,dequibus vide clmi Fahritii Bibl. Lat. 
p. 660. fqq» 769. &C. & Mellerum /, r . SchurtZ" 
fleifchii dijf^rt : de rebus Suec- Got hicis §. i. not. 
I. De Anglorurn , Vitharum & Saxonum expc- 
ditione , cjusque fcriptoribus agit iJem Cl^ 
Mollerus l. f. p. 53, - 61. addantur Thom^ Gale 
Scriptorcs XV. HiftoriaeBritanno Saxonicx & 
Anglo Danicae Oxon. 1693. ^^^- editi,in qua 
colledione continentur Joh, Ji/allifjafordU 
Chronica Saxonum & Danorum Reges An- 
gliam occupantes abAnno 449 - io26«enar- 
ranna. 

§. III. Illucente pofthac Septentriom 
Chriltiana religione,res Danix illuftrari ma- 
gis cceperunt. Primus omnium M. ADAMLlS 
BREMENSIS ^ Chriftianifmi in Dania Praeco, 
aSuenone Eftritio,Dani2E Rege,aliisque in- 
digeni? magnam Hiftorias fuaspartemaccepii;, 
cx fceJulis palantibus,veterum monumentis, 
Imperatorum & PontificumRomanorumpri- 
vilegiis ac Seniorum fermonibus plurima di- 
dicif j& Hiftorias ftjac Ecclefiafticac res Daniac 
& Septentrionis a Caroli M. & Gotricitem- 
pcibus ad Caefaris Henrici IV. & Suenonis 
Ellritii aetatem annumque ic/i.intexuit. Vi- 
de ipfius Adami libr. IV. cap. id. De audo- 
ye ,ejusquevita,(cripto, librique editionibus 
•ulde omnino Clmi Molleri Ifagog. Part. I. p. 64. 
-70. praefationem itidem Apologeticam §. 
XLVIII. p. 67. Quara parum vej-oipfius re- 

2ti0' 



Caput I/ 17 

lationibus Hiftoricis fidei tribuendum fit,ex- 
emplo uno alterove oftendit Torfaus in Seric 
Dynaftarum & Regum Daniae libr» L cap. VIL 
p. di.fqq.ubi eum in hiftoria Septentrionispla- 
ne holpitem & restoto coelo diftiniftas confun- 
dere dicit>cujuserrores^r»^r/w«/7(?z;rf inSpc- 
cimine Islandiac fufius monftraverit,&ipfein 
ferie hac fuo quovis loco clarius detexerit» 
Poft hunc HELMOLDUSy A. C 1 1 70» mortum 
in Chronico Slavdrum ab aevoCarolino ad Fri- 
derici I. Barbaroflktempora,annumqueii68 
dedudo , multa immifcuit, quac Hiftoriam Da- 
nicam concernunt , vid. MolUrum I. c« Part. I. 

p. 70-77, Claud^ Lyfchattderm^Q^iczt, Synopfc- 

os Hift.Dan.feu operis Genealogici p.XV.Dc 
ipfo autem Helmoldo eiusque Chronico Sla- 
vorum varia notatu digna congeftit laudatus 

MoUertu in Diatriba Hiflorico - Critica de Helmoldo 
&c.Lubecae 1701. 4to. edita. Continuatioau- 

I temChronici Helmoldini ab anonymo Pres- 
"bytero Bremenfi ab A, ii64-i448.dedu(fta, 
in qua resDaniac prae coetcris diligenter notan- 

I tur, extatinter Codices MSSos Bibliothecx Jo- 
hannex Hamburgenfis» 

$. IV» Circahoctempasin fummo fc- 

: licitatis cardine verfari videbatur fortuna Da- 
niae , ( funt verba Stephanii in dcdicatione Sue- 
nonis , ad Magnum Regis Cancellarium Chri- 
ftianum Thomaeum) cum fortifTimus Regum 
Valdemarus I. profligatii undique Piratarum 
copiis,eiferaqueSIavorum facvitia domita Au- 
guftam barbarias triumphataclauream defcftis 

B bello 



i8 Caput I» 

bcllo nationibasoftentaret, terrasqae hoftili 
adhiic cruore manantes exoptata^ pacis amce- 
nitate perfunderet. Tantae vero profperitati 
ultimum velutifaftigiumdeerat, nemine peif, 
tdt retro fecula reperto , qui res Principum ae-^ 
ternitate dignas lateque efflorelcentis Reipu- 
blicac gloriamduraturisannalium monumen- 
trs confignaiTet. Eo claritatis genere patriam 
hc^ram , cujus illuftrandae maxima femper cu- 
piditate flagrab^t, diu fraucJari non palTus Da- 
riorum maximus Pontifex y^/^i^OLOA' j exclien-' 
fehfua & facrocomitatuduos protuIitOrdinis 
religiofi viros, fplcndore quidem nataliurri 
pares , fed ingenii magnitudine comtaeque lin^' 
giiaE facundia longe difpares ; quibus res Da- 
nicas in hiftoriam conferendi negotium im- 
pofuit. Etenim Suenonem prima operis hi* 
ftorici quafi lincamenta ducere & prscipua 
dontaxat heroum facla luculento verborumr 
compendio profequi jufTit. Saxonem vero res 
Daniasgeftas, aprimordio gentis ad fua tem- 
pora cultiorefermoneperfcribere &confum-^ 
matae hiftoriae molem aggredi compulit, • 
§. V. PrimiitaqueDanorum(deIsIan-* 
dis hifcecoaevis vel etiam prioribus poftea di- 
cemus) & primi fimul omnium a regni initio; 
ad fua usque tempora jufto hiftoriam Danicani 
opere complexi funt hi duumviri SllENO AG^ 
GONIS & SAXO GRAMMATICUS, Utriusque 
Scripta Stephanus Joh.Stephanius in Regia& 
Equeftri Academia Sorana ProfefTorEIoqu. & 
Hiftor. Regiusque Hiftoriographus notis illu^- 



Caput I. 19 

ftrata edidir , & illius quidem hoc titulo: 
Suenonis ^ Jggonis Filii^ Chriftierni Nepotis 
primi Danicxgentis hiftorici, qu£ extant opu» 
fcuLi j Stephanm Joh^ Stephanim ex ))etu{iis' 
ftmo Codice membraneo CMSo Regi^ Bibliothe^ 
c£ Hafn^primta piibiici juris fecit ^ Notisque 
biftoricispariterac Vhilologicis iiiuftraVtt SO' 
r£ 1642, S* p^gg* 222^ 

Habentur in hac editionc prxtercompendio- 
famhirtoriam Regum Danis aSkioldoadCa- 
nutum usqueVI,ValdemariI. fiiiumap. 1-142» 
Leges etiam Caftrenfes five curiales Canuti M. 
Daniae & AngliseRegis a pagina nempe 143 - 
199. Sequitur deinde incerti audoris brevis 
itradatusdefuccesfioneRegum Daniae a Dano 
I.usqueadChriftophorumRegem.Fuitau^flor 
Sueno fplendidifiimo jnter Jutos loco natuii» 
cujus Pateravusque fub Rcgibus DaniasNico- 
lao, Erico Emund & Valdemaro I. ftipendia 
meruerunt.militesque ftfenui fuergnt, uti ex 
Saxone teftatur Stephanius in prscfat, adSue- 
nonem. Vixit autem & fcripfit regnante Ca- 
nuto Vr.Saxonem habuit o-yy;^^ovov, a quo \w 
nonnuiJis prorfus diftentit, in plerisque ami- 
jc^ cum eo confpirat 5 eodem vero temporc 
uterque concludit, nec ultra homagium Ca- 
•.nufoDaniae Regi a Bogeslao, PomeraniaeDu- 
ce, pritftitum progreditur. Stylo utitur ifti ac- 
"^o familiari, nec ad Saxonis elegantiam acce- 
dit, non wmen ubique barbarus cft. Vidc 

B X Ste- 



20 Caput I. 



Stephanii praefationem anteacitatam, & Clmi 
Afo&ri Hypomnemata p. 412. Skioldumpri- 
mum Daniae Regem agnofcit Sueno/ecundum 
Islandorum monumenta, quac tamen non ubi- 
que fequitur j nec ni(i illuftriores Reges me- 
morat, illorum gcftis modicam aut nullam im» 
pendensoperam, quos famagloriofa circum- 
volans praeterit , uti ipfe loquitur Sueno iti 
prooemio hiftoriaep,3»Decem capitibus porro 
hiftoriam ab{olvit,in quorum I» agit de primoi 
Danorum Rege,in II.deDuelloUftonis,inlir.| 
de Thyra Danmarckebot , Dani2Regina,iri( 
IV.<le Haraldo Blatandi.e. coeruleidentis,ini 
V. de Canuto M. in VI.de S»Canuto Ottonien- 
fi,in VII» de S. Canuto Ringftadienfi, in VII!. 
de Waldemaro I. in IX. de tribus Valdemari 
infignibuSjinX. deCanuto Valdemari filio. In 
plerisque tamen capitibus plures enumerat, 
^uamtitulus indicat, Reges ,- fingulis autem 
his capitibus Stephanius fuas fubjunxit notas, 
exSaxone& aliisSuenonem illuftrantes, Tor-^\ 
f£us Suenonem nulla alia de caufa abIslando«-! 
rum monumentis exorbitafte cenfet , quatn; 
quod eorum exiguam partem ad manus ha- 
buerit , vid, fcriem ejus Dynaftarum & Regumi 
Daniae citatam p. 65-» 

§, VI. PoftSuenonem ut fcriptifunt, ita 
ctiam prodierunt eodem editore : 

Saxonis Grammatici Hiflori^ Danicji lihri 
XFl^ Stephanus Joh^ Stephanius fummo ftur^ 
dio mogmy^it^ mtisque ukriorfius iUujiraA 

lfit\ 



CaPUT L 21 

Jj/V , SoYdi 1 644^ foU pagg* ; S4* pr£ter Indi- 
cem memorabtlmm ^ dedicflUonem ad Chri- 
I flimum IK^ 

'\n pracfatione ad Andream Sunonis , ArchiEpi- 
fcopum Lundenfem, teftaturSaxoaudor,quod 
Abfolon 5 Danix maxmius Pontifex fibi Co- 
mitum fuorum extremo, resDanicasinHifto- 
riam conferendi, negotium intorferit, ino- 
pemque fenfum majus viribus opus ingredi 
crebrae exhortationis imperio compulcrit. 
Quatuordeinde memorat fundamenta fuae Hi- 

, ftoriae,primum carmina patriifermonisaDa- 
norumantiquioribus vulgata, fecundum, in- 
fcriptiones veteres in faxis & rupibus repertas , 
tertium , Islandorum Monumenta hiftorica, 
quartum denique , ArchiEpifcopi Abfolonis 
afferta & relationes : hinc fefe ingenii viribus 
militarevelle profiteturValdemaroRegi, cu- 
ju$ Patris Clariffimi Caftrenferp' militiam Pa- 
rens Avusque ipfius fidisfimis bellici laboris 
operibus coluerint. Initium a patriae fitu & 

; defcriptione petiturus , commentariolum dc 
Regnorum Aquilonarium fitu & natura variis 
tradatibus de Regno Daniac & Norwegiae &c^ 
Lugd.B. i629.in i6moeditis num. x.p.^i-^i. 
infertum praemittit. In ipfo Hiftorici operis 
initio DAN & ANGllL, Humbli filios, ge.n- 
tis conditores facit & Reges, fed fine titulo, 
Danique pofteritatem indc continuat libris 
VIU. prioribus ad Caroli M. & Gotrici usque 
tcmpora, Hinc libro IX. res Olafi XXIVti 
B 3 Danix 



22 CaPUT L 



Daniae Regis fecundum Saxonis ordinem, us- 
que ad Gormonis , Regis LVIIIvi gefla pertra- 
Aat» Libro X» Haraldi Blaatandi LlXni usquc 
adMagnumRegemLXIIItium.Libro autem XL 
Suenonis Eftritii LXIVti Haraldi Hein LXVti 
& Canuti Sandti LXVIti Regis, libro poftea 
Xn. Olai Famelici LXVIImi & Erici Eigode 
LXVIIIvi ada defcnbit, Libro XIII. Nicolal 
Regis Danorum LXIXni vitam & negotii 
comprehendit» Librum XIV^ in quinque fe-i- 
diones partitur,quarum i) Erici IILEmundl 
Regis LXXmi , Erici IV. Regis LXXI. itenl 
Suenonis Tertii LXXIIdi & Canuti Quintl 
LXXIIitii. (x) Valdemari I. RegisDanorum 
in Ordine LXXIVti , cum Canuto Quinto 8c 
Suenone Tcrtio regnantis, cujus etiam folum 
poftea regnantis res parte fed:ionis fecundx&l 
reliquis fedionibus hiftoriam tradit, & toto 
libro XVto ulterius exponir. Ultimo tandem 
libro de Canuto VL Rege LXXVto agit. Ad 
hanc Saxonis hiftoriam Stephanijoh. StepbdvH 
«notae uberiores, una cum Prolegomenis ad 
«'easdem notas Sorse i^^j^.fol.feparatimpro- 
*<diere, paginis lyi. abfolutjc, praeter indices 
«rerum&Audorum atque prolegomena. In 
quorum (fc. ProIegomena)v)capiteL&II. Sa- 
xonis editioprima Parif. ifi^. ap. Jodocum 
Badium Afcenfium procurante M. Chriftiano 
Petri , hortatu Lagonis Urne, Epifcopi Rofchil- 
denfis,cMSo Birgeri ArchiEpifcopi Lundeni* 
(is, vulgata memoratur. Capitibus III. &IV. 
fecunda editio Bafileenfis Oporina 1534» excu- 

fa 



Caput I» 25 

. ia confilio Johannis Sphyraciis , cui Ericus 
Krabbe exemplar Lutetiae deckrat ; editio iti- 

. dem Tertia Francofurtana apud Wcchelum 
opera Philippi Loniceri Scjoh, Fichardi A.\j:y6» 

: exfcripta j & tandem Sorana quarta operis 

^ cditio iplius notarum audoris recenfentur, 

j cui primo notas minutiores prsEmiferat Lugd. 
B* 1627. 8- feparatim excufas, deinde autem 

, uberiores hafce paravit. Quid inhaceditip- 
ne prxftiterit , capite V. memorat & interi'' 
tum binorum exemplarium IvlSSorum C^afp, 
Barthii capite VLdeplorat. Tradit inde cap» 
Vil-XV» Saxonis vitam,parentes, nomen, 
cognomen , patriam , officium , focietatem & 
fliinifterium apud Abfolonem ArchiEpifco- 
pum, quando vixerit, fcripferit & quousque, 
i:onjugium item & prolem , mortem & elo- 
gia. Capite XVI-XIX. ftylum ipfius examiT 

I nat, quosque imitatus, indicat. CapiteXX, 

j -teftimonia 8c encomia colligit. Capite XXI. 

i Saxo Maftiges & fpeciatim Arngrimi Jonap& 
Joh«Lyfchandricenfuras cap. XXII, exhibet j 
quibus omnibus capite XXIIL Aphorifmos 
A pologeticos opponit , &: demum gratulatoria 
totis capitibus XXIV. & XXV. inferit. Ccetc- 
rum de Saxonis PerlbnajXtate&quaehucfper 
dant memorabilibus praeter di(fta Stephanii 

^ Prolegomena vide Clmi Molkri Hypomn, MBar- 
thoi, dc Script Dan. p, ^pj-.fqq.imprimisvero 
ejusdem Spicilegium Hy pomnem,p.4}.fqq.ub.i 
Saxoni ex Sperlingii notis ad Teftamentum 
AbfolQnis qusftio ftatus mo vetur^ De Hifto- 
» B 4 riac 



24 Caput h 



riac Saxonis editionibus vid» idemMollerusL 
c. p. 396. dc verfionibus Danicis &Saxonica> 
Epitomatore,Cotnmentatoribus, Gnomarum 
ipfiuscollcdoribus p. 597« fq* & Spicileg. p. 44. 
De ejusdem elogiis p.398. fi^iftris de eo judiciis 
p. 399. & 401. (quibus ea quoque addenda 
iunt , quae contra Saxonis audloritatem & fidem 
adducit Joh. Buno in defenfionecontraBaro- 
nemRofencrantzium p* loQ.fqq.^demodefte 
Saxonem notantibus p. 400. de Defenforibus 
p. 400. quibusnuperacce(Iit>i&.^^(!>/^-&««^/'«^^ 
in diflertatione dec3ftitateHiftoriacDanicae& 
puritate linguae latinac in Saxone contra Joh. 
Goropium Becanum Hafniae i/ox.^to.edita, 
addatur etiam ClaudiusLyfchanderindedica- 
tione operis Genealogicip.XV.XVI.&XVII^ 
Cominuatores Saxo nadus eft pracfertim duos ,al- 
terum Petrum olaiy Monachum Ordinis Cifter- 
cienfis Rofchildenfem, cujus continuatio Hi- 
ftoriae Saxonis a Canuto adFriderJLusque la- 
tina otveK^oTog latetin BibliothecistefteMolIe- 
ro in Spicileg* p.^f* alterum vero Arjonymum iri 
Catalogo libforum OttonisSperlingiip. 43(5*1 
memoratum fub fequenti tituIo:SaxoGrama-! 
ticusup ^(att)utf^continucrnbtoi48i.Jn 8o- 
, qui an diverfusfit ab illo, in quarto impreftb, 
in Refenii Catalogop. i63«citato,dijudicarC) 
cum neutrum viderimus , non podumus. 

J« VIL Fundamenta Saxonis , quibus 
4nhiftoriaconcinnandaufuseft, quacque fupra 
ex ipfius pracfationeaIIegavimus,examinatC/. 
Torf^Hs ia Serie Dynaftarum & Regum Daniac 



Caput h 25 

libJ,cap.VII»p.63.rqq.o(tenditque(i)carmi- 
na admodum pauca fgilTe , uti ex ipfo ejus ope- 
re pateat, cujusliberlll. &lV,neunicum qui- 
dcm exhibeant , Nonus veroliber&quife- 
quuntur iis plane careant, neque ex addudis 
aut Epocham Regni aut Regum feriera aut 
ftemmatum ordinem &c. erui pofiTe. (i)In- 
fcriptiones pariter paucas fuiflTe, necmultum 
lurainisHiftoriacautindigerendaRegum feric 
fccnerari j efife easdem infuper vel exefas tem- 
pore velintelledu difficiles &intricatas. (3^ 
Iflandica monumenta licet ingenti encomio 
honoret , videri tamen ea parum accurate per- 
volvifle , cum in pauciflimis ei fufFragentur. 
(4J AbfeloMis Archi Efifcopi relationcs non ni(i 
propiora Saxoni tempora refpicere neque ita 
vetuftifTimarum Daniae rerum fundamenta ef- 
fe polTe. Cenfet praeterea !♦ c. p. 2ip.Saxo- 
nem falfum ordinem Regumfervare,nonnul- 
los (upra Chrifti nativitatem exaltare , qui lon- 
go poft Chriftum natumtemporefloruerunt, 
aUos ad Sceptra Danica admittere,quiextra- 
nei fuerunt, neculluminterRegniiftiusDo- 
minos locum merebantur, & quosdam infu- 
premorum Daniac Regumnumerumadfeifcc- 
re,qui vedigales tantum ReguHquefuerunt, 
licetfortealiquandoRegibusipfispotentiores. 
Merito tamen Saxonem fibi gratulatur , quod 
multas vetuftatis hiftorias , qua! temporum in- 
juria apud Islandos intercidcrunt , conferva- 
verit,licetearum feriem temporumque ratio- 
nem parum obfervaverit, Credit praeterea 



2 6 Caput l» 

gloriJB gentis fuae imprimis (tudiofum Saxo- 

nem Regibus originem honoratiorem , quam 

a gentilium Denftrodarcgentiqueantiquita* 

tem profundiorem conciiiare , voluilTe j atque 

ita Daniam ab ukima origine eodemi quo 

fuo tempore, nominedidamafreruilTejlibro 

citatO p. 66. Contra Johannes Lyfchander-iSz- 

xonem antiquitates minus diligenter invefti- 

gafreexillimat, cum Reges tantum a Dano Bal- 

theo,initiisRegnorumCimmericorumfeuBo- 

realium, annis mille recentiori defcendentes 

recenfeat. Vide Antiquitatum Danicarum fer- 

raones p. 6^.70» Pra:cacterisplacuitClmiiV/<?/- 

leri de Saxom JLidicium, quodhabetur in Intro- 

dud:ione Part. I» p. 40. fq.ubificdeeofcribit: 

^^Veneror ego SaxonU ingemum^ facundiam y(^ ii- 

^*bros VllL pofieriores rerum Danicarumfiudiofis fe- 

^■^rie commendo, Sed totidem , qui hos pracedunt^ 

''■priores^ Hifioriam Caroli A/. (^ Gotrici temporibus 

^f-antiquiorem complexos , fabults fcatere , ineptamque 

^*narrationem verbis exquifitis tegere cum Krantzia 

<^affirmo , CT ne quis temerefidem iis adbibedt , iterum 

^^iterumque inculco. 

§. VIII, PofthosDuumvirosperaliquot 
tempus non adeomagnaincrementa fecitHi- 
ftoriaDanicajnondefueretamenquieandem 
promovendi curam habuerunt. spe^athucln- 
certi autloris brevis traSlatus de Succef/ione Regum 
Daniig) infcriptus : Genealogia regum Dani<ea Danad 
Chrifiophorum IJFaldemari I.filiumyannumque /2 /p. 
cum Suenonis Opufculis a Stephanio editisf excufusp, 

zoo"zzi EricM etiamil/£iV^£Z)didus,RexDa- 

niaC) 



Caput L ^7 

v^Hix, qui ijip. decefTit, ex omnibus regni Ar- 
. chivis, fcripiis & documentis CongeftaMenvedi 
^ collegitTe aut coirigi feciile referturaCIaudio 
Lyfchandroin dedicationeoperisGenealogici 
p. XX. qu£ vero noh amplius extantnotante 
Wormio in notis ad feriem duplicem Regum 
Danix p. 6. Poft Menvedum ERlcaspOME^ 
RANLIS^ Daniae Rexcirca A. i^ao.hiftoriam 
Daniae ilhjftraturos,literatos in PatriafoUicita- 
vit, ut, (iquid de Regibus Dania£tenerent,in 
commune conferrent, vid» X^ormius 1. c. Ex 
patriae documentis antiquis ipfe breve Chroni- 
con confcribi feciiTe perhibeturaClaudioLy- 
fchandro 1. c. Hoc procul dubio idem eft, quod 
fub hoc ticulo.- ERICI Pomerani, Daniai: Regis, 
Hiftorica narratio de origine gentis Danorumi 
& de Regibus ejusdem gentis, dequeeorun- 
dcm rebus geftis Hamb. i6o3.4toprodiit,& 
ab ErfoUo Lindebrogio\nitr rcmm Septentrion*- 
lium vicinorumque populorum Scriptores di- 
verfosFfurtii<56p.foi. nuperquc cumClmiiv*- 
hritii pracfatione Lambecii OriginibusHamb^ 
& Anckelmanni Infcriptionibus Hamb.Hatn* 
burgi 170^. foL recufos , no, X. editum eft. 
Stephaniuf variis trac^atibus de regnoDaniae& 
Norwegiae Lugd. B. i6ip, i6mo editis no. IIL 
p. fi»-- lor. Idem Chronicon inferuit, ex 
Codice MSo recognitum & fexcentis in locis 
debitac intcgritati reftitutum» Ipfi vulgo Regi 
Erico tribuunt hoccebreviariumHiftoriacDa- 
nicae , celcberrimo vero Torf.£o I. c. p» 72. & Stc- 
fhano Job, Stefhanio in notij adSucnonem Ag- 

gonis 



iS Caput L 



gonisp. 132. a Monacho iftius aevi quodam 
Regis juffu videtur corapofitum efle. Poft exi- 
guum autemdeoriginegentismonituma Da- 
no primo Chronicon incipit , & in Erici Men- 
vedi aetate A» 1288* definit. Gerraanica Chro- 
nici hujusverfio,ab auAore Anonyraofubti- 
tulo : Q}an De Cc^prung Dec S^dnen / unt) m\ Dett 
^oU cl)m ^ontge concinnata inter MSa Bi- 
bhothecae Hamburgenfis no. i. in foHo often- 
ditur , vid Moller. Ifag. P. 1. c. XI. p* lyr» 

§. IX» HuicPomeraniaetati,exftyIome- 
dium aevum, quo vixit hic Rex , redolente & ei- 
dem quam diximus occafioni tribuit Ccleberri' 
tnus Wormiiu Regum DanU ferier» duplicemf quam 
cum limitum inter Daniam £5* Sueciamdejcri^ione ex 
vetuftiffimo Legum Scanicarum , literis Runicis , i» 
ntembrana exarato Codice erutam (S notii iUufiratam 
edidit Hafn^ 1642. foL Harum prima feries a p. 
I . - 16« incipit a Dano L finit cum Erico Menvc- 
do A. 1319; in numero &appeIlationibusRe- 
gum abErici Pomeranibreviariodifcrepat,in 
eodcm tamen Regeuterque definit» Regum 
Danias hiftoriam aut res geftas non perfequitur, 
fed nuda illorum nomina,feriem&connubia 
exhibetj cujus inftituti plura fragmenta fe ha- 
bere Wormius teftatur in notis p. 7. Altera 
feries a p. 17. usque ad p. 17. ab Hadingi rebus, 
cujus tamen nomenabeft,initiumfacit,finit- 
que in Erico , Erici Menvedi filio. In rebus re- 
cenfendis cum Erico Pomeranomagisconve- 
nit , licet in numero Regum & nominibiis qui- 
bRsdam diflentiat» 



^ CaPUT L ip 

$♦ X. HucquoquereferrimereturFra- 
tris Nigels van Sore S^anJfc^C Chronica aUeC 
5\onmn9etoS)enmmarcf £ct)en /J&anDclunD 5tri^ 
gegDaDen t)an Dan bit up^atltcntenefpeninfeoU 
tenDc / fo gefunDen i6 in Dec @cblad}t unD ^cDDer^ 
lage Dec 2)anentO;|)enirnin9l]eDeinDithmarfen 
d.i;. Febr. lyooiniSacblifc^eOiimen aioersefet* 
tet:i. e» Fratris NigeUi feu Nicolai Sorani 
Chronica Danica, omniumRegumDaniaevi- 
tam , facla & bella a Dano usque ad Chriftia- 
num I. complexa j reperta in praeHo & clade 
Danorum ad Hemmingftedam in Dithmariia 
die i/.Febr. ijoo» Rythmis Saxonicis verfa. 
Latet MSSa adhucinBibliothecaGottorpienfi 
& Hamburgenfi. Videtur hic Scriptor idem 
efte cum AnonymoiftoSoraniCoenobiiMo- 
nacho, quem Petrus Refenius^ JohanneDanis 
imperante, Chronicon ait fcripfiire de Regi- 
busDaniac vernaculum &Rythmicum aDani I,. 
aevo ad Chriftiani I. tempora,acHafnineac?o- 
efofreJo Ghemen 1496. excufum ; addit illud ab 
Erieo Krabbio ISSS* denuo elTe rcccnritum & 
rerumjohannis hiftoria,Rythmisitidcm Dani- 
cis comprehenfa, audum. Vid, Cl.MolIeri 
Ifagog.Part.Lp.35.i84,&i85'. Forte idem 
Chronicon eft Danico-Rythmicum five ^an» 
ffc Dviim Cronicfc/quodmemoraturinCata- 
logo Sperlingiano no. 2130. in gt- p. 43 7, cum 
quoconferendusBarthoIinusdefcriptisDano- 
rum p. 10. ubi Chronicon Danicum vetus 
Anonymi,DaniceHafn. 15-01. g. iropreiruiu 
allegacur , a quo procul dubio diverfuni noa 

Crit 



^o Gaput I. 

eril Chronicon Danicum vetus quod C/. Serw 
vitu '\n Bibl Hiftor. p.721. allegatilafn, ij^r» 
(errore forfitanTypographi^editum. 

§. XL Sequitur jam in ordine ALBER- 
TLIS KRANTZIUS, Theologix & Decreto- 
rum Dodor atque EcclefiaeCathedralisHam- 
burgenfis Decanus A. C. MDXVIL denatus. 
Hicprster alia fcripta priEclara ut MetropoUn 
iive libros XIL deHiftoriaEcclefiaftica, Saxo- 
niae praecipue infcrioris^abA. C.780. usquead 
A. i5-o4.^^jvo«/.7;wfivehbrosXlII. dcSaxonicx 
gentis Originibus rebusque geftis usque ad fe- 
culi decimi fexti initia:& Wand,iliam (eulibros 
XIV. de Origine,gentibus,migrationibus,re- 
gnis &rebusgeftis Wandalorum ad idem us- 
que tempus explicatis, magna etiam laude con- 
-didit Chronica Regnorum Aquilonarium , Da- 
ni<e^ Svecide , Nor\vegi£ zd idem faeculi decimi 
fexti aufpicium dedu(fta,ac Daniae quidem li- 
bris IX. Sveciae libris VL & Norwegix toti- 
dem : quorumoptimaeditioeftAndreasWe- 
chcli excufa typis Francofurti iy75»foI«Ex- 
ftant etiam inGermanicamlinguam translata 
&inGalHcam , ac prster domi ab gentibus 
illis feptentrionalibus gefta , perfequuntur 
etiam res popalorum antiquitus ex iliis profe- 
d:orum OftrogothorumLamburdorumque in 
Italia & Sicilia , & Wifigothorum in Hifpania. 

§. XIL Ncque prastereundahJ.eft/J^- 
^um Dani£ feries un.i cum notatione (uccin^a tempO' 
runt {5* rerurn m.txime memorabiUum , qH£ fingulii re- 
gnarttibui per Daniam £^ inviciniAacciderunt^coUe' 

6iore 



Caput Ll ?i 

Borc Magno Mathia^ Letlore TheobgU ^ Cmonico 
Luvdenfnvi ^to qUcC feriesMSaaflervatur in Bi- 
blioth. Regia Hafnienfi, incipitquc a Danol. 
&definitcumChriftianolII. 

%. XIII. Ejusdem commatis funt (0 ^'f 
jioria compendiofa acfuccin^a Serenifftworum Dani<£ 
Regum ab incerto auUore confcripta , pofiea vero ad 
Chriftianum IK dedu^a ^ antehac in lucem editafiu- 
dio ^ opera Erpoldi Lindenbruch Lugd^ Batav^ UPS* 
:i^to. Poftea vero variis tradatibus deRegno 
Daniae & Norvvegiae Lugd, B. 1629. i6mo cditis 
inferta no. IV. p» io2.rqqc — i^i^vidMoller» 
Ifag. P. I. c. XI. ^. I ♦ p. 170» 171. (2) Chronica. 
bi?6 i(i 33ef(^reibung aller 2^6nic;e xn ''!btmti 

' marrf en won &em erfien l\6ntg Dan (ire(d?er 
jur 5^it &e6^6nige6Davidsrec^teret) bip «uff 

^ Chrifiian bert IV, iQtregterenbenunbrtnberSrt^l 
^enioo(!emitangel;enqterCr6nun5d.i6.Aug. 
Anno I ^^(^, 3U Copenhagen gel;alten. Mag- 

^ deb. bey jjo^^nn Sr^ncf en i fif^f. 8- i» ^» ^^- 

fcriptio omnium Regum Dam<e kprimo Rege Dano (qui 
tempore Regit Davidis regnavit) usquc adChrifHa- 
num IV. h. t, regnantem ordineque centefimum inter 
Reges , cum annexa coronationis ejusdcm Hafn. d, 16, 
Aug, A, i^pd, celebratdi Hifloria, Editor hic 7<?- 
hannes Tranckiiu^ Bibliopola Magdeburgenlis, 
in dedicatione adJoachimiFridericiPrimatus 
&Archi Epifcopatus Magdeburg : Poftulati 
adminiftratoris Fihos , monct: hoc Chronicon 
fimilis argumenti ejusdemnuc tenoris ciTe, 
cum longis tabelhs in arce Cronenburcica 
Germanico Kythmo extantibus, Forte ideiA 

hoc 



52 Caput L 

hoc eft Chronicon , quod MSum citat Rein 
»»;i;?»«f inCommentat»de hbris Genealogicis 
Sed.II.p.^o.TkuIus veroibidem hic eft: Suc 
ceiTio tecet S^onige in ^cnnemorcf »on Dem erftcn 
5^6ni9 Dan, bi^ aiiff Chriftian Den IV. Diefe^ 
^abmcn^/ i^tregicrenDen ^hmi njie Diefelbein 
Q:eppid) feftr funllreic^gemircfet/ unD auff Dem 
S^Dni(}(id)cn @cbIog Cronenburg auffDemgrof» 
fen (§aal orDentlic^ nad; einanDcr ju fcf)cn. Anno 
Chnfti M DC XIIX. d. ^.Septembr. Chroni- 
con hoc fi cum primo , quod auguramur , idem 
eft j tabellae dicSas funt aulaea in didta arcc expo- 
fita. 

5, XIV, Familiare inde fuit Serenidi- 
niis ex Domo Oldenburgica Regibus pleris- 
que, Hiftoriographi munusviriseruditiflimis 
deferre, qui res vel Regum particularium vel 
totius regni ab origine ad fua usque tempora 
confcriberent, quorum Catalogum exhibenc 
Claud« Lyfchander & Joh, Ifaacius Pcmtanus in 
dedicationibus operumHiftoricorum» Inter 
hos primooccurrit JOHANNES SlUNINGIllS 
Senior , (quem Chr iftianus III. primiim hoc ti- 
tulo ornavit) Is didi Regis juftu , poft varia to- 
gac munera atque inftitutionem FilioPrincipi 
laudatiflime praeftitam , ad fcribendamDanias 
hiftoriam animum appulit,reliquitetiamHi- 
ftoriae Danic£eTomosIII,quorum primusRe- 
gum Ethnicorum usque ad Regnerum Lod- 
brog decem libris abfolutus , fecundus Regum 
Chriftianorum ab Haraldo Klakio aonoque 
Chrifti8i(5*ad Chriftophorum usque Bavarum, 

an- 



!l 



Caput L ?5 



annumque 1448- itidem libris decem inclufus, 
tertius denique Chriftiani I. Johannis & 
Chriftiani II. Oldenburgicorum tempora & 
rcs geftas perfequitur. Latent hi Tomi III.MSSi 
Hafnix in Bibliothecis Regia atque Academica. 
Methodum,quain his Tomis uftis eft , facile 
licet cognofcere ex hiftoria Chriftiani II. ejut 
edita , quaeTomi III. «Vocri^oKrjttfltTtov eft. Vi- 
deantur Pontanm in Chorograph. Daniac de- 
fcriptione p^/gfjiW^»/»^/^ in prolegomenii 
ChronoL p. 3 o» & CL MoUerus in Introdudl. P. I. 
p.36* necnon in Hypom. ad Bartholinura dc 
Script. Dan.p.911. 

5, XV. HARALDUS HUITFELDIUS 
deOdersberg Eques Danus, Toparcha Lec- 
choenfis primum Chriftiani IV. Secretarius 
fupremus,&nonuna vicelegatus, deinde au- 
tem Regni Senator ac Cancellarius, anno 1608 
aetatis 5^9, defundlus,C/&r<?»/Vtf» rerum Donicarum 
a Regni exordio adFriderici 11. tempora perdu5ium^ 
tanta congeftit Diligentia,fide & (plAciAijS-eios,, 
judicioquc adeo accurato confcriplit ac difpo- 
fuitjUt licet erroribusChronoIogicis&mne- 
inonicis haud careat, locum nihilominus prin- 
cipem inter monumenta Danix Hiftorica & 
inole & pracftantia facile hadlenus tueatur. 
Editum hoc eft primoabaudore ipfo X. Par- 
tibus,annisque diverfis,fed ordine praepofte- 
ro in 4to. Horum Tomus I. agit de Dano Pri- 
moRege adCanutum usque VI. deque origi- 
neNormannorum in Gallia Hafn. ido^.To- 
mus II. fiftit hiftoriam Canuti VL ad Regem 

C usquc 



34 Caput L 

usque tricum Menved, a quartoMaji Anno 

ilgi. ad 2X. Novembr» A» ix8(^« ibid. 1603. 

Tomus IILcontinetChronologiac continuati- 

onem & hiftoriae, abexcelTuSaxoniscomple- 

dentem res geftas Erici Men ved, Chriftophor i 

II. Erici fratris ,VaIdemarilV. Chriftophori 

filii,abA. 1186. adA. 137 ^.ibid.annoeodem. 

Tomus IV. exhibet Chronologise ejusdem 

continttationem comprehendentem hiftorias 

Regis Olai, Reginae MargarethacRegisErici 

Pomerani, &Regis ChriftophoriBavariabA. 

i37o.-i488.ibidi6oj. TomusV.habet hi- 

ftoriam Ecclefiafticam Daniac Epifcoporum & 

religionis Chriftianae in Dania ortum & pro- 

grenum, item Catalogum Epifcoporum Nor- 

vegiae^ accedit hiftoria ArchiEpifcopiLunden- 

fisJaniGrand.ibid. 1604. Tomus VI. refert 

Hiftoriara Chriftiani I. ab A. i448*- — 1481* 

ibid. IS99* Tomus VII. complediturhifto- 

riam Regis Johannis ab A. i^gu-iyij. Hafn. 

1599. Tomus VIII. comprehendit Hiftoriam 

Chriftierni II. ibid. i f p<5. Tomus IX. fiftit Hi- 

ftoriam Friderici I. ibid. 159 7. Tomus deni- 

que X, enarrat hiftoriam Chriftiani III. ibid. 

I5P<;* Secundaeditioa Joachimo Moltkenio, 

Bibliopola Hafnienfi duobus in folio Tomis 

Hafn. idyx (non 16^^. /^tout vu/eStruvitaln 

Biblioth* Hiftor. p. 722.) adornata, fedpriori 

culpa typographi mendofior & paiTim mutila 

eft , ob indicem tamen , qui huic acceflit , lucu- 

lentum atque uberrimum commendanda eft. 

Oe jnftituto ac fubfidiis huju^ oneris Illuftris 

Autor 



Caput L 5J 

Auftor ipfe in praefatione ad Chriftianum IV. 

Regem , fingulis partibus prasfixa , difierit , elo* 

gia vero ipfius collegit C/ Mollerus in Hy- 

pomn, ad Barthol. p. 230» rqq.& in (jsicileg. Hy- 

pomn.p. ig. Reftatutpauculadepracnomine 

adjiciamus, qui ab aliis Arnoldus, Andreas> 

Arvidus & Aurelius appellatur , quos vero 

omnes caftigavit CI. MoIIerus I, c» Verum de 

Suaningio videtur, eum merito cxcufandum 

elTe, nam licet in proIegomenisadChrono- 

log» Dan. p. 28. b. Huitfeldium Arnoldum 

vocet, fadum hoc procul dubio efl: feftinante 

calamo, & locus Pontani, qui eundem erro- 

rem amplexus eft,a Suaningio h, I. citatus fortc 

illum fefellit. Interim tamen jam anteapro 

Haraldi nomineHuitfeldio tribuendo pluribus 

militavit, v.g.p,2i* ubi inter alia fic fcribit: 

G^otiens autem diUi //(?roAr (Huitfeldiinempe:) 

vomen latine exprimunt eruditi^ totienseum Haral' 

dum appellare confueverunt.Clmus ITelleJus Hijiorio- 

graphus olim Regiusin literispublice editis ita Huitfel- 

dium nofirum aUoquitur : Generofo Viro &C, Haraldo 

Huitfeldio^c»Edi^is facile colligimus^nomenViripro^ 

prium yDanis ^cijt) di^um , latine vocari Haraldum^ 

S, XVI. JOHANNES quoque Ifaacius 

j ipontanus , Hiftoriographus Regius , nationc 

"Danus , licet extra Daniam fcripfcrit, huc me- 

rito rcferendus eft» Extat cjus rerum Da- 

nicarum hiftoria libris X, unoque Tomo ad 

I domum usqueOldenburgicam deduda, Am- 

1 ftel. fumtibus Janfonii 1631. fol. pagg. 6^6, 

practer dedicationem, pracfationera & fex indi- 

C X cc$ 



96 Caput L 



ces» In dedicatione ad Chrift. IV. ftudium , 
llegum Daniae erga hiftoriam & Hiftoriogra- * 
phos collaudat, enumeratis, qui fuerunt jjoft 
Saxonem Grammaticum ad fua usque tempora 
Hiftoriographis Regiis. In ipfo opere pro- 
mittit annorum ac temporum feriem , anti- 
quiffimas gentis colonias , externa , domeftica, 
quasque Saxonon habuit, vernacula &barba- 
raexcutere,&ad ChriftianumII.usqae conti- 
nuare, 

Initium Hiftoriae fuac a Cimbrorum egrcs- 
fione facit , fepofitis iis , qux Saxo Gram- 
maticus eumque fecuti , de Dano gentis con- 
ditore memorant 5 cum illa maximis auto- 
ribusprodita, hicc veroejusmodifunt,qualia 
antc conditam Romam, decora magis relatu 
quam incorruptis rerum monumentis tradita , 
fecundum Livium» Praemifta igitur hiftoria 
expeditionis Cimbricae a p» u — i2.exSaxonc 
&aliisquaehiftoriamfpedant, adducita Dano 
I. usque ad Gotricum, temporeCaroli M. re- 
gnantem , fubjundo ftemmate triplici Ge- 
nealogico Regum, * qui ante Carolinatem- 
pora in Dania regnafle traduntur 5 Claudit 
deinde librum I» variis additionibus expedi- 
tioncm Cimbricam fpedantibus , ex Livio, 
Floro, Juftino, Orofio, demonftraturuspor- 
ro eam , quam caeperant Septentrionales 
Cimbri vaftationem Romani Imperii pofteros 
ad colophonem mirabiliter perduxiflTe, nova 
regaa , novos Principatus extra regni pomce- 

ria 



Caput L V 

r ia conftituifle. Hinc memorat poft Cimbros 
proveniflTe Rugos , Gothos , Vandalos , quo- 
rumres libroll.pertradat, & Ifidori Chroni- 
con Gothorum Vandalorum &Suevorum ad- 
jungit,(ucce(l!lle his ait Anglos, Vithas, Saxo- 
nes,de quibuslibrolll. agit; denique venis- 
fe Normannos. Hinc hbro IV. de Roilone 
Duce Normannorum ejusque pofteris ad Wil- 
helmum Conqueftorem, Regem Anghae, de 
Regibus item Sicilix Normannicis , Ducibus 
ApuUcE &c. difTerit, & Normannos fuifleDa- 
nosdefendit,dedudla fimulRegumDaniaehi- 
ftoria a Gotrico usque ad Canutum Parvum« 
Inde libroV. aFrothoneRege fexagefimo us- 
quead Woldemarum I. additis Genealogiis* 
Regum a Gotrico ad Suenonem Eftritium & a 
Suenone Eftritio ad Waldemarum I.Hiftoriam 
continuat,& libroVI. usque ad Xmum reli- 
quorum Regum , Waldemari nempe primi & 
fequentium usque ad Chriftophorum III. Ba- 
varum res geftas defcribit, finitque cum Ge- 
nealogia Regum a Waldemaro IL usque ad 
Chriftophorum III. 

Quis fuerit Pontanus , quae ejus fcripta& 
vitae memorabilia , exhibetc/, MoUerus in Hy- 
pomn. ad Barthol. de Script. Dan. p.iyi^fqq. 
& inSpicileg. p.x2. 

Ex Saxone Grammatico,imprirriis veroHuit- 
feldio (unde Suaningio Huitfeldius Latinus au- 
dit ) ctKterisque domefticis & peregr inis aU(fto- 
ribus , fuam condidit hiftoriam, yid^^Suanm^^ 

C 3 in 

♦. P.178.& 803. p.«ji, & 805; 



5S Caput L 



in Prolegom. Chronol. Dan, p. 30. ubi eandem 
hoc difticho coramendat. 

Pontanus Danos , Trojanos fcripfit Home- 
rus, 
Magnus hic eft Grajcis, raajorat illc 
Gothis. 

§, XVir. Sequuntur JOHANNIS MEUR- 
SII HiftorU Danic£ ftve de Regibus Daniie^^uifAmi' 
liam Oldenburgiram pr£ce[fere , eorumque rebus ge- 
fiis aDano adCanutum VI, in quo defmit Saxo Libri 
F.priores Amftel. 1638' fol. pagg.IIg. Ejusdem 
HijioridDanic^Continuatio ftve LibriV, pofleriores a 
Canuto VI, ad Cbriftianum I, ibid, eodem pagg. /^j. 
Ejusdem HiJiori<£ Danic<e libri tres^ in quibus res com- 
memorantur geft^ k Chriftiano I, ac Johanne ejusfiUo 
(^ Nepote Chrifl. Il.ibia 16^8. fol pagg. 87, Qjjd 
inhocopereCeleberrimus audor pracftiterit, 
ex titulo unicuivis abunde patebit. Unicum 
hoc addimus , libros III, pofteriores in hac ' 
editione , prima vice Amftelod. 1630, in 4to 
feparatim editos efTe. Cceterum de Meurfii 
laboribus& fatis conf.MoUerusin Hypomne- 
matibus faepius citatis p, 284-290. &in Spici- 
leg. p, 24. fq. cui adde Suaningii Prolegom. ad 
Chronol. Dan. p.3o,& AdaEruditorum Anno 

1688. p.i54' 

§, XVIII. Quid olim in confcribenda 

Danorum hiftoria univerfali pracftiterit Vitus 

Beringus , id Florus ipfius Danicus , five Hiftoria 

RegniDanici pofthuma, a DanoRege Primo 

ad Chriftianum I. five Dynaftia: Oldenburgi- 



Caput I. 59 

cx initium pertexta & OttoniaD idpg.fol. t Ty* 
pographia D^ThomceKingovii, EpifcopiFio- 
niac,domeftica edita, oftendit, de cujus dili- 
gentia uK^ifiHoc & Panegyrico fcribendi genc- 
re , aliisque circa hiftoriam hanc & audorem 
memorabilibus , videatur MoUerus h c. p«46o» 
& in Spicileg. p.50. Fallitur ergo CiMus Struvius, 
qui anno editionis forte deceptus , arbitratur, 
hiftoriam hanc ad noftra usque temporaper- 
du(flam efte BibLHift.p.ji^» Pleniorem libri 
hujus recenfum exhibent Clmi Adlorum Li- 
pfienfium colledores Annoi^oj.menf. April. 
p, 148, qui hic nobis ergo otia fecerunt» 

§. XIX. Neque hiftoriae Danicac illu- 
ftrandae deefte voluit Jdnus Severim NornilJomius 
Bibliopola Rofchildenfis cx cujusofticinapro- 
diit tradlatus vernaculus fub tituIo:*^n tort X>a\u 
fte2^rcmd'e/fra Aong DanX^tnSbx^ci mt>x\\ 
ttmc mtxx>axmX>\B tib/c. treb «Jcne G^jfrenfon 
noriniffon/ bog^anbler ut>i Korc^ilb /Hafn, 

i6^^,%t^i,e,BreveChronicon Danicuniy aDanoI,ad 
pr<efentia usque tempora apud JanumSever^ Norntffo' 
mium. Paginas continet i^i.praeterindicem 
& prsefationem quam Steph» Joh. Stephanius 
huic opufculo praefixit. Praemittit audtor ex 
Huitfeldioquaedamde Ethnica &veterireligi- 
one, it. cx Chronico vcteri Norvcgico Snorro- 
nis & aliis quaedam de Othino , hinc Frothonis 
III. Jus militare & provinciale inferitpag.np. 
34. 36, additque demum in fine quaedam de ve- 
terum Rcgum ac Hcroum (^criipcrd) regiminc 
& intcritu > nec non dc corum fcpulturis deque 

C 4 anti- 



40 Caput I. 

antiquorum in Norwegia armis & infignibus 
nonnuUa refert. 

§, XX. Ultimus qui huc pcrtinet eftAnony- 

mi tradatus vernaculus Norimb. i68^. i^^^ 

fub hoc titulo excufus: ^tt ^bmQtin^^tmt 

tttaccf £eben / Dvcgienmg unD ^bjlecben / t)on Dem 

erflen ^onige Danan/bigauffi^tcegiecenDen^o^ 

nig ChriftianV.au^Denbemabnefien SDdnifdjen 

©efcl^ic&tfctceibecn ^eccorgefucbt unD jufammen 

gerjagen au^ mit ibcen tt)Ql)rbaffren^ilDni§en on^ 

Sic^t gegeben. Introdudionis in Hiftoriam 

Danicam loco iis erit, qui vel ob linguarum 

Danicae & latinacimperitiam, velobcelebrio- 

rum audlorum defedum praeftantiffimos Da- 

niae Hiftoricos perluftrare non poflunt , quippc 

monumenta Hiftorica, quotquot ad fuasper- 

venerunt manus , tam diligenter fecutus eft au- 

ftor , ut hallucinationes quoque eorum retinu- 

erit* Praeterea liber Typothetae incuria tani 

vitiofe impreftus eft , ut variis in locis vel aper- 

tefalfa velmanifefto contradidoria compare- 

ant. Finit vero laborem cum bello Scondico 

& nuptiis fubfecutis Regis Sueciae cum Principc 

DaniaeUlricaEIeonoraA. i68o»celebratis. 

^. XXI» InterUniverfalesHiftoriseDa- 
nicac fcriptores fecundum vulgarcm hypothe- 
fin, reponimus etiam eos,qui partemtantum 
hujus Hiftoriac, Univerfum tamen Regnum 
refpicientem , tradiderunt Referri huc potu- 
iftcnt M» Adamui Bremenfis , Helmoldiu & aUi , 
quos ratione actatis tamen Saxoni Grammatico 
& Suenoni pracmi(imu$« Pertinent ctiam huc 

FTiptO- 



Caput h 41 

Scriptores & Annales Fi^ricorum , Germano- 
rum , Anglorum qui res Danicas fuorum tem- 
porum attigerunt , quos citat Stcphanius in 
notis ad Saxonem p. z» & copiofius Illuftris 
Schurtzflcifchius in differtatiom de rebus Danicis 
Notis ad J. 1. 5. & 4. alibiquepalTim. 

J. XXII. Speciatim huc veniant (i) 

Chronicon Regionum Septentrionalium Dania impri' 
mi4 (^ Holfati£ latinum ab JErx Chriftian* initio ad 
ns%,perdu^um, cujus Codicem membranace- 
um fatis antiquum BibhothecaHamburgenfis 
publica Lindebrogianae benignitatidebet,re- 
ferente Mollcro in Ifagog. P. I, p. 85"» f 2)^//W 
Chronicon Regiomm Septentrionalium ab A^ C. 2oo» 
ad A. /^S^» Saxoni<e inferiortt Dia/eSio confcriptum , 
ineditum & cum aliis MSSis Lindcbrogianis in 
eadem Bibliotheca Hamb. reconditum , & L c. 
p. 88. aIIegatum,cuiaddeCompendiofamDa- 
niae Regum hiftoriam a primo Danorum Rege 
usque ad Chrift. IL dedudam , quam in eadem 
Bibliotheca Hamburg. MSam nuper offendi (^) 
Regum aliquot Dani<e Genealogia (5 feries Anonymi 
ex veteri Codice MSo Chromcicujusdam Laudunenfis 

(quod definit in AnnoChr.ixiS.)^^'*'»^^'^'''^''^ 
Ernftiusprimum ediditycmendavit acnottd iUuftravit, 

in quibus hancpartem Danic<e Hiftoria veritati afjeru» 
it-i^^ a variorum corruptelis liberavit Sor<e id^d. Svo 
pag, n6, Incipit hacc feries ab Haraldo Bla- 
tand feu coerulei dcntls AnnoqueChrifti^^i. 
& capitibus IX.pergitadCanutumVLfivean- 
num iigo» p- 49« H. Ernftius citat AlthufiU 
Chronica Regum Daniac , de quibus huc usque 

C ; niI;>H 



42 Caput L 

nihil comperire mihi licuit. (4) Incerti Aucio' 
rii (qui vergente feculo XllL vixtJfefertur^Cbronica 
Danorum ^ fr<ecifue Sialandi^^ feuChronologia Re- 
rum Danicarumab ^. C lOZg '- 1182. Cum yippen- 
dicc Chronobg^ usque ad A^ /^07. ex veteri membrana 
eruitf primusque edidit Arnat Magn<£us Lipfi£i6g^. 
So,pag. 100, In praefatione Arnas Magnaeus 
refert , fe Chronicon hoc ex Codice MSo Bibli- 
othecae Academicac Hafnienfis defcripfilTe. Dc 
audoris Chronici hujus nominc nihilporrofe 
comperiire ait , eum tamcn nationc Danum 
profeflione autcm Clericum fuiffe & Anno 
iigx. obiifTc non vane conjicit. Coeterum 
dc hoc Chronico teftatur ,multa in eo reperiri, 
quae in ahis Danicae hiftorias Scriptoribusfru- 
ftraquaerantur,im6 varia in ilIooffendi,qui- 
bus Adami Bremenfis hiftoria uno alterove 
loco emcndari poflit» Chronicon ipfum ab 
A.C. ioz8* usqucadA. iiS^^.protenditur^in 
quovaria fpecialia hiftoricaapudaliosnon fa- 
cile obvia reperirc liccbit. Nugas tamen Pon- 
tificiorum in co haud paucas contineri nemi- 
nem, quilibrum ipfum p. 40. fqq.evolvcrit, 
fugere poteft. Finito Chronico alia reccnti 
manu MSocodici appofitaexhibcntur,eaque 
continent, quae ab A. C» 1156»— iii^.conti- 
gere , & ab audore Chronici noftri om ifTa funt. 
Tandem. p,79. usquc adfincm,dua!leguntur 
diftindlioncs , quarum zlter sl 6e EfchiHo , Da- 
norum quondam Archi Epifcopo, pofteaMo- 
nacho Claraevallenfi , altcra de FenerabiHGerhar' 

do Monacho & Abbate Claraevallenfi fufius difTc- 

rit. 



Caput L 45 

rit. Aliena nec ad fcopum pertinentia, quae 
inhocChronico continentur diligenternota- 
ta videbis in A^. Erud. A. 1695-. menfe Sept. 
p. 43 i.MSum hujus Chronici,quoilIud variis 
in locis corrigitur & continuatur, habetur in 

B\hliothcC2iDn\Thom<e Brog/eri Birchcrodii-i OttO- 

n iae in Fionia. (5 J Danicarum & Suecicarum 
rerum narratio fuccinda, ab A» 1510*- ifio* 
Eafiieac 1574. fol. eadem in TomoII.Rerum 
Germ. Schardii quoque reperitur. 

§. XXIII. Quos hadenus enumeravi- 

mus rerumDanicarum Scriptores,ii omnes ea- 

dem fere cum Saxone Grammatico utuntur 

hypothefi, Danum nempel. gentis& Regni 

fuiUe conditorem 3 quare horum primam quafi 

fedtam aut claiTem, quam vulgarem polTumus 

appellare, conftituimus, hiftoricorum fc. Da- 

niac, qui Saxoncm vel in omnibusfequuntur, 

vel ab eodem faltem initioDano videlicet I. or- 

diunturj quibus&eos adjunximus.quiabini- 

tio quidem Regni non incipiunt,fedpartem 

wk folum Hillorix Danicas abfolvunt,adfe- 

qucntes tamen, quas recenfebimus 

claiTesreferri non pofliint» 




SECTIQ 



44 Caput I. 

SECTIO ~TEKTIA~ 

Dc 

SCRIPTORIBIIS HlsrORIM DANW UNI- 

rERSALIBUS SECUNDWvI mPO- 

THESIN GOTHLANDICJM, 

§, h 

SEcunda nuncfequitur claffis eorum , qui 
Gothlandicam hypothefin amplecluntur; 
quae a Saxonis fententia non quidem abit, 

quodRegum feriem poft Danum I attinet, 
fedlonge altius origines Danicas repetit, Sue- 
dicorum Scriptorum nonnullis ut videtur x- 
rnula , ex arca fere' Noachi & a Gomero II. Cim- 
bros pervariasorbispartesin Septcntrionemj 
exiguo poft Nimrodum tempore, deducit; 
Tria ampliffima illorum in Aquilone conftituit 
regna , Danicum feu Balthicum, Geticum (eu 
Gothicum, Cimmerium feu Cimbricum,- & 
varias eorundem expeditiones verfus Orien- 
tem Auftrumque tradit. 

§, II. Primus hanc hypothefln fcripto 
complexus eft M. Nicolam Petrejtut Paftorpri- 
mo Loderupenfis in Scania, praepofitus deinde 
Siinderaafii in InfuIaM6na,deniqueSuperin- 
tendens Jutiac Auftralis , qui Cimbrorum (^ Go- 
thorum origines , migrationes , beUa atque colonias ii- 
brU 11. recenfuit , circa A. 1570. uti in praefationc 
monet, qui eos ex MSo demum ediditBiblio- 
pola Hafnienfis LipC 1 6^5-» gt. pag. 116. Ma - 

jorem 



Caput h 45 



jorcm vero hujus fcripti parteminMSoadhuc 
ineditam latere , tcftatur Ana4Magn£us in hte- 
ris adTorfaeum,vid»Seriem Dynaft. &Regg. 
Dan. p. 6j^ Audor Petracus in dedicatione ad 
Cancellarium Regium Friderici 11» laudatSa- 
xonem, quod Hiftoriam Danicam ab Anno 
Mundi 29io^usque ad A.C. iioo.perxi^-o. 
annos egregie confcripferit , eundemque ex- 
cufat , quod res Dano I. Rege priores inveftiga- 
re non potuerit, quia Gothia feu Gothlandia 
Infula tum temporis nullius fceptro fubjeda 
fuerit, praetereaque fuas origines, progrcfiTus 
& antiquitates de Cimbris, Longobardis & 
Normannis ardiori cuftodia confervaverint 
incolas hujus infulae, quam uta Saxonehabcri 
potuerint, quinipfe audor per 9« annos irv 
Gothlandia dudum Danias fubjedta, vix poft 
multos labores , precesque plurimas , Gothica, 
quae fupcrfunt , monumenta infpicere potuerit, 
uti latius in praefatione libri II. p.34. fqq. me- 
morat ; fuperefte tamen Gothis i. e. Gothlan- 
diae incolis monumcntorum hujusmodi fpe- 
cies , titulos , fepulchra , ftatuas , Fana , acdificia> 
Ihiftorias, ccetcraque quae cum omni vctuftatc 
!contendere poftent , teftatur ibid p.33. addit- 
que refervari apud Judices Gothlandiae fra- 
gmentum Chronicorum Gothica & Germani- 
ca lingua confcriptum ,atnonfaciIceoscxtra- 
neo infpiciendi copiam concedere, cum eo- 
demcodiceconfcriptae fint leges vetuftiftimac 
& praetorem habuerint aliquando, qui Anna- 
lcs &Lege5.omnes, quaspotuit,convafaverit 

quaii 



46 Caput I. 

quafi prelo traditurus , fcd cum nihil hujus ge- ' 
neris reliquum apud incolas crederet, quicquid ! 
librorum nadus fuerat Vulcano tradiderit; 
tandem fe offendifTe ait opera fcribae cujusdam 
plauftra Codicum in arce W^isborgenfi conge- 
ftorum, fqualore, fitu & pulvere obfitorum, 
conceflam quoque fi^i a Joh.Bonfauo ^ hhhM 
quondam Monafterii Roma didi, hiftoriam 
Gothicam lingua Gothicaexaratam fcribit ;ex 
quibus omnibus & aliis documentis fideque 
digniflimis hominibus Gothorum originem , 
pofteritatem & colonias in cxteras nationes 
immiffas tradere addudtisque Scriptoribus pro- 
bare promittit.Ipfe libcrl. qui ad pag» 52. usque 
protenditur narrat , Gomerum II. A. M. 1 850. 
h Bofphoro Cimmerico perRurfiam,Borufliam 
&aliasRegiones in Cherfoncfum Septentrio- 
nalem pervenifte, eamque ab eo Cimbricam 
vocatam efle. Porro probat Cimbrorum ap- 
peIlationemnonadJutosfaltempertinere,fcd 
pro toto regno Dania: ab audoribusufurpari, 
id quod variis audlorum teftimoniis addudis 
oftendit , fimulque negat ullas unquam gentes, 
practer Danos,itempore belli Cimbrici Cim- 
bros appellatos fuifte. De Infulis Regni Da- 
niae partibusobfervat,.y<?f/W/4/« oWm Middels' 
let i,e. mediam planitiem, JutiantWidelsletuc. 
planitiem amplam, Fioniam Fineslet SLScaniam 
dtnxc^tSconefletz majoribusappellatam fuifte* 
Tandem Gomeri fucceflbres inRegnoDania: 
recenfet, eosque poftGomerumSegub,Afer, 
Trud, Thielvar atque hujus filiumOftridum 

fuiffc 



Caput L 47 

fuilTe teftatur. Liber II. Gothorum origines, 

fedes & hifl:oriamtradit,GothosnomenaGu- 

tho Oftridi filio(qui tempore JacobiPatriarchac 

floruerit) accepifTe refert, quiyUtnominisfui 

famam ad pofteros derivaret , populos fibi fub- 

jedos Guthos appellavit. Eodem libro Go- 

thorum antiquorum fedes enarrantur , easque 

primum in Scania ,deinde in Gothia Occiden- 

tali, hincin Borringholm & Gothlandia,porro 

in Scythia Europaea,& Moefiafuperiori^&in- 

feriori & tandem in Germania confedifte re- 

fertur. Denique Gothorum varia nomina, 

bella & irruptiones jn Galliamjtaliam aliaque 

regna fadas enumerantur, recenfitisque Val- 

demari IV. & Margarethae in Gothlandiam ex- 

peditionibus libro II. finis imponitur, Proli- 

xiorem opufculi hujus recenfum fuppeditabunt 

Ada Erudit. A. 1 6pj« menf. Septembr. p. 432^ 

quac conferenda cumi iis , quae h. 1. diximus , o- 

mnino erunt. InDanicum fermonem libros 

hofce II. Nicolai Petreji trans:ulitiV/W^«/M"- 

chaelfs, tempH Holmenfis, quod Hafniac eft, 

Paftor& Praepofitus, ederequoqueeosvoluit 

Danice verfos fub titulo : S^anmatcf^ Sorflc be# 

0i)nt)Clfe 09 \)ttfm(i l fed verfio ejus publici juris 

non fadla eft. Vicem hanc poftea fupplevit 

audtor quidam Anonymus L. W, (quem ego 

Ludovicum Winslovium crediderim) qui li- 

bros hofce Danice verfos Hafn. 1706. 8t. edidit 

fub titulo : Cimbers og &oti)tt^ '2lc(Dj)amle J&CC^ 

fomjl 09 J^anDcI &c. Germanice quoque (cri- 

ptum hoc licct haudbcne verfum Hafn. 1 6<^(;. 

8t» 



48 CAPtTT L 

gt. prodiit fub titulo: S)ic t)on Japhet^ccflam^ 
menDc Cimbcrn^oDec^cunDIic^cr unD ooUfonimc^ 
ncc ^tti^t i)on Dcn altcn Cimbrifd^en unDGo- 
thifcl)cnQ[^6(cfccnil)ccmU5cfptun9C/5ccfommen/ 
gctijanen 3u9en/gcfuI)Ctcn ^negcn / unD (jcbcaucb' 
Iid;en Scbcn^i^Sirten/ aucj) m$ fonflenmeccfnjuc* 
Dicj t^ocgefallcn , ade^ mit beglaubtcc gcDcc in x» 
^uc{)ccn Dacgefrellct i?on M» NicolaoPetrejo, 
Docmabl^ inLateinifcf>ec@pcacI)e t)on Dcm Autore 
befc&ciebcn/ nunme^co abccauffmclfaltigc^ 2Infu^ 
(Jcn in^ tCUtf^C ubccfc^Ct» Caeterum de hoc 
fcripto (latino npJteftaturPf/'r«>//^»//m«jin 
fpicilegio Ardoo p« ii, fere omnia ea, quae 
habet Cl. Lyfchander in opere Genealogico 
Regum Daniae debere eum M. Nicolao Petre- 
jo,Hafnien(i.Inter Petraei autem plagiarios ab 
editore Bibliopola in praefationerefertur J(?i&. 
JSlicol. Strelovius^ quem in ChronicoGuthilan- 
dorump. 6*— ^^.partemlibrihujusPetraeani 
IL auc^ore non nominatoexfcripfiiTe fatetur,a 
quatamen imputationeexcufaripofle videtur, 
cum Strelovius indedicationeadChronicon, 
Petrejum eruditum fingulari dudum ftudio 
veteres res geftas eruendi , quaccunque inhac 
infula invenerit latine edidi{re,fcribat,conf. 
infupcr de aU(ftore hoc Mollerus in Biblioth. 
Septentr, eruditi p.ip^. 

5. III, PetrejumfccutuseftC/4»4f;«/Ci&r/- 
fiofhori Lyfchander Hiftoriographus Regius,cu- 
JUS extat; Synopfis Hi/loriarum Danicarum^J^n^^Xt 

Summa otjcr ben i!Danfcf e <5i(^orie / fra norDens 
begyn^elfc til uaerv^arenDie cg m regercnDis 

6tor? 



Caput L 49 

gimcnte^ ferfattet uDi be^vinffeBongereQia^ 
creboq/ fo mectet manaf gamle og fanbfar^ige 
2:)<mfee/ Cimber\tCl Got^Hf italiauitc /^ifpaUi 
fee/Sf^^n^oiffeK, Hiftoritx/ ^ntiquitatcx i og 

Documentzxl ^afner at f Ot f CXe af ClaudioChriftO' 
,pboro Lyfchandro Hafn. i6zz. foU p. 706. h, C. 

• Sympfis Hifloriartm Danicarum ah initio mtmdi 

* uscjue ad jam regnantis Regis Chriftiani ly^ 
tempora , opere Regum Dani-e Genealogico com- 
prehenfa , quantum ex y>etu(iis (f certis Danicis , 
Cimhricis , Gothicis , Italicis (fc^ hiftoriis^anti' 
quitatihtis (f documentis explorari potuit a Lj- 
fchandro ^c^ 

In dedicatione audor enumerat vario$ 

veterum memoriam rerum confervandi mo- 

dos, donec Chriftianifmus latinas attuleritli» 

teras, quibus ufi Hiftorici primo quidemex- 

terni , ut Adamus Bremenfis , itthelnotus ,' 

, Helmodus &c. muha Danicas res fpedantia 

confcripferunt , donec tandem Waldemarus I. 

& Archi Epifcopus Abfolon , Suenonem & Sa- 

. xoncm, ipfos Danos ad haec ftudia excitarunt» 

, quorum ultimum audlor potiffimum fecutus , 

itaut ex ahis fuppleverit, qua: Saxo nonha- 

bet; inde de utilitate Hiftoriographorum & 

RegumDanisineosamorcdilTerit, dequefuo 

ipfius labore monet , quod licct a Chrifto nato 

Hiftoriam Daniae repetere tantiim aRegejuf- 

(us, candem tamcn ab origine mundi acccrfi- 

vcrit. Ipfum opus tribus partibus abfolvitur 

D quarum 



50 Caput !♦ 



Quarum I. continetquinquelibros,agifque(i] 
de mundi creatione & Patriarcharum genea- 
logia ab Adamo ad A^oachum &diluviumf2] 
de Noacho ejusque filiis, quomodo ii exivc- 
rint , no vas quaefitum fedes , per totum di fperfi 
orbem , fpeciatim vero de benedidto Semo 
ejusque pofteris. (3)deJaphetoNoachifiiio 
ejusque fi]io Gomero, & nepote Afcane , Patre 
Cimmeriorum & Cimbrorum,dequehorum 
libcris , Vithis feu Jutis Danicis , de horum pri- 
mis Patribus, Judicibus ac Principibusadilu- 
yio usque ad regni initium. (4) dc vcterum 
Guthlandorumprimaorigine, cognatis,apo- 
tenti Guthousque ad Bericonis&Gothorum 
emigrationem» (5-)deGothis,Getis, Gytingis 
ac Gydingis , eorum migratione ex Dania , vi- 
donis , potcntia & regim ine in pcregrinis Re- 
gnis, ahisqueillorumgeftisusqueadhacctem- 
pora« Pars II. compleditur Iibros XI. conti- 
nentes (i) Regum Danise breve Chronicona 
Dano U usque ad Chriftophorum Bavarum, 
cum eorundem familiis, poftcris&cognatis, 
alibrol - VII. (2) Hiftoriam Vandalorum feu 
Venedorum & Longebardorum Danicorum , 
libroVIlI. (3)Obotritica& Mecklenburgica, 
libroIX. {4) Originem RegiacfamiliaeAngli- 
cac a familia RegiaDanicalibroX. (^-^Ortum 
Normannorum Rolfonis, ejus liberorum ac 
pofterorum emigrationem ex Dania in Angli- 
am, Frifiam, Galliam &c» Hiftoriam item 
Tancredi, occupantis Siciliam, Calabriam, 
Apuliam &c, usque ad Henricom VI. Impera- 

torem 



Caput L $t 

torcm libro XI» Pars dcnique Illtia de fami- 
liaOldenburgica agit libris XIII. conftans,quo- 
rum liic brevis erit Syllabus (i) de Rcge Gotri- 
co ejusque filias Gevas & Wittekindi M, fami- 
lia, ex qua omnia fere nobiliora Chriftiani- 
frni ftemmata deducenda (i) de familiaSaxo- 
nica a WittekindoM.&Gevaeorumquelibe- 
ris usque ad Ottonem M. (3 ) ab Ottone M» us- 
que ad Conradum&Fridericum Barbaroffam 
e familia Suevica» (4) De Ducibus Bavariae, 
Rege Daniae Chriftophoro, aSigefridoOtto- 
nis M. fororis filio oriundo usque ad hodiernos 
Duces Bavariae (5) de familia Eledorali Saxo- 
nico-Mifnica, ejusque affinitate cum Dariiae 
Regibus, oriunda etiam a Gotrici filiaGevaj 
ejusque defcendente Friderico Hohenftaufio, 
usque ad praefens tempus (6) de familia Ele(^o- 
rali Brandebur^ica, a Geva ac Elifabetha Fri- 
derici Gravis hlia usque ad Annam Cathari- 
nam, Daniae Reginam Chriftiani IV. conju- 
gem (7) de DomoBrunfvicenfi, ejusquecum 
Dania affinitate & cognatione (8) de familia 
Regia Gallica ab HiigoneCapeto,Danicacco- 
gnata, item de Burbonico-Navarrica huc us- 
que deduda» (9) de Stemmate Oldenburgico, 
a Gormone & Wittekindo M« usque ad Wittc- 
kindum IV* (loj de linea Regia Hierofolymi- 
tana a Wittekindo IVto oriunda j;usque ad 
Imodum & domu Ringelheimenfem( i i)de Al- 
lobrogibus Romanis & Graecis Imperatoribus, 
RegibusSiciIiae,GaIliae,PortugaIIiae &c. ab Imo- 
do oriundis, usque ad Ringebertum Ducem 

D z Aa- 



5i Caput L 

Angnx & Weftpiuliae ( i xj de Ringeliieimen- 
fi, Angrivaria, WeftphaIica,0]denburgica& 
Dalmenhorftana famih'a, a Ringebertousque 
ad Chriftianum I. Daniae R. (i 5)deftemmatc 
Oldenburgico Danico Regio a Chriftiano U 
usque adChrift. V.DaniacPrincipem eledum* 
De ClaudioLyrchandroproetereavid.CI Mol- 
lerus in Bibl. Sept. eruditip^ioo.fqq. &Spici- 
kgioHypomn. p. i x. fq. 

§» IV. Poft Lyfchandrum eandem kti* 
tentiam explicavit Job^ N/colauj Streioviiu cu]us 

t\i^X\t '.ChromcaGuthiUndorum^ beri GuthiUndi" 

(But^ilanb er opfoyt oc pacifuiB^er/ mt^bjwt^* 
bvggere befett/ jbre oc mectig« S^renbnngen 
u^t^iact/ blefpen af fyrre megtige <3fltisoc3nt)# 
fdbis (Biernmqer oc ^riflfter/ over aUe Per^ert 
<tt)enbaret oc nafetiinbiget / it flritbare oc frimo# 
big S^lcf icontra^cxtt meb 2^onningen af Bwer# 
rigbert6n«bor/omt>ent tilben C^jriflelig (£roe 
af 5; 0/^<? 2^onningi Horrige/ lig^et til ilinb# 
Jiopingg 'r^ti<Xt/ af i^onning t^albemdr ben 
iKi ibannemarcf orermmbet/ beria $xi\)tt^ct 
frataget/ Qt.ippeln forjloret meb i;t»i3 merc 
ftg ^afyer tilbr.^get/ unber ^ris Cib oc 2lar6taU/ 
faa meget fan ^afrec rarit at fante oc ubfoyn af 
«Sms nielfon ©trelo»/ (Butf?ilenber/@ogne* 
Prejt tii tDalbe »5»fgren Sogner paAGuthiUnd 
Hafn. i^jS' 4<^o h. eft» Chronica Guthilando- 
rum,in qua defcribiturjquomodoGuthilan- 
dia qucxfita &inventa, incohs impleta,ma- 
gnas m«tationespafla,poteatiumruorum he- 

roum 



Caput L u 

• roum & civrum rebus geflis per totum orbem 
S: ^;celebrata5 quae populus hicFortis& bellicofus 
c tradaverit cum vicinis Suecia^ Regibas,quo- 
e modo ab OlaoS. NorwegiasRegeacJChriftia- 
', namreligionemconverfusjcapitulo Lincopi- 
, enfi adjeclus ,a Rege Danix Valdemaro l\\ vi- 
. ctus.priviiegiisexutus, cju^que Stapuls de " 
«j ftrud2efint;&qu2ecunquealia,notatoreicu-" 

jusvis tempore ac anno,acciderunt & in veni- <' 

• I ricolligiquepotuertintajoh.Nic.Srrelovio,*' 

Guthilando, Paftore Primario Ecclefiarum'* 
Waldac & Hufgrenx in Infula Guthiland** 
Hafn. i<539. ^torccufa fecundum Petri Sca-« 
venii catalogum ibid i(5/o. 

In dedicatione ad Chriftianum IV. Re- 
gem audor memorat, feantei8. annoshifto- 
riam Guthilandicam fcribendi confilium ce- 
piftejdoIeteamonumentajquacveteresGuthi 
migrationem inftituentes, afleribus, cortici- 
bus, fixis &c. literis Runicis infcripferint^de 
rnajorum fuorum propriisque facTiis & rebus 
geftis, adeo turpiter crepta & dcftrucla cftei 
Primo cnim Ma^numSfure t Suecia profugum, 
Infulas Gubernatorem fadum, omnia docu- 
nienta, Chronica&c. quae in toca rcgionere- 
perire potuit, collegifte &exinde perfedum 
CiironiconpromifiiTe,fcdcontradatamfidem 
ex invidia omnia concremalTe. Deinde AKto- 
rellum Arcemboldum PontificisLcgatum, inGu- 
thilandiam cum indulgentiis fuis venilTe, 
omniaque documcnta, quacconquirercpotu- 
it , flammis dedifte. Hinc NlcoUi Petrti , fupra 

D } iau. 



54 Caput L 

laudati, Nicolai 6V-4^o«, Confulis Wisbyenfis& 
M. Davidis ^//&/^/f/^//, Guthilandiac Superinten- 
dentis, ftudia in conquirendis patriae monu- 
inentis pofita, praedicat, quorum ultimumad 
D.Davidem Chytracum Roftochium mifilTe ea 
quac invenerata ChytraeoChronicofuoillata, 
tradit. In praef. notat audor Hiftoricos ,qui 
Gothorum fada&gloriam fuisnationibustri- 
buerint , narratque breviter nominis & gentis 
originem a Guthi & Jutia Daniae, olimGuth- 
landia dida, dcducendam;eorundempoftin- 
fignia explicat, agnum & lilia, Huittefthierk- 
nae , Thielvaris conjugi , gentilitia , in moneta 
quoque & figillisveterumreperiunda,quibus 
non nunquam duas columbac additae fuerint ; 
Conclave Gothorum Wisbiac , veterum comi- 
tiis dicatum, aliaque vetuftatis Gothicaeindi- 
cia allegat; & didum agnum, poft introdu- 
dumChriftianismuminagnumDeicum Cru- 
ce & vexillo mutatum fuifTe monet. &c. 

In ipfo opere notat audor Infulam Guthi- 
land, Gothland feu Guland promifcue didam , 
noraen fuum a Thiel varo in memoriam Patris 
GuthiaccepifTe^qui fextusCimbrorum feu Gu- 
thorum Judex fuerit; efTe eam longam ig. la- 
tam 6, magna milliariaj unicum habere Em- 
porium Wisbye, cum forti arce Wisborg ; plu- 
rimis circumdari parvisinfulis. Inventa ea- 
dem creditur fecundum antiquitatesdomefti- 
cas a Thielvaro II. A. M. 2264. defcribuntur 
deindc ejusdem portus,fitus&fertilitas,divi- 
ditur ipfa in tres Partes (feu Treding) Meridio- 

nalem 



CaputL fT 

halem ap Parochias , Mediam 34 Parochias 
Septentrionalem 30. parochias comple- 
cam j quaevis pars fuum habet Praepofitum & 
'bina Iudicia,(JP)crting^f» jr^em^Dommei:) quac 
fexjudiciafubdividuntur inii inferiora (J^eC^ 
reDcrne f. ^ing.) Emigrantibus Gothis in iti- 
nere Boer f. Born invenifTe & de reappellafTe 
dicitur Infulam Bornholm, fimulquerecenfc- 
tur diviho hujus infulac intrespartesC^reDin^ 
0et inter HuitteftiennasfiIiosnp»Guthi,Grip- 
pa , Gumphiu A. M. 2266, fadam. Inde au- 
«flor periequitur Oflgothorum Hiftoriam & 
migrationes in Oefeham, Livoniam, Mufco- 
viam & Thraciam & fpeciatim EricifeuBeri- 
conis iterin PomeranJam,PoIoniam,Meck- 
lenburgum aliasque regiones , additque Weft- 
Gothorum quoque hiftoriam & excurfiones, 
& poft haeceorum Gothorum,quiinhacinfu- 
la permanferunt, rcs geftas enarrat , agitque de 
urbe Wisbyejusquejure municipali A. il^B» 
a Caefare Lothario eidem collato,necnonde 
S. Olao Rege Korwegiae , Chriftianifmi Go- 
thorumau(ftore difTeritjtotumque Chronicon 
deducit ad A. C. 16^^, DefidchujusHifto- 
riac confcrendum Schurtzfleifchii judicium, 
quod allegatur a Clmo Molieroini^ypomn» 
ad Barthol. p. 25^2.. fq. 

§. V» Ad hanc quoque hypothefin mc- 

lius intelligendam hc\ur\x.-, Antiquitatum Da- 

nkarum fermones XP^I, ex Boja--/c£ Hiftori£ 

Joh^ Ay>entim libro I^ feleBi ^novis Commen- 

D 4 tari' 



$6 Caput I. 



tarus Joh^ Lyfchmdrij Bramenfis jUnfirati ^ \ 
ex Bibliotheca Academi^ Hafn» in lucem editi 
opera £rici Olai Jormii , Mathem, P^ P» Hafn^ 
1642, 4to pag^ ifs^ absque dedicatione(f Indice^ 
\n principio ftatim libri tabula Synoptica con- 
fpicitur , quas fummam totius Operis r epracfen- 
tat. In duas videlicetpartesdifpefciturliber, 
unam Chorographicam alteram Hiftoricam. 
Chorographica continet generalem totius 
Germanix & Cimbrici Orbis necnonRegio- 
num Aquilonarium Hiftoriam, aquo nempe 
Patre Cimbri defcendant , per quas regiones in 
noftrum Orbem procefferint , &quando in 
terras Balthicas pervenerint. Patrem Cim- 
brorum Tuifconem fuiffeaitaudor^quem A. 
i.060. ante Danum vixifle A ventinus perhiber. 
Regiones per quas in orbemnoftrumproceP- 
ferint, Armeniam majoris Afiac fuifteftatuit, 
annum autem quando interrasBalthicasper- 
vencrintamundocondito i787»fivepoftdilu- 
vium ijimum fuifleafterit. PutattamenLy- 
fchander, narrationem hanc nonadeofirmo 
ftare talo, interim fatetur a feftivo ingenio 
eam effe conftrudtam , & Hiftoriam quandam 
notabilem fida quafi (pecic includere* Pars 
Hiftorica tra(ftat res vel intemas vel extemas^ Ad 
imernas^ qux vulgo antiquitates audiupt, re- 
fert propagationem Cimbrici populi per tria 
ampliftima & Archi Regalia Cimbrorum Re- 
gna in Aquilone, c[\ix.'\\\\[\in\. Regnum Dacicum 
ieu BaUbicum) Regnum Geticum fcu Gothicum 

Regautn 



Caput L 57 

Regnum Cimmericum fcu Cimbricum, AHTat- 
'ternai res referuntur, expeditiones Cimbro- 
rum vel inOrientem velinAuftrumJnterex- 
pcditiones in orientem dua: praecipue eminent 
i)Geticam Afiam perDardanum Corythi,Re- 
gis Italiae filium natu minorem fada anno poft 
diluvium 828. quam expeditionem per tabu- 
lam eleganterdefcribit Lyfchanderp, 118.119. 
.(i)Cimmerica^ anno O» C. 2373» fada.Expeditio- 
nes in Auftrum tres praecipuememorantur , 1) 
Ga/lo' Cimbrica regnante Tarquinio Infulano , 
'dudoribus Beliovefo, Sigevefo, Medono & 
HelitonioA, M,3440»fad:a,quacmigratiopri- 
nius perhibetur Cimbrorum, Germanorum 
&GalIorum inltaliamaccefius (i) Anoilo-Cim~ 
brica , fic didla , quia a praccipuo populo Angilo- 
rum & Cimbrorum nec non Suevorum & Sue- 
onum A» M. 3^70. inltaliam inftitutaeft. (3) 
Tetito Cimbrica omnium maxima & celeberri- 
ma A. M. 3 gyo. i. e. antenatum Chriftum 1 11, 
fada» Ad haec omnia adjedus eftCommen- 
tarius Lyfchandri, inquovaria eruditeobfcr- 
vata funt, prajprimis notarimerentur,quaep. 
142. fqq. de Angilorum gente veteri docle dif- 
feruntur. Commentario fubjed;a eftGenea- 
logica tabula Regum Daniac , qui tcmpore Ca- 
roli M. vixerunt Ultimo dcnique Indexre- 
rum & verborumm hujus opufculi confpicitur. 
De audore Joh^ Lyfcbandro notatCl.Mollcrus 
in fpicileg. Hypomn. ad Barthol.p. 44.eum A» 
ifgi. in Hungaria morte immatura extin- 
<^um efle. lu co vero exemplari j quo nos uli 
D 5 ftjmus 



58 Caput.L- 

fumusquod Petri SyvefiveSeptimiiquondani 
fuit, manu ejus adfcriptumeftiLyfchandrutn 
Lipfiae lySi» pefte correptum obiifte, Coetci 
rum de fermonibus hifce Lyfchandri confer 
omnino Dav, Chytraei Epiftolam ad Regem 
Frider. IL apud Pontanum innotisadChoro- 
graph.p.^o8.rq. 

§» VL Magnam hacc ii genuina, rebus 
Scptentrionalibus lucem afferunt j practerea 
veterum Scriptorum teftimonia de Gothorum 
t Scandia egreftu, egregie confirmant, imo 
emigrationis illius tempus clare aperiunt. Ju- 
dicat ita , antiquitatum Septentrionalium con- 
fultiiTimus Torfaens in Serie Dynaft» & Reg. 
Dan. libri L capite VIIL p, 66, fqq. ubi hanc hy- 
poihefin , uti reliquas omnes fuis locis , exami- 
nat, Lyrchandrum Principem hujus traditio- 
nis patronum propofuit, ejusdemqueopinio- 
nis fumma capite ex Verelii notis ad Gotrici 
& HROLFIHiftoriamaliisque repetitj&fun- 
damentum Lyfchandri ex literis Arnae Ma- 
gnaei, fupra recenfitum Nicolai Petraeilibrum 
effe oftendit« Hujus libri Petraejani exemplar 
MSum ex Coir\klS Magtji (ie iaGard/e Bihliothe' 
ca habiiit Fcrelius , cui manu Stephanii , qui eo- 
, dem ufus fuerat , adfcriptum eft. Hdecaccepi. A, 
j6^6, die z^. OUobr, ab errone cjuodam^ijui fcriptor 
fuerat M. ClaudiiChrifiophori Lyfcbandri icjuscjue fe 
fcrinia compibjfe aperte profitcbatur. Ipfius Ly- 
(chandri quoque audaciam a Wdlichw Weftho- 
z^/t^jCimbro, egregie caftigatam efte ex Ve- 
relio ibidem addit Torfacus» Prsmittit 

hinc 



Caput I. 59 

^ hinc Verclii cenfuram harum traditionum; 

"^ FtiiJJent certe ^ inquit, infignis mtiquitMis 

'' thefaiirus ^Ji genuin^h^traditiones ;fed admo- 

tis oculis turpis £rugo fe prodit ; Nihiljam de eo 

Adicam, quod Gothos non a Gomer fed aMagog 

Ifidorus £f* cmteri Antiquitatum conjulti deri- 

j ttent^ ipfa Chronologia fingulis Regumtempori- 

\ bus tam accurate adfcripta , certiffimum eji ar- 

' I gumentumfalfitatis^ Nulla quippe monumenta 

hijiorica ante Chriftiana facra huc iUata , certa 

temporum nota infgnita funt , nif qua ex Syn- 

chronifmis ^tates coUigipoJfint ; nedum ut a dilu- 

Vio tempora fupputa\>erint^ Confentit his Tor- 

faeus, & cumulatam fortunam fufpedam ha- 

bens^ fua fubjungit dubia, fuasque obferva- 

tiones : 

i) miraculo proximum videri, hscmo- 
numenta contra omnium rehquorum fatuni 
in Archivis, nefcio quibus, refervatafui(re& 
omnium Scriptorum fruftrata induftriam nunc 
primum prodiifte. 

x) aequemirandumefTclocorumnomi- 
na propria mediis temporibusahter,quamin, 
Gothlandicis documentis pronunciata nunc 
pofthminio in originariam linguam illam 
transfufa effe. 

3) ipfum gentis idioma tot annorum 
millenariis vel mutilatum vel profcriptum, 
nunc in integrum reftitutum efle» 

4) PatriarcharummemoriamaGomero 

noa 



6o Caput L 

non addudlam effe ,aut in tam coecam oblivio- 
nem abiilTc , ut pofteriores Ethnici nil quic- 
quam de iis audiverint. 

f) SecundumBuchananum,quidevete- 
ribus annalibus originem afferre fe alTeverant , 
reddendam illis rationem efTe, quis primus 
ifta tradiderit,ubi tamdiulatuerint,quomo- 
do ad nos poft totafeculaincorruptaperveqe- 
rint. 

6) Ipfum Lyfchandrum inpraefationeli- 
bri V, Operis Gencalogici confiteri , in Dania 
aut regnis Septentrionalibus parum aut nihil 
conftare, quac de Gothorum iisque propin- 
quorum fortitudine geftisque Martiisantiqui 
&: probati Scriptores Grxci & Latini admodum 
celebrant; id quodtempori,Marti, incolis, 
ignofcendum 5 cum ille Scriptores ex his Re- 
gnis eliminaverit, & hi pofteros inftruere, 
fadlorumque notitiamad feros Nepotes tradu- 
cerc neglexerint. 

7) ExSynchronifmis, in tantoomnium 
de Septentrione illis feculisfilentiojnihilha- 
beri pofte , cum tota Germania Taciti tempore 
literas ignoraverit , & fi quid antiquillimos 
Poetas de rebiis qux monumentishifceGoth- 
landicis continentur , numeris fuis comple- 
xos efte velimus, iftud jam Saxonis tempore 
interierit. 

8) Textum Gothiciim, fundamentum 
hujusopinionis neque antiquas nequehodier- 
fiaelingU2egeniumexprimere,monftrumefte, 
a tyrone linguae veteris conkriptum. 

9) 



Caput I. 6i 

9) Denominationes & compofitiones 
imperitas ex monumento ifto Lyfchandrum 
exhibere , quod p, 76. & 77* exemphs oftendit. 

10) Alias nationes non aftedaretantam 
antiquitatem , fic Britannos ante Julii Cacfaris 
tempora nil de Britannis exploratecognitum 
habere , tefte Cambdeno^ Ubbonem Emmi- 
um Frifiorum hiftoricum gravem &k]culen- 
tum ultra nati Chrifti Epocham fusE gentis ori-< 
ginem non extenderc &c» 

§, VII, Ut autem de fundamento hujus 
hypothefeos curiofo Led:ori eo melius con- 
ftet, ipfum monumentum Gothlandicum , 
apud Claudium Lyfchandrum literis Runicis 
obvium in opere Genealog» p» xj. & ex Vereho 
apudTorfasum L c. p, 70. allegatum , a Johanne 
vero Suaningio Juniore prolegom, Chron» 
Dan. infertum,hicexverfioneejusdem latina 
exhibere non pigebit : 

Japhet ■filius Noachi tertius[fuftulit fili/m 
nomine Gomerum^ quiWadmdiamufufuamfe» 
cit i Togormaautemfil/us GomeriinAftam mino- 
' rem (^qu£ olim Phrygia vocabatur) tranfiit , \>o^ 
caVttque itineris fuifociosTygranos^ Contigit 
migratio h£c Anno a M. C^ iS^o. Ipivo Sarugo , A- 
brahami A\)o^ Poftea Gomertis II, Togorm^fi- 
lius maritimo itinere commigraUt in Europam^ 
tertiam orhis habitabilispartem , conftditqueali- 
quamdiu in regione Scytharum , prope paiude?n 
magnam Oceam genitricemt Slapfts autem d 

cna- 



6i Caput L 

creatione mundi annis iSso, Coloniam diixit Go- 
merm lunior , e Scythia per tfariasprotjincias ir, ' 
Septentrionem , '■ excoluitque terram Vithilandi- 
am 5 (iu£ hodie Jutia ^elCimhria nuncupatur-,ma- 
ri Boreali afnem^ 

SECTIO QUARTA, 

SCRlPrORIBUS HISTORIjE DJNICy£ UNl- 

VSRSALIBVS fecundum Hypothefm 

ijlandorum^ 

^. L 

SUccedit denique tertia , qua: Iflandorum 
eft , hypothefis ; Haec neque Danum Re- 
gem primum Dania: conftituit , neque 
initium regni hiftoricumad tamantiqua 
cum Saxone tempora,rouIto minusadGome- 
rum II» diluvio Noachico proximum refert. 
Sed ab Odini ex Afia per Schythicas terras in 
Saxoniam five Holfatiam , Daniam & Sueciam 
immigratione, poft Cimbricam adverfus Ro- 
manos expeditionem, paulo ante Chriftum 
natum facfta & a Scioldo I. Daniae Rege ordi- 
tur. Quacfententiacumantiquislflandorum 
monumentis nitatur, operae pretium erit, vi- 
dere, quomodo hi extremihominumpotifTi- 
mum hiftoriam confervarint, quasnam illo- 
rum fcripta fint, qui eademcompofuerint,& 
quam fidem mcreantur, 

§.IL 



Caput L 69 

i- §. II. Ex quo jgitur tempore Haraldus 

;«: Pulchricomus fubadis aut expuliisomnibus, 
l qui aiitc in Norwegia fuerant , Regulis , rerum 
potitus, ex aequoin omnesgralTabatur^nobi- 
^ liflimus quisque divitiis & potcntia maximc 
ipollens ftrenuirtime tam infuetum inviium- 
que imperium detredabatjadeoutmaluerint 
plurimiopulentis praediis & patria excedere , 
quam generofitatem fuam ferviti6 commu- 
i tare; fua id & Majorum virtute prorfusindi- 
gnum rati* Ab his igitur nobilibus familiis 
Haraldinam vira detreiHrantibus Infula Iflan- 
diae incoli coepit A, C. 874» uti latius id cx vetu- 
ftis monumentis expofuit Dodirfimus^^w^n- 
tnu4 Jonas in fuis de Iflandia fcriptis; vidc tra- 
toum de Islahdia excerptum in tradlatibus 
yariis de Regno Dan. &Norweg« p» 386.fqq. 
Hujus itaque incolaecum obnativam loli fteri- 
litatem luxuriac nutrimentis carentes continuac 
fobrietatis officia exerceant, omniaque vitae 
inomenta ad excolendam alienorumoperum 
notitiam conferre foleant, inopiam ingenio 
penfant. Cundlarum quippe nationum res 
geftascognofTe memoriacque mandare volu- 
ptatis loco reputant, non minoris gloriaeju- 
dicantes alienas virtutes diftererc , quam pro- 
prias exhibere, Vid. Saxoncm Grammat. in 
pracfat. Hiftor« p. x. Eodem fcilicet modo 
atque Athenienfes , qui teftibus Thucydide 
libr. I. & Strabonelibr.VIlI.propterftcrilita- 
tem foli, fcientiasexcoluerunt^ 



64 Caput I* 



§. III. Magnae quippe dignitatisfamiliac \ 
quc illuftris primi incolae , vetuftiffimarutr l 
rerum memoriam & carmina antiquiflim 
memoriter confervata, patria cedentes fccurr 
in Jflandiam tranftulerunt , pofterosque ibi do 
cuer unt. Recentiora filii horum Iflandi mer- 
caturas exercendac , railitarium artium addi- 
fcendarum, aut alteriusreicaufainterNorwe- 
giam & Islandiam quotannis transmeantesin 
patriam invexerunt j imo plurima eorum , 
quorum fragmenta fuperfunt , ipfi pepigerunr^ 
Quae carmina licet vetuftarum hiftoriaruni 
non nifi breviaria eflent , aecedebant tamen il- 
lorum explicationes , & rerum iis contentarum 
expofitiones uberiores , quas callere atque in 
obfcura ipforum carminum loca folide com- 
mentari poile tnagna pars eruditionis erat; 
ipfi quoque hi Commentarii raemoria homi- 
rium acque ac carmina diu confervati,hiftori- 
cis poftea magnoadjumentofuerunt. Con- 
tinebant ipfa carmina , Rcgum , Principum aU- 
orumve magni cominis VirorumGeneaIogi-»| 
as , fortia fada , res ahas prsclare geftas , Chfo- 
nologice non raro inibi recenfitas, quarum 
rerum notitiam autores anxie conquifive- 
rant, longojaepe per aliquot annos itinere, 
Relationes praeterea non fcriptasexparentum 
avorumque ore audituexceptas,filiinepotes- 
que memoriaconfervabant: fuisque pofteris 
eadem ratione tradebant, donec tandem ad 
ecs pervenirent, qui literarumbeneficioillas 
ab jnteritu vindicarint. Vid. Torfaeus Serie 

Dynaft» 



Caput L 6f 

'' Dynaft, & Reg. p. f 5. ;j. y 6. & 5-7» ubi hxc am- 
^plius exponit^ cui confentitThom. Bartholi- 
'nus in antiqu. Dan, lib. L cap, XL imprimis 
"pag. 185"» & 189» ubi variorum teftimoniis, 
'*nec non Hiftorise Jomsburgenfium vitaeque 
l Olai Tryggwinialiisque exemplisid oftendir» 
'" Et hucprajfertim refer fuperius defundamen- 
''I tis veteris hiftorix dicfla» 
'1 S.IV. Exprifcisigitur& veracibus carmini- 
• bus vel veterum relationes fecuti Islandi fide- 
^*' liter, judice BsrthofinoL c.pag. 198» non fo- 
f lum fuas, fed& vicinarumnationumhiftorias 
; fcripferunt» Cum enim patria; res foUicit^ 
"i defcripfiffent, Regum PrincipumqueNorwc- 
^i gorum vitas(quorummemoriamprimi Islan- 
dias Aborigines fecum eo devexerunt,qui ve- 
tuftiores res Norwegiae ignorare non pote- 
rant) fubjedarumque Provinciarura Gron- 
landiacFarcyarum,atqueOrcadum rcs adjece- 
runt. Progreffi deinde ad Danos , multos 
gentis illius Heroes fcriptis celebrarunt; nec 
Suecorum res ficco pedc pr^tericrunt j Ex- 
tant enim monumcnta quaedam gcntis illius 
ab Islandis mutuata. (Illorum autem res co- 
gnoverunt ex illis, qui Daniae Svedixque Rc- 
gibus Magnatibusque orti varia Islandiae loca 
occuparunt.) Memorata prarterea ab iis funt 
quaedam rerum Anglicarum & Hibernicarum ; 
Scotiae autem & Haebudum paffim meminit 
Orcadenfium hiftoria. Inde ad Saxonianij, 
Galliam & italiam tranfitum^de quarum aliis 
plura ahis pauciora Iiteris confignarunt, uti 

E docet 



66 Caput L 



docet magnus Septentrionalium antiqvita 
tum indagator l^mmodm Torfjeus in prsefat» a. 
Hift^rcrumOrcadenfium, Nequerolummo 
do aeftimantur Islandi a recentiorum docT:irri- 
niis, Ted tales a vetuftiftimis rerum Septentrio-* 
naUum habiti funt, Primus theodoricm Monachiu 
in prologo Hiftoriac Norwegicae pag* i. Anti- 
quitates,ait, Regum Norwegiae fagaciter fc 
perquifivifte, ab eis, penes qvos horum mc- 
moria praccipue vigere creditur, qvos Islen- 
dingos vocant,quihaec infuis antiqvis carmi- 
nibus.percelebrata recoluntj & cap»I. ipfius 
Hiftoriae, conftare fatetur Islendingos fine ul- 
la dubitatione prae omnibus Aquilonaribus 
populis in hujusmodi (hiftoria & Chronolo- 
gia) femper & peritiores & curiofiores cxti- 
tifte* Deinde Suem AggonU eosdem potiili- ; 
mum in concinnanda fua hiftoria fecutus eft, 
uti in initio opufculi pag. 7.8. ipfe monet, & 
ad eum Stephanius in notis pag. 1 3. fqq. obfer- j 
vat. Saxo Grammatkiu^\v^\tX\^\}\vCi (i. ejslan- 
dorum ex vulgari ab Arngrimo fatis refuta- 
taopinione, Islandiam veterum Thulen efte) 
induftriam filentio nonobliterandam,cenfet; 
qvorum thefauros Hiftoricarum rerum pi- 
gnoribus refertos curiofius confuluerit,&: haud 
parvam fui operis partem ex eorum relatio- 
nis imitatione contexuerit, nec arbitros habe- 
re contcmpferit, quos tanta vetuftatis peritia 
callere cognoverit, utiprofiteturin prxfatio- 
ne citata p. 2. Snorro Sturlefonius m prccfatione 

Hiftoriac Norweg» fatenur; fe vetuftiflamos & 

fide 



Caput L 67 



^rfide dignos Scaldos fecutum efle 5 fuifle vero 
^maximam Scaldorum partem ex Islandia ori- 
J^undamfupra jam monuimus. Petrus ClaudHj 
j* Paftor Undalinus in Norvvegiacirca A,i6oa# 
"•[in defcriptione Regni Norvvegiac fubjeda- 
ifirumque Infularum, hunc in fenfum fcripfit: 
i* Islandi cum fe militaribus.artibus bellisve ad« 
8 verfus exteras nationes exercendi occafionemi 
' noli haberent, fcriptioni librorumque compO'- 
'jlitioni operam dederunt. Varios in eorum 

• Infula libros olim confcriptos efle conftat,at- 
5 que imprimis brevem Cofmographiam, eiqvc 
' annexam Chronologiam, defcribentem toti- 
'lus orbis Regiones acRegna,& quinamRc- 
"gcs celcbrioribus regnis praefuerint, usque ad 

• magnam illam peftem Anni 13 jo» praccipuc 
' autem quze in Borealibus hifce terris contigc- 
. rint,omniaadfuos annosdiligcntcrannotata* 
' Prccterea Islandi in fuum idioma multos libros 

tranftuIerunt,praccipueHiftoricos, qui ctiam- 
num in eorum patria invcniuntur, multiquc 
corum huc (in Norvvegiam) perlati funt. Nec 
minus Gallorum , Anglorum aliarumque na- 
tionum hiftorias in fuam lingvam tranftulc- 
runt. Ericus Brockcnhoulius, Nobilis Nor- 
vvegus, qui circa A, 1567^ PraefedluramMan- 
dalenfem gubernavit,fe integra Biblia in Islan- 
dicam lingvam transfufa atquc ante 300. an« 
nos exarata, vidifTe afTeveravit, addiditquo» 
primas (ingulorum capitum literas aureas fu- 
jfte. Tandem multorum cx vctuftate pugilurrL» 
liiftoriae alibi nonextantesin Islandiainvcni- 
^ % uiuur. 



68 Caput L 

untur. Nicolatu qvoqve KraAgius', Hiftorio- 
graphus Regius, Petro Claudii a-vyzi'^^^^» ^^ 
dodus & prudens, inEpiftoIa ad Arngrimutr 
Jonam, Islandum: Omnes, ait, noftros fpes ha- 
bet, in veteri Hiftoria nusquam certiora & ve 
riora, quam apud vos exftare, propter caqua 
Saxo de veftris fcripfit, vid. Bartholini An-i 
tiqq» Dan. p. \%^,Stepbamus inSaxonem Gram. 
maticum p. i6. idem teftatur, fcribens; NiJ 
hil-certius efte , quam quod olim habuerint 
Islandi innumeras variarum gentium hifto*^ 
rias, & a fe & ab aliis confcriptas, quarum ta^ 
itien maximam partem injuria temporis in-, 
tercidifte ; quanto vero ftudio cognofcendis 
aliarum nationum rebus incubuerint Islandi, 
colligere licereexiis, quae hodiequc fuperant, 
monumentis, magnoque in pretioinlslandia 
habentur, Thow^ BarthoUms junior pari ratio- 
ne toto cap» XI. oftendit, qvanto in pretioi 
habeat Island^rum monumenta. Vid» An-I 
tiqv. Danican modo citatum libr. I. cap. Xf* 
Quamquam vero illuftris G, G. Leibnititis in 
Epiftola Novis Literariis Maris Balthici An. 
1699» menfe Augufto pag. 145» inferta, ita de j 
IsIandorumSagis f. monumentisHiftoricisju- 
dicet : Costerum cum Sag£ ilU plerumque jinti 
*valde recentesy (f fomnils ^lenifjlm^^ nec in-^^ 
ter fe aut cum Saxone confentientes , non mul- ' 
tum illis in antiquis Septentrionis rehus tri- 
buendum exifiimo^ Ad hxc tamen vetlus ce* 
Icberrimus s^erlingius in Epiftola iisdem No- 

vis 



Caput h <^9 

> vis Lit. pag. 366. inferta ita refpondit : Sagas 

]r ego illorum {k.hhndorum) magn£ fidei mul- 

^^atoque honore mtiquitatis fotid^ munitas effe 

exifiimo , (f longe digniores , quam ut inter 

' jomnia (f fabellas reftcimtur, HAbent eA," 

\rum nonnull£ hoc tommune cum Gr&cis ^ Ko* 

, rnmis Germmoruffique hifloriis , (f quihusvis 

'\. mtiquis\y ut fine fabulis non fmty TeoctToMySv' 

ns nonnunquam^ Sed fi comparmtur inter 

fe Gr£C£ Romm£ ali£ , cum Sagis ; pr^feram 

ego Sagas^ quod (f fimpHcitatis innocentiffimt 

fint , (f falfa facile fe prodant , tiim (f quod 

veritatis plus habeant^ Diftinguend^ quoque 

Ifeniunt Sag£, pofiquam Chriftiani illas fcripti£ 

cmiprehenderunt. Prim£ emm ek cura funt 

context£ a probatiffim^ pietatis hominibm , in 

^uibus })ix aliquid dK^if^siai hifioric£ defidera- 

re queas ; funt enim fcripta illa examinatiffi- 

ma, ac fi ad Polybii limam^ quando ^ qualis effe 

debeat Hifloria (f hiftoricusj pr^fcribit, exacia 

effent ; qualia funt (ne me mentiri a'^it in gra- 

tiam Septentrionali4im fcribere credatis ) Ar£j 

Sacerdotis Islandici, fcripta^ Chronicon Norive- 

gtcum^vulgo Snorroni SturUo adfcriptumy Srttljs 

tUUltlCl Saga feu origines IsIand/£ . (f muit£ 

ali£ Sag£ , quarum fidcm nemo in dubium vo- 

Mre poffit, quod fabulofa maxime catferint ^ 

E 5 tjcce- 



70 CApyx I/ 

ejecerint^ nucleum ipfum Hifloriarum-promentes^ 
S. V. Videbimus jam ipfoslslandorum-. 
Scriptoresj horum praccipuos celeberrimus 
TorfFaeus recenfet, de quorum nempe aetate 
& nominibus evidenter conftat j Anonymo- 
rum ingenti cohorte omilTa, quod, licet ve- 
ras hiftorias fcripferint, argumenta deficiant, 
certis setatibus eosappHcandi. Hujus audo- 
ris fcripta cum extra Septentrionem in non 
fldeo multorum manibus fintj ex ipfis potilTi- 
mum aliisque , quse ad Islandorum monu- 
menta fpedant, in exterorum gratiam delcri- 
t)emus. 

§. VI. Quamprimum igitur Olaus Trygg- 
winus regno Norvvegiae A. ^96» recupera- 
to Chriftianam fidem intulerat, de vicina- 
rum quoque infularum converfione fuit fol- 
licitus. Ad quam cum Islandos demum per 
Gyfterum album quendam & Hialtam, Islan- 
^iac Meridionalis cives circa A.C 1000. per- 
movilTet ; hic idem Gyfferus popularibus fuis 
non tantum fidei Chriftianac audor fed & 
cx^mplum extiturus, filium fuum ///^//«wftu- 
diorum gratia Erfordiamablegavit, eflfecitque 
tjt is in patriam reverfus , Epifcopatus mune- 
re dignus cenferetur. Isleifus igitur primus 
hujus dignitatis Candidatus, Romam invifit 
A. 105-6. perfcriptoque mandato Pontificis ad 
Bremenfem Archi-Epifcopum, ab eodem in 
feriis Pentecoftae ordinatur* Salutavit au- 
tcm in itinere ^ Henricurn , Imperatorem , & 

Con' 



Caput L yj.' 

Ccnradum filium, in quorum gratiam donato 
Urfo Gronlandico fe infinuavit» Reverfus 
in patriam A» C. lOfj, Cathedram Epifcopalem 
in pracdio fuo urbano &avitoScalhoItia inls- 
landiameridionali fita^fundavit.Cathedrae et- 
iamScholamaliqualem adjundtamhabuit, ex 
qua JonasOgmundus^ primus pofteaHolenfis in 
Islandia itidem Epifcopus, & Colertu Fkenfis-, in., 
Norwegia Epifcopus, exierunt» Uxorem du- 
xitDallam,Thorwaldi de Halfe filiam,exqua 
filios tres reliquit, & Qyjferum quidem avo ho- 
monymum, in Epifcopatufucceflbrem, maxi- 
«niscorporis animique dotibusprxditum, qui 
Erfordia? quoque bonis literis operam nava- 
vir, & plurimas alias terras vidit & urbes. Dc 
lioc Gyfjcro , Haraldi crudelis , Regis Norwe- 
giae, judicium fuit,ad tria eum fatis aptnm fuis- 
(e,ut vel Regem feu terrse praefedlum ageret, 
vel belli Ducem vel Ecclefiarum Antiftitem. 
Vide tradlatum de Islandia in tradatibus variis 
de Regno Dan. & Norweg. pag. 488« 491* f^q* 
Hic idcm Isleifiu Annalium Islandicorum & 
Hiftoriae Norwegicae concinnator abArngri- 
mo Jona in fpecimine Islandiae pag. 79. perhi- 
bctur ; & a Bwmo de skardza refertur, ipfum 
& filium Gyfierum Hiftorias contexuiffcquac- 
dam etiam per alios contexi vel ex aliis lingvis 
in fuam vernaculam converti curafie, citanto 
Torfaeo Serie Dynaft. &Regg.p. 39. Si vero 
Petrum Claudii audimus in defcript. Nor- 
yveg. pag. 167, fcripfit Isleifus vitam Haral- 

£ 4 di 



71 Caput I. 

di Pulchricomi, omniumque ipfius filiorum Hf 
& ruccclTorum , usque ad Magnum Bonum, S. 
Olai filium A»C. 1047. mortuum, feduloqve 
idem annotavit & fuo Chronico inferuit eo- 
rura nomina, qvi Pulchricomi tempore b 
Norvvegia in Islandiam migrarunt, quoruiTL. 
familias, loca ab iis occupata & inhabitata, qua- 
liter finus,amnes,freta, fcopuli,promontoria, 
montes, colles, valles,planities,prata, villae &c* 
nomina ab iis fortiia funt,qui primi ea occupa- 
runt aut quae in iis Jocis acciderunt« Mortu- 
us hic Isleifus A, C. logo. Cum vero alii Aram 
Sacerdotem , five Arium Polyhiftorem, pri-> 
mumHiftoriaeScriptoreminlslandiahabeant, 
celeberrimus Torfaeus hos ita conciliat, exifti- 
mans Arium ex Isleifii colledaneis acceptis 
forte a filio ejOs Teito, in cujus nutricatu ado- 
lefcentiam partemque juventutis exegit, mul- 
ta haufifie qvae poftea memorise confecravit, 
Vid. Torfaeum I. c. pag» 40- 

§» VII. Xycmi^^ S<enjundMS HinfrodeX^t.Vo-' 
lyhiftor & fapiens,Vir raracreconditasqueao- 
(flrina^ & magnae experientia£,fcr ipta haud pau- 
careliqvir» Natus fuitis A.Ciojd* Ex Infti- 
tutione Scholaftica, qua in patria excultuseft, 
vigefimo aetatis anno 1076. dimifius ; turbu- 
lentifllmis inde temporibus in variis Gerroa- 
niae locis, ftudiis operatus eft, cum videlicet in- 
ter Imperatorem Henricum IV, & Romanum 
Pontificem Gregorium VII. de principatu cer- 
tamen exortum , univerfum Imperii ftatunij 
convelleret, In Gallias deinde ftudiorum cau- 

Ja 



Caput L' 75 

faprofedus^indeinpatriam circaA.iog^. re- 
diit. Bi5rnus de Skardza annales eum con- 
fcripfifTe perhibet, a praedio ejus Odda, quod 
fibi fedem Paftoralem ipfe Presbyter elegit, 
Oddenfes appellatos,quos pofteri ejus eorum- 
que difcipuli poftea continuaverint j teftimo- 
nia ex iis tanquam authentica aliqvoties et- 
iam Biornus allegat. Edda ipfi attribuitur, 
quaevariascontinet Odas diverfis temporibus 
a diverfis fcriptas aiidoribus , quae a Ssmun- 
do in unum corpus congeftae, divinas conti- 
nent Mythologias. Sed hxc antiquior fabu- 
lofis narrationibus multo inftrudior fuit il- 
la, qvam hodieque habemus , uti cum M^gno 
Olai-i apud Stephanium in Saxonem pag. i6» 
fentit Bartholinus librofaepius citatopag.193. 
De hac & aliis Saemundi fcriptis Brynolfui Suf 
nomus') Epifcopus Scalholtenfis Islandiae doclis- 
fimus,in Epiftola ad Stephanium, in notis ejus- 
dem ad Saxonem pag. 17. excerpta, fcribit: 
Ubi ingentes thefauri totius humanae fapicn- 
tiac confcriptx a Sacmundo fapiente ? & im- 
primis nobiliftima illa Edda-t cujus vix millc- 
fimam partem reliquam nunc praeter nomen 
habemus 1 atque id ipfum quod habemus 
omnino fuiftet deperditum , nifi Snorronis 
Sturlaei Epitome umbram potius & veftigia., 
quam verum corpus Eddas illius antiquae re- 
liqua feciftet. Filium Ssemundus habuit L$' 
ftuMy lonemque ex hoc Nepotem, A. C» 1 197. 
mortuum , cui audor Anonymus carmcn Pa- 
] ncgyricum infcripfit, ad Calccm Hiftoriac Or- 

E y ca- 



74 Caput h 

cadenfium in Codicc Flasteyenfi confervatumj 
quo majores ipfius , qui fceptra Norvvegix 
tenuerant, ab ipfo Haraldo Pulchricomo re- 
petit. Obiit Sasmundus A. iiij* Vide Torf^- 
am 1« c pag. 40, feqq. 

§. VIII. Tertius jamin ordinefuccedit 
'ARins vel ARA FRODE \. t. Polyhiftor 
& fapiens, qui de Regibus Norvvegorum Da- 
norum & Anglorum fcripfit. Secundum Bior- 
num de Skardza is primus Annahum Flaetey- 
enfium fundator fuit, uti Sacmundus Odden- 
(ium. Supereft ab hoc auclore Ishndinga bock 
i.e. Liber de Islandia , cura Taeodori TborlacU 
Epifcopi Scalholtenfis editus i688« quem circa 
A. iiiz. incepifie videtur Epifcopis Islandiae 
Schalholtenfi & Holenfi infcriptum, fed eun- 
dem poft ipforum & Sasmundi Polyhiftoris 
cenfura, prouti nunc eft, emendavit & auxit 
A. 1134. Extat&ejusdem Kriftindoms isaga i. e» 
Chriftianismi in Islandia hiftoria, imprefta., 
Schalholt: i68 8« 4to. Agit in his hbris de 
Islandiae inhabitatione, legumqueconftitutio- 
ne, de Nomophylacibus, quamdiu quisquo 
Judicis officio fundus fuerat, tempusquere' 
ligionis Chriftianas,in Islandiam in vedae, cum 
annorum Chrifti nati numero primum con- 
tuIit,quemquoque deinde ad fuos usque dies 
appofuit , multasque alias majoris momenti 
res in Islandia & Norvvegia geftas, fimul con- 
fcriph't. Vid. Barthoiinus I. c. pag. \^6. Eidem 
Ario Wormius in pr^fat» ad Snorronis Sturlaei 
Chronicon tribmt librumRegumNorvvegiac 

vetu- 



Caput L 7$ 

vetuftidimorum ^vcnunncja Saga didtum , do 
quo pluribus fuo agetur ioco, Natus fuit hic 
arius Saccrdos & Polyhiftor, Thorgilfi fihus, 
i\. io68» ad Hallum Thorarini fiHum, Virum 
valde fapientem & memoriae felicis (quicum 
Olao S. vixerat, cujus potentia hinc illi nota 
fuit) feptennis venit,ibiqueXV. annos trans- 
egit; ubi fimul r^//w,Isleifi filias, enutrieba- 
tur ; abhoc AriusSacerdos eruditus eft, mul- 
tasque hiftorias didicitjquas poftea literis man- 
davit ; Regum etiam Norvvegiae vitas fcri- 
pfitex relatione Oddi, quas ilie didicerat ex 
Torgero quodam, Viro fapiente & valde Seni j 
didicit& multas hiftorias ex Thuriday Smrronis 
Codi filia, quac fapiens erat. Vide Bartholi- 
num I. c. p. 199. DecefTit Arius 1148. fecun- 
dum Torfaeum 1. c. p» 4?. adde Olai Wormi 
praefationem fupra memoratam 1. c. 

§.IX. K0LSKEGGIilS?d\y\\\^OVyhx\o 
c-vyx^ov(^-, poft Arium librum Originum Is- 
' landiac compofuit, & occupationes , per qua- 
drantes, Orientalem & Auftralem , veluti A- 
rius per Occidcntalem & SeptentrionaIcm_>, 
Infulae quartas confignavit referente Torfaeo 
pag. 44. 

^.X. ERICLIS pofthac Oddi filius fcri- 
pfit ( I») gefta filiorum Haraldi Gillii iftque ad 
Cngulorum exceflTum, {2) Vitas & gefta Ma- 
gni Coeci, & Sigurdi Slembi Diaconi, ex rela- 
tioneHalli, Islandi, qui Regis Ingii fatelles 
purpuratus fupplicio didi Sigurdi A. 1 1 39. 
adftitit, (3). Ryggiar Stycki i.e.Dorfi par- 

ticH- 



76 Caput L 

ticulam, C Hiftoriam ita appellatam compofi- 
tam poft A. ii6i. mortcmque Ingii. Tor- 
faeus 1. c. p. 44. 

^. XI. KJRL feuCarolus, Abbas Mo- 
nafterii Thyngeyrenfis in Septentrionali Is- 
landia A. 1169. ordinacus, denatus vero iiij. 
vitam Suerreris, Regis Norvvegiac enuclea- 
tiflim^ fcripfit, qvam Torfsus latine tranftu- 
lit, uti teftatur I. c. p» 45-» 

S. XII. ODDLis MONACHas & Presby- 
tcr, Polyhiftor quoque ab eruditione cogno- 
fninatus, vixit feculo XII. fcripfitque 0(nf^ 
<^CiQa ^rpggwQfonai: i- e. Vitam Olai Trygg- 
vvi filii impreffam Scalholtiac idgp. ^to.Quac 
haudquaquam inepte compofita eft, docet vi- 
delicet ca, quas alibi non exftant ; Ejus verfio- 
nemSuedicam adornavit Jonas Rugmannus^ Is- 
landus, Vid* Schefferus in Svecia Literata p» 
1^1. & 603. Habetur quoque idem Oddus 
audoralius monumenti, de Inguareqvodam 
raultivago , cujus fragmentum MStum in 
BibliothecaRegia Hafn. fervatur licet nullius 
prctii, citat tamen veterem librum latine fcri- 
ptum, fub titulo : Qcjla Saxonum ut refert Tor- 
faeus I. c. 

S.^IIL SNORRO STaRL^llS2^\m' 
tio fecuh XIII. usque ad A« 1241. quo occi- 
fus eft, prudentia & doftrina infigni celebris 
fuit tam in patria fua Islandia, quam Islando- 
rum veteri patria Norvvegia» De eo con- 
f-r Hypomnemata Molkri ad Barthol pag. 404. 
feqq. & Spicilcg. pag. 45. fqq. Chronicon 

hujus 



Caput L 77 

hujus au(^oris, quo Regum Norvveglcorum 
Genealogias abOdino, vitasque a primo Re- 
ge usque ad Sverrerem tradidit, notiffimum 
eft,qvod inferius,deHiftoricisNorvvegia; a^Tlu- 
ri,nifiuspaul6 recenfebimus. Torfeus bina 
cjus authentica exemplariainmembranafcri- 
pta habuit,quoruma]terum SvriUQla/ alterum 
SofCQSflnna ab ipfo appeilatur. Ad Snorri- 
um quoque audorem refert, Morkinskin- 
nam & Horkinskinnam (binos Codices mem- 
branaceos ab involucro ita nominatos) qui 
non funt aliud, quam pars operis Snorrini ab 
initioMagni Boni,usque ad (inem, variis ac- 
ceftionibus hiftoricis a reccnriore quodatn-i 
auAa vel interpolata» De hujus Chronici 
verfione Svcdica Gudmundi Olai adjundlaque 
latina Joh. Peringskioldi vid. Mollerus Spici- 
leg. ad Bartholin. pag.4f. AbeodemSnorrio 
quoque Edda Llandka recentior ex antiqviori 
Saemundi, qvam fupra mcmoravimus, conge- 
fta eft, de qua vid. Mollerus in Hypomn. pag» 
405". feqq. & Bartholin: Antiq. Dan. p. 195. 
EDDA aufiem haec a Petro loh. Rcfenio, Juris 
ac Ethices ProfelTore & Praefide Hafnienfi cum 
verfioncIatinaDanica&notisHafn.id^f.^to 
cdita eft. Compleditur autem Edda haec (id 
quod in gratiam Ledoris monet Stephanias 
ad Saxonem pag. 17.) Mytliologiam Poeticam 
Islandorum veterum 7S. fabuHs complexam, 
vcluti nempe adjun(fta ei Scalda metricam do- 
cct, five rationem metrorum variaque car- 
itiinum genera. De Edda omniiio videatur 



78 Caput h 



Robertus Sheringham de Anglorum gentis ori- 
gine cap* XII. pag» l (5 ^. Stepbanum loh, Stepham- 
um Eddae Sturlaeanse editionem molitum fuis- 
fe ex eo conjicit Cl, Mollerus, quod Codicem 
ejus reliqverit MStum, Islandice, Danice & 
Latine manu propria nitidiffime exaraturrL^, 
qvem fe in editione fua prscipue fecutum es- 
fe teftatur Petrus Joh. Refenius in praefat» ad 
Eddam. Vide Molleri Hypomn. ad Barthol* 
pag. 4ii«Eddamhanc Refenii editione multo. 
audiorem in famofifTima Bibliotheca Gvel- 
pherbytana extare docent Adla Erud. LipC 
An. 1597. menfe Januar. pag. 32. Clarifli- 
mus Scheffertts in Svecia Literata p» 306. ejus- 
dem Snorronis Hliods grein f. artem Poeticam 
veterum Scaldorum memorat,refertqueeani 
verfione latina & brevi indice illuftratam a 
Jona Rugmanno , Collegii Antiquitatum Upfa- 
iienfium Adjundo, fednondum editam efto. 
Quae an a Scalda Eddac fubjunda, diverfa iit, 
npbis cumCI. M>//?roinHyporan.p«4o8-hux:- 
Usque ignotum eft* 

^. XIV. STTRMER Polyhiftor qvoqve 
didus librum Originum Islandia: fimiliter 
confcripfit, obiit hic ii4^* Huic addimus 
STURLAM Snorrii Sturlaei cx fratre Sighva- 
to nepotem, qvi qvanqvam ipfe nihilfcripfe- 
rit, magna tamen induftria hiftorias a Snor- 
rio confcriptas defcribi curavit; totamlslan- 
diam fibi fubjedurus acerrimo praslio una cum 
Patre ii^g^occifus eft, referente Torfxol. c^ 
p« 47» Diverfus ab hoc eft STL14L4 LEGlFERy 

fiiius 



Caput L 79 

filiusThordi, qvi frater etiam Snorrii erat, Vir 
infignis, 2i.\x(\.ov Sturlungorum Hiftorice y qva res 
fuis & fuperioribus paulo temporibus in Islan- 
dia geftas verc & luculenterdefcripfit^Haco- 
nis porro fenioris, Regis Norrvvegia: vitarrL» 
enucleatidime in literas retulit, ut Regis Ma- 
ni,Haconis fijii, vitam ab eo confcriptam,red 
hodie defidcratam h. 1. taceamus. Delcdus 
enim eratabipfoRegcutres abeogeftaslite- 
ris mandaret» Denique librum Originum hlan' 
dU fcripfit, de qvo & ahis ejus fcriptis faten- 
dum eft, eum lamma fide cunda retulifio, 
magnam enim partem eorum, quae fcripfit,ipfe 
vidit, rebusque defcriptis ipfe intcrfuit, imo 
fcribendi matcriam ipfi & Carolo Thyngei- 
renfi fuppeditarunt Norvvegi ifti, qui regi- 
bus familiares fuerunt, quorum gefta illi enar- 
Tarunt, aut res geftas ab iis geri alias confpe- 
xerunt, Vid» Torfacum I. c. p» 49. Abdicato 
fponte tandem officio, hic Sturla, prope fe- 
ptuagenarius pia placidaque mortc inpatria_,, 
domi fuae deceftit A. 1284. 

§. XV. Denique Hiucus^ Erlcndi filiuSi 
Legifer Islandiae ex Styrmeris & Sturlac ori- 
ginum Patriarum libris tertium confecit lo- 
cupIetinimum,quemTorfa;us librum confum- 
matifTimum in prxfatione Vindlandias Anti- 
quaeappellat. Eft isproculdubioiden, qui 
impreflus Scalholtias i(1S8. 4to hocinfignitur 
titulo: ^ao^a ^anDnama m fi;r|]u bi;^ 31119 3P 
lanD^ of ^T^onndnniin d- quo infcrius diccndi 
crit locus. Ca:teiv,m ':ic au<^or Ho pitalem 

don.uii 



3i 



g'o Caput L 

domum pro Egenis ex Ordine Ecclefiaftico 
una cum Epifcopo Arnio in patriainQituitA."^ 
Ijog. deceffit autem 1334. Torf. p. 47. Scri- 
pta ea hiftorica,qux ^^y^oAbbatiThreraenfi * 
A, i}zs- eledo attribuuntur in Regis Sueciac 
Archivo extantia, ea ex amici cujusdam lite- 
ris Holmia fcriptis huc refert Torfaeus 1. c. p. 
48. Stiornu Oddi vcro i. c. Oddi Aftronomi 
prolixum fcd fabulofumfomniumTorfaeus fe 
pofTidere teflatur \, c» 

$» XVL Extant prsterea hiftorias Eyrbyg^ 
glorunt ) Flsanorum , HelmcnfmM-ilsfiordenfium, Lax- 
dalenftum , Liofvatnenftum , Suarfdalenjium ^ Fatz- 
//4/?»//«w,innumeraeque ejusdem generisaliap, 
quac quidetri certasfideijncertaetamen statis 
funt , & ab inccrtis audoribus confcriptae« Ve- 
tufta haec Iflandorum monumenta magnam 
partem ab interitu vindicarunt,duo Iflandiac 
lioc feculo Antiftites, Scalholtenfis Bryniolfui 
Suenonitu , (^ Thorlacui Sculoniut , Holenfis ^ qui 
conquifitas undequaque fummo ftudio & in- 
gentibus fumtibus membranas defcribi cura- 
runt,condud:is in camrem,quinitidepinge- 
rent, librariis, tefte Torfxo I. c. qui merita 
eorum cclebrat. Ex Iflandia Hafniam pars 
corum perlata eft ante 5-0. circiter annos, 
■aufpiciis literatiflimi Regis Friderici III.qui<a 
MSSaBibliothecae Regis,ceu magnum orna- 
mcntum , intulit, ex qua poftea Hiftoriogra- 
pho Regio TorfcEO,quibusadconfcribendam 
HiftoriamNorvvegijeuteretur,communicata 
funt, Catalogum horura monumentorum 

cxhi- 



Caput L gr 

exhibetfec! valdeiniperfedum Stephaniusad 
Saxonera p.i^^. pleniorem Bartholinus ad cal- 
lcem Antiqq.Dan.plenifTimum veroi86» Co- 
(•dicibus conftantem ordineque Alphabetico 
<]irpofitum communicavit celeberr/rorfasus ia 
ferie Dynafl:. & Regum Dan. iib. i. cap, I. p, 3. - 
1 o. ex quo eundem nuper in Hiftoria ftudiiEty- 
mologici lingua^ germanicae hadenusimpen- 
fi repetitClmus Joh. Georg.Eccardus,HJfto- 
riarum in Acad. Julia Profeftbr p. lyp. - ipr, 
qui tamen Gunaris Keldugnupenlis farui vi- 
tam & Kriftendoms Saga titulum laiinum o- 
mifit, ejusque loco (equentisapud Torfaeum 
Kirialax Saga itidem omiftae titulum latinugi 
repo(uit,conferatur Torfccus p* h. I. c ubi Sc 
depcrdita enumeravir^ 

§♦ XVIT. Non tamenonwia Islandorum 
fcripta eodem loco & pretio habet Torfacus» 
fedquatuor illorumcIafTes conftituit,quarum 

Ima eft Mythologkorutntx quibus prifciritus 
& religio cognofcuniur,& (1 nuliahiftoria: 
fenes, quacdam tamen vera deprehcndun- 
tur. Huc referenda 
l) Edda Is]andorum,de quofupra 

a) WilhelmiSodi i. e,Thefaurifilii V'ita,qu3C 
captiviiarem ;Ric!iardi I, Anglia: Regis > in 
aula Cacfaris Henrici , aere redimcndam 
Mythologicc proponit 

9) H^va-Mal fivc fententia! morales & Gno- 

«la; Odini, quas latine vcrtit & notas Phi- 

lologicas addidit Jtf»^^A'//j;/w/?w;atfl£ftc Schcf- 

r fcro 



8i Caput h 

fero 1. c. p. 306» Vide & Bartholini Ao- 

tiqq. Dan. p. 193. 

Ilda eft fabularumad-exhilarandos aucJito- 

res tempusque fallendum inventarum , 

quae vel artificiofse funt, ut 

1) Bardar Saga Snaefellr aflT. i* e. Bardi Nivei 
Montis Deaftri vita , de qua Torfaeus p. 22, 
- ij* & in praefat, Gronlandiae p. ii. 

2) Kroka refs Saga i. e. Refli Aftuti vitaTorf» 
p« IS ' i8- quam Magnus Olavi , Paftor 
Laufafienfis in Islandia illuftravit in Lexi- 
co Runico a Clmo Wormio edito. 

5) Bua Saga i. e. Buii vita (eu Kia lernesenfi- 
um hiftoria Torf. p. 11» & alia 

'vel funt rudes & infulfac fine artc & fenfu> 
ot 
1) jonis limatoris vita Torf. p. 29. 
x) Sveins rimur Muks fonar i, e. de Sueino 

Monachi fiHo carm/na id. p* li. - ^9« 
9) Magus Jarls Saga i. e. Magi Comitis vita, 

id. p. 11, 
4) Sigrgardr Saga fraekna^i. e» Sigurgardi Ve- 

geti vita id. p. 12. 
5-) Nikolafs Saga leikara i« e. Nicolai luforis 

vita id p. IX» 

6) Pontus rimur i. e. dcPonto Carmina id p. 12. 

7) Halfdana Saga Bronufoftra i. e. Halfdani 
Branae alumni vita 

8) Harallds Saga Hringsbana i. e* Haraldi 
Ringicidae vita 

9) Konrads Saga Keyfara fonar i. e. Conradi 
C^faris filii vita id p. 29. 

10) 



CaputL 8? 

lo) BrandkroflTa thattr i, e, de BrandkrolTo 

bove narratio id p. 2p. 
il) Amloda Saga i, c. Amlodi vel Amlethi 

vita id p» 19, 
12) Eiriks faga Vidforla i, e. Erici Peregrina- 

toris Vita ,& fere infinita alia, 

llkiz tiifabuiofirumyl. e. Hiftoriarumexve- 

ris principiis dedudlarum , fed figmentis 

interpolatarum , ve! ita ut verum a falfo 

acgre difcerni queatjquales (unt 

i) Thorfteins Saga Vikings fonar i. e. Thor- 

fteinii Vikingi vita , a Reenhelmio in Sue • 

cia cum Commentariis edita vide Torfac- 

p. 30. - 34. 

2) Orvvarods Saga i. e. Oddi Jaculatoris Vi- 
ta id. p. 34, 

3) Ragnars Saga Lodbrokar i. e. Ragnaris 
Lodbrochis vita id p. 35. 

4) Gotrici & Rolfi WeftroGothiarRegumhi- 
ftoria , cum verfione Suecica & notis latinis 
ab Olao Verelio, Profefibre lingua? vetcris 
Gothicac,& Quaeftore Academiae Upfalien- 
fis A. 1664. Upfalia! %o. edita. Schcffer in 
Suecia Liter. p. 197. 

y) Bofa oc Herrauds Saga i. c. Bofi & Herau- 
di vita,cum interpretatione Sucdica &no- 
tis Olai Verelii Upfal. j666, 8. edita Vid. 
Torf p, 22. & 30. Scheffer 1. c. p. 197 

vel ita ut Cinc magno negotio verum a 

falfo difcerni poftitjcx quorum numero 

admodum pauci excludcndi funtjnequc 

F 2 ipfc 



84 Caput L - 

ipfe Snorro Sturlaeus , rpeciacim vero huc 

veniunt. 

l) Hrolfs Kraka Saga i. e« HRolfi Kraki hl- 

_ ftoria a M, Gualtero fcripta & edita a Tor- 

faco latine Hafn» 1706. 80. De qua infra 

videbimus 

%) Olafs Saga Try ggwa fonar u e. Olai Trygg- 

wae filii hiftoria 
3) Olafs Saga Helga i. e. Olai S. Vita ,' quae 
ambae in Codice Flatcyenfi continentur 
Torf, p, 4f, 

IVta claffis eft Authenticarum Islandis Hifto- 
riarum,quae relres diu ante geftascom- 
memorantjvel audlorifuoaequales com- 
pleduntur ; quales funt fcripta illorum, 
quorum nomina & vitas fuperius ab Is- 
leiffo usque ad Stiornu Oddum enarra- 
vimus, 

5. XVIIL Scripta fua Islandi variis infi- 
gniunt titulis,alia ipfis audiunt Saga ScSogur 
i. e* Vica vel hiftoria , alia Jnnallycl AnnaUr 
i, e. Annales,alia Rima vel Rimur i, e»carmen 
feu Carmina,alia Ihattr i. e. Fada feu res ge- 
ftae, JDraumri. e, fomnium , Bok i. e. liber, 
Spaa\^ e. Vaticinium ut Volufspaa , £^^4 i» e« 
MythoIogia,alia deniquealiis titulis veniunr, 
ut fpeciatim ilanbnama/liber Originum Is- 
landiae , (iingfebg^tal i. e» feries Principum 
Septentrionis, velHurjgriakai. e. Chronicon 
Epifcoporum Islandia?. 

§. XIX. Codicis Flateyenfis quoniamfac- 
pius meminimus ,reftat ut de eo pauca h. I. 

raonea- 



I 



Caput I. 85 



moneamus. Eft is Codex membranaceus Bibli- 
othecceRegisqui ab Occidentalis Islandiacln- 
fula, Flatey dida^ubi aliquando confervatus 
eft,vel verius delituit, Flateyenfis vulgo no- 
minatur. Hujusconfarcinatori unice propo- 
fitum fuitTe videtur Celeberr» Torfaeo, ut, 
quicquid antiquarum relationum inveniret, 
fine ullo deledu in vaftum illud Voluraen 
congereret, atque ab interitu vindicaret , fecu- 
ro quid tandera pretii fingulis ftatuendum es- 
fet. Continet praeter alia 

i) Olafi Tryggwini & Olai S. vitas 

z) Origines Norwegicas 

3) Conflidum StikIaftadenfem,(Vid. Torf, 
Gronland. antiqu. p. lyi) 

4) Defcriptionem Vinlandiaein capite VIIL 
vitacOlai Tryggwini obviam (vid. Tor- 
fxi prxfat. Vinland. lit. b) 

5) Carmen in lonemLopti filiumSamun- 
di Nepotem & denique 

6) Hiftoriam Orcadenfium , quae Torfaeo 
diverfis locis citatur. 

§* XX. Quanquam vero plcrique vete- 
rum,uti fupra ex Theodorici,Saxonis & ali- 
orum teftimoniis vidimus : recentiorumque 
dodliffimi , Amgrimtis Jona^ , Stephanius ^Wbrmi' 
M, Bartholintu , Verelius atque alii plurimum 
hifce Ishndorum monumentis tribuerunt,iis- 
dem quoque diligenter ufi funt,nemotamen 
perfedtius quicquam ex iis propofuit , quam 
Thormodtu 70/?fyEZ/^, Islandus,rerum Norwe- 
gicarum Hiftoriographus Regius. Senex hic 
F 3 jam 



86 Caput L 



iam aetate& eruditione venerabilis ert,quem 
cum literatiflimus Regum FridericusIII. trans- 
ferendis in Danicam iinguamfcriptis Islandi- 
cis,ut interpretem Regium adhiberet, is hac 
occafione & Regi & Proceribus Regni inno- 
tefcere fimulque rerum ex monumentis pa- 
triis Septentrionalium peritior evadere cce- 
pit. Praecipue cum Rex illum i66i. ad Bry- 
niolfum Suenonium, Epifcopum Schalhol- 
tenfem ad fua usquetemporaomnisaEtatisdo- 
dliffimum , (teftimonio ipfius Torfaei) ad 
addifcendam vocum difficiliorum phrafium- 
que antiquarum genuiriam {ignificationem 
cum Regiis literis mitteret. Vide addenda 
Vinlandiaeantiquje-Quum ille aliquando cum 
Procerum uno,qui ipfum paulo familiariusad- 
mittere folebat^de vetuftishisce rebus forte 
Colloquens , diceret, fatis valide ex Islandorum 
monumentis probari pofTe , primum Danorum 
principem non Danum fed Skioldum fuifle, 
is haec verba ad Regem (qui fubcedvis horis 
poft abfoluta regni ncgotiade literariisrebus 
loqui faepe gaudebat) retulit. Quam fenten- 
tiamcumSuenonis Aggonis teftimonio veri- 
fimiliorem rcddidifTet , juffus a REGE con- 
troverforum Daniae Principum Regumque 
ordinem ex pracdidlis monumentiscolledum 
latino fermone defcriberc. Quorum licet 
pauca nimis eaque nimis difperfa ad manus 
haberetjnec fcriptis illis digniffimis,quae lu- 
cemvideantpublicam,in Regiis Archivis re- 
fervatis , ufus efTet , quaedam etiam ante 15 tum 

annos 



Caput L 87 

annos fcmel tantum in tota vita ex aliorum 
perfundoria recitatione audita in fubfidium 
advocaretjex iis tamen,quashabebat,quacque 
memoria fuggerebat, didorum Regum feri- 
cm digefiit,fingulaad hanc materiam pert!- 
nentia,quanta in tantadocumcntorumpenu- 
ria juvenilis ingenii vires fuppetebant, in li- 
brum conferens» Oblatum hunc humilliroe 
Rex perbenigne accepit,fibique non difpli- 
cuiffe variis gratiac Regalis notis poftea often- 
dit. MSus hicce liber hodieque in inftru- 
diHima Bibliotheca Regia locum habet , ab 
eruditis quoque variis defcriptus imo & Da- 
nice ejusdem pars verfa fuit» Poftea audlor 
plura patria^ monumenta adeptus , judicio ma- 
turiore nonnullos errores in fuo exemplari 
emendare coepit, Cum vero a Rege Glori- 
ofiffimae memoriae Divo Chriftiano V. circa 
A. idgi. Hiftorix Norwegicx confcribcndae 
munus ipfi demandaretur,patriaeCodiccsan- 
tiquos,quotquot haberi poterant,ftudiofifTi- 
me conquifivit, feduloque perlegit. In his 
•praeter ea , quae ad Norvvegia! hifltoriam per- 
tinent,varia fimul occurrebant pracdidla: Re- 
gum Daniac feriei ultcrius emendandac, plura 
adhuc eidem locupletandze infcrvientia, quae 
luis locis annotavit, minus commode dicTta 
emendavit, fupplementa innumeris locis in- 
feruit , duosque anteriores Iibros& binas in 
calce appendices dc novo addidit» VicifTim 
nonnuIHs locis ca inde rcfecuit ac cxpunxit, 
quae fuperflua alioquc pcrtinentia videDantur. 
F 4 Hmc 



8B Caput L 

Hinc quae in Magno Bono, ejusque in Daniae 
regno fucceffbre Sueno Eftridio antefinieba- 
tur , nunc in Gormo Grandxvo definit Re- 
gum (eries, quae fiib hoc titulo edita eft : Se' 
ries Dynaftarum (^ Re^tDn DanU aprimo eorunt 
Skioldo y Odini filio dd Gormum Grand<tvum , HaraL' 
di Cterulidentis Patrem , antea /i. C, i66^.jujfu Glo- 
riofiff^ mernoria Regis Fridcrici III. fecundiim monu- 
ntentorum Iflandicorum harmoniam deduCla ^ con' 
einnata , nunc recognita multum aucia i^ aujpiciis 
augufiiffimi iUius Nepotis Regis Friderici IF, in pu' 
blicam lucem emijfa per Thormodum Turf^um Wfio" 
tiographum Regium Hafn, 1701. AtO poftea ve- 
ro fequenti exornata frontifpicio: UniverfiSe" 
ptentrionis Antiquitates ^ feriem Dynafiarum (5 Re- 
gum Dania ^c^ exhihentesHafn. 1705. ^tO, fed 
practer titulum nihil novi acceftit & recufiim 
eft , lile vero etiam contra menrem autoris 
prxfixus eft,uti ipfe monet ad calcem Gron- 
iandiae fuacantiquae , ubi & Analeda ad hanc 
feriem & Indicem locupletiffimum jam para- 
tum promittit quorum tamen neutrum huc 
usque comparuit» Fufiorem feriei hujus re- 
cenfum exhibent Clariftimi AdorumLipfien- 
lium co!Ie(5lores A. 1702. p, 273. fqq. quor- 
fum in prasfenti curiofum Ledtorem ablega- 
mus , addantur etiam Nova Literaria Maris 
Balthici A» 1701. p. 174« fq. qui fpecialia cu- 
juslibct libri , ut & Appendicum capita ug iv 
a-vyo\psi exhibent. Editum ab eodem Torfaeo 
poftea eft : TrifoUum HifiQricum , feu dijfertatio 
HifioricoChronologico-Critica de tribus potentififimis 

Dam£ 



Caput L S9 

Danite RfgibuSf Gormo Grand<evOi Hnraldo C^ruli' 
dente ^ Sueno furcatte barb(e , ubi te?npus quoque pro' 
pagat<e in Dania Chrifliaru religionis demonflratur^ 
ilrbis Julini feu Wmeth^ origo ^ defcriptio fiftitur 
(^c^ in fufplementum feriei Regum Dania Hafn^ 
jjoj, ^to. pagg» 137. praeter dedicationem, 
prxfationem & Indices recenfetur in AdisE- 
ruditor. Lipf.A. iyog.menfe Junio p^if/. fqq. 
§» )^Xl. Cum vero noftro ex officio in- 
cumberet Hiftoriam Norwegicam concinna- 
rejinfulas, hujus Regni provincias circumja- 
centes primo celcbravit , 8c de Faereyenfium 
rebus geftis commeniationem Hiftoricam 
Hafn» 169^« 80. edidit j Orcades five rerum 
Orcadenfium hiftoriar libros III. ibid. 1687. 
fol. evulgavit, Gronlandiam item antiquam 
feu veteris Gronlandiae defcriptionen) 1706. 
8 vo compo(uit. Ipfum denique hiftoria? rerum 
Norwegicarum opus jam fub prelo eft , quod 
maximam rebus Septentrionalibus antiquis 
lucem afFeret. Confcripfit praeterea HRolfi 
Kraki Hftoriam de qua fuo loco agemus, uti & 
Hiftoriam Finlandi<e antiqu£ feu partis Americac 
Septentrionalis Hafn. 1705-. 8vo editam , in qua 
demonftrat antequam Chnftophonis Genu- 
enhs Columbus 1492. & Americus Vefputius, 
Florentinus 1497. ^"^ Veneti fratres Nicolaus 
& Antonius Zeni 1380. imo & Madochus 
filius Guineth, Principis Wallise frater , qui 
circa A. 1170. colonias in Canadam & Flori- 
djimeduxilte traditur, de America,novohoc 
orlpe quicquam fciverint,Gr6nIandos, Islan- 
F s <ii3C 



90 Caput I. 



6ix cives colonicos , ipfosque ex parte Islan«J f^ 
doscirca A. C, lOio. non modo deteftac, ra^*'' 
ptim etiam infeiraE , fed & latetandem cele- 
fjratac Vinlandiae & per vicinam ei Albaniam 
feu magnam Irrlandiam decantatae religionis 
Chriftianae decus & laudem immortalem fibi 
peperKTe. Vide praefat. Vinlandiae antiquac 

§. XXII. 'Vivit dodiffimus Senex nofter 
StangelandiGC in diftri(fi^us,Stafangrienfis In- 
fula Karmta,ubi AuguftilTimus DaniaeMonar- 
cha , dum praecipuas Regni Norwegiac partes 
luftrarct A. 1704» in tranfitu nodem ad eum 
divertere non dedignatus eft, & villam, in 
qua degit nofter , requiei fuae delegit. Vid» 
praefat. Gronlandiac p. 9. quo tempore etiam 
deantiqu^ Gronlandia inveftiganda, commer- 
ciisque in freto Davifio inftituendis quaeftio- 
nemllluftrinimus Fridericus GabeI,ConfiIia- 
rius intimus&Vice ProRexNorwegiacaudlo- 
ri noftro movit^eumquemeliorcm^haftenus 
ufitata , viam ad has terras monftrare juftit, 
quam ille peculiari Epiftola, praefationi Gron- 
landiac poft inferta, propofuit. 

In hac eadem dioecefi Stafangrienfi no- 
fter quondam rcdituumRegiorumcuratorfeu 
Cameranus conftitutus fuit, ut ipfe teftatur iti 
ferie Dynaftarum pag. 36. Hafniam faepius 
&ultima,ni fallimur,viceAnno 1738.com- 
inigravit. Exadis tot ingenii tnonumentis 
acre perennioribus vivit jam in didta villa o- 
diogenarius licet, fatistamen, utaccepimus, 
vegetus & bonautens valecudine,m quiante 

binos 



Caput IL 9t 




)inos , & quod excurrit > annos ad fecunda 
ota tranliit. 

Caput IL 

De 

3i SCRIPrORIBllS DJNI^ CHRO" 
NOLOGICIS, 

Ccuratiorem Hiftoriae Danicac antiqui- 
oris cognitionem perquam redciit dif- 
(icilem.veterum Scriptorum in anno- 
tandis fingulorum eventuum tempori- 
bus , ncgligentia , (i negligentia ea dicenda eft, 
& non potius temporum notationes defedu 
monumentorum necelTarid omittendae fue- 
runt. 

§. n. Cimbrorum quidem , Gothorum, 
Anglo-Saxonum, Normannorumque expe- 
ditiones & migrationes ab extcrnis defcriptac 
au^oribus,{atis certae funt aetatis, nec eorum 
tempora ignota aut dubia ; fed haec ad rerom 
domefticarum Chronologiam perparum fa- 
ciunt. 

5. III. Exinde Adamui Bremenfis , Hdmoldtu 
& qui praeterea res Danicas notarunt exteri> 
partem tantum temporis&quidem mediifo- 
lum acvi connotant. Domeftici vero annales 
qui Saxonem Grammaticum fequuntur,cum 
ipfo Saxone , praeter Epocham nati Chriiii 
& Caroli M.vixuUamcommemorant. Nec 
ex Synchronismis adco multac eruendac funt. 

Adeo 



9* Caput II. 



fi 



Adeout Regum Ethnicorum aetas vere «tJVA^ 
Chriftianorumverodemumcertaaeftimaridc 
beat , confentiente Suaningio in Prolegom 
Chronol. Dan, p. 29. & fatente llluftri Huitfel 
dio,nihiI certi de annorum numerofingiex 
cogitarive poteft, Ethnicorum fcilicet, usque 
ad Caroh M, tempora;quanquamdefequen- 
tibus &:Ciiriftianis Regibusafterit^fe primum 
omnium Hiftoriographorum Daniae glaciem 
fregifte,&Chronologiamadornafte,referen- 
te Suaningio 1. C. Johannes Ifaacius Pontams & 
reliqui veftigia Saxonis prementes , primoi 
annos Hiftonae Danicae praetereunt. 

1 
J»IV» Illitamen Scriptores, qui Goth- 
landicam hypothefin ample(ftuntur,nulla rci 
magis funt ru(pe(fti,quam quodinChronolo- j 
gia nimis accurati , a diluvii enim tempore, ] 
vix uUus annus pra2terit,quonon quaecunquc , 
gefta fadaque funt,extantiorafaItemaccura- 
tiftime ordinant,de quibus,quid fentiendum 
fupra jam vidimus» Speciatim Claudiui Ly^ 
fihander in opere Genealogico annos Regum 
Daniae Ethnicorum a Saxone praeteritos fup- 
plet j quin is Velleji aliorumquc MSSos anna- 
les ut Hiftoriographus Regius viderit & fecu- 
tus fit, non dubitat Suaningius 1. c. Habet c- 
jusdem judicio annos veritati refpondentes,' 
qui fidem merentur , donec error in iis ad- 
mifTus vel ex firmioribus rationibus vel ex 
certioribus annalibusmutationem calculifua- 
dentibus^erutusfua-it ac demonn:ratus. An- 

tiqui- 



■n 



Caput II. 9; 

wquitatis teftimonium abeodem exigit3quod 
1 Eufebio de(iderat Scaliger. 

§.y. IslandicosScriptores quod attiner, 

lonnullos illi fynchronismos annotarunt,ex 

[uibus reliquorumRegum Septentrionis tem- 

■lora conjedlura ratisprobabiliordinatCImus 

Ifrfauf in ferie Dynaft. & Regg. libr» III. cap* 

" 1« p. III» fqq» Initium Chronologije (umit 

^^ ib Anno ante C. N, 70. quo Othinus ex A- 

' ia per Rufliam,in Saxoniam, Daniam,Sue- 

:iam, Norvegiam migraverit , quam per 7. 

Jynchronismos ab Islandicis indicatos, conti- 

luat usque ad fexti circiter feculi finem , di- 

^eftisque collateralium Dynaftarum annis ab 

Haraldo Hilditann annoque Chrifti 585. re- 

fumtam temporis rationem usque ad A. C. 

985. deducit & cum Haraldo Casrulidente fi- 

nir. Hanc Chronologiam omnibus nume- 

ris abfolutam effe, nec ipfe credit Celeberri- 

mus Autor, nec aliis vult perfuadere ; cum 

ipfi tantum propofitum fuerit monftrarejquo 

circiter tempore hic vel ipfe vixcrit,non ve- 

ro cujusvis annos exaclc definire,autauthen- 

ticam conficere Chronologiam , quod docu- 

mcntorum defedu impofTibile flatuit» Pro- 

fitetur interim fe ,qua potucrat diligentia , fcri- 

ptorum teftimonia , Genealogiarum & rerum 

geftarum circumftantias ubique obfervafTe ,uc 

diccre audeat,fua hascce verifimilioraefireali- 

orum in hac cadem materia afTertionibus. 

Qui cnimdevetuftioribus DaniszRcgibusha- 

denus fcripferunt,aut eorumtempora digef- 

ferunt 



^ 



94 Caput IL 

ferunt, tot nobis obtrufiSe Reges, ut multi '''^' 
eorum , ne nafcendi quidem nedum regnan '^^ 
di rpatiumfuppeteretemporum ratio evmcat J"^ 
Vide toturo caput citatum p. zi6^ - 243. "^ 

§» VI. Quae in his omnibus defiderar 
pofluntlacunac^casingenio&induftriarupplc- 
rc conati funt l) M. NicoUus Petri feu Petr^jui 
qui Chronologiam laboriofam fcripfit,quara 
llmbram Saxonit vocavit, a primis regni incu 
nabulis ad tempora Chriftiani III. resmajoris 
momenti breviffime exhibentem,quceMSa& 
nondum edita in Archivis BibliothecsE Aca- 
demiae Hafnienfisaftervatur^tefteOlaoWor- 
mio Literaturae Runicac cap. VIU p. $\. edit. 
prioris. 2) Andreas Severini FeUejus t incompa- 
rabilis ille Polyhiftor , (ummo judicio & ea- 
dem forma,quaSuaningius(dequo mox) ad- 
ornavit Chronologiam , res & tempora Da- 
norura olim congeftit , & fuperiorura fidei 
MSam commifit , ut ex relatione M, Severini, 
Andrea; filii , Ecclefiaftis Ripenfis primarii, 
docet Suaningius in Prolegom. Chronolog. 
Dan. p. li). Eandera Chronologiam Dani- 
cam tripartitam ab orbe condito , usque ad 
Chriftianum IV. perdudam P. I. PromiCon- 
di dveyJoTuu fuorum MSorum appellat. 3) Jo- 
hannes Lyfchander ,Br3mcnC\s Scanus Saxonem 
ad certos annos redadlom dvsyJoTov reliquit 
vide MoIIeri Spicileg. Hypomn. p. 44. 4) 
Ericus Olatif Tormius ^QU]}^ index Chronologi- 
cus MSus memoratur Siianingio 1. c. p. 23. 
Hujus tamen cffigics Regum Daniae cura 

Chro- 



il 



Caput IL 95^ 

iln Chronologia &compendiorarerumgeftarum 

jn narratione 1640, 410 editac huc referri me- 

:jtrentur. 5) JanM Laurentit IToiffiM ^BibWopol^ 

Hafnienfis , Diarium feu Calendarium Eccle- 

fiafticum , Politicum & Oeconomicum per- 

petuum Hafn. id^g. 4to edidit,poftea i66z, 

Jrecufum» In cujus parte tertia binas cxhi- 

I bet ChronoIogias,primam Biblicam,abori- 

j gine mundi usquead Chrifti & Apoftolorum 

i tempora , fecundam ex dodorum virorum 

fcriptis & documentis Saxonis , Huitfeldii , 

Wprmii,Lyfchandri aliorumque excerptam, 

memorabilia in Septentrionalibus regioni- 

bus a diluvio usquead Chriftiani IV. mortem 

fecundumtemporumferiem complexam. Ab- 

folutum hoc Calendarium jam i6^q. obtulit 

Profeftbri Mathematumin Academia Hafni- 

enfi M. Chriftiano Longotxnontano y(\\ji\ illudrevi- 

fum ipfi reddidit 1640. Auctornatus Anno 

1584. fcripfit hoc opus anno actatis 64. de cu- 

jus reliquis fcriptis fuo loco videbimus. 6) 

Scephantu Johannes Stephanitu ^ Chronologorum 

Scandianorum nov-antiquorum fyftema avgit- 

^QTov reliquit , uti ex Ornhialmi Hiftoria Ec- 

clefiarum Sueo-Gothicarum, penesquemhoc 

MSum delituit , allegat Clmus Mollerus in Hy- 

pomn. facpiuslaudatisp« 411. 7)DeniqueJo- 

hannes Jani Suaningitt^ ^K\X>^n^\^ , Ecclefiarumin 
Samo Balthica feu Danica Praepofitus 1635» 
initiatUS, fcripfit Chronohgiam Danicam^ ^ua /) 
Noachidarum feries exhibetur 1) Judicum Cimhri^ 
(^ GotbU anni recenfentur ^ j) Serenijfimorum de 

^oten* 



9 6 Caput IL 

Totentijfimorum DanU Regum tempora , a prima 
regni origine ad A' C. i^^o^ Dynaftiis eclo dirigun- 
tur , ac quorundam Equeftris ac facri Ordinis , in an^ 
tiquo Dani£ regno illufirium Virorum Atates nova G^ 
accurata Methodo defcribuntur \ res PoUticd i^ Ec-^ 
ciefiaflic£ breviter enumeramur j cum annis mundl 
condfti iChrifil nati ^ ante Chriflum tMtum j Impc- 
ratorum , Regum Longobardi^ , GaUi<e , A^gli<e , Sue- 
ci<e ^ NorWegiaf Ele^orum Saxonia Qf Brandebur' 
gicorum, Fontifcum Romanorum , i^ Archi Epifcopo- 
rum Bremeefium ita conferuntur , ut hujus tnfpeciio 
m/lorias Danorum legentis memoriam fimul ^ judi' 
cium adjuvet. Prodiit Hafn. idyo. foJ. In prae- 
miffis Prolegomenis auctor docet ci) occa- 
fionem & fcopum Chronologise hujus 7 fe 
nempe Hiltoriam Ecclefiafticam Danorum 
fcrutatum ,ut explorace cognofceret, tempus 
propagati Evangeliiinregno Daais eiquevi- 
cinis, animadvertilTe autcm res Ecclefialticas 
fine Regum Daniae hiftoria folide fe affequi 
non polte^ideoque ann.ota{re Reges,religio- 
nis Chriftianac pcr Ansgarium plantatje cur- 
fum aut promovere aut impedireac remorari 
aggreftbs j quibus perceptis creviffe delideri- 
um res EcclefiafticasDanisad haecusquetem- 
pora cognofcendi,ut initium, increnicntum 
& ftatus Ecclefias Borealis integer eiTtrt fami- 
liarior 3 rebus Ecclefia(iicis expeditis fcrutari 
fe continuaffe tempus Ethnicum (Scc. /3) 
Chronologias matcriam& argumentum,qua- 
tuordecim fc. ferie^ exhibet y) triplex tem- 
porum imcrvallum & g^^ Regum Dynaftias 

ordi- 



Caput IIL 97 



ordinat J^i familias RegiasVIII. tabulisGcne- 
alogicis fiftit e) Epochas Danorum ilJuftrio- 
res enumerat numero x4 ^) rcrum Danica- 
rum Scriptores , qui lucis aliquid huic operi 
attulerunt,recenfet'& dehique ;;) accedic A- 
bacus^reprxfentans Hiproglyphjcarum nota- 
rum in infignibus Regum Daniae numerum, 
nomina,fignificata,aud:ores,tempus originis 
& durationis. Sequitur deinde ipfa Chrono- 
logia paginis log.comprehenfajadjecTioIndi' 
ce. De liac Chronologia ua Clmus MoIIc- 
rus judicat in Introdu(fl. Part. I. p. ly.M^gKa 
inquiens, diligemiaeft coUeBa, ^ (atis accurata'^ 
imo fili in Antiquttatum Danicarum Labyrintho A' 
riadnei elogio non indigna^ Perperam ad Chro- 
nologos Daniac referuntur Olai WormiiFafti 
Danici a Clmo Struvio in BibHoth. Hift. pag. 
72y. quod in capite de Antiquariis Danicis ftj- 
iius probaturi fumus. 

CAPUt IIL 

De 

SCRIPrORlBllS DANIM GENEA- 
LOGICIS, 

PRiusquam Scriptores Daniac Genealogi- 
cos ordine enumcremus,notandumeft 
cos , qui feriem Regum Daniac Genea- 
logicd expofuerunt , paritcr ac Hiftori- 
cosUniverfales in certas fefe diftinguere claf- 
fes , ita ut alii fecundum hypothefm vulgat-» 
G rem> 



9» Caput IIL 

rcm 5 alii autem fecundum Islandorum mo- 
numenta ftemmata Regum deducant. 

§. 11. In Genealogia veterum Regutn 
Dania: (ecundum vulgarem hypothclin con- 
cinnanda praecipuc defudarunt i) Clauditn 
Chriftopbori Lyfchander ^ui Hafn. l621« fol.edi- 

dit JDanfte ^^ortgere Qiagtebog fivc opus Rc- 
gum Daniae Genealogrcum , a Rege Dano I. 
ad noftra haec tempora. Magno labore nec 
minori induftria congeitum hoc opus cflfe ex 
Pontano affirmat Job\ Suaningius in Prolego- 
menis adChronol.Dan» p, ip^ Cui addatur 
Clmus Molkrus in Hypomnem. ad Bartholin» 
de Script. Dan. p, 200. qui ob laborem & in- 
duftriam commendandum quidem eum cflc 
cenfet, verum in hiatibus feriei illorum , ac 
Hiftoriac Patriac fupplendis, ^nnis rerum aevi 
prifci ,- etiam incertarum,definiendis, fabulis- 
que annalium Gothlan3icorum & aliorum 
Mythologorum Borealium , Ledlori obtru» 
dcndis, jufto audaciorcm illum cfte ait , id 
quod fufius oftendit in Introdud, P* I. p, 
44, &l4f. Diverfa ab opere hoc Genealo- 
gico eft Johannu Lyfcbandri Gcnealogia omni- 
um Regum Daniac, a Dano I. ad Fridericum 
11. Daniac Regem, eidem ab autore oblata & 
huc usque inedita. 2) PhiUppus Cypr^us , Slesvi- 
ccnfis,GeneaIogiam Regum Dania: Chriftia- 
fiorum & antiquorum Ducum Slcsviccnfium 
ex familia Danica oriundorumusquc adMar- 
garethae obitum,nec non coeterorum Regum 
& Ducum familiac Oidenburgicac ex probatis 

audlori> 



Caput III. g^ 

aU(;ioribus collcftam vu\g77itH2ifn,i6ii IV. 
ioJiis patentibus. Brevis quibuslibet Regum 
uoniinibus in his tabeJIis adjicitur vit^ acre- 
rum geftarum & Regis & Ducis cujusvis nar- 
ratio, ut notat MoIIerus Introd. P, I. cap. X. 
S»2. l)Johannes Suanwglm in proleeomenis 
Chronologij Danicar p. 14. - ig^ ^clo ta- 
bellis includit omnium a Regno condito 
Dani^ Regum feriem. Omitfo Anonynti Ge- 
nca^giam. & feriem Regum Daiii» ab H. 
Ernftio Sorac «546. 8 vo editam , de qua iam 
fupra ,^hacc enim potiori Jure ad Hiftoricos 
quam Genealogicos referenda erit,licettitu- 
lo Genealogiac infigniatur. MSSa varia huc 
pertinentia poflTedit quoque Johannes Eirchcro^ 
^/«/,Epifcopus quondam Aarhuflenfis, ceucx 
Catalogo hbrorum ejus Hafni^ijoo. gvoc- 
dito conjicere licebit , quxtamen MSSa o- 
ninia hodie jure emtionis ad Clmum D» Fri- 
dencumRoftgaardium pervenerunt, in eius- 
demque Bibliothecainftruaiffima ftudiofeaf- 
fervantur. - 

S. III. Scriptorum Gcnealogicorum ftcm- 
mata Regum Daniac fecundum Islandorum 
monumenta dcduccntium notitia prorfus wi^ 
tercidiiTet , nifi Celebcrrimus Torf^us defe- 
aum hunc ahquatenus refarcire ftuduifter 1$ 
autem m feric Dynaftarum & Regum Danisc 
Ubr. IIL cap.I. p. zn. fqq. exhibet vetuftiftl. 
niorum Daniac Regum feriem , ex antiquifti- 
T^^^IT^^^^A ''^'"^^'° Langfed,aul^,ao. 

dclcriptam, Idem p. ii^. bmas fiftit Gcnea- 

% logias 



100 Caput IIL 

logias Daniae Regumex OriginibusNorwegi- 
cis excerptas , quas continet Codex Regius 
antiquus vulgo Flateyenfis didus, P. ii^.ab 
eodem Torfeo additur tabula Genealogica 
vetnftidimorum Daniac Regum ad antiquifli- 
ini monumenti Islandici, Landfedgatal didi, 
tenotem delineata, nec non adjedis ex aliis 
islandorum monumentis, generaJioribus non- 
nullis Genealogicis. Neque omittenda funt 
opufcula Genealogica,Iecundum Islandorum 
hypothefih formata , quac MSSa cunni aliis re- 
inotioris acvi monumentis a B. Petro Rofenh 
Bibliothecse Academiac Hafnienfi legata funt, 
Talia funt; i) Series Regum Danfac ab Odi- 
no usque ad Knutum M. Daniae & AngliacRe- 
gem i) Series Regum Sueciac ab Odino ad 
Haraldum Pulchn-Comium Norwegiac Mo- 
narcham (cxhibetur hxc a Torfacol. c. p.117. 
«xcerptaque primum eft a Snorrone Sturlaco 
ex antiquiflimo carmine , Ynglingtal didlo) 
His addenda funt ea MSa Genealogica , quae 
in Codice Bibliochecac Regiac Flateyenfi con- 
finentur , de quibus cap. I. Sedl. IV. §. XIX» 
fufius egimus. Magni has Genealogias fecit 
Stephanui Joh^ Stepbaniui , qui Saxonem ad ea- 
rum tenorem emendare non dubitavit , ceu 
ipfe teftatur in notis ad Saxonem p. io6» Imo 
ipfe Saxo ex Danorum Regibus in Catalogis 
hisrecenfitisusquead HRolfum Krakium prac- 
tcr unum non omifit,licet diverfum fervave- 
rit ordinem, imo nonnullos fupra Chrifti na- 
tivitatcm cxaltarit, qui longo poftChriftum 

natum 



Caput III. 10 1 

p natum temporedemumfloruerunt. Videatur 
ius Torfjius l c. p. iip. ubi plura ledu jucundaob- 
10 lervare licebit. 

a SAV, Nec defuerunt Danis viridodi, 

r> qui tabuias Regum Daniac Gcncalogicas fe- 
cundum Gutiiiiandorum hypothefin concin- 
natas dederunt. Neutrum tamen horum me- 
mini , qui fcriptis editis Genealogiam hanc 
exponere aIIoboraverit,{i Claudium Chrifto- 
phori Lyfchandrum excipiam ,de cujus operc 
Gencalogico vernaculo jam fupra a rK>bts a- 
<^um eft.Memorandum itaque hucetiamve- 
nit MSum quod ex Bibliotheca Viri fummc 
Reverendi Domini Jobau»if Bircbero^/i yhpiico- 
pi quondani AarhurienhsinBihliothecamFri- 
derici Roftgaardii tranfiit, & fequenti gaudet 
titulo ; S^anffe / (Smftt og ^TJoiffe ^cngcc 
^lob^ UDfcgung fca Gomer og 0}Ja.qog laphets 
©onnec / UDDragcnaf ^m Erich Krabbes 03 
^cvi €f)i'iflen Q)mt(m^ MSSis i. e, Galculus 
Gencalogicus Regum D.aniae,Sueci;E& Nor- 
wegise a Gomcro & Magog ,filiis Japheti.col- 
le^us cx Erici Krabbii & Chriftiani Gerhar- 
di MSSis. Vid. CatalogusBircherodianusHafn. 
X709- 8vo vulgatus p. 13. 

5. V. Reccntiorcsrunt.quiScrcnifTimo- 
rum ac PotcntifTimorum Daniae Regum ex 
ftirpe Oldenburgica oriundorum Gcncalogi- 
am dederunt. Sunt autem illi (ut generali- 
ora,quacdeiis Cyprcus & Joh. Bocerus no- 
tarunt h. I. omittamus) r) Htmerus RewecfiuSf 

Steinheimenfis, in Academia Julia PP. ciijtfj 

G j Gened 



los Caput IIU 

Geneahgia de familiis Capetwgica-i Danica-, Olden- 
burgicay Sckaumburgica vel Holjatica , Stadenfi (S 
Lfppienfi, fitbjun5ia e(i Alberti Stadenfis Chro- 
nico ab ipfo 1587, edito x) Jacobus Gerfchoviusy 
J. U.D, & Prof. Gryphiswaldenfis , cujus Ge- 
fiealogia Regio Danica ^ Regio Ducalis Holfatica 
edita ^/?Slesvici idjp» %vo Videantur de eo 
l^euius in acceflionum P« II. i. ad iVheari Prarfedt, 
Hiem. p. 319. Struvius in Bibhoth. Hiftor* 
p.7i4- & CL MoUerus in Introdud. Part. I. 

cap. XI. 5. IV. p. 176. qui Awsa-TreLo-fjLciliOV pu- 

tat efife Trophei Europei>five Tokeologiac II- 
luftr. Univerfalis omnium orbisChriftiani Im- 
peratorum , Regum,Eledlorum, ArchiDucum, 
Ducum , &c. publice ab eo jam A. 1614. in 
Catalogo Anniverfario promiftac. T^^Valenti- 
vus Nicolaides de Z)//wr4^r,Frantzburgenfis,Pa- 
rochus Ivenfis, qui edidit: Siriemip. majorum 
Chriftidni V, Friderici ^ UlriciPrincipum Danneper 
fex gradus recenfitorum -^ Genealogicam, TychopoU 
l6fp. 4to. Ejusdem quoque exftat : Series Ma- 
jorum Johannis Lubecenfis Epifcopi Geneabgica , ex 
Cbytreo , Hamelmanno b aliis coUeSia Slefvici 16/i^o, 
^to 4) Andreas Vojfius , Epilcopus Bergenfis in 
Norwegia vulgavit Genealogiatn Regum Dani<e ^ 
JS3or\vegi<e , Ducumque (Comitum) Oldenburgico- 
rumpofifinceram religionemflorenfium Hafn, in gVO 
Vide Gryphium de Script. Hiftor. 'Sttz. XVII. 
p. 540. 5) Joh. Thomans PjwZ/ifn^Randrufia Da- 
nus, Stemmata Regum Daniac & Ducum Holfa- 
ivx. a Theodorico Fortunato Comite Oldenb. 
^ Delmenhorft. derivata confcripfit , qusfc 



Caput III: 105 

Hafn. idfd, & Lubecac 165-7. 8vo excufafunt. 
•6) Johannei Juflui U^inckeltnanmi •, Confiliarius 
Haffiacus & Oldenburgicus , Arboretum He- 
roum Europacorum ex familia Oldenburgica 
Oldenburgi 1664» foL excudi curavit 7) Ano' 
nymi QSodfommenei: Genealogifc5ec ©tQmiw 
baum Dec 5v6nige in §>ennemai:(i unt> ^er^oge 
inSlefwig Holltein t)on Chriftianol.A. 1449. 
big ju €nDe i)e^i702ten3a5t:e^/«g)il]orifd)unD 
Genealogifd; befi^rieben / tt)obci; Dec @tamm« 
baum ju mebrerer ^rlduterung in j^upffcr t>or< 
fiefledet mirD j bei^gefuQet Der continuirten gort» 
fe^ung Adami Olearii J^oljleinifcben Chronica 
Francof. 1703. ^to. 8)denique huc pertinet 
MSum quod ♦n Bibliotheca Gottorpienfi la- 
tet> fequcntique gaudet titulo : Genealogic 
unD ^^Qten Der^onige in -Dennemarcf / OlDenc 
burgifcber Linie. Taceo Genealogiam Rc- 
gum Danias c ftirpe Oldenburgica, quam moli- 
tum fuifTe Scipionem Amiratum teftaturMollc- 
rus 1, c. p. 171. Ipfe ego Jenaj amicum habui 
, Virum Nobiliffimum Andream Scheurium ■, SqT' 

vefta Anha]tiiium,qui ftemmataRegum Da- 
niacOldenburgicae fincaf, necnon Giildcnio- 
viorum , Rantzoviorum & Ahlefeldiorum Gc- 
nealogicc difpofita,& notis hiftoricis brcvio- 
ribus a fc illuftrata , preloque parata faepius 
mihi monftravit. Caeterum hacc ipfa Genca- 
iogia rccentior, ex Gencalogicorum moder- 
norum tabulis hauriri poteft , quippe qui ftcm- 
mata omnium Europa! Principum Uluftrium 
cxhibcnte$,Danorum non facileomifcrunt* 

G 4 §. VI. 



I04 Caput IIL 

§. VI. Dicenda quoque hoc loco quac- 
dam Forent de Scriptoribus iis, qui Genealo- 
giam familiarum Daniac Nobilium & Eque- 
ftrium concinnaverunt , fed eorum exigua 
medis eft. Unicus faltem hic nominandus 
eft ^xeiius Guldenjiern ,To^2irch2L Ivernenfis & 
Epifcopus Ottonienf. qui Genealogiam fami- 
liarum Daniae NobiHumrcrip(it,ineditamquc 
poft fe reliquit , ceu ex Lyfchandri Cat-alogo 
dvsicSarodv amrmat Cl. Mollerus in Spici4eg. 
Hypomn. ad Barthol. p. g. curaddimus h. i. 
tradatum GenealogfcQm deNobihbusDanis & 
Suecis Anonymi,qucm MSum oHm penes fe in 

forma folii fervavit D. Jobannes BircherodiuSfCCU 
videre licet ex Cataiogo Bibliothecae ejus 
Hafn. 1709» 8vo edito p. lu Cceterum coti- 
feratur ad hunc §. Mollerus Part. I. Ifagog. 
cap. XI. p. 169. fqq, Illuftrifrimorum Co- 
mitumReventloviorumGenealogiam hoc ipfo 
anno 1715-. Lubecac dedtt Vir iHuftris Fride- 
ricus Roftgaard Regius ftatus Confiliarius 
fub fequenti tk\j\o: /itrium Domus KQvcntlovi- 
anac in cujus uno latere illuftriffimi atque ex- 
cellentiflimi Herois Domini Conradi Comi- 
tis de Reventlovv , Domini in (^lausholm, 
CaIIoe,FrifenwoId & Loyftrup,Ordinis Ele- 
phantini Equitisaurati,S- R. M. Danias & Nor- 
wegix Cancellarii Magni ,ConfiIiarii intimi & 
Provincialis , fummi VenationisRegiae Pracfe- 
(fti, Univerfitatis Hafnienfis Patroni , fplendi- 
diffimi Parentes atque Progenitores utrius- 
que (exus inde a decimo generationis gradu 

prout 



Caput IV* 105 

prout ex fide dignis monumentis colligi po- 
tuerunt juftaferie dedudi recenfenturjin alte- 
ro veropariete idem illuflriflimus heros cum 
fratribus ac fororibus & ex illis defcendente 
numerofilTimaprogeniejquantum fieri potu- 
it,accuratillime proponitur. Quae quidem o- 
mnia utgrati in beatiflimum Heroem animi, 
humilhmique in familiam illuftrifTimam obfe- 
quialiquodexftaretmonumentuminpublicam 
lucem producunturaFriderico Roftgaard. Lii- 
becs in fol.forma patente, 

Caput IV. 

De 

SCRlPfORIBllS REGNI DANI^ 

CHOROrOPOGR/IPHICIS 

§. t. 

ANtequam ChorographicosDanias Scri- 
ptores recenfeamus,merito NuoLii five 
Claudii Nigri^ Mathematici,laudes hic 
praemittendas efte cenfuimus. Celc- 
bratur autem hic inter Danos aut e Dania o- 
riundos , vel hoc nomine , quod univerfam 
Daniac defcnptionem & delmeationem per- 
clcgantem petitione Regis impulfus deprope- 
raverit. Obrtridos ci hunc fuum ob labo- 
rem omnes protitctur dodlos Tramilcus Irtm- 
eus ap. Pontanum m Chorographica Daniac 
defcnpt. p. 78^ 

$.11. Ex mftituto Choro five Topogra- 
phicamDaniac delcriptionem dederunt quam 

G ; pltt- 



io6 Caput IW 

plurimijde quibus hic paulo fufius commen- 
tari animus eft» Primum inter hos locum te- 
net M. ADAMUS ^ CANONlCaS BREMENSIS 
qui fcripfit libellum de fuu DanU(^ reliquarum^ 
qua trans Daniam funt y regionum natura , detjue 
gentium iftarum iftis temporibus , moribus ac religi' 

one^ In hujus libeUi initio auftor Adamus 
ftatim Jutiam Peninfulam , Regni Danici par- 
tem defcribit^eam.que ab Imperatore Ottone 
tributo fubjec^am effe narrat,recenfet przter- 
ea breviter Epifcopatus in Jutia ab Ottone 
conftitutos,pergitque deindein defcribendis 
Fioniac & Saelandiac infulis , nec non Sconia? 
Provinciam,ejusdemque latitudinem, longi- 
tudincm , fertilitatem , Ecclefias & Epifcopa- 
tus pluribus exponit. Poft hacc'de naturama- 
ris Balthici quacdam difTerit , iterque per illud 
in Sueciam ,Gothiam &c. infulasque adjacen- 
tes defcribit, ut& de Suecorum, Gothorum 
aliorumque vSeptentrionalium populorum na- 
tura & moribusvariaadducit, a fabulistamen 
antiquorum n©n omninoabhorret,idquod 
vel fola de Amazonibus eorumque filiis Cy* 
nocephalis narratio evincit. Tandem Nor- 
manniac veteris^ hodie Norwegia didtac , nec 
non Thyles veteris defcriptionem addit,nar- 
rationique fuac , poftquam de Infulis Norman- 
niae adjacentibus quacdam monuifTet , finem 
imponit,Deumque cekbrat,qui piraticas has 
& barbaras inacceflasque propter idolorum 
cultum regiones,lumineEvangelii coHuflra- 
re Don d^digt>atu$ fueriCt Editus primum li- 

bcllus 



Caput IV» 107 



bcUuS hic fuit ab Erpoldo Lindebrogio hnr\0 I59f. 

& 1609. calcique Hiftoria: ejus Ecclefiafticac 
adjedus eft, Seorfim eundem vulgaruntjt?/^. 
JdeffeniMy Supremi Dicaftcrii adfeftbr Holmiae 
•Idif» 8V0 ((ub titulorChorographiac Scandi- 
naviae feu defcriptionis vetuftiffima: Regio- 
nurrt Aquilonarium , Sueciac Daniae & Norwe- 
gia!) & Stefhanm Johannes Stepbdnitis in tradla- 
tibus variis de Regno Daniae & Norwegiac 3 
p. I. - 414 Qu^bus adde editionom a J. Jo- 
ach, Madero Helmftadii 1670. publicatam, 
Falluntur ideo , qui libellum hunc Hiftoriac 
Ecclefiafticac a Vellejo Hafn. 1597. editscadje- 
<Sum afTerunt. Omiflus enim in illa editio- 
ne eft vitio MSi Sorani,quod fecutuseft Vcl- 
lcjus,eodem deftituti. Vidc Molleri praefat, 
noviff. in Introd. p. 5-» ubi affertum fuum p. 5* 
Introd. obvium corrigitatqueemendat. Eun- 
dem tamen errorem retinuit Neuiia in Aueffi- 
cnibus ad Degoreum Whear , qui Molleri prasfati- 
onem forfitan non accurate infpexit, Novam 
cjus cditionem notis fuis illuftratam promifit, 
Joh, Scheferiu ^{&^ mortc pracventus abfolverc 
non potuit, 

§. III. Adamum fequitur SAXO GRAM- 
NATlcas florentiffimus rcrum Danicarum 
fcriptor, CUJUS Comnuntariolus de Regnorum A- 
^uilonarium fitu (^ natura extat intcr Respubli- 
cas Elzcvirianas a p, 42. - sz. continet Cho- 
rographicam Dania: Infularum defcriptionem 
ncc non finium & limitwm Norwegiac brc- 
vcm enarrationcm- 

S.IV. 



io8 Caput IV. 

§. IV. Succedit JONJS KOLDINGENSiSf 
Gamftadienfis in Jutia Parochus , cujus Coro- 
narium j brevem DanU defcriprionemi Regnique fi' 
tum i^ ftatum continens prodiit primum Slefvici 
1584- 4^0 deindecurisfecundisaudumFran- 
cofurti \ 594. editum eft fub titulo : Nov£ dc 
fcriptionis Danite , InfuUrum CT partium At£lic<e 
Plaga pr<ecipuArum Theatrum rcprafentans^ Ad. 
calcem adjedus eft ejusdem audoris Carmi- 
num libellus res varias continens. Denique 
inter tradtatus varios Stephanii faepius citatos 
locum quoque integrum hoc opufculum in- 
venit fub eodcm tituioapaginanempc ijz. - 
266.Nosh.l. pro inftituti ratione brevem opuf- 
culi hujus recenfum exhibebimus. Sequemur 
autem editionem Francofurtanam,h£Ecenim 
audlioreft illa^quamStephanlus in fyIIoge,cita- 
tadedit,quippeinqua StephaniusnonnuIIao- 
mifit,quac ipfi fuperflua vifa funt, talia funt quac 
in editione Francofurtenfi p. 78. 79. & %o, 
item p» 83« 84- & 8y. peperiuntur. In prac- 
fatione (quam ^tiam Ste|frhanius brevitatis 
gratia omifit) monet audor Jonas,feprivato 
quodam ftudio nonnulla de patria Dania in 
Commentarium retulifie, hoc quidcm fcopo 
ut alios dodliores ad fimile officium patriac 
praeftandum aliquando excitaret. Operisau- 
tem januam praccipuefibi aperuifTe Henricum 
Belovium, RegiumarcisKoIdingenfis pracfe- 
(flum,qui ipfi retulerit, Magnum Regni Can- 
cellarium , Nicolaum Kaafium avide exfpe- 
dare> nihilque magis in votis habere? quam 

ut 



Caput IV» 109 

Ut eruditorum quidam Topograpfiiam exa- 
«^amcjffc Chorographiam Daniae prodignita- 
te definiret, Hujus igitur fe votis faHsfacerc 
voluifle teftatur , praefensque opufculum Ro- 
mana lingua' confcriptum Cancelia-rro.tradi- 
difle^cui cum apprime placuerit, typis publi- 
cis illud cxfcribi fepafl^m fuifle» rh ipfo o- 
pufculo de gcntis Danicae , Suecica: & Normarv- 
nicas origine & ortu quasdam prxmittit,eas- 
que genere Gothos cfle aftirmat , prbbatquc 
Gothicum nomen primum & principanfli* 
mum genti huic Boreali primis temporibus 
impofituiti fuifle. Monarchias veroinftitu- 
endae occaflonem praebuifle Slavos prxdandi 
ftudio inhiantes,ait, Gothosque ut eo com- 
inodius Slavos contunderent de creando Re- 
gc confihum ccpifle,dignitatemquehancDa- 
no ob rerum a fe geftarum amplitudincmul- 
tro dctulifle A» M. 1910* Poftea emigratio- 
nes Danorum in ahas Rcgiones recenfet,qua 
nempe ratione varios orbis terrarum popu- 
los fubjugavcrint, rcfertquc Hiberniam odi- 
es, Angliam decies,Saxoniam quinquieSjSIa- 
viam i4.vicibus,Livoniamfepties ,totamque 
Rufliam odties , Sueciam (*} ododecim & 

Norwc- 

, (*} Succiam . quarcr & vigcfiei a Danis fubaflam cfTc rc- 
' fcrt t^aril^/ttts inlibro dc rcvolutionibus Europae iii 
caufarcligioniSjfcd perpcrai>i,calligatusproindeablll. 
Puffendorffio in Appcndicc Ifagogcs ad Hiftoriam dc 
prxcipuislUtibusEuropx- p.17. Vjdc A6la Erud . 1 688 
mcnfc Majo p. 2^4. addatur Pontanus in Chorogra- 
ph. Dan. p. 776. qui cadcm in Jonarcfcrt/mcotamca 
<iIit7ert,quod Sueciam zzicspcrdomitam aDanistradAt* 



110 CAPtrx IV. 

Norwegiam triginta duabos vicibiw armis Da- 
norum occupatas fuifle , RegibusqufeDanisc 
(quorum nomina figillatim exhibet) jurafife 
homagiumque praeftitifiTe» Poft hxcad Cho- 
rographicam provinciarum Daniacdefcriptio- 
nem fe accingit , Gothiamque (ive Jutiam & 
meridiorralem & Septcntrionalem cum VI, e- 
jus Dicecefibu$,Ripen(i, Aarhufienfi,BurgIa- 
yienfi, W^iburgcnfique defcribit , pergit dc- 
inde ad Fioniae infularumque Fioniam cir- 
cumjacentium delineationem , hinc Se&- 
Jandiara , hujusque infulae memorabilia ex- 
hibet, nec non arcis Cronenburgi, caftri 
muninfiimi fufiorem paulo defcriptionem 
foppeditat , & denique poftquam Scaniam, 
Hallandiam , Blekingiamque Topographi- 
ce delineatam^propofuiflet., opufcuio fuo co- 
lophoneml imponit» 

TZOFTUS, Cimbnx noftra: quondam Pro-Rcx 
idem faxum volvere allaboravit, Confcnpfit 
etiim hic Regni Dani^ ftatus pr^fentis expo- 
fitionem , cum Chorographia Dani$,ncc noa 
HoHan^ & ad hanc pertinentium Ducatuum 
fingulari defcriptione. Publici quidem Juris 
haec defcnptio, quantum ego quidem fcio.fa- 
tta non eft , concinnatam tamen ab eo ef- 
fe teftatur Petrus Lindebergius in Hypotyposi 
Rantzoviana cap. III, /r ;f ^» 

h I IVi' .^^^^'■^ndus autem prxcoeteris 

h. I. elt Jch. If^actHs PONTAmS.cuius Choropra^ 
fbicaRegm DanU^tra^u^quc ejus miverfi BorealU 

defcriptio 



Caput IV» III 

defcriptio adjedaeft ejusHiitoriacDanicae: Am- 
ftelod. 1631» fol. editacap. 637.usqueadfinem. 
In praefatione hujus defcriptionis (quam ce- 
dro & fole digniflTimam efiTc ait Suanmgius iti 
prolegom. ad Chronol. Dan. p. 50.) de utili- 
tate defcriptionis Chorographicac locorum,ad 
cognofcendam Hiftoriam agit, monetque& 
fe eam Hiftoria: praemittere primum voluifife 
poftea autem mutato confilio fubjunxilTe.De- 
inde praemiflb totius Regni Danici complexii 
cjusdem nomen inveftigat , & Cimbricam 
Cherfonefum ex Strabone , Plinio, Tacito, 
Pomponio Mela , Claudio Ptolemxo , Marcia- 
no HeracIeota,&: Adamo Bremenfi exhibet; 
Poftea liitlandiam ejusque dioecefes , fepten- 
trionalem & meridionaIem,ut & Holfatiam; 
& quac huc fpedlant, defcribit, poftea Scania 
notnina ejusdemque defcriptiones veterutn 
exhibet, & de Gothiscontrajornandem ,Sca- 
ligerum , Cluverium & alios difputat. Hinc 
Norwegiam Sueciamque modernam percur- 
rit , & Balthici Maris Infulas ex prifcis audto- 
ribus , illuftrat, adjedadifTertationedeThuIe 
& aliis verfus boream infulis. Tandem vero 
RegniDanici ftatum PoIiticum,ordines,ftatus, 
nativa bona ac dotes , Danorumque ingenia, 
ftudia,mores , & alia huc fpedantia confide- 
rat , Indicem etiam Academiac Hafnienfis 
Cancellariorum , Rc^orum & ProfefTorutn 
fubnedlit. 

§. VII» Rcpetenda quoque hic eft oUi. 
Ji^ORMIl delcriptig limitum inter Damam (S Sueci^ 

4my 



112 Caput IV* 

am , quae ejus fcriei duplici antiquae Regum 
Daniac Hafn. i64x. fol, editae adjeda. Pofiti 
hi limitesfunt a Suenone TiufFreskeg Daniae 
& Onfiundo Slemme Llpfaliac Regc , per ele- 
dtos utriusqueregni Viro$,qui lapidesincon- 
finiis HallandiaCjScaniaj, Blekingiae & Sueciac 
erexerunt. Monet porro CI. ^ormius ho- 
rum hmitum rationes fulius dedudas reperi- 
ri in Codice LL. Scanicarum,quam in Selan- 
dicis impreffis,reperiri tamen (i) in Seelan- 
dicarum LL. volumine Anno Domini 1505, 
(*) in Profeito Annunciationis B. Virgmis, 
typis Godofredi Chemen imprefTo (x) in 
Chronico vetuftis Rytbmis Danicis Hafniac 
A. I4P5". edito (j) in Olai Petri Hiftoria Re- 
gum Suecorum , & denique (4) apud Eras- 
mum Laetum libr« IV. rerum Danicarum. 

§. VIIL Neque tacendus eft MARTimiS 
ZEILERIIS , cujus extat Defcriptio Daniae & 
Norwegi^ Germanica Ulmac 1^48. & 1658. 
gvo edita. Eadem hxcdefcriptio,cui Slefvi- 
ci & Holfariaj delineatio accefTit Amftelod» 
i6ff,uo. larinc prodiit , confiftitque in brevi 
Urbium defcriptione potiflimum, additis ta- 
men harum iconibus. Belgice eadem verfa 
abA. f^^a» ^fw /?£/?(? prodiit 16) 8. iio-Videatur 
Clm.Neuius in Acceflionibusad Wheariprac- 
iediones part. II. p. 534. qui ctiam ejusdeni 

verfio- 

(•) Errorc typographi procul dubio Iiic legitur An. 14I0. 
quo remporc fypographia nondum cognita tuit. An- 
nus autem,quem rellitui,e{l vctufli(linix,guam vidi 
editjonis LL. Selandicarum, 



Captjt IV. ii^ 

Ycrfioncm Germanicam Ulmae i<5j8* 8vo e- 
ditam memorar. Idem confirmat CJ. Beug- 
hemius in Bibliogr. Hift. p. fio. fq. Placet 
hic anneftere Henrid Meihmiide MartinoZei- 
lero judicium,quod habecur in Introdud. iti 
Hiftor. Saxon. Infer. p. 5-5. ubi fic de eo fcri- 
bit .* ^dmvU Topographi,e i/l^ (Zeileri fcilicet) 
§»agno fumtu fa5i^ (^ multis tabulis in ds incifts ex» 
^rnatd (int ^ defcriptiones etiam urbium iS locorum 
non fine multo labore a Zeilero fa£ieefirjt , ideoque in' 
figni ufu non careant '. tarnen , fi verum dicendum efi^ 
flurima in defcriptionibus defiderantur , nec jcripto^ 
res quosque optimos ad manus babuit , nee in tis^qti^ 
inde habuit , ordinandis judicio femper ufus ed , nec 
Jncerta a certis feparavit , uti etiam plurima nuUiuf 
Momcnti paffim inferuit. Conferatur etiam SIu- 
tcri Propylaeum Hift. Ecclef. Clirift. p. 6% & 
Vcnerandi (7/r/zM Princeps Ebraice dodus p. 15. 
J» IX. Nec defuerunt inter Danos , qui 
idiomate patrio Topographiam Regnorum 
Daniac & Norwegia: exhibuerunt» Inter Iios 
locum omnino tenet non infimum , Jamu Law 
rentii W^tf^,BibIiopola Hafiiienfis Ano iy84. 
natos , qui fermone patrio confcripfit funiti- 
busque fuis inprimi curavit : Encomium Regni 
Dani£ Mtt 2>nnmQrcf^.9vtiBedlofpc DctdJ&ot)^ 
tofli^e ^m)^ Dvisc^tilboricje provincicrs , Ocr^/ 
^ongeltge @(ottci']^09 gcltnincjct^/ J&crm @a^ 
ter^/oc onDre practiae Q5p8eni9cr^beffri»?lfc2C. 
lil fiimmenffreDet af Scnt^ lauriDjon ^olff/ 
-SSog^anDler Hafn. 16^4. 4to i. e. Encomium 
Jie^ni Dania , ejusdcmque provinciarum 7 infu/arum^ 

H arci- 



114 Caput IV» 

Arcium^regionum 0* fortalitiorum , fedium nobiiiff' 
rum fiJ* aliorum magnificorum ddificiorum defcriftio^ 
item Regum coronationes^E^uitum ^ nobilittm heroica 
faUa ) veterum fotentifftmorum Regum , Rcginarumy 
principum (^ E,pif:oporum monumenta ($ fepulchra^E' 
fifcopatuum etiam , Capitubrum^emplorum^monafie* 
riorum-inofocomtorumjAcademiarum^Scholarum^Gym^ 
naftorum fundationes , parochias item pr<tfe^uras (S 
emporia cum eorum privilegiis (^ commerci» exhibens 
dutsorejano LaurentioWolfio pag. 687. practcr dedi- 
cationemadFridcrJII.Qui.din hoc libro con- 
tineatur,ex infpcdionetitulifecile patebit;iQ 
gratiam tamen Ledtoris brevem contcntoram 
ejusconrpec^um dabimus. Continetautemlu- 
ti3e,Fioniac,ScElandice,Scaniac & Gothlandiac, 
pracfedurarumque& Diaccefe«n ad provincias 
has pertinentium ,uberiorem delineationem> 
quippe circa quacvis minimaaccurate confide- 
randa verfaturjita utcujuslibetprovinciac flu- 
mina,urbes,portas, curias, infignia, templa , ar- 
ces , fcholas , Monafteria , Nofocomia , acdificia 
publica , aliaque quac in iis memorabiiia & 
notatu digna occurrunt accurate recenfeat & 
defcribat. Sane laudandum eft au<^oris pro- 
fcftione licet rion literati , egregium in illu- 
ftranda hiftoria Patriac ftudium , qui nec la- 
bori nec impenfis unquam pcpcrcit, quo pa- j 
triac hiftoriac notitiam confervaret atque pro- \ 
moveret. Teftantur id varia fcripta,ab ipfo 
colledla & fuis fumtibus typis cxfcripta , Hi- 
' ftoriam Danicam ejusquc antiquitates egre- 
gie illuftrantia, de quibusfingulis (uolocofu- 
nus aduri Cumus. $. X. 



Cap u t I V. n 5 

§. X. WoJffio jungimus arnoldumbern- 
HARDI Norwego- Bergenfem , Urbis Hafnien. 
fis Secretarium, Anno 1680» den 19. Decem, 
artat, 71. defunaum ,qui patrio fermone edi- 
dit:S)onmQt;fi^ 05 ^orgi^ fructbacc icrfldhet) 
fammenff reeet af '2lrent ^ecentfen / «Ser^en/ b»e# 
ffntjer uDi ^iobenftafn. i. e. Danu er Norwegu 

Iptendor ^ annui reditus Hafn, 16^6, /^to. QuatU- 
or libris totum opus comprehendit Audior,^ 
in primi quidem iibri parte prima, Danix li- 
inites, divifionem, fertilitatem & incolarum 
ftudia in generc defcribit, adjeda fpeciali de- 
Iineatione totius Regni,divifi in Epifcopatus, 
provincias,prxfeduras, judicia & parochias, 
In parte fecunda Norwegiar limites , divifio- 
nem, fitum, Epifcopatus, praefe(f^uras,paro- 
chias, emporia,regionisitem fertilitatem & 
naturam generatim pariter ac finguiariter rc- 
pracfentat,rubjund»itidem Norwegix brevi* 
ori , Islandiae autem prolixiori delineatione. 
Dehinc communem utriusque Regni Oeco- 
nomiam confiderat,& libro Il.binis partibus 
abfoluto, Praediorumnaturam, proprierates, 
aliaque ad eadem pertinentia , ut agros, fyl- 
vas, pifcinas &c. explicat, eorundem etiam 
reditus , onera & contributiones omnemquc 
Oeconomiac rationem tradit. Libro Illtio, 
qui tribus conftat partibus, exponit ea, qux 
in cmtione, venditione, divifione hxredita- 
ria & permutatione circa pracdia ufitata funt 
& legibus difpofita. Deniqueliber IVtus,bi- 
nis partibus incIufu$,continetomnem harum 

H 1 



ii6 Caput IV. 

regionum , menfurandi & ponderum ratio- 
nem , taxam etiam & publicam & privatam 
latius declaratam. Auaor a prima ftatim ju- 
ventute in pracdiis Nobilium aut in Aula Ma- 
gnatibus Regni ferviit , & paulatim ftudiofa 
obfervatione & annotatione fingula collegit, 
ita quidem ut delineationera Rcgni Danise, 
feu diftributionem in omnesfuas partes,pro- 
vincias libro i. comprehenfam , jam Anno 
1653. inprirai fecerit. Librum vero 11. An« 
i6fo. librum III. i6fi. & IV. 1651. publicavit. 
Hi$ demum librura I. addidit & Anno 165- 5-. 
& i6y6. conjundlim omnia edidit, Regiquc 
& Regni Senatoribus humillime infcripfir» 
Obiit audtor Hafniae i68o.d. ip. Decembr. 
anno aetatis 71. Vidc Bartholinum de Scri- 
ptor. Dan. p. 13. 

5, XI. Eodem anno 16^6. TmiSBULl' 
CHIIIS ^ Conlul Hafnienfis Anno 1648» d. p. 
Augufti aetatis 45. defundlus Orationem edi- 
dit de Regno Daniae Hafnis in fol. excufam. 
Taceo RWKERUM HERMANNIDEM]\jrismn- 
usque Dodorem & Hiftoriarum Profeftbrera 
Hardervicenfem, cujus extatdefcriptioDaniac; 
Norwegiac ,Slesvici atque HoIfatiaeAmftelod. 
1670. ixmo edita. Defcriptionem hanc bi- 
partitam Chronologicam ex Pontano,Danck- 
werthio & Zcilero colledam vocat Cl. Neui- 
us in Acceffionibus fupra citatis p. jjf. Di- 
diionis autem fordes &exiguum ejusjudiciUHi 
qotavit Cl. MoIIerus in Ifagoge P. i. p. 7. 

J. XII. NoviiTime Daniac Regni Topof 

era- 



Caput IV* 117 

graphiam exhibuit Clmus OTTO SPERLINGI- 
llSj J. U. D. & Confiliarius Regius. Edidit 
hic tradatum, quem Boream infcripfit,& in 
VII. capita divifit. In priori agit de divina 
natura Rorese in i) de ferenitate Boreac in 3) 
de foecunditate Boreac in 4) de Etefiis Borea- 
libus in y) Jotos& Jotumheimoseosdem cum 
Gothis efie demonftravit in 6) Pifcationes & 
navigationes Borcalium exponit, & denique 
in 7) de MinerisBorealiumagit. Prodiitli- 
ber Hafn. Omitto JJNI PFLUGII librum 
Danico idiomate cditum fub titulo : 5)anffe 
^ifgnmm / Dct ec Geographifd) 09 »^;)ijloriffe 
tcffciiDelfe af Dcn gan^ffe befienre njcrDcn Hafn. 
1707» 4to in quo generaliter etiam Regno- 
rum Daniac & Norwegiac notitiara Geogra- 
phicam fuppeditat. Cui denique addo OLAl 
MAGNIy Prxpofiti Stregnenfis,tabulam terra- 
rum Septcntrionalium & rerum mirabilium 
in iis ac Occano vicino obviarum , VenetiiJ 
primum 153 9, ac poftea ahquoties typis ex- 
fcriptam« 

S.XIII. Rcftat ut corum etiam merita 
celebremus , qui Regnorum Septentrionali- 
um delineationem Choro-Topographicam 
moliti funt , licet eorum opera kicem publi- 
cam non adfpexerint. Huc fpedtant i) JO- 
BANNES SUANINGIllSi Senior , cujus defcri- 
ptionem Daniae MSam faepius mcmoratStc- 
phanus Joh. Stephanius in notis ad Saxonem 
tcfte MoIIcro P. I. Ifagog. p, 36, z)JOHAN' 
^BS M£JER,lA9X]\tm2^i\cm Regius,idcm illc 

H 3 .qui 



iig Caput IV* 

qui mappas Chorographiae Danckwerthianac 
infcrtas confecit. Hic quoque Norwcgiae ac 
Sueciac tabulas Geographicas 8. vcl 9. Volu- 
minibus comprchenfas delineavit crafTiori 
quidem linea , defcriptionem tamen hifto- 
ricam iis addere incepit,fednon abfolvit. Vi- 
dentur hodienum tabulx ab eo expreflac in 
Bibhotheca Regia Hafnienfi. 3) PETRUS JO- 
HANNES RESENRIS , qui Atlantem Danicum 
XII. Tomis ingcntibus abfolvendum molitus 
cft ,in quo omnes Regum Daniac provincias, 
imaginesque regionum, civitatum, arcium 
aliarumque rerum memorabilium aeri incUas 
(iftere voluit audlor. Editio hujus Atlantis 
jam ab A. i6%S' ^^ audore , fumtibus Regiis, 
jarata eft, fed mortuo audore illum amplius 
fperare vix licet : lUati tamen Codices MSSi 
(um in Bibliothecam Academiac Hafnicnfis. 
Specimen illius vafti operis eft: Defcriptio In* 
fuU Samfona de qua mox dicendi locus erit 4) 
Andreas FiiUejuf , Scverini filius , Hiftoriogra- 
phus Regius , qui Daniac , Norwegiac , Holfatiac 
Dithmarfix, Orcadumque Chorographiam, 
«na cum earundem hiftoria civili & Ecclefi- 
aftica nec non Regum Daniae, Norwegiac fa- 
miliarumque Danicarum nobilium Gcnealo- 
giis ahquando meditatus eft. 

J. XIV» Addenda hoc capite quaedam 
funt de Scriptoribus iis, qui certas RegniDa- 
nia: provincias , Urbes , arccs aut infulas feor- 
fim dclinearunt* Ex iis autcm hadenus mihi 
innotuerunt fequentcs i) Pctrus johannes Re^ 

[enitit 



Caput IV* 119 



[enitut^x Samfonaclnfulscf. Samfoae dcfcripti- 
onem latinam Hafn. 167;. fol. dedit. Ejus- 
dem extat : Delineatio Hafniae Topographic3 
I acri incifa , cum brevi locorum cnarratione Da- 
nico-Germanice Hafn. 1674. fol. patenti ex- 
cufa. Metricam quoque infulac Samfox dc- 
fcriptionem exhibuit 2) Tbomas Kingo .^^i^qQ' 
pus Fionienfis. 3) WiUichitu Wefthofiiu , qui ur- 
oes 5: oppida Saelandiac defcripta Hafn. 160S» 
4to publicavit Wefthofii hujus Epigramma- 
ta quaedam de urbibus & oppidis Sialandiae 
adjeda funt fyllogac traftatuumElzevirianac a 
p« 500, - yiO. 4) Johannes 4damtu Bergitu , CU- 
jus defcriptio Arcis Fridericoburgenfis Ger- 
rnanice Hafn. 1^46. 4to typis exfcripta eft 5) 
deniqne Matthias Janii f. 0)20^ ^i^^^Xil Scaniac 
Epifcopus, qui inaugurationem templi Chri- 
ftianftadenfis cum ejus defcriptione , Danicc 
Hafn. i6i8. 4to cmifit. Nec pauca procul 
dubio,dc civitate Othonienfi,FioniaeMctro- 
poli obfcpvavit audlor Anonymus, cujus tra- 
6:atus nomen,fitum & privilegia urbisOthi- 
niac explicans,fervatus olim fuit inBibliothc- 

ca D. Johanuis Bircherodii ^it^it CatalogO hujUS 

Bibliothecae p, 17, Quin & ipfe beatus Bir- 
cherodius , defcriptionem Fioniac Infulae & Di- 
cecefeos Aalburgenfis Topo-Chorographicam 
aliquando meditatus eft,reliquit enimMSum 
pofl fe Theatrum Fionias&Dioecefcos Albur- 
genfis Geographico-Topo-Chrono-Profopo- 
graphicum fedfata obftiterunt,quominusul- 
limam operi limam addere non potuerit. 

H 4 ' Vi- 



>26 CapUT IV. 

Vidcatur Catalogus modo citatus p. 70« Scyu 
De Riptnft coetcroquin civitate plura mone- 
bitCl. PetrutTerp/iger tu ^ cum Ripac cjus Cim- 
bricac^quas in praefatione ad infcriptionesRi- 
pcnfes promifit,Iucem aliquando vifurae fint. 
§. XV« Annedam quoquehoc locofcri- 
ptoresitinerariorum inRegna Daniae &Nor- 
wegiac infulasque circumjacent^. Hucrefe- 
rendi pras coeterls funt : Caroltu Ogerim, cuju$ 
iter Danico-Suedico-Polonicum latine Parif« 
ft6j6^ 8vo editum eft. Nitidi(Time itinerari- 
um hoc fcriptum efle teftatur Gryphius de 
Scriptoribus feculi XVII. p. ^'^d.M^uftinitilA- 
ber Baro de Morsbcrg & BefFort, Ordinis Mc- 
litenfium Eques ,, qui itinera fua in Daniam^ 
Norwegiam & Sueciam Germanico idiomate 
€xpofuit» Jimu Munckim ^ Thalaffiarcha Re- 
gius,qui Danico idiomate confcripfit : Navi- 
gationem Septentrionalem , Det CC beffrit)elfe 
Sf ©eiglat)^ 09 Sveifen til Nova Dania i»e.De- 
fcriptionem navigationis Gronlandicae ad fre- 
tum Chriftiani A> 16 19, & fequenti fad^ae. 
f^rodiit liber germanice verfus Francofurt. 
165-0. 4.0. Danice autem ab autore editus 

cft antea Hafn« I<524» 4tO, Gerhardm de Vcer, 

cujus Relation Dec Dretjefl ©cbfffarr^en gegen 

50?itternQCjt 1598. 4to imprefla proftar. Addo 
his Petri Janfonii ItinerariumDcjJ ©cbtDCDifcbetl 
Legati ^o^ann ©ft)tte nac^ SDennemarcf / ^n* 
glanD ^^ollanD unD OvuJlanD Hamburgi 161^. 
in 4to excufum , nec non Voyage duB.deU 
BontAn en Dennemarck fait 1694» 8V0 item Re* 

lation 



CaPUT IV» 121 

Ution d* un Voyage fait en Dannemark ijoz. k U 
/uite de P Envoye d'' Angleterre A. iyc6^ & I707# 
gVO X. Voll. Ut & Nouveau voyage vers l( Septen- 
trion i. e» novum verfus Septentriohem iter^ 
Anno 1708. Svotypis expofitum. Utlibrum 
Gallico idiomate confcriptum& Parifiisidd^» 
Iimo fub titulo : Voyages de Mr^ des Hayes en 
Vennemark , editum h. J« taceam, 

§. XVL Claudant tandem agmcn hujus 
Capitis Scriptores ifti, qui Regionum & Rei- 
pubiicac notitiam potiffimum repfaefentant, 
Inter hos emincnt Anonymi Epiftola de regni 
Danix ftatu Francof. 1659. 4toedita. JoacK 
Hagemeieri Epiftola quatuor pUgis conftans 
de ftatu Daniaj, Suecix & Norwegias ibidem 
1678. 4tO VUlgata» Arnoldi Bernhardi fplen- 
dor Daniac ac Norwegiac §. X. memoratus. 
Ivari Hertzholmii libcr dc praccellentia Regni 
Danici Hafn. 1662, 4to publicatus. Quibus 
adde Anonymi Dania: Regni politicum ftatum, 
in Stephanii tradatibus variis a p. z66. • 275*. 
exhibitum , item v)cn ©aat Don S^ennemQrcf 
per Henricum Ludovicum Gudium Halac in 
J^vo typis exfcriptum. Ut Mo/esivonhii li- 
brum de ftatu moderno Regni Daniae h* Ij 
praeteream, dequo fttfios infra dicendi locos 
erit. 



H c Caput 



lil CapUT \\ 

Caput V^ 

DE 

SCRIPTORIBllS RERUM NORJTE' 

GIM Infularumque adjacentium^ 

SECTIO P^RIMA, 

De 

Hifloricis Norwegorum Scriptoribus. 

CONfideratis & explofis Scriptoribus, 
qui Hiftoriae Danicac illuftrandac non 
fine laudc operam dederunt,illi quoquc 
recenfendi a nobis funt , qui Norwe- 
gorum hiftoriam & antiquitates illuftrarunt 
literisque mandarunt, illorum tamen h. I. non 
habita ratione qui fimul d^ rebus Danicis e- 
gerunt. 

§, IL Antiquiflimam Regni Norwegici 
hiftoriam expofuit Jof/as Romm ^qui Chriftia- 
niae l68p. 4tO cdidit : Nori Regnum h, e.Nor' 
)pegiam antiquam t^ Bthntcam ifive hiftori<t NorWe- 
gic^eprima initia , a primo NorWcgi^c Rege NORO 
usque ad Haraldum Harfagrum-^quA ex coUatis hi» 
fioriarum lacunis (^ antiquitatum fragmentis collc' 
git C brevijjlme rccenfuit. Rationem inftitUti 
ipfe exponit audlor,fe nempc eos ab origine 
Regni Norwegici Re^es ex Saxone & aliis 
iDOQumentis collegide & cnarraiTe , quos 
Snorro Sturlacfonius in fuo Regum Norwegwc 
ChronicQ vel omiferit , vel faltcm brevitcr 

attigerit 



^ Caput V» 12; 

attigcrit* Opus ipfum in VII. capita difpefci- 
tur , quibus praefixa eft pracfatio de Norman- 
norum origine» Capite I. Hiftoriam) NO« 
r£.j RI & Genealogiam II. Othini & Afiaticorum 
adventum in Scptentrionem III. primum Re- 

fum Danorum in Norwegiam imperium IV. 
tarckateri patriam & res geftas V. Longo- 
bardorum migrationem VI. res geftas & ex- 

Icuriiones Normannorum VII. natales Haraldi 
Harfageri tabulis Genealogicis demonftratos, 
addudis fimul hiftoriac fuac fontibus , autor 
exponit. In ratione temporis concinnanda 
Saxonem & Johanaem Suaningium fequitur 
variaque adducit , quae magna voluptate ab 
hiftoriac Norwegicac amantibus luftrari & e- 
volvi poffunt. 

^. III. Primus vcro (actatis rationcm fi 
habeas) eruditorum omnium confenfu , qui 

Ide rebiis & Regibus vetuftis Norwegiac ali- 
quid literis mandavit,fuit THEODORICliSMO- 
J^ACHUS^ex Norwegia oriundus. Extat hu- 
jas libellus a Kirchmanno cum alio fimilis fe* 
fe argumenti opufculo editus fequenti titulo.* 
Duo Cowmentarit Hiftorici ha^enus inediti , alter de 
Regibus vetudis NorWegicis , alter de profeHione 
Danorum in terram fan5tam ^nno iiSj' fufcepta-yech' 
dem tempore ak au^iore incerto confcripttu , curM 
olim d' opera K C, Johannit Kirchmanni , Lubecenf. 
illuftrati , nunc primum editi ab hujus Ncpote Bern- 
hardo Caffaro Kirchmanno J, U. D^ Amftelodami 
i^S^, 8vo» Brevem opufculorum horum 
fammam exhibcnt ClariiT.^AdorumLipfienC 
V " Collc* 



114 Caput V» I 

Colledores Anno i<584» p. 431» fq. Nos ta-i 

men h. I. pro inftituti noftri ratione eosdem 

fufius paulo enarrabimus , & quaedam fcitu 

non injucunda pace benevoli Leftoris exhi- 

bebimus» In dedicatione,quam Bernh. Ca- 

fparus Kirchmannus Slefvigac i683.ad Fride- 

ricum Daniae Hsredem , hodie Auguftiflimum 

Danorum Monarcham, fcripfit,plura pracfa- 

tur de gentis Danicac ohm fortitudine bellica 

quippe qua gentes illae Dani & Narmanni 

formidandae olim potiffimis terrarum orbis 

Europae & Afiac fuerunt partibas. Probat 

hoc Kirchmannus variis Danorum incurfio- 

nibus in AngHam , quam per 100 annos af- 

flixerunt, Galliam, Belgiam,Italiam,Apuli- 

am , Calabriam & ipfam denique Siciliam , ita 

quidem , ut Rogerius If^ Rogeri filius & Tan- 

credi ab Rollonc Nepos , fubadla Sicilia,ejus- 

dem & Italiac titulum ufurpaverit, & Regem 

fe ItaIiac,Siciliaj,Ducem Apuliac & Calabriar, 

Principcm Capuac,Neapolis,Salerni &Amal- 

fis Dominum appellaverit, licet poftea roga- 

tu Pontificis a titulo Italiac Regis abftinuerif. 

Ipfa de Regibus Norwegicis Hiftoria a THE- 

ODORICO,Monacho Nidrofienfi , ante quin- 

gentos annos confcripta eft. Abfolvitur au- 

tem XXXIV. capitibos , quorura fumma in 

fronte operis exhibetur , & incipit ab Haraldo 

Pulcrc-Comato , dcfinit autem in Haraldo Hy- 

bernienfi. In fine Commentarioli adjedus 

cft a Kirchmanno index rerum & verborum 

qnx in Chronico hocce continentur. Com- 

mentari- 



Capxtt V* iif 

Oientarms altcr Hiftoricus deprofedioneDa- 
«orum in lerram fandtam circa A. C. iig/. 
fufcepta , eodem tempore ab audlore incerto 
confcriptus eft* In praefationc huic prxfixa 
teftatur Cl, editor , a pluribus Daniac eruditis 
jam diu exoratum fuiffe avum fuum Johan- 
nem , ut Commentariolos hofce a fe ex Bibli- 
othecae Lubecenfis Codice defcriptos publici 
juris faceret,fpeciatimStephani Joh. Stepha- 
cii literas Sorac id^i» d, 17. lanuar.fcriptasal- 
legat, in quibus poUicitus eft Stephanius, fe 
binos hofce audores Commentario fuo illu- 
ftrare vellcjeundcm tamen promiftis nonftc- 
tifte monet* Opus ipfum XXVill continet 
capita , quorum fyllabus in frontifpicio exhi- 
betur» Ut autem benevolo Lcdori conftct, 
quo anno & a quibus profedio haec fufcepta 
fit, fciat vcHm inftitutam eam efle A. C. ii87« 
tempore Canuti , Regis Woldemari fihi» Vi- 
ri autem qui profedionemiftamfimulaggrcG' 
fi funt quinque numero fuerunt, (licet pri- 
mura XV» ad iter iftud e Dania ingredien- 
dum facramento fefe obftrinxerant) videlicec 
jigo^ fihus Stigh Albi, Ahxander j hh{o\on\z 
Huidii , Epifcopi ,ex forore Nepos , Akoynt^o% 
Epifcopi Tuconis , Albiy Palnonis filius, & 
guintus denique Suueino , Torkilli filius. Po- 
ftremo huic operi aeque acprioria Kirchman- 
no adjecftus eit Index rerum & verborum no- 
tabilium in tradatu occurrentium. Cceterum 
dc Theodorico hoc noftro conferantur Bar- 
thol. Antiqq» Dan. p» i^i. fqq. 

JJV. 



126 Caput V» 

§Ay, Sequitur hunc SNORRO STURLyE* 
SONIUS^ de quo jam fufius cap. I. Sed. IV. §, 
13. egimus. Confcripfit patrio Idiomate i, 
c. Islandico antiquo Chronicon Regum Nor- 
wegicorum,quo Genealogias horumRegum 
vitasqueabOdinousqueadSuerreremtradidit, 
cx carminibus antiquis & traditionibus vetu- 
ftiftimis potidimum colledtas. In Danicam lin- 
guam Chronicon hoccirca A. iffp. tranftulit, 
PETRUS CLAUDII , Paftor quondam Undali- 
nusprimarius,cujus verfiocura Olai Wormii 
prodiitfubfequenti titulo.-^nocce @tuc(ef6n5 
^Dcffe ^ongect» Chronica, uDfat paa ©(inffe/ 
<jf ^m ^eDec €(au(Ten; forDum ©ogne ^cefli 
Un&al/nu ntjdgcn/meni^e manD ti( gafn/igien* 
tiemfet continueret og til tt\)ffm focfdDiget i. e. 
Snorronis Sturlaei nlii,Clironica Regum Se- 
ptentrionalium (feu Norwegicorum) Danice 
verfa a Petro C/W//,PaftorequondamUndaIi- 
no primario,denuo in multorum gratiam re- 
vifa , continuata & prelo fubjeda Hafn. \6^2* 

4tO. Celeberrinttu Wormitu , CUJUS in res patrias 

totiusque Septentrionis amori & ftudio edi- 
tionem hujus libri debemus, & in dedicatio- 
ne ad Norwegiae ?roKcgcm Cbrijiophorum Ur^ 
fie , 8c in prolixa pracfatione , ju(ti(iima indi- 
gnatione invehitur in eos , qui praeclara pa- 
triac monumenta ab antiquiftimis multo ftu- 
dio confignata negligunt , faciuntque ut ex- 
teri credant in terris hisce nullos ftiilTe egre- 
gios Principes , fed meram barbariem & va- 
KaQi pracclararum gentium foIitudinem,quum 

tamea 



Caput V. 117 



U tamen ex iis^quacGraeci Romaniquedc Cim- 
bris Gothisque fcripferunt , concludi poflit, 
quod non minus illuftria domi cdiderint fa- 
Aa ,quam foras jquac tamen omnia ignoreo- 

r tur, cum fcriptores adeo occultemus , eaque 

Iipfa invideamus aliis , quae nomen noftrum 
cciebrius apud exterosreddercpoffintjquace- 
nim a veteribus confcripta funt , ut toti Orbi 
innotcfcerent,eanosEleufiniis facris fimillima 
celareimorejicere, flammis &ignedclcrc, 
quafi ad hoc unice congefta, & ubi paria fa- 
ccre non po(fimus,ilIorum nos gefta fabulas 
putare,quorum tamen fides bonis documen- 
tis adftrui poteft, Alios, queri pergit, nihil 
admittcrc in hiftoria noftra quod €x Graccis 
Romanisque Scriptoribus allegari nequcat, 
rcliquis omnibus fidem dencgantes, quafi,hi 
mclius fciviflent, quac in Septentrioneageren- 
tur,ac ipfi incoIar,ad quos nunqum penetra- 
runt, nec dc quibus quicquam , nifi torte au- 
dita,didicerunt retuleruntvefivevera fivefal- 
(a^ Poft hacc Cl. Wormius varios modof, 
quibus vctcrcs mcmoriam fuam conferva- 
runt, rccenfct, dc quibus nos jam fupra egi- 
rnus, Snorronisitidemgenus, officium,ftu- 
dia & vitac rationcs cxponit^quasexinde rc- 
petit Cl. Mollerus in Spicileg. Hypomn. p. 4f. 
fqq» De ipfo Chronico notat incipercillud 
ab oMm^qui fuo cum comitatu cx Afia vcnit 
in Septentrionem,cuju$ regna occupavit,aut 
potius fecundum Orientalium mores, politi- 
am,artem bellicam & religioncm incolas rc- 

for- 



lig Caput V. 

forfnavit , quapropter hi cum Principem & 
caput fuum conftitutum,poft mortemdivino 
cultu profccuti funt, Quod vcro ab hoc O- 
dino ordiatur Snorro,promore feculi fadum 
putat celeberrimus editor , quo afque glorio- 
fum credebatur ab hoc oriri audore , ac ahi 
popuH a Trojanis genus fuum deducere ama- 
mnt. Quac practerea dc vetuftiflimis rebus 
dicuntur incredibiHa,non fecundum hteram 
ex poematibus hyperbolice ernatis & allego- 
riis fcatcntibus fumtam , fed fecundum genui- 
num ejus fenfum accipi debere monet Wor- 
mius;ita e* g. hujusmodi carmina ftrenuos & 
claros Herocs , patriam fortiter contra vim 
hoftium defendentes 5tampec i. e. Gigantes 
dicere,veluti Romani fuosHeroes Tyrannos 
& potentes, qui aHena fpoHabantur , nec jus 
nec aequum curabant,fanguinemque fundere 
unice ftudebant , ^rolDendnD i. e. Magos ap- 
pellare,cumque hi in munitis locisacarcibus 
habitarentjindeMagos montanos (^ktQtttU 
ten) vocare,ur (isque.Iupis &Draconibus ob ty- 
rannidem comparare. Hifce aliisque innu» 
meris modisveteres Scaldos fcripta fua exor- 
narunt , qua: in hac hiftoria ad Haraldi usque 
vitam bene obfervanda effe monet Wormi- 
US. Obfervavit cxteroquin auctor Snorro lo- 
ca,ubi Principes & Reges vixerunt,ubi fepulti 
funt , a quibus multa loca nomen , quod hodi- 
eque fervant , acceperunt. Diverfa hujus 
Chronici exempla CI. editor contulit , tam 
lllandica quam Danica Hngua confcripta; 

MSa 



Capitt V, 129 

' MSa Islandica in Bibliotheca Academia Haf- 
nienfis obvia finiunt in vita M.tgyji ^ErUngi fnii^ 
Regis XXIV; optimac vero verfiones j^^quas 
liabuiteditor,vitam Haquini RegisXXlX. quo- 
que compleduntur : Cujus tamcn hiftoriaa 
Snorronefcripta non eft , cum occifus ille fit 
A. 1140. vigefimo quinto Regni Haqufnit 
quodexprelTe affirraatur inChronicop. 747. 
Quacporro ipfeSnorrode fundamentis Hifto- 
riaefuae breviter praefatur, ea pleraque jam tura 
attigimus» In ipfo opere (ut ea quoquc 
paucis indicemusjaudor numeratX. Drottos 
Suedicos, XVIIL Reges Succiac , VI. Noi wegiac 
regulos & XXXV, Monarchas Norwegix ab 
Haraldo Harfagero 1. Pulchricomo usque ai 
Regem Olaum Haquini & Margareths Fili- 
um Anno 1 387. mortuum , & fubfecutam tri- 
iim Regnorum Septentrionalium conjundjo- 
nem Anno 1402. fadlam. Continuationem 
huic addidit Olaus Wormius a vita Haquini 
finita usque ad fincm Chronici protenfa. 
Addidit prsEterea idem. celeberrimus editor 
1) Norwcgicorum Regum Genealogiam a Re- 
ge Haraldo Pulchricomo usque ad Olaum ul- 
timum , quinquc tabellis comprehenfam, 
(i) Chronologiam in hoc Chronicon ex Is- 
landicis annalibus afiisque monumentis fc- 
ptentrionahbusdcfumtam ab Annog^i^. {quo 
natus Haraldus Harfagerus)usquead A.i02f. 
annis quibuslibet m margine operis notatis. 
0) Paralipomeoa ad Dalc Guldbrandi hi- 
ftoriara , qu« in verfione , qua «fus editor, 

I non 



i^o Caput V» 

nonrepertaefl:. *(4) Scaldatall i.e. Catalo- 
gum (ivelndiceni prcccipuorum PoetarumDa- 
niac, Suecise, Norvvegiac, qui gefta Regumli- 
teris confignarunt (f) deniquelndicem Prin- 
cipum & Regum , quorum hiftoriae hoc libro 
continentur» Coeterum de verfione Chroni- 
ci hujus Danica a Petro Claudio adornata con- 
fer Cl» Molleri judicium in Spicileg. Hypomn» 
ad Barthol. p.4i» ubi ait: ipfum non folum 
praefationem Snorronis, red& pleraque Poe- 
tarum Septentrionis veterum carmina intel- 
ledtu propter ftyli Islandorum obfcuritatem 
difficiliora omififte , & alias paflim illius aufto- 
ris narrationes brevius contraxifte, Suecicam 
ejusdem hujus Chronici vcrfionem jam diu 
molitus fuit Gudmundus Olai , fed labori im- 
mortUUSfuit, Poftlllum Johannes Peringskioldf 
Archivi Holmenfis Secretarius , ac CoIIegii 
antiquitatum Suecici AdreiTor , hanc operam 
inle dcvolvit, & Anno i6i>7. Hiftoriac hujus 
Tomum I. priores feptem partesexhibentem 
infoK edidit, in qua editione paginisin duas 
columnas diftindis habetur textus Islandicus 
latinis litcris exprcftus , nec non verfio Suc- 
cica a Gudmundo Olai copcinnata & a Pe- 
ringskibldo correda. In inferiore pagina- 
rum parte latina ejusdem translatio confpici- 
tur, adiedlaeque funif breviorcs notae hiftoriam 
illuftrantes. Vid. Mojlerus I. c. p. 45-, fcq, 
Titulus Pcringskioldianac editionis intcgcr 
hic eft: J£)eimg ^cingfa/ ellcc ^mu ©tucfe* 
fon^ S^onnunfle ©afloi: five Hifiori* Regum se- 

pten* 



Caput V. i;r 

^ ptemrionalium a Smrrone Sturlonide ante fec^F. 
fatrio fermone antiquo con[cript<e^ quas ex mStis 
CodicibHs edidit ^ verfione gemina , notisquebreviori^ 
bui , Indice Poetico vel rerum Jparftm infertis iUu^ 
ftravit Johannes Peringskiold, Snorronis por- 
ro hoc Chronicon contraxit & in Epitomen 
redegit Chrifiiantu jacobi, KegiseSchoJs Sora- 
nac quondam Redor, Extat breviarium hoc 
ferichiftonca digeftum , Latioque donatum, 
lub titulo : Norwegix Monarchicse & Chri- 
Itianae hociplo Anno ijii. Gliickftadii in 4to 
impreirum,cui fubjedta eft brevisRegum Nor- 
rigiorum five Norwegicorum Chronologia 
& Genealogia ex diffuhori Jonx Rami colJe- 
fta Denique monendum eft c/. struviumm 
Bibliotheca Hiftorica pag. 72^. affirmare * 
Chronicon hoc Anno 1647, 4to etiam typis 
imprelUimefle, quod an veritati refpondeat 
judicent alu, mihi enim dehaceditione huc' 
usque nihil innotuit. 

J.V, JANUS c^MOQUt MARTim^ Paftor 
quondam Slangerupenhs Chronicon Rc2um 
Norwegiac Danico idiomate confcriplum 
Hatn. 1^94. gvo vulgavit, fub titulo ♦ \m^ 

^ortenfen^ ^^ ^^ongerd ^conicfe, ^lliuftri 
Huitteldio editionem hujus Chronici dcberi 
ex Lyfchandro affirmat CK MoIIerus in Spi 
aleg. Hypomnemat. p. 13. Ego tamen ex 
Wormii prsfatione ad Snorronis Chronicon 
aliter fentirem: Ipfe enim , referente >3(^ormio 
Chronicon hoc Hafnia: imprimi curavit ex 
Codice quodam, quem ab Illuftri Huitfddio 

1 ?. 



i^a Caput V* 

acccperat , ratusque clt ex Islciffi fcriptis bre- 
viarium hoc Chronicicolledum effe^veruni 
deceptus in coeft Janus nofter , cum totum 
hocce compendium cx Snorronis Chronico 
cxcerptumeft , nifi quod in locis momento- 
fis interdum ab eorecedat, quod forte ama- 
nucnGs incuria facpe fadlum eft, Vid.Olaus 
Wormius in pracfatione citata , qui fcre iti 
ca eft opinione , breviarium hocce idem il- 
!ud cfle, quod Petrus Claudit , Paftor llndali- 
iius> jn gratiam AxelU Guldenfiemii collcgerir, 
id quod ex loco libri II. ejusdem dercTiptio" 
nis Norwegigc in difta pracfatione" citato pa- 
tcre affirmat. 

§, VI. Denique buc refer Chronicon Regum 

NQryvegix olim idiomate NorVoegico confcriptumj 

vunc autent primo Elegiacis verfibus Utine expofitum 

A M. Halvardo Gundrio , Nor\vego , in CoUegio At* 

iojenfi SS. Theoi LelJore ac Archi- Presbytero y de- 

du^a continua [crie ab Haraldo Harfagero five Put- 

chricomo primo NorWegi^ Rege , usque ad Regem . 

Haquinum Haquini Senioris Filium : addita funt 

oSiaJlicba Joh, Sadolini de regibus Danite fimul (^ 

Nortvegiti ab Olao Haquini fiiio ad Chrifiianum 

IVtum, Roftochii ido^. 4to. Taceo Clmi 

Jhormodi Torfai Hiftoriam Regum & rerum 

Norwegicarum Hafn. 17 ii. IV. Voll» fol. e- 

ditam, quam , quoniamad noftras hucusque 

non pervenit manus, hicfufius enarrare non 

licer. 

%. VII. Reftat, ut de iis quoque h.l. a- 

gamus, 



Caput V* 155 



camus , qui Hiftoriam Norwegicam traderc 
ftuduerunt , licet eorum foetus lucem publi- 
camnondum viderint. Interhos eminetA- 
DOnymi H/Jloria Nortvegica j tribut Totnis infolio 
eomprehenfa , ex Islandico in Danicum fermonem 
tr.inslata-^ quacMSta aflervatur in Bibliotheca 
Regia Hafnienfi, & ex antiquitatibus Islandi- 
cis collcdta Nori Hiftoriam & (^enealogiam 
fuppeditat , nepotes etiam ejus jac pofteros 
amplidimaTerierecenfet, Vid»JonasRamu$ 
in ratione inftituti , quam Norvvegiae fuac an- 
tiquac& EthnicacpracHxit. Forfan eadem efl: 
cum libro Originum NorWegicarum in Codice 
Fiateyenli percelebri obvio , qui Origines 
Norwegicasa Forniotoquodam, vetuftiflimo 
Rege dedudtas , faftuofo fatis titulo continet, 
monentcTorfaco in fcrie dynaftarnm & Rc- 
gum p. II. & I j. Spe<ftat etiam huc Fagrskin- 
fia ftvc Breviarium HiJiori<e Nor^vegica^h Halfda- 
no Nigro ad Sucrrerem dedudum , de quo 
& aliis ineditis pariter ac deperditis Hifto* 
riac Norwegicac monumentis & fragmentis 
conferatur CI. Torfacus I. c. M. etiam Abjaton 
TeterfoM , Ledlor Bergenfis jdefiderio Erici Ro- 
fencrantzii , in Walfoe Toparchac , Guberna- 
toris Bergenfis , dc ftatu & rebus Norwegiac 
qua;dam confcripfit, quae facpius defcriptaha- 
bentur in Bibliotheca Regia Hafnicnfi. Ex- 
ccrpta autcm pleraque funt cx Snorronis 
Chronico , ita ut eo facile carerc pofTimus. 
Affedlui tamen in nonnullis audorem nimi- 
iimindulgcrc ait CI, Wormiusin pracfatione 

I $ ad 



134 Caput V» 

ad Snorronem facpius laudata. Prxter hacc 
ARNGRIMl JON/E fuppIementahiftoriacNor- 
wegicae MSSta memorantur Stephanio in ifui 
prolegom» ad Saxonem p. 57. Omitto Arml- is 
dide Fine-, Nidarofienfis antehac Epifcopi ,ob- 
fervationes ad HiftoriamNorwegicam,Clmo 
Torfaeo abuxore ejus communicatas, in qui- 
busnonnulla congefTit, quaeinHiftoria Nor- 
wegica a fe fcribenda exhibere voluit , licet 
morte praeventus nihil abfol verit. Vid« Tor- 
faEUsLc.p.73» 

§. VIII. Ad Hiftoricos Norwegiac fuo 
quoquejurereferuntur Audores illi, qui ge- 
fta &roigrationes Normannorum eorumquc 
hiftoriam literis mandarunt ; quos Norwe- 
gos fuiffe omnium hiftoricorum confenfus, 
ipfiusqucNorwegixtum temporis ftatuscon- 
firmant. Non audiendus itaque eft Ponta- 
nus, qui ex Dudone S. Quintini abbatc & 
Guilielmo Gemeticenfi aliisque eos Danos 
fuilTeorigineac gente probarenititurHiftor» 
lib.IV.p, 113. fqq. quo integro librodcNor- 
manniseorumqueexpeditionibus agit. Vide 
qusecontra Pontanum , Lyfchandrum, Guilel- 
mum Gemeticenfem & Dudonem difputat 
Jonas Ramus in Norwegiaantiqua & Ethni- 
ca cap. VI, p. 50-6(5. , & in ratione inftituti No. 
VJ» ubi Normannos Norwegos fuifte vindi- 
cat. Eminent autem inter rerum Norman- 
nicarum Scriptores antiquos irilhclmm Caku» 
/«/five ut aliis placet Gcmeticenfis qui libros 
VIII* Hiftoriae Normannorum rcliquit , nec 

non 



Caput V. i^s 

non Du(^o x-^bbasS. Quintini , qui demoribus 
& geftis primorum Normanniae Ducum li- 

brum fcripfit, Ut & Guilielmitt Pi^avknfis^ CU- 

i jus extat liber de geftis Guilielmi II» Scripto- 

j res hos in unum fafciculum collegit Andreas 

\du CZ?^'/»^ ediditque Parif. i6ip, fol. fub fe- 

5quenti titulo: Normannarum hiJlori<e Scriptores 

mtiqui ab Anno Domini SsS- ^d A^ ilio. Huc 

ctiam pertinet Thoma JFalftnghami^ hypodeig- 

ma Neiiftrix vel Normanniae ab irruptionc 

Normannorum usque ad Annum Vltum Hen- 

riciV. Londini 1574. fol. Neque omittenda 

(unt fcripta illa, quae in Andr. duChefnii Bi- 

bliotheca Chronologica Scriptorum Galliac 

memorantur : Nos quaedam ex iis, utpotc 

fcopo noftro infcrvicntia hoc loco brevitcr 

i cxhibebimus : Partc I, Tomo II. exhibetur 

fragmentum de Normannorum geftis circa 

Parifiacam Urbem & de divina ineosultionc 

tcmpore Caroli Calvi Regis, quod fragnien- 

tum cxlibris miraculorum Sandi Germani, 

Epifcopi Parifienfis cxcerpfit yEimonius , 

MonachusCcenobiiS.Germani de Pratis» Eo- 

dcmTomo fiftuntur fragmenta duo i.)de in- 

curfu Normannorum in Wafcoviam 1) qua- 

liter Normanni civitatem Andegavenfem 

ccepcrunt, &ab ca per Carolum Calvum ex- 

pulfi funt. Eodcm Tomo quoque comparet 

Chronicon dc gcftis Normannorum in Francia 

ab A. C. 833. usquc ad A. 894» Partis II. 

Tomus III. continct extradum cx Dudonis, 

Guilelmorumque fupra citatorum libris ,huic 

I 4 ac- 



136 Caput V» 

acccdunt: i) Olderici Vitalis , Angligenar» 

Ccenobii Uticenfis Monachi libri Xlil. Hi- 

ftoriaeEccIefiafticacNormannorum» i) Chro- 

nica Normanniac continensmultaad Franco- 

rum & Normannorum res pertinentia. Ut 

reliqua mmutiora & recentiora hoc Tomo 

contenta in praefcnti taccam. Porro ad Scri- 

ptores rerum Normannicarum pertinent: 

Anglica, Normannica , Hibernica, Cambri- 

Ca &c. ex mufeo Guilelmi Cambdeni Fforti l6o2. 

fol. edita, in quibus inter aha occurrit G«i- 

hlmi Gemeticenfis liber fupra nobis jam me- 

moratus» Nequeomittendum t^Guilelmi Ap* 

fttli hiftoricum Poema dc rebns Normanno- 

rum in Sicilia, Apulia & Calabria geftis, us- 

que ad mortem Roberti Guifcardi Ducis, quod 

habetur Tomo I. Scriptor. Brunfvicenfium 

ab IUuftri Leibniitzio vulgatorum No« 59. 

pag.y7g-dip» Conferaruretiam Dn. dcM^/^ 

feville Tomol. HiftoriacNormanniac a feRho- ■ 

tomagi i688* nmo Galliceedito , item C/, 1 

Nicoifonm Part. II. Bibliothccac Hiftoricae An- 

glicanac,ubi omncs Scriptores Anglos recen- 

(et , qiii gefta Normatinorum in Anglia ab 

corum appulfu usque ad tcmpus reformatia- 

nis expofuerunt. 



SECriO ] 



Caput V. i;'7 

I SECTIO SBCVNDJ. 

P De 

Scriptoribtu Regni Norwegia Cboro^Topt^grA* 
phicis^ 

§. I. 

SCriptorum Regni Norwcgiae Choro-To- 
pographicorum licet exigua meffis fit, 
tamen hoc loco non negligendos effe 
duximus , prafertim cum nonnuHi extent , 
qui veram Norwegici Regni defcriptionem 
Orbi literato exhibere allaboraverunt» Ho$ 
intcr principem affirmantibus omnibuslocum 
facile tcnct peTRUS CLMlDIl , Paftor Unda- 
linus, cujus proftat : ^miQtt c^ ooiIiggetrDe 
^ni f fantifarfcige ^cffriDclfe / inoebclDcnDi^ 
i^ui^uart ec armDc/ baaht om £antfen^/ og 
3nDbi)99ernig lcili^bct) oc Dilfor/ faa ijel i gor* 
fum tiD/ fomnu i DereDacje fortcligen rilfammen* 
fatter af ©• 'JcDer Slauffon h. c. NonvegU p/- 

cinarumque infuUrum vera defcriptio > ontnia fcitu 
digna compehendens , religionis item ac incolarum 
tam pnfci ^uam noftri temporis naturam ^ flatumj 
breviter colh5ia a Dno PttroClaudiij Hafn.ld^l» 
4ro pagg. i8f . conftat praftcr Indices verborum 
& rerum nec non dedicationem. Liber hic 
XXXIV.capitibusabIolvitur,quorumhicbrc- 
vis erif fyibbus» Capitc I. agitur de Nor- 
V/egiac divcrils nomimbus Cap. IL dc Nor- 
Wcgiae niaguicudine & finibw Cap«lII.qviati- 
15 do 



i^S Caput V* 

do & a quibus populis haec Regio primum 
culta & habitata fuerit Cap. IV. de divifioni- 
bus hujus regni difleritur. Capite Vto us- 
quc ad caput XXX. provinciarum fecundum 
divifionem capite IV. exhibitam defcriptio 
fiftitur, CapiteXXXI. de Orcadibus infulis 
& Hiatlandia. Capite XXXII. de Feroa. Ca- 
pite XXXIII. de Islandia, &capite deniquc 
XXXIV. de Gronlandia diflTeritur. 

§» II. Interpretem defcriptio haec Pctri 
Claudii nadta eft Chriliophorum Stenkuhliunt ^W- 
luftris Comitis de Wedcl quondam Audito- 
rem. Edidit hic Germanico idiomate To- 
pographiam Norwegiae, h.e. ^igent(id)e ^e# 
fcf)reibung M ^onigfeicj^ Norwegcn , Dacin* 
reni)on De|fe(ben natur(ici)ec©e{e9en5ett/ ©cofle 
iini) ^Jranfjen/ ricf)fJ9ec2l6t5ei(ung unDentlialte^ 
nen £anDfc^aften / 5Icmtern / ©ebieten / Q3o3# 
tepen/ 'J^farren / ©fdDren / ©cb^offern / ^ecg# 
t»ercfen :c. eigentL unD au^fu5r(ic^er ^eric^t ju 
finDen. 2lu^ Dcm!4)dnifc()en in^^eutfcf)e uberfc^et/ 
tjerbelTertunD »erme5ret t)on C.S.K.H. 0.1685-. 
4to pagg.173. praeter Indices & dedicationem. 
Monet audor hujus verfionis fe pcculiari vo- 
luptate traftum fuiffe , res Norwegiac accu- 
rate dcfcribere, requeproindeoptiraosquos- 
que fcriptores rcrum Norwegicarum tam in- 
digcnas quam alicnigcnas confuluiirc , nullum 
tamen ^fe ofFendifle , qui majori ctx^jSw* dc- 
fcriptionem dederit , qtiam Petrus Claudii. 
Hujus igituf librum Germanicc vcrtcndum 
delcgiiTe fe ait , ita tamen , ut additionibus 

varii^ 



Caput V* n9 

variis palTim eundem locupletaverit , nova" 
que fubinde ad hiftoriam Regni Norwegiac 
facientia adjecerit , inrer qua^ feriem Regum 
Norwegiae ab Haraldi Harfageri imperio us- 
que ad Margarethac Danorum Imperatricis 
regimen dedudam numerat» Peculiarem 
quoque appendicem operi Claudiano adjecit 
feptem Articulis inclufam , quorum I. Nor- 
wegorum mores & confuetudines , 11. Dioe- 
celes , Provincias & Pracfeduras III» Empo- 
ria & municipales Urbes , IV» Vedigalia V. 
Fodinas metallicas VI. feriem Regum fupra 
memoratam & VII. Expeditionem bellicam 
recentiorem nupero bello in Norwegia fa- 
dam explicat& defcribit. Defcriptiones et- 
iamIsIandiae,Feroae InfuIae&Gronlandiaeca- 
piti III. & IV. adjedas videbis , quae alias in 
Petri Claudii defcriptione peculiaribus capi- 
tibus exhibentur &traduntur. 

§. III. SimileomninoconfiliumdeNop- 
wegiae accuratiore defcriptione exhibenda 
etiamcoepit Janiu LaurtntU Wolffius^ Bibliopo- 
la Hafnienfis, qui Hafniac i6yi. 4to edidit: 
^ocrige^/ 3^(ant)^ o(j@i:6n(QnD(J Q3cffi'ii)elfe; 

i. e. Norrigiam , \slandiam 0* Gronlandiam illu- 
firatam. Mihi quidem hadenus librum hunc 
infpicere nonlicuit , nullus tamen dubito, 
quin ad methodum Encomii rcgni Daniacab 
eo editi & fupra jam nobis laudati , ordina- 
tus & difpofitusfir. 

5, IV. Micbad , etiam , Pctrtu Echolttu, 
Paftor in Norwegia Aggershufanus , curiofis 

Nor- 



14 Capttt V^ 

Norwegiae fitus,natur2e& fertilitatis indaga- 
toribus aliquo modo fatisfaciet. Extat^enim 
ejus Geologia Norwegiac Chriftianiac 165" 7. 
4to typis exfcripta. Nequc ledu injucunda 
funt, quas audor Anonymus obfervavit,in tra- 
{tzm Germanico, qui Lipfiac 17 11» iim6 
imprefTus exftat fub titulo : ^tdfc nac^ ^oc# 
t)en/tvoi'inncn Dic(3itten / £eben^act5en unD2l* 
^erglauben Derei; ^ocwegec/ £aplan&ec / Kilop- 
pen , Borandier , Syberier , Mufcoviter, Sa- 
mojeden unD Islander accurat befcJciebtnttJerS» 
Den/ njel^emit Denen anne^mlicJllen Curiofird* 
ten cecmebret. In cujus tradtatias capp. IX. prio- 
ribus de Norwegia: fitu , incolarum religio- 
ne^moribus & aliisrebusmeraorabilibus va- 
ria obfervantur» Nefcio tamen , utrom o- 
mnia quse in opufculo hoc exhibentur verita- 
ti omni ex parte refpondeant , quapropter 
cum grano falis legenda efle ifliusmodi lcri- 
pta h. I. monemus. Ejusdcm forfitan farinx 
eft Dvii Martmerii iter in regiones Septentrio- 
nales, quodAnglic^ primum prodiit, dein- 
de Germanice verfum a Joh. Langio,Hamb. 
ld75«4to lucem vidit hoc titulo : JPjeCCn Mar- 
tiniere neuc Dveife in Die ^ocDifcten^anDff^aff» 
mi Da^ifl:£ine5Sefc()cet5un9 tJon Den©itten/ 
@ebcduc6cn/ '2lbec9(aubcn/ ©cbduDen unD ^kU 
Dung Der ^octvegec / SappldnDer / ^^illopen/ k. 
famt ein<m ^eDencfen ubec Den 3cctl^um unfe# 
m SrD»^efd^reiber/ m nem(ic&@con(anD unD 
Nova Zembla (iegen / unD tt>ie m\i fie (ic& m 
(Irecf cn* Tradlatus hic ,47« capitibu$ abfolvi- 

tur, 



Caput V. 141 

tur,quorum contenta mlimine operis expo- 
nuntur» Idem hoc iter Batavice verfum pro- 
djit Amftcl. 1685. 4to. Vid. Beughemius ii> 
Bibliograph» Hiftor.p.ygd. v.p.109. 

§» V4 Deniquenucreferendifuntoranes 
Scriptorcs, quiRegnorum Daniae &Norwe- 
giac defcriptionem conjundimunovolurainc 
cxhibuerunt , qorum notitia cx antccedentc 
capite IV. repeti hic facile poterit» 

§, VI. Reftat tamen , hos cnarrare h. I* 
Scriptores , qui certorum locorum , Infula- 
cum , Urbiumque &c. Norwegiac, delinea- 
tionem nobis communicarunt, Ex iis hadc- 
nUS a me notati funt l) Dietericut Brinc , qui 
Amftelodami i<583. gvo cdidit Defcriptionem 
Loufoudi* , Infufce Norwegiac, cujus etiam de- 
fcriptionem dat Petrus Claudii in dcfcriptio- 
nc fupra laudata p. rir. 2) Cbriftiamis Stepba* 
nus Bangiut, cujusdcfcriptio UrbisChriftiania 
in Norwegia ibid. 1651» 4to excufa eft. 3) 
Arnoldus Jobannes de Fine f Helfingburgo Sca- 
nus , Rcdor primum & Theologiac Ledor 
Bergenfis, poftea Epifcopus Nidrofienfis Ao» 
1672. actat. 5-8. defundus. Qui de incendio 
Bergarum Noricarum elcgiace Hafn, 164^ 
8vo commentatus cft , cui dcnique addimuj 
au6lorem Anonymura D, J. F. N. H. qui de- 
fcriptioncmFodinarumNorWcgiaeediditHafn. 
K549. 4to. Cui ob cafus raritatem addimus 
Amipantis Franci , Clirifti Scrvi , Divinorutn 
chara<^erum, halecum duarum inNorwegia 
captarum A.1587J veram Ledionem & exiis 

futu- 



142 Caput V» 

futurorum usque ad A^ idig* pracdidlioncm 
1591. 4to editam. 

SECTIO TEKTIA, 

Be 

Jslandicarum rerum Scriptorihus^ 

§. I, 

AScriptoribusNorwegia: Choro^aphi- 
cis ad Islandicarum rerum configna- 
tores perre(fturi , merito Arngrimum 
Jonam^ Paftorcm Mclftandiae in Islandia nec 
non vicinarum provinciarum Prajpofitum, 
Virum , Refenio tefte, egregic dodum , h. 1. 
primum nominamus. Hic enim Gudbrandi 
Thorlacii , Epifcopi Holcnfis , celeberrimi an- 
^ tiquitatum Islandicarum indagatoris, in Epi- 
fcopatu fuitadjutor, &in enucleandahiftoria 
-patria! focius , cujus etiam vitam defcripfit 
Hafniaeque id^o. 4to edidit. Teftantur dc 
hoc ejus ftudio fcriptaejus nonpauca, infigni 
eruditionis apparatuconfcripta, dequibushic 
pauca monere animus eft. Extant ejus i) 
Brcvis commentariiii de Islandia , (juo Scriptorum 
variorum ( Adami Bremenfis , Krantzii , OI» 
Magni , Munfteri , Frifii &c. ) de Infula hac 
errores deteguntur , ac quorundam (imprimis 
Georgii Pecrfe , Autoris Germanici mendacis) 
eonvitiis in Islandos occurritur Hafn. 1^93. 8vo» 

Commentarium hunc k Sceph, joh. Stephanio 
in fyllogen tradatuum fxpius memoratorum 

& 



CAPUt V» 14; 



& Leidae i6ip. i6mo editorum translatum eP- 
fe notat CI, Mollerusin Hypomn.ad Barthol. 
p. i<5f. Mallem tamen excerpta potius eiTc 
cx Arngrimi variis fcriptis , fpeciatim ex li- 
brode Islandia, licet in ipfa fylloge Amgrimi 
Jorj<etyA5iatui de Islandic£ gemis primordiis d ve' 

\teri Republfca , appelletur» Excerptaautem ea 

Ilfaltem effe ex eo colligo , quod capite III. p. 
^76. ipfe citatur Arngrimus , ad eumquere- 
mittatur Ledor, quidelingua gentis Islandi- 
cac, ejusquccharadterumnominibus plura le- 
• gere & annotare volet. Dccem vcro capita 
excerptahacc Stephaniana potiffimum conti- 
nent, quorum L Islandiac (itum Cofmogra- 
phicum & Geographicum , nec non divcr- 
farum appellationum hiftoriam tradit. IL in- 
habitationem Islandia: ejusqueinitium expo- 
nit III. de lingua gentis IV, deprimis Arftoi 
Orbisincolis V. de moribus feu communi 
; vivendi ratione , VI. de forma Rcipublicx 
Islandorum & de corum religione Ethnica 
VIL demuncribuspublicis feu Magiftratuum 
&foripoIiticidiftinclione VIII.de Nomothc- 
fia veteri IsIandorum^pracmifToveterumNo- 
mophylacum Catalogo , IX, de Monoma- 
chiac legibus & facramenti Ethnicorum riti- 
bus & X, deniquede mutatione rchgionisls- 
Jandorum agit. (i) Crymog^a fcu rerum Islandi- 
carum libri III, , qui facpius editi paflim in Bi- 
bhothecis reperiuntur, Rcfenius Crymoga:- 
am hanc bis Hamburgi editam eife affirmat 
vidclicct primum 1609. 4to cum tabula Da-^ 



nv^ 



144 Caput V» 

niac, & partium eju$ , Geographica , deinde 
autem anno fequenti i6io. absque hac tabu- 
la. Editionem Hamburgenfem anno i(5ig, ' 
4to vulgatam citat Catalogus Bibliothecac 
Mulenianac p* 305. utrum vero haec cum alte- 
raeditione 1650. 4to ibidem excufa, (quam 
aliquando, nefcio tamen ubi, citatam memi- 
ni ) vere extent, nec ne , de eo nondum cer- 
tior huc usque fadus fum» (5) EpifloU pro 
Patria defenforia Hamb. 16I8. 4tO typis exfcri- 
pta, quae Danieh Fabricio, de quo mox, op- 
po(ita eft. 4) ^natome B/efhmaxa inlshndi^ 
primum i6tz. deinde Hamburgi 1615. pro- 
diit. Refcllic ea, DithmariBlefkenii , (de quo 
ftatim plura) mendacia & calumnias in I$- 
landia ejus obvias , & Ordinibus Hollandiae 
& Weft-Frifix infcripta eft. C/. Refeniu^m 
pracfatione ad Chronicon Friderici II. anato- 
men hanc Hafniae 1615. 4to prodiisfe perhi- 
bet , fed de fide hujus alTertionis valde dubi- 
to, foriam C!mus audor feftinante calamo 
Hafniam fubftituit , cum Hamburgum mdi- 
care volucrit. (f) SpecimenlsUndixHifioricum 
(^ magna ex p/irts Cborographicum Amftelod. 
1^43. 4to. Defcribit in hoc opere CI. Jonas 
hirtoriam Islandije ab Anno 874. quo habi- 
taricoepit, tueturquefententiam fuamadver- 
fus Joh. Ifaacii Pontani argpmenta , qui Infu- 
lam hancnatalem fuam veterum Thulenefte 
arbitratus eft. DeniquehisArngrimi fcriptis 
adjicio Anonymi , Scriptoris Islandi Jomsvi- 
khiga Saga l C, JomvikiDgorum , live juli- 

nenlkim 



Caput V. 141 

jlncnilum hilbriam, islandice abaudlorecon^ 
^} fcriptam, fed latine ab Arngrimo noftro ver- 
iam , de qua conf» Bartholin : in Antiquitt 
tlDan, & Torfaum in Trifolio Hiftorico pae* 
189. ^ ^' 

:: S» 11. Poftquam Arngrimi lonx fcripta 
Bd notitiam rcriim Islandicarum facientia e- 
narravimus , de Dithmaro quoque BLEFKEnIO 
hic quaedam dicenda erunt, Edidit is //- 
Undiam, five populorum & mirabilium, quar 
inea Infula reperiuntur accuratiorem defcri- 
ptionem ; cui fub finen qusdam dc Gron- 
landia fubjeda , Lugduni Batav. 1607, gvo 
pagg. 71. Audlor Blefkenius ( quem CI 
fitruvius in Bibl. Hiftor. p.^i^.pcrperam Bles- 
kenium vocat ) Anno 1563 Hamburgo in 
Islandiam navigavit, inde redux LiiTabonam 

abit&inAfricamiterfacitperquinqucnnium, 
foftea in aulam Schaumburgicam vocatus, 
cum Comite Ottone ad Csfarem proficifci- 
iur, necnon A. lygi. ab Archi-Epifcopo Co- 
lonienfi Bonnam mittitur. Coloniam pro- 
pter editionem hujus libclli iturus , latrones 
eum omnibus bonis , etiam hoc tradatu 
MSto fpoharunt, reperit tamenlibrum hunc 
Bonn^ If88. &publicijurispofteafecit. Vid 
pra:fationem Biefkcnii libro huic prxfixain 
^PT^^''^^n, M"^fa Pr^ferea fe in Islandia vi. 
djlleait Blcfkcnius, quae abHiftoricis, qui Is- 
landixmemmcrunt, (utfunt v.g.SaxoGram- 

maticus, OlausMagnus, (:rantzius,JVIunf}c. 
rus & alii) funt omifra , eo quod iiii islan» 

^ diam 



146 Caput V. 

diam non viderunt. In iplo deniquc tradta» 
tu agit detemporc, quo Islandia primumco- 
gnita fuit, dc Islandorum item religionc, vi- 
tai moribus,mirabilibus ftagnis & fontibuf, 
nec non de montibus , divitiis & judicio Is- 
landorura. Quac Gronlandiara fpecftant a 
pagina 58« usqucad finem cxhiiientur. Quid 
dc hac defcriptione fentiendum fuGus cxpofuit , 
Arngrimus Jonas in Anatome fupra iaudata^ 
qui calumnias inea contentas nec non falfas 
& infulfas narrationcs pro mcrito pcrftrinxit; 
Cl. Rcfcnius in pracfatione ad Chronicon 
Friderici II. jam tura allegata , fcri^tum impw 
dens acmendax appeliaf^ & cclcbcrrimus Tor- 
faeus ia pracfatione ad Vinlandiam antiquam» 
ejfrontem Blefkenii audaciam cenfet , qui itinerari' 
itm in Islandiam ($ Gronlandiam ^quas unquam 
viderit > ^\^\Xzi') flupenda temeritate typU excw 
fum evulgaverity (S apudmultos pdemiS alimatio^ 
vem meruerit, 

§, III. Practer hos DANIEL FABRlTliis^ 
Roftochii A. 1616» gvo librum cdidit de Is- 
landia & Gronlandia , qucm vero refiitavit 
Arngrimus Jonas in Epiftola pro patria de- ^ 
fenforia Hamb. 1618. gvo cdita, de qua fupra. 
Conf. ccleberrimi Fabridi Centuria Fabrieiorum 
fcriptis darorum Hamburgi 1709« 8vo edita 

§, IV. SN^RIORNUS quoque TORPHE' 
USy Islandus Annales omnium pracfidum Is- 
landiac edidit Hafn. 16^6^ 4to. De folis in 
his aaoalibus agit pracfulibus Policicis , noti 

de 



Caput V» 147 

de Ecderiafticis , ut plurimi arbitrati funt» 
quos proinde notat Cl. MoJJerus in Hypo- 
mnem. ad Barthol. p. 404. Ejusdem Tor- 

pJiei proftatj .• Latus Horr.agu lilandici Mercw 
^rius Hafn. 165-0. 4to excufus, cui adde Runol- 
'phi Jona IsJandi , Redoris initio HoJenfis in 

Islandia, deinde CJiriftianftadenfis inScania, 
\Homagium hhndicum ibidem codem anno 
lin^to editum, 

'%. V. Denique ad Islandicarum rerum 
notitiam non pauca fuppeditabunt : Theodorl 

ThorUcii^ Islandi , Diflertatio delslandia , Vite- 
bergac 1686 ^toedita. HieroftymiMegiferiSeptcn' 
trio No v-Antiqua fi ve t)ic neue ^OCD-^dt/^iJf 
t (anD / ©ronfanD / gcieOfanD unD (S|Iotif anD / Lip . 
Ux ir5j3. iimo cum Figuris xneis. It. @a# 
fla ^anDnama om fi^rfiu hmm S^IanD^ of 
^CorDmannecn ScalJioIti 1688. -ftoexcufa i. e, 
LiberOriginamlsIandiac, deprima ejusinha- 
bitationc a Normannis fadla. Tribuitur li- 
berhicqui Torfato in prarfatione hiftoria: 
Vinlandiac confummatiflimus audit , Hauioy 
Islandiac Lcgifcro, <Je quo jam fupra cgimus, 
hoc tamcn addimus : Sagam hanc cx lingua 
Runica in Svecicam vcrfam clTc a Job, Pe^ 
ringskloldj qui vcrfionem quoque hanc* a fc 
concinnatam edidit K^p^-fol. Prxter hof 
Gui>rani'i4 , Epifcopus Islandiacdcfcriptionem 
Islandia: Ortelio communicavit , quam iJJc 
xn incidi curavit refercntc Bartholino de 
Script. Dan. p. g. Tacco Jani Uurcntii fFbl- 
A'jI$IandiamiIIuftratamfuprajam^nobisad* 
K a. dudlam, 



14S Caput V^ 

dudlam , item Dcfcriptionem terrarum Se- 
ptentrionaliumGallicc 1698. iimovulgatam, 
quam ad Isandicarumrerum cognitionen fa» 
ccre affirmat Gryphius dcScriptoribus Secu- 
liXVILp.557. 

S» VI, Islandiac ]unpmui Feroam 8c Or* 
tades Infulas. De illa extat, Lucx Debefi't^\ 
Scholae Faroenfis Redloris, Paftoris Thor- 
haunienfis,& Ecclefiarum hujus infulac Prae- 
pofiti , Fcr'6a referata five $aXOtX\WB ©e^errOfW 

(^e 3rtt>byggeri5 33effcrit>elfe/ Hafn. 1673.8^0 
& AngliceLondinii677, gvo cdita, Defcri- 1 
ptioncmhujuslnfulsdodidimusaudors.ca- 
pitibus inclufit, quorum printumFeroacinfu- 
lae nat-uram , folum , mariaadjacentia, & aeris ) 
rationem cxponit , Secundum fertilitatent i 
hujus infulas , tertium fertilitatem maris ad- 
jacentis tradit. Quartum de incolis hujus in- 
fulac primiseorumquenegotiisdifierit. Quin-» 
tum naturam & qualitates incolarum exbibet. 
Sextum Politiam , Septimum religionis fta- 
tum defcribunt. Odlavum denique de appa- 
ritionibus fpedlrorum in hacinfula agit. Poft ! 
hunc commendari meretur Thormodi Torf^i 
Commentatio Hiftorica de rebui gefiis Fareyenfturti. 

feu Faroenfium Hafn. i6()^, gvo. Duplexcom- 
mentario huic praefixa cft pracfatio , in priori 
Cl. auclor de origine nominis infulx Ferox 
difTerit, quod e prifca Celtarum linguadedu- 
ci pofle arbitratur. In pra^fatione altera lau- 
dat Torfacus Debefium , quod coeli, fah,foli- 
que foecunditatem , ncc non populi iodolem, 

civi- 



Caput V, i4f 

:ivitati$ formam & res Ecclcfias dodliflimc 

lefcripfcrit, monet tamen, eum gefta gentis 

ib aliis parce memorata paucis Sltem com- 

|nemorafrej fe ideo defedura hunc praefenti 

ibro refarcire voluifTe, ait,dum ex Codiee. 

lateyenfi plura in unumfafciculum colledai 

: loc loco cxhibeat. Tradtatus Torfaei 4^. ca- 

)itibus abfolvitur, variaque lecflu non inju- 

:onda nec fcitu indigna continet. Denique 

idjecit Indicem Epifcoporum Faroenfium ex 

intiquis antialibus excerptum & in ordinem 

redaclum, 

§. Vll. Orcadum infularumrcs & hifto- 
riam. illuftravit Cl. Torf^ux editis lib^-is III. hi- 
ftoriae rerum Orcadenfium Hafn» 1697. ^*^* 
Confpedum hujus hiftorias ampliorem fup- 
peditant Adla Erud. Lipfienf. Tomo III. fup- 
plement. p. 337. fqq.ad quae Lcclorem ablc- 
gamus. Polt hunc Jacobitt iraliace^Mcd. D. 
:& Regal. Societ. Anglic. Socius edidit ^n 
Account of the Jslands of Orkncy &iC, i. e. Dc- 
fcriptionem Infularum Orcadenfium, acccftit 
Diatribede veterum Thule Lond. 1700. gvo 
plagg. 12. recenfum hujus defcriptionis exhi- 
bent A(X, Er. Lipfienf, 1701. menfe April p. 
149. fqq. Jacobu4 iditem Wdtare , Antiqua- 
rius pcritiffimus , qui munere Paftoris in iftis 
infulis feliciter eft fundus, non pauca de ii$ 
detexit. Habeturulterior harum infularum 
defcriptio, quae aucitoritate ejus nititur, in 
Cambdeni Britannia per Edmundum Gibfo- 
niuin cdita Lond. 1 695-, fol. Vid. Adla Erud* 
K j Lipf. 



150 Caput V. 

Lipf. A.i6p6» p. 194. menfeAprilis. £arun-i 
dem harumlnfulanimhiftoriamquoquemo- 
litUS aliquando eft Andrea4 Severini reUe;ui,\ 
quemadmodum de co tcftatur Petriu Septimital 
in pracfationc ad carmina Heroica Danka 
ab' co Hafn. 169^. gvo cdita. Quibus de- 
niqueadde Orknu Saga fivc hiftoriam Orca-: 
dcnfium , quam MStam memorat OJ. Wort. 
mius in fyilabo Audorum Lexico Runica 
praefixo. 

S£CTIO QJLARTji.:^ 

&R'6NLANDICARUMRERUM SCRl*\ 
PTORJBUS. 

§. I. 

GRonlandiac Infula licct a rcliquis Eth 
ropae partibus longe fit remotifltmay 
complurcstamen nada eft Scriptorcs , 
qui rerum ipfius hiftoriam tradere, dcque iis 
commcntari allaborarunt» Ex Danis primus 
Hiftoriam Gronlandiae contexuit Chuditu Chri- 
fiophori Lyfchander , Joannis Lyfchandri Frater 
Parochus Hcrfoglienfis & Chriftiani IV. Re- 
gis Hiftoriographus cujus tximt: ©r6nlant>ffe 
Sronicfe poa ^anfTe fKt?m/ i. e. Chromca 
Groniandiac Danicis vcrfibus confcripta & 
Hafn^ ido8« 8vo edita (non in 4to ut vult. 
Barthojinus deScript^Dan. p. 33.) Celebcrri- 

mus 



Caput V, 151 

tiu$ Torfacus dc eo teftatur , quod matcria de- 
litutusresNorwcgicas defcripfcrit, dcGron- 
andia autem admodum pauca, nec praeter 
ipifcoporum ad certos annos redadorum 
Catalogum terraeque occupationem , quod 
najoris momenti eflct , tradiderit. Vid. 
jracfationem Torfaci in Gronland. antiqu. 
)ag.;. 

§. II. ARNGRIMUS etiam JONAS dc 
3ronIandia librum latinc confcripfit , qui li- 
:et publici juris huc usque fac^us non nt» in- 
Cerpretem tamen ante paucos annos nadlus 
eftlslandica lingua , & typis imprefTus pro- 
mifcue legitur. Prodiit autem verfio Islan- 
dica ab Emaro FJolffon concinnata Scalholti 
1688. 4to, fubtitulo: ©conlanD^ ©aga/i.e. 
Hiftoriac Gronlandiac. Idemquoque hicArn- 
grimus Jonas, in Iibro,quem fpecimen Is- 
iandiae infcripfit, multa ad hoc argumentuni 
pertinentia, exhibuit, tefteTorfaoI.c.p.7. 

§, III. Poft Arngrimum Gallus quidam 
Anonymus diuin Dania vcrfatus nonfoluman- 
tiquam illam Gronlandiam , fed itinera etiam 
ad Novam Zemblam, Spitzbergam , fretum- 
quc Davifium fufcepta accurate defcripfit, 
Hicprocul dubio libcrcft Parifiis 1647.8^0 
editus fub titulo : ReUtion du GronUnd^ qui Pey* 
rcrium notiflimum Prae- Adamitarum patrcm, . 
audorem habet , quemquc Germanice a fe 
vcrfum Hamburgi ( five ut vult Torfarus I.c. 
p. 19. Noribergac) Anno 1674. 4to vulgavic 
Henriem Siv<rs y lub fequenti titulo ; Q3crict)t 
K 4 von 



151 Caput V, 

»on @r5nlanD / Qfjcgen au^ 3^(anr)ifc|)cn unD 
S)dntfcben :^ronidcn / ubergejanDt an Monfr. 
de la Mothe, georucft in gran^ofifc^er (^pra* 
c&e/ Parir. 1647. »erteutfi^t Durcb^snric^ Si- 
vers» Diverfa ab hac , (i typis exfcripta eft, 
erit ReUtion duGrdnUnd^ Pariir. 1663. gvoim- 
prelTa, quam in BibHothcca Hiftorica citat 
Cl. Struvius p. 728- 

^. IV. Nuper Gronlandix Hiftoriam il« 
luftravit Thormodia 7^or/rf«/, HiftoriographuJ 
Regius , qui HafnitC edidit- GronUndiam ami* 
quam^ feu Veterii GronUndi* dejcriptionem , ubi 
fotli mariique natura , terra , locorum 0* piUarum 
fitut , snimalium terrefirium , aquatiliumque varid 
genera ^ gentis origo (^ incrementa^ fiatus Politicui 
(S EceUfialiicus , gefta memorabilia i^ viciffltudines 
ex antiquu memoriis frdecipue IsUndiciscoUeSa ex* 
fonumur Hafn^ /7^8« ivo pagg, ^6p^ prster dedica- 
tionem , prxfat^ C indicem, In dedicatione Cl» 
audtor, fcriptores tres nobis jam tum memo- 
ratos recenfet, quos tamen nihil fere addu- 
xifleait de iis rebus, quae adantiquum Gron- 
landifE ftatum pertinent; haccigiturfeexmo- 
numentis patriis congefTide&adjecilTe monet, 
idquepartim ex officio Hiftoriographi rerum 
Norwegicarum fibi demandati , partim ob 
promirtam Regi novam in has terras viam, 
quamproponit & pracfedis aerarii Regii exa- 
minandam tradit, In praefatione <*) fcripto- 
res Islandos (quibus vicinis Gronlandia pfi- 
mum nota fuit ) cnarrat , qui de hac terra 
quicquam attigere, & quos audlor ipfe fecU' 

tus 



Caput V* 155 

tas efl:. (/3) Caufas mcmorat omiflac in Gron- 
landiam navigationisexPontaniHiftor. Dan. 
lib. I. nec non Lyrchandro & Haitfcldio , qui- 
bus (y) addit numerum & enarrationem !• 
tinerum ad haec loca inftitutorum , denique (J*) 
errata horum itinerum monftrat , compen- 
diofioremquc viam oftendit. Ipfe liber ca- 
pita XXXII. compleditur , quorum Index o- 
pufculo prxfixus cft. Pra^cipue autem in his 
capitibusagitde rationenominisGronlandia:, 
occafione invcntionis, inventione ipfa & in- 
ventore , primis Gronlandiae incolis, fitu & 
defertis, monftrismarinis , conftitutioriecoe- 
li, de vidlu Gronlandorum , nec non dc ii$ 
quai; vcl Gronlandi geflerunt vel alii in co» 
rum terraperpetrarunt. Pcrgitporrodefcri- 
bere introduaionem religionisChriftianaein 
Gronlandia , iftitutionemque Epifcopatus in 
eadem,cui Catalogum Epifcoporum Gron- 
landiae fubnedtir. Denique quinque tabulas 
Geographicas Gronlandiac exhibet , quarum 
prima eft Epifcopi Holenfis, Gudbrandi Thor- 
lacii A- 1606, delineata , fecunda per Sigur* 
dum Stephanium A. lyyo. concinnata , tertia 
per Jonam Gydmundum Islandum A. i668t 
exhibita , quarta per Thcodorum Thorlaci- 
um concinnata & quinta demum a fe ipfocx 
antiquiflimis monumcntis cruta & penicillo 
Jacobi Rafchii Anno 1706. exprefla, quibus 
omnibus addenda quacdam una cum Indicc 
rcrum memorabilium in hac hiftoria obvia- 
rum fubjccit. 



fS4 Caput V. 

S. V. Practer hos J^miS MUNCKIUS rC- 
lationcm itineris Gronlandici Danice con- 
fcripfit, quacpoft aliascditioneshabcturintcr 
variorum Itineraria Francof» i6jo. cumPigu- 
ris per Lconhardum Hulfium junAim edita. 
Inftitutum hoc iter fuit aufpiciis & impendio 
Regis Chriftiani IV» A.i6i^. qui duasnavcs 
Munckio prxfedo commifit , non quidem 
ad inveftigandam Grunlandiam antiquamy 
fed ad fretum aliquod , per quod in Orienta- 
les terras Chatajam & Chinam > curfus infti- 
ftiipoffet, inveniendum. 

J» VI. Nequedubitandumeft ,plura et- 
iam de Gronlandia nobis innotuifle , fi DA- 
yiDIS de NELLE , Ephcmcrides de itinerc 
fuo in Gronlandiam A» i6s/^* aufpiciis Fri- 
derici III, fado , lucem vidiflent publicam, 
fed pericrunt hx Ephemerides, pracdonibus- 
que Scotis inter plura , quae fecum in patriatn 
devexerunt, inpracdam ccflerunt. 

$♦ VII. Hucquoque hcxt RudolpbiCapeUi^ 
Profeflbri$Hamburgenfis,OrbisArdicus,Gcr- 
manica lingua Hamburgi 1677. 4to editus 
fub fcquenti titulo: QJocflellung ^ocDcn^/ 0* 
Ut ^ericfctDon eini^en ^ocDȣanDern / unDa6# 
fonDedicg tJonDem fodenannten@r6nfanD/au^ 
Scribenten / welcjje ju untecfc&ieDenen S^tcngele* 
bet/ geiogen/ in cujus parte II. capitibus V. dc- 
fcriptionem Gronlandiac fiftit, & NicoUiZenii^ 
Nobilis Veneti , Dkbmari Blefkenii , Hieronymi 
Megiferi & dcniqUC Georgii Nicolai Scbultzii 

Giarriiciones de Gronlandia bre viter c«ntradas 



CAPUT V. 1$$ 

Bf ^ o)? €v TujTtt) exhibet» Capello jungimus 
iRWER. MARTINly Hamburgenfcm , hujus 
enim proftat : ©pi^bergifdx cDec ©con(anOi# 
f^e fKeifc A« 1671. get^on / au^eiaenec €i:fo5^ 
runBbefd^mbcn/ mitFigucennacb Dem£ebenQb* 
gerijfen / Hamb. i<57f, 4to. Itinerarium hoc- 
cc ex Germanica hngua in Italicam transla- 
tum cfle affirmat CI* Struvius in Bibhoth. 
Hiftor. p.jig. cuietiam notabilemaximeo- 
pus videtur, fecus ac Celebcrrimo Torfaco, 
qui de hoc asque ac de Blefkcnio ccnfet , ef- 
fronti audacia ambos itineraria typis excufa 
evulgafle, imo dc Martino Hamburgenfi af- 
firmatjillum iter tcmpore Friderici III. in 
Gronlandiam faduni nugari, dubitatque ati 
unquam Islandiam multo minus Gronlandi- 
am unquam viderit. Vid. ClmusTorfacus in 
prxfatione ad Hiftoriam Vinlandiae antiquac 
Hafn» 1705". gvo editam. Forfan Cl, Struvim lo- 
co fupra citato Itinerarii hujus verhoncm I- 
talicam efle cenfet librum hunc , qui Bono- 
niac idgj, iimo cditus eft Italico idiomate fub 
titulo: Viaggio di Spitzberga o Gronlandia 
ncl Italiano. Quod an veritati refpondeat, 
{udiccnt alii , quibus utraquc opufcula accu- 
ratius infpicere licet. Martiniam tanten itine^ 
ru verfionem Batavicam 1685» Amftelodami in 
4tocditam citat Beughemius inBibIiogr« Hi< 
ftor. p. ypd. 

f, VIII. Quac porro de Gronlandorum 
rebus, Daniel FabrictM^ Dithmartu Bkfienius Sc 
Janui Laurentii Wolfut , tradiderunt , ea jam 

fupra 



t$6 CAPUT V, 

fupra a nobis adduda funt. Nihil itaquem 
praefenti addimus, nifi quod CUGryphius in 
libro dc Scriptor. Hifl:. kc. XVII mi p. 5^7. 
hucquoque referat: ^aufeucigc ^cfcj)rt)t)in# 
ge eon Gronland Amftelod. 1(^78. 410 lingua 
Batavica cditam, & i.libris diftindlam, quo- 
rumprior agit de natura &inventione vete- 
ris& deperditae Gronlandiac,alterdehodicr- 
na Gronlandia habitabili. Intcgrum defcri- 
ptionis huius titulum fuppeditat Beughem 
Jn Bibliogr»Hift.p.<555-. huic addes fi placet. 
Ctiriofam GronUndU defcriptionem , quam allcgat 
Struvius l.c. p.7^8. necnoneaquaedcGron- 
landia pariter ac Spitzberga occurrunt in o- 
pufculo Germanice fub titulo : Ovcifc nac& 
^orDcnedito & fupra jam memoratocap.59» 
fcq. usqueadcap.gf. Defcriptioncm Gron- 
landiae, Batavica lingua cditam fub titulo: 
^km ?5efc6t:Di)in9eDan ©pi^bergcn/ 3#(anD/ 
©rcnn(ant) / en Dc bp ge^egcn (it)Mm :c. ci- 
tatBeughemiusin Bibliograp. Hiftorica p. 6iu 
Idem L c. p- 378. Relationem Gallicam de 
Gronlandia Parif.i(56j. Svoeditammemorat. 
Quibus denique addimus Jacohi Ziegleri Scon- 
diam , five defcriptionem , Gronlandiac , I$- 
landiae,Norwegiac &Sueci3e, quaccumCran- 
tzio prodiit Francof. \S7U deinde vero To- 
mo rerum Germanicarum Schardii infer- 
ta eft. 

§. IX. PriusqHam caput hocce clauda* 
mus , Islandorum quorundam de Gronlandiae 
rebus fcriptaconcinnatah.l.ex Torfaco&a- 

lii« 



CAPUT V. tsi 

liisenarrabimus. Citat autem (acpe laudatus 
Torfacus inter alia Islandorum monumenta: 
Grdnlendinga thattr u e. Gronlandenfium re- 
rum hiftoriam. Vid, Seriem Regum& Dy- 
naft. Dan. p.y» Idcm bioRNUm de skaR" 
DZA , Islandum, celebrem antiquariumlau- 
dat , eumque ex antiquis monumentis ex Hau- 
ki LegiFeri confummatiflimo Originum !$• 
landicarum libro , & variis pofteriorum tcm- 
porum traditionibus confcripfiflrc ait : ^»»4- 

ies five CoUe^anea GronUndia ab A. C. I400. US» 
que ad fua tcmpora deduda. Excmplar ho- 
rum Colledtaneorum MStum poflTidere fc 
profitctur Toifacus 1. c. p. 39. &44» Nefcio 
tamen an annales hi diverfi fint ab an- 
nalibus Gronlandicis aliis ejusdcm Biornit 
quos paffim alibi citat Torfacus. Vid. piacf. 
in Hift. Gronland. p. ig. it, feriem Regum 
p.49}. Neque omittenda eft Ivari4 Beriizc* 
curatifiima Gronlandi« defcriptio , cujui 
mentionem facit Torfacus in praefationc ci- 
tata p. 11. ubiab ipfo vocatur Fir multa auSlo* 
ritatit-i qulppc , ^ui Epifcopi yedituum pr^fe^us e- 
rat t C wu/5las omneque quod ad Ecclefia Cathe» 
draliSi Antt^itisque luftentationem deputatum r- 
rat , exigebat^ De cujus fide eo minus dubitandum 
effecenfety cum ^ fibi nota (^ aliis perf^e^ia fcripfe' 
rit , imo cum Islandorum fcriptis omnino confentien- 
tia tradiderit. addatur cjusdcm Torfari pracfa- 
tio ad Vinland. antiqu. ubi vir rerum Cron" 
landicarum perittffimut dicitur, 

S.X. Deniquc exrccentioribus nondc- 

fue* 



ifg Capijt VL 

I " — - - - I tf 

fuerunt quidam , qui de illuftrandis Gron- 
landorunfi rebus confilium laudabiliter cce- 
perunt. Intcr hos referendus eft Matth, Henr^ 
Schaebtius jScholx Cardemundcnfis inFionia 
Redlor, qui Colledanea Enarrationum Hi- 
ftoricarum de Gronlandia, cum mappis Geo- 

fraphicis &Hydrographicis mulcis antiquitati- 
us referta jam dudum molitus eft. Vid. No- 
va Literaria MarisBalthiciAnnoi698. p«i8^» 
Simile faxum volvcre conftituit M» Amgri" 
WM Widalinm , Islandus , Rci^or Scholac Na- 
fchovienfis Anno 1704. menfeSeptembride- 
fundus, qui aviK^cTOv poft (e reliquit Com- 
mentariqm prolixum de veteri & nova 
Groenlandia , quem infcripfit: 5Dat QCimle 03 
^pn ©l-onlant)^ ^efftiDelfe/ intres partesdi- 
vifum , ex avi fui Arngrimi Jonac Commen- 
tarioMStOjin Bibliotheca Academiac Haf- 
nienfis obvio , aliorumque relationibus con- 
gcftum, &ex latinoDanice translatura, 

Caput VL 

DE 

SCRIPTORIBUS mSTORIM REGUM DJ- 

NIM NORjreGIM^e pjrticu- 

LARIUM, 

SECTIO PRIMA, 

De 

Svrfptoribus HiflorU Regum DanU (f Nor^ 

yvegix pArticuUriim ante Familiam 

Oldenburgenfent^ 

6.1 



Capitt VL 159 

J. I. 

Dlgrcdiendum nunc eftadillosScripto- 
rcs , qui particularium quorundar» 
Danix & Norwegia: Regum hifto- 
riam fingulari libro dcfcriprerunt, licet a gc- 
neralioribus Hrftoriac Regum Scriptoribus e- 
orum quoquc mentio fiat. 

5. !!♦ Faciamus initium a DANO fc- 
cundum hypothefin vulgaram primo Dano* 
rutn Monarcha , Familiam ejus & pofterita- 
tcm defcripfit M. Cbnfiianus Petri , tefte Bartho- 
linodeS. D.p. 29. 

5. III. Inter potentisfimos Rcges ^qui 
Ethnicifmi adhuc tempore Danisfceptragef- 
ferunt merito refcrendus cft HROLFIIS KRA- 
KlilS fivc Pufio , exHelgio, DanorumRege 
Patrc, & matrc Yrfa, Olufac Saxonum Regi- 
n« & Hclgii ejusdem Filia fpuria progcnitus* 
Hiftoriam hujus Hrolft Krakii Regis ex Is- 
Jandico libro quodam , qui vitam ejus com- 
pleftitur, ftylo Piraphraftico latino brevitcr 
exhibuitcL rhormodus Torfatu, in ferie Dyna- 
ftarum & Regg. Dan. lib.lll. cap« VI. ubita- 
mcn promifit, fe librum hunc integrum la- 
tine rcdditum aliquando editurum eirc. 
Solvit poftca hoc fuum promiflum Torfacus, 
cum anno 170J. Hafniacin gvo evulgaverit: 
Hijioriam HROLFI KRAKII , intcr fotentiffmoi 
in Ethnicifmo Dani^e Reges celeberrimiy ab avo ejus 
Halfdano IL 0* Patre Helgio , bujtuque fratrc 
HROAREy fecundummQnHmmorum Islandicorum 

Mdnu* 



i^o Caput VL 

manudu5lionem deduSlam, 0* a fabulii y in ^uafU 
tum fierifotuit i vindicatam , cumque aliis hiftori» 
tis , imprimts Saxone diligenter coUatam , (^ ma» 
gnam partem conciliatamy cum Indice rerum memo» 
rabilium Hafn» ijof. 8vo pagg. 179. absque 
pracfatione & Indice. In prxfatione Cele- 
berr. Torfaeus monet , fe hiftoriam hanc la- 
tmc quidemex Islandico tranftulifTe ; ita ta* 
men> ut Scriptoris, quem fecutus fit , verba 
quoad fieri potuerit, exprefferit , refedtis ta- 
men multis,quac in cxemplari Islandico la- 
tius deducuntur. De aud^ore hiftorias hujusi 
quem caput u\i\Tt\\xm Magiftrum Gualterum ap- 
pellat, nihil certi ftatui poflTeait , probatque 
difficilecfle affirmare , eum fuifle Gualterium 
Caftelionium^ Poetam, quiderebus geftis Afe- 
xandri M. libros IX. carmine fcripfit feculo 
XIII. , quosin antiquam liguamNorwegicam 
translatos , membranaeque mfcriptos in Bi- 
bliotheca Arna^ Magnxiextare fcribif. Por- 
roquoque cum illis non facit,qiii Magiftrum 
GualteruMt (qui Anno 1115-. Concilio Latera- 
nenfi ablnnocentio III. celebraro interfuit) 
quemTorfasus IP^alterumGray exEpifcopo Wi- 
gornienfi Archi-Epifcopum Eboracenrem 
fadum fuiffe perhibet, hujus hiftorias audo- 
rem venditant : hoc tamen liquido conftare 
affirmat, audtorem hujus hiftoriae licet ^.zxz- 
grinum , muneri Ecclefiaftico tn Dania ad- 
hibitum fuiffe, ubihorum, quae fripfir, no- 
titiam fibicomparaverit, Pergit porto Tor-» 
facus in prxfatione, & hiftoriam hanc' cum 

Sixo- 



Caput VL i6j 

%one conferccaraquem^STnibus fere^ 

*)dem canvenire probat, denique tabulofa 

in hac hiftona occurrentia recenfetatque in- 

* digitat. Ipfahiftoria XXV. capitibusabfoJvi- 

leitur, quoruni contenta cnarrat Torfeusin li- 

Jjmine operis. Ipfi etiam opufculo adjecfluscft 

Jlndex rcrum raemorabihum in hac hiftoria 

contcntarum* 

§. IV, Ad Reges Dani^ ante famih-ata 
OIdenburgenfem,prstcrRegnerumLodbroe, 
cujus Saga ftvehiftoriaMSamcmoraturin fvl' 
hboauaorumLcxicoRunicoWormian.i6fo. 
fol. edito,praefixo,pertinetquoque^^£A'0 r/- 
UFFFESKEG^ iiyt Suem furcau barba qui ene- 
cato per Tokoncm quendam patre Haralcio 
Blaatand , Regni Danici diadema capeftivit. 
Hiftoriam ejus hvc adapacis&belliab Anno 
pgo. usquc ad A. 1014. ex diverfis patriscx- 
terisque vetuftis monumcntis recenhta&Da- 
nico fermone elaborata cdere molitus cftvf«. 

dreas Severlni Veilejuj ^ flVCUt alii dicunt VedelU 

!J!t'ec ^ o^uv^?^^^'*^'"^"'* colledanea ciu* 
MSSa in Bibhothcca Hafnicnhs Academiae 
ceu me docent Nova Literar, Maris Balthici 
Ao. 1698» p. 247. Inter cdita hsc colledta- 
nea perperam referuntur& Sorx 1641, gvo 
vulgata cflTe d.cuntur ab Alberto Bartholino 
de Scnpt. Dan. p. p. notante Clmo MoIIero 
in Hypomnem. ad h. I. " 

r.ml*i\ ^.^^^^'^!:^- D^n^rum Regis vi^ 
tam & hiftonamconhgnavit^i;z:A^(>r////9Mo- 
nachus Cantuaricnfis. £dka hsc prwna yice 

^ eft 



i6i Caput VI. 

cft cura Haraldi Huhfeldiiy Regni Daniac Can- 
cellarii , Hafn. i (5o i. 8 vo.Reperit Illuftris Huit- 
feldius Codicem itlnothiani operis MSum 
in tnonafterio Scanienfi Herridsvar diclo, 
quemadmodum teftatur Lyfchander in dcdi- 
catione operis Gcnealogici. Eandem vitam 
denuo edidit notisque illuftravit pb^ Meurftui 
Hafn. 1(591. cujus editio recufa poftmodum 
eft ibid i6f7« 4to tefte Beughemio in Biblio- 
graph* hiftor. 'p. 3. (non vcro Lubecx ut vuk 
Struvius in Biblioth. Hiftor^) Veftigiis ejus 

proculdubio infiftit Andreas Angelettus^ ItaluSy 
Carmelita, Saxonia; Provincialis, qui Italico 
idiomateedidit:r/r<J eMiracoUde S^ CanutoMar* 
iire Re della Dania Romac 1667, 4to. Latinc 
quoque eodem anno prodiit ibidem fub tit» 
yita ac miracula S, Canuti ^ Martyris , Regta Dani^ 
vel Danemarcite , in qua fimul Laconice exhibetur 
bifioriafanHitatis admirabilis , gloriofi Martyrii (S^ 
-beroica virtutis Regum ac Principum illi fanguine 
tonjunflorum. Capita continet 49. & paginas 
184* in foU itlnothiani hujus libri novam e- 
ditionem , cum antiquiftimo Codice collatam 
& notis perpetuis ac figuris acneis illuftratam 

praclo paratam habet thoinas Broderus Bircbero" 

///ttr,Gymnafiii Ottonienfis Profeflbr,amicu$ 
fiofter fingularis. Idem S. Canuti vitamDa- 
nice confcripfit in gratiam Comitiflac Revent- 
loviac,lIIuftri{IimijComitis de Revcntlow fu- 
prcmi Regni Daniac .CanccIIarii conjugis, 
quam aviK^oTov quoquehuc usque premit, & 
in qua variaabv£lnotho>Huitfddio &Meur- 

lio 



Caput VL i6; 

fio neglcda cxhibentur , & figura facelli S* 
Canuto confecrati comparet. Ejusdem S, Ca- 
cuti vitam quoque & mortem Italice defcri- 
pfit Hannibal Adami^^vo^nt liber Romac 165-2. 
4to. CANUTI yi- & V^aldemari fratris,Canu- 
ti S, Nepotum,expcditiones & resabA.1199; 
-. 1128. geftas enarrat audtor Anonymus \i\ 
Poematc vernaculo , dialedlo Saxoniac inferio- 
ris confcriptOjquod latet inter MSSa Biblio- 
thecac Johanneae Hamburgenfis. Incipit Poe- 
raa hoc fequentem in modum: 
<2CoIDe mt; ©Ott De ©natie gefteit 
Scf molDe fcbcioen ag icf funDe \^xmn 
UnD moIDe Dat ecfle 5efen an 
SSJai J&omoDe^ De ^dnen Den Jg)oI(?enf;eb6e« 

D5an. 
3nt ecpe S^onig Canutus a6 icF (ag 
S)e^ De IcDe S. Canutus fjn grote ^aDec wap 
©acna fin ^coDec^onigWoldemar 
' 2)e bcummeDe ag en gceglicf ^aat &c. 

J»V1. NonaHcnum, ut fperamus, h. I. 
erit,& eos breviter recenfere fcriptores, qui 
S. CAROLl-i Comitis Flandriac,S. Canuti filii, 
I vitam Hteris confignarunt.Huc fpedant Gtt^/- 
f tbenis \Morinenfis, Cdnoniciu Tarvanenfis CUJUS h bc r 
dc martyrio Caroli , cognomento Boni, Ca- 
nutiRegisDaniacfiliiParif; 1615". 8vo prodiit, 
item Anonymus de pa(Tione S. Caroli , Comitis 
Flandri2,Canuti Regis filii, qui una cum Vlilno- 
tho de vita Canuti S. cura Joh. Meurfiii pro- 
diit Hafn. ;i6ji. ^to.Forfan Chrifiiani Peni hic 
labor eft) cui vitam Caroli, Duci^ Fiandria;, 

L i S.Ca-' 



i64 Caput YV 

S. Canati Rcgis filii tribuit Lyfchander teftc* 
Mollero in Spicileg. Hypomnem : ad Bartho- 
lin. p. II* 

§. VII. Derebus^oldemarilll.aliorum- 
que Regura Daniae usque ad mortcm Chri- 
fiiani III. eXtat Codex Teutonico idiomatc 
conlcriptus in Bibliotheca Jobannca Reipubl. 
Hamb. n. 29» 4to» Codex fcx partibus abfol- 
vitur,prior continetQovem capita,inquibus 
de rebus Woldemari III. Filtaeque Margare- 
thae Reginae,nec non Erici Pomerani , Chri- 
ftophori III. Bavari , Regum Daniac, & Duci« 
Adolphi Slesvicenfis agitur. 

Pars Ilda 15-. cap. conftans recenfet cir- 
cijmftantias cIe(iionisChriftiani I.Oldenbur- 
genfis in Regem Daniasadditque, res impc- 
rante hoc Rege geftas. 

Pars 3tia 12, cap. conftans compleditur 
hiftoriam regiminis Johannis. 

Pars 4ta cap. ix. hiftoriam Chriftiani 11. 
anno aetatis Vto Wiburgi in Regem clefti 
plenius tradit» 

Par$ V. g* cap. hiftoriam Friderici I» in- 
cludit. 

Pars VI. cap. ly. hiftoriam Chriftianilll. 
cnarrat. 

Clauditur Syllabus capitum hoc vcrfu: 
Has Regis laudes aetas fcio nulla tacebit, 
Hujus in asternosfunt monumenta dies. 

f VIII. Reginac MARGARETH^, Dzno- 
rum Semiramidis res geftas expofuit Erasmui 
Mkh/iiliM L^tHs , I-nguerftorpio Cimber,DiaIe- 

(^iccs 



Caput VL 165 



^fi «^jces & Theologiac ProfefTor Hafnienfis an- 
Boifsi- defundus. Confcripfitisheroicocar- 
mine Margaretbicorum libros X. de conftiUu inter 
■Margaretham Dani<e Reginam ^ Albertum Regeni 
Sueci^i quo Margaretac ,Danorum Reginac au- 
fpiciis, Albertus Megapolenfis , Rex Sueciae 
captus ac regno eft exutus , qui editi funt Fran- 
eofurti 1574» 410. Praeter huncCl. Mollerus 
in Introdud. P. i. p. iSo. memorat ineditum 
Friderici Brandii^ Sundcrburgenfis , Falftriae Au- 
(Iralis Praepofiti, fcriptum vcrnaculum, hocti- 
tuloinfignitum : Margarethait^niginn JU S)ctt# 
-nenTaccf/^ccmegen uno ©cbipeoen / unD mag ftc& 
hi\) t)eren O^egierung mcccfmurDigeg jugctcagen. 
Taceo h. 1. Encomiaften veterem Regmas 
EmmaeCanutiII.Ajo/5»defundi,conjugis,de 
quo nihil hucusque comperire mihi hcuit.. 

S. IX. QaiHiftorram & res geftas Rcgum 
-Norwegiae particularium litetis mandarunt, 
pauci admodum funt. Spedat tamen huc^- 
rictis Bioddxitu , Norweg.R, cujus laudes car- 
mine antiquo celebravit EgillM Scallagrimw^ob 
cacdein filii Regis capite pled:cndus,ob car- 
menautem hoc vita & libertate donatus, de 
quo confule Arngr. Jonam Crymog. lib. 2» 
Geneal. 5. p^ 127* fqq. HabeturCarmen hoc 
latinitate donatum ad calcem Liter aturac Da- 
nicas a Worraio Hafn. id^i. fol. editac p. 207. 
fqq. Ejusdem Egilli Eig/a {'\we hiftoria MSa 
memoratura Wormio in fyllabo Aucftorum. 
Lexico Runico Hafn. i6jo. foJ.editopc.Tl\x,o 
Practer buac cxmpiai /.(ive o/ai Trj^go^ii \;f\ 

L 3 ^ Trygg- 



i66 Cai»ut VL 

Tryggvini Regis Norwegiac vita per Oddum 
Idonachum Islandico idiomate confcripta, ?|uam 
cadem lingua prelo fubjecit Jheodoriit Thori/f 
ciu4. Duabus autem partibus abfolvitur , qua- 
rum prima prodiit Schalholti i689- 4to,re- 
cunda ibid. 1690. 4to. Eandem hancvitam 
inhodiernum idioma Suecicum tranftuht J<!^ 
fi/if Rugmannm , Islandus,tefte Scheftero dc 
Script. Suec. p. ^od 

^. X. Ab hoc Olafo Tryggvino diftin- 
guendus eft OLAas sanctus , Tryggonis in 
Regno Norwegico fucceflbr. Hujus hiffori- 
am rythmis Suecicis,cum quibusdam diplo- 
matibus & inftrumentis Jemptiam & Norwe- 

giam fpeiftantibus edidit Jobames Hadorphiuty 

Oftro Gothus , Holmiac \6yj. % vo. Latet quo- 
que adhuc in Bibliotheca CoUegii antiquita- 
tum Regii , quod Upfaliae eft,ni fallor , 0/4* 
Verelii Hiftoria S. Olai , Norwegix Regis , Go- 
thica 1 vcrfione Suecico-Iatina & notis illu- 
Itrata. Fragmentum tamen hujus hiftorixipfe 
cdiditj Olaus Verelius Anno 1665-. Particulam 
hiftorias hujus Rauds Pattur five hi-ftoriam 
Raudonis di(flam,MSamolim penes feferva- 
vit Cl. Wormius ceu teftatur in fyllabo au- 
€torumLexico Runico Hafn. i6jo« fol«edito, 
prcefixo, 

^♦XL H.^/?^ZZ)/JV7(;/?7,RegisUpIand(>- 
rUm in Norwegia veram hiftoriam compo- 
fuit editque Thorarinm Ericius Hafn, Idyg» 4tO» 
De ILDEGERDA autem Norwegia: quadam 
legina > extat tradatus Italicus editus fub ti- 

«jlo 



Capitt VL 167 

'm ta\o:lldegerta Regina diNorvegt/t^overo imagna* 
^imi anwri novella Iftorica a Berlino 1696« IlO» 

pagg. 180. h. e. Ildegerta Regina Norwegiae 
live magnanimi amoris relatio hiftorica. 
Conftat partibus II. & fcripta cft a Nicolao^Ca- 
uj /i«<7P4 , qui in cjus praefatione non novum o- 
pus fed verfionem faltem Italicam appeJlat» 
Omitto deniquc variorum Regum , Dynafta- 
rum & Regulorum Norwegije particularium 
vitas & hiftorias ab Islandis concinnatas, fed 
huc usque MSSas , quarum plures pafTim ci- 
tat CL Torfacus in Serie Dynaftarum & Re- 
gum Daniac. 

SECTIO SECVNDA. 

De 

Scriptoribm HifiorU Regum particulariumy 

fternmatis Oldenburgici* 

§. I. 

INchoandus nunc eft rccenfus Scriptorum 
iftorum qui particularem Regum Daniac 
ex familia Oldenburgica oriundorum hi- 
ftoriam libris particularibus funt complexi. 
Omitto enimeosquiencomia Regum Daniae 
ftemmatis Oldenburgicicarmine celebrarunt 
inter quos facile eminent ScbmidU five Fabri- 
cii Danaidos Partes IV. i. e. poema de Regi- 
bus Daniac Oldenburgicis quod Slefvici 15- 8'- 
4to prodiit. Quos ille Monarchas ligata, hos 
foluta celebrarunt Mich, Beuthertu P. P, Ar- 
gentinenfu > cujus elogia Regum Daniac & 

L 4 Ran- 



i68 C aput VD . 

Rantzoviorutn imaginibus eorundem deco* 
rata feculo fuperiore lucem viderunt. Huic 
adde Valentinum Tbilonem Lignicenfem J.U. D, 
eujus elogia in Icones VI. Regum & III. Ran- 
tzoviorum Bafil. ij8p'4to prodiere. Poctis coe- 
teroquin jungendus h\C ^^LCbrijlophortuHenri^ 
ctM Amthor^ Confiliarius Regius, qui nuper 
1713. natalcm Auguftifllmo Friderico IV. 
gratulatus eft,inquocarmine Iaude$& meri- 
ta Regum Daniae ftirpis Oldenburgica! fure&' 
magnifice expreiTit. Titnluscarminiseft:!^m 
tn alien feincn Sweigcn Dcc^enlid^ten ^oniglic^ 
OlDcnburgifcfeen ©rammboum An. 1715. fol. 

^. II. CHRlsriANI itaquc PRIMI vitam 
& res geftas confignarunc i) HAR^LDllS 
HuiTFELDiiis cujus extat JF)i(Joriffe' beffcit)elfc 
af ^. C^riflicrn feen gorfJe i. c. Hiftoria Chri- 
ftiani I. Regis. Hafn. 1599, 4to & 16^2- fol» 
edita 2) Hermanntit Hamelmannus in Chroni- 
co Oldenburgico fupra citato Parr. lif. cap» 
11. p. 197. '2l6. ^) Johannes MeurfiiM^ CUJUS 
Chriftianus Pater five Hiftoria Chriftiani L 
1630. 4to & 1638. fol. edita eft. Plura qooque 
ad hiftoriam Regis hujus fpedarktia monue- 
runt Job. Ifaacius Pontanuif in Tomo II.Hifto- 
rkc Danicae qui MSus extat in Bibliotheca 
Academiac Hafnienfis , & hiftoriam Regum 
Dynaftiae Oldenburgicae Chriftiani I. johan- 
nis , Chriftiani II* Fridcrici I. Chriftiani III. 
& Friderici II. complecfliturjtem >. Suanin^ 
giui in Hiftoria Danica MSa tribusTomisab- 
foluta ) qtrorunn ultimo vitam Chriftiani I. 

Johaft- 



Caput V L 169 

Johannis & Chriftiani II. defcripfit. Ad hifto- 
riani Regis hujus facit etiam Thom^e Wilhelmi 
Narratio de Regum quorundam Dani«,inpri- 
mis Chriftiani 1. religione peregrina,quam ex 
Lyfchandri Catalogo memorat CJ. MoUerusin 
fpicileg. Hypomn. ad Barthohn. p. 49. Inter 
geib , quae regnante hoc Rege contigerunt, 
celebris praecipue eft pra^rogativa , quam Hol- 
fatia & Ston-naria,had:enus Imperii Germani- 
ci Comitatus obtinuerunt , dum An. 1474. a 
Fridcrico III.ImperatorcDucatus tituloimpo- 
fterum infignirentur. Diplomatis hujus , quo 
ercdio hsec Ducatus Holfatias continetur, edi* 
tionem debemus Hem, Meibomio m cuiusopus- 
culorum Hiftoricorum Sylloge A. 1660. p. yif. 
fqq. comparet,poftcaque Tomo III. Scripto- 
rum Rerum Germanicarum ab Henr. Meibo- 
mio edito , infertum eft. Idem hoc diploma Fri- 
dericilmperatorisA. 1474. d. i^.Febr.Rotenb. 
fuperTauberameditumlegiturin Illuftris Leib- 
nutzii Codice Juris Gentium Diplomatico T. 
L p. 451. fqq. His adde fequentia fcripta pu- 
blica hiftoriasChriftianil. lucem aff^undentia, 
quac leguntur in Codice diplomatico Leibnu- 
tzii, videlicet l) NicoUi V.fujfienfio procejjus /fp- 
pelUtion^ jC declaratio de non curfuri^ fatalihm y 
cum Caroliu Rex Sueci^ , tanquam gravattu ad fe- 
dem Romanam appcUaJfet , quod Chrifiiermif Danijn. 
Rex capitulii Halmfladienfibus fiare nolletj ^ caufi, 
Johanni Cardinaii S. Angeli Legati a latere ir^QfA'* 
maniam (^ Septcntrionem fu'Jfet commiffa RomsE 

Cal. April. 1451. data i) Chriftiernws Daniae 



170 Caput \X 

Rex fcribit Carolo Galliac Regi prorogandam 
effe dietam inter fe & Scotiae Regem , coram 
Re^e Galliae ad controverfias eorum (edandas, 
indidanijob novum emergens, quod interve- 
nerat , nave Islandica a Scotis intercepta. Ko- 
penhaven Dominic. in ramis - Palmar. ij-fj» 
Prius diploma legitur in Codice Leibnitzii p. 
404. pofterius p. 414. Tomo np. primo. Per- 
tinet quoque huc 3) Transadlio Oldesloenlis 
Chrift. I. cumSchauemburgicisprocellioneju- 
ris in Holfatiam A. i4<5o. erecta. 

§. III. JOHANNIS,RegisDanorum Hi- 
ftoriam & res geftas exponunt Huitfddiiu iri 
Clironico Regis Johannis Hafn. lypp. 4to Da- 
nice edito , nec non Herm. Hamelmannui in Chro- 
nico Oldenb. Part. III. cap. IV. p. 217. - 214. 
& Johannes Meurftits in Hifioria Regis Johannis 
idjo. Hafn. in 4to & Amftelod. 1658. fol.edi- 
ta. Taceo Suaningii & Pontani MSSa& huc 
usque dvgK^oTOb de quibus §. fuperiore. Huc 
etiam fpedat Petri Parvi Rofefontani , Equitis 
Dani,Eloquentiae quondam in Academia Haf- 
nienfi Profeftbris Hifioria de rebw Jobanni^ RegU 
J)ani<e Hafn. ijdo. 4to & 1597. 4to edita , cui 
prasmifla eft : Refutatio calumniarum Johanni* 
Magni Gothi, quibus invehitur in Danos.Quid 
in libro hoc comprehendatur,commode exti- 
tulo tracftatus integro perfpici poteft , quem _ 
proinde hic exhibere non dubitavimus , cum 
ita (e(e habeat: Refutatio calumniarum cujmdam 
Johannis Magni , Gothi Upfalienfts , quibus in hifto^ 
ria fua ac famofa oratione Danicjm^mem inceffu, 



Caput VL 171 

^ gid Illuftrijftmum Fridericum 11. Dan. i^ Norw. Re^ 
gem f^ripta a Petro Rofefontano , Equite Dano, 
*5) Huic accejft Chronicon ftpe Hiftoria Johannii Regis 
Dan. in declarationem ejusdem refutationis j unA 
cumfententia iUajudiciali , quam duorum Regnorum 
Dania i^ NoAvegi<e Fatres A. ijoj. die Jttlii prima^ 
Calmari<e contra Stenonem Sture ejmque complices 
tulerunt , cum Maximiliani Romanorum Regis con^ 
frmatione ah au^lore olim colleBa t^ jam recerts 
edita. Juvat hic addere Pontani judicium , quo 
Petri Parvi labor liic defcribitur & commen- 
datur. Excerpfit hoc judicium Joh, Suanin^i- 
us in Chronologia Danica p. 30. b. ubificait: 
Petrus Parvuf cognomento Rofafontanus , elegantis 
ingenii Vir , qui res Johannis terfo dicendi generc 
exfecutus j etiam columnias uno eodemque volumine 
confutavit Johannis Magni , Gotbi Upfalienfts j qtii- 
btis ille partim prave ad futim fenfum detorto Saxo- 
ne Grammatico ^ partim invidi^ loliginc incitatusy 
lacerare aaque inceffere Danicam gentem famofa, 
fuh Gaddii cujusdam nomine,edita oratioue inftifu- 
erat. Sed ei non minus doUe qu/im vere refpondit 
Roft:fontanus , t^ hominis infulft fordidas (^ aniles 
n^nias Orbi Llniverfo fpcEiandas repr^fentavit.Wuic 
autem Petro Parvo ex Suecis fe oppoluerunt 
Janus Minor Suemenfts fiiVG: qui fub liocnomine 
iatet Joh. Meftfenitif , qui Holmiae 1611. 8vo edi- 
dit : Retorftonem impofturarum , quibus Suecos P, 
Parvtis infeHattu eft- tadcm hacc retorlioanno 
fequenti idii. Sueciceverfaeditaquc inSvoefl: 
ab Henr. Chemio^Auhito itaquc an fidcm mere- 
atur Catalogus Bibliothecje Mulcnianae,qui A. 

idl4. 



17^ Caput VJ 



I(5i4. in gvo editam ciTe afBrmat. Poftea Mcf- 
fenii retorfio refutata eft a Willichio JFefthofi» 
Canonico Lundenfi , cujus expofitio veritatisjBi 
HiftoriccE contra Scythicam Jani Minoris in P. 
Parvum retorfionem ctnK<}oT@^ huc usque la- 
fiet inter variarum Bibliothecarum cimelia. 
CcEtcrum de (cripto hoc P. Parvi confer. J. C. 
Becmanni Hiftor. Orb'Geogr,Civil,p.m. 6i6, 
Inter publica fcripta Johanne regnante edita 
eminet ; Divifio inter Johannem , Regem 8c 
Ducem Fridericum , Fratrem , HolfaticC Du- 
cem de A» 1483- Inter gefta Regis hujus o- 
mnino refcrendum eft bellum cclebre quod 
una cum Duce HolfaticE Friderico A. IJOQ. 
infelici fucceftij adverfus ©ithmarfos gelTit» 
Hiftoria & defcripto belli hujus in* perpluri- 
mis Clironicis Dithmarfiae MSStis comparet» 
Inter mea hodicnun'i aflervo J<>^4««w Detlevi^ 
■Windbcrfijeniis Dithmarfi,Hiftoricam relatio- 
wem de rcbus &geftis Ditlimarforum MSStam, 
qui autor licet in praefationc illiteratum & 'm- 
«ecftum (e venditet , (ingula tamen egregio 
ftudio & infigni ctK^^ou tradidit, ufusadid, 
utipfefatetur, kh.t^\.sJohami4 Ad»lphi j Paftoris 
quondam Biiiani > Scripta vero haec narratio 
eft lingua Teutonica veteri A. K534. fol. li- 
broejue tertio hiftoriam belli hujus fufius dc- 
pingit. Prxtcr hunc kaud pauca ad Hiftoriam 
belii hujus facientia repcrire licebit in Co- 
dice Germanico Bibliothecap Hamburgenfis 
MSSto No. 7f. fol. in quo univerla hidftoria 
pna cwm prolixo interfectorum in hoc bello 

Cata- 



Caput VL 175 



Catalogo , continetur» Germanice quidcna 
fereomnia in hoc Codice leguntur, inter- 
Jum tamen & verruslatiniconrpiciuntur,qui- 
bus circumftantiacbelli prscipuaecomprehen- 
duntur. Sic v. g. in f ronte Catalogi interfc- 
itQrumfequentcs evolverclicct verfus : 
Anno njtUeno quwgemeno venicbant 
Hans Rex cum Danis cum Guardia fian bene 

fantts 
Dttbmari£ popuittm Jiudebat fierncre nofiri^m^ 
Sedtandem diSla Danorum gem waledidia 
Ocidit in caampo prope Lyt pago dereliElo^ 

Autor horum verfuum vocatur Jacobus Boe- 
tius , qui m* faepe inrelationc MSta, quxpe- 
nes me eft, citatur. Omittoquac de bello 
hoc generatim Crantzius & Hamelmannus 
cnarrarunt. 

§. IV. CHRISTUNIII. Hiftoriam cogno- 
(cere licebit ex Hamelmanni Chronico Oklenb. 
Part. IIL cap. V. p. ixj-294« ncc non ex 
Huitfeldii Chronico facpe laudato , cui addc 
Johnnnis Meurfii Chriftianum Nepotem five 
Hiftoriam Chrift. II. MStam & Pontani Hifto- 
fiae Danicac Tomum 11. itidem adhuc dvsK^o' 
Tcv. Huc etiam referenda c^Jacobi zicgleriy 
Mathem. Prof P. Upfalienfis relatio de Cbri- 
(iierni II, Dania Regis attentatis in Succiam , ^ 
crudelitate perpetrata in proceres ejtts ^ quas habe- 
turTomo II. Scriptor. Hiftor.German. a Fre- 
hcro Francofurti edito. Adjedta quoque eft 
una cum fua Scandiac defcriptione a Johanne 

Wol- 



174 Caput VU 

Wolfio, Alberti Kantzii HiitonarjRegnorutni l 
Septentriofialium Francof. ij7f. editac , noai ^ 
Krantzii Saxonia: ut vult Catalogus Thua- i^ 
nacus» Utraque feparatim ctiam prodiit Ar« k 
gentinae 1^36. foL defcriptioni Terra: [zndxy P 
Syriac & Arabiae fubjunda» Nec omittenda. in 

hic eft X Incerti au^oris Rerum geftarum fuccin- 
Ha narratio , qu^ in Dania &" Suecia aliisque firn- 
timis locit ab A- ijio-t^zo. Chriftierno IL Rege 
Suecia imperante acciderttnt , quibui adje^la eft e* 
juidem Regis vit<e fif coronationis brevis defcriptio, 
Extat apud Schardium Tomo II. rerum Ger- 
man. p. 84« fcqq* P^acter hos extat Jobannit 
Olai^ Confulis Lincopenfis, relatio de Chri- 
fticrni II. tyrannide , rythmis Suecicis con- 
fcripta, quam poftea interpolatis & corredis 
verlibus denUoedidit Ericus Benedi^us Schrode^ 
rui^ Nycopenfis, Translator feu Interprcs li* 
brorum Regius Holmiac 1644, 4to. Ute» 
in pracfenti omittam ,quae deChriftiaao 11. & 
laniena Holmenfi ab eo inftituta notavit au- 
^or Hiftoria: VicilTitudinum religionis&Im- 
perii in Regno Sueciac, PariC i^^f. in i2mo 
& Amftelod. 1696, umo. Gallice editac, 
Pras caetcris autem conferendus eft Jobannes 
Suaningius ^ qui edidit: Speculum Regis Cbrifiier- 
ni II, Mdgni , Crudelis , Infelicis , Exulis Francof^ 
l6^%. iimo Tradatushiclibris III. conftat, 
Priori libro , qui VII, capita compleditur, 
Chriftierni nativitas prodigiofa, ingenium , 
mores,expeditiones in Sueciam & Norvve- 
giam, necooniter in Belgium&connubium 

de- 



CAPUT vr; iTj 

defcribuntur. Libro IL , qui XI. capitibus 
ajabfolvitur , cnarrantur Chriilierni liberi , e- 
didla , Foburgi &Torb€rnifupplicia, cxpedi- 
tio navalis inSueciam,necnon laniena Hol- 
menlis. Libro denique tertio, capitibus IV. 
inclufo, Erichfonii, e Dania profugi, expedi- 
tio in Sueciam , Lubecenfium adverfus Chri- 
ftianum II. navale bellum , nec non Regis e- 
iusdem captivitas ,] mors & fepultura ref»- 
runtur. 

S. V* Ad hiftoriam Regis hujus impri- 
mis etiam faciunt Adla publica tumtemporis 
cdita & vulgata. Inter hacc eminent i) Cor^ 
fieiu Duplicii Scepperi^ Rcgis Chriftiani ILCan- 
cellarii , & in exiho Comitis , Rejponfto adverfm 
tmijjbs contra Chriftiamnt II, Dam<e Regem Lube" 
tenfitm articulos , ejusce belli A. 1524. 4tO. Rc- 
futatio haec eft fcripti Lubecenhs Reipublicae 
nomine vulgati , fub titulo : SDe Ocrfofen/ 
n)D tJe t>an £ubecf mit oeren QSerwanDten / ut5 
m\)tti iinumgancf(ic!)ct' ^ot5 / toc ©e^ennjebc 
legen ^onin^ C^injliein finD gcDcungen / Lube- 
cac 1J13, 4to. Idiomate Mifnico hoc Lubc- 
cenfium fcriptum reperitur in Johannis PetrH 
Chronico HoKatiae Part. IV. p. 144« feqq. 
Danice autem ofFenditur in Haraldi Huitfel- 
diiChronico T. VI. p» 1216. feqq. i) Ejus- 
dem DupUcii Scepperi Rejponfio pro Rege Danix 
Chrift, II, ad duas EpiftoUs Friderici illittipatruelis > 
Ducis Holfatis , quihus rationem belii advcrfus «- 
f/umfufceptif CJ* cur cundcm Regetn Regnis ($ Du- 
catibus ^oliariti ^sddere conatur A. 1524. 4t0. 

Fridc- 



176 Caput VL 

Fridcricus L Patruus Chriftianill. A. ifzj. 
cdiderat literas binas ad Imperii Romani 
Elcdores & Principes , quibus belli ad- 
verfus Cognatum fufcepti caufas iisdem ex- 
pofuit. Ad has autem literas refpondet Scep- 
perus in tradatu citato. Enervavit tamen & 
hanc Scepperi refponfionemFridericus I. Rex, 
in Rell>orjfidne ad Patruelem A. 1625"» 4tO edita 9 
quac dubio procul Petro Suavenio y Equiti 
Poraerano , & Friderici I. Confihario tribu- 
enda efl juxta Huitfeldium & Vindingium. 
5) Canuti Giildenjleruii , Toparchae Svernefen- 
lis & Prarpofiti Wiburgenfis Apologia nohilita' 
tit Danicde contra Cbrifiianum II. Regem expulfum 
Atquecaptumi'm qua caufaE prcecipuaeejusTra- 
goediae recenfentur. 4) Bulla Papaslulii in- 
citatoria ad cxdem Holmenfem , quae afTer- 
vatur in Archivo commun! Slefvicenfi. 5-) 
Sefitentia Bordesholmenfis CommifTario- 
rum CaEfareorum de A» rji^. pro Friderico 
DuceHolfatiac adverfus Chrift.ll, Necpau- 
ca diplomata aliaquc hiftoriam Chriftiani II. 
illuflrantia offendere licebit in Codice MSto 
Bibliothecae Johanneac Hamburgenfis No* 
^p. in^to» 

§. VI. FRIDERICI PRIMI hifloriam qui 
tradiderunt , pauci admodum funt, vix enim 
de eo quxdam prodita efTe memini , praeter 
ea quae norarunt Haraidus Huitfeldius in Hifto- 
ria Friderici 1. Hatn. ifj?/. 4to Danice edi- 
ta , & Herm^ Hamelmannusm Chronico Oldenb» 
Part. III. cap. VI. p. 2j;-i38. Jobannis enim 
"j-' Meur- 



Caput VI. 177 

l/lcurru & Joh. Ifaaci PomaiirH\[\ov\2£, Fride- 
fki I. lucem huc usque non vidcrunt, Nc- 
fcio tamen utrum txtct, & ab Epiftolis binis 
Fridenci I. Paragrapho antecedenti citatisdi- 
verfafit: Fridenci I, Oratio habita coram Impe^ 
ratore Carolo A; in beUo adverjiu Patruelem Chriftia- 
numlU.quam citat Nicolaus Vetr^jus in Oripjr, 
Cimbrorum (^ Gothorum p, ii^ ' 

§. VII. De CHRISTUNI TERTII Rcgig 
vita & rebu$geftis,practer Hamelmannumitx 
.Chron. Oldenb. p. 341. feqq. Huitfeldium \n 
Hiftoria Chriftiani III. Danice Hafn. lyr^^-. c- 
dita, ex inftituto commentatus eft Stephanui 

Johannes Sfephamui ^ cujui Hifloria Danic* Ubri 
II. qui res memoratu dignas cowplc^untur in Da* 
ma geflat regnante Chrifliano III. ab A, C, i^jo.. 
ijfjf. obftetricante Joh. Suaningio, Juniore, 
Prxpofito Samfoenfi lucem viderunt Sorx 
i6yo. 4fopagg. 123. IndedicationeadFri- 
dencum III. Daniac Regem, memorat Sua- 
nmgius, Chriftianum III. fingulari DEI pro- 
videntia folium Regni Dania: afcendi(Te. 
Mortuo enim , ait , Friderico I. purpurati Da- 
norum Epifcopi Patri furrogandun) cJama- 
runt Ducemjohannem, utpoteRcgenatum, 
& ilhus favore Anti-Chrifti Romani imperi- 
um m folio Danico ftabilire annifi funt • fcd 
Deus pro falute rcgnorum quotidie excubans, 
corda rchquorum ftatus publici tutorum co 
mflexit, ut folum Chriftianum IH ch«en- 
dumuno orepronunciarcnt. PorroSuanm- 
gius Ghriftiani III. mcrita in Ecclcfiam vcl 
M hoc 



1 78 CAPUT VL ' 

hoc ex capite celcbrat, quod abrogatis & (S 
dc pulfis Epifcopis Romanac fuperftitioni ad*| 
diftis, per Bugenhagium Ecclefias reforma- 
ri & ordinari pafius fit» Tandem Huitfeldii, 
lohann, Meurfii&Stephanii labores^extollit, 
qui in fcribenda hidoria Chri(liani III, non 
(inelaude operas fuas pofuerunt, Ipfa Hifia^i 
tU Stepbdmi libris II,includitur, qnorum pri-!^ 
or res memorabiles in Dania ab A. i55o--if y^ ( 
pofterior ab A, ijf f ~i5"yp. geftas comple(ftitur# : 
In fineadditus eft Index audlorum , quorutn ; 
monumentis ufus eft Stephanius in confcrl- 
benda hac kiftoria, cuidenique adjedus eftj 
rerum& materiarum index fatis amplus, aI- 
phabetico ordine digeftus. 

J, VIII, Mortem & obitum Chriftiani 
III. deplorarunt fequentes i) Jobdnnes Laure»' 
tii^ Ripenfis, alias Amerinus 6\&.\x% > cujus que- , 
rela Daniac ob mortem Chriftiani III, Hafn. 
If70. 8VO prodiit. 2) Jacobus Bordingiusy 
Med. Profeflbr & Archiater Regius , cuius O- 
ratio in obitum Chriftiani III, Hafn. if 5p» 
4to & Wittebergae eodem anno in gvo ex- 

cufa eft, }) Nicolaus Hemmingius Theol. Prof. 

Hafn. qui Orationem funebrem in obitum 
Regis Chriftiani III. die 15. Februarii A. ijyp. 
recitatam , eodem anno Hafniac in 4to edi- 
dit, 4) Johannes Thomdus , Paftor Marianus 
Hafnienfis, cujus Oratio de Rege Danorum 
Chriftiano III. Bafil. 1560. gvo, & Francof, 
lyd/. 8vo in Orationum funebr. Tom. III» 
excufa cft^ Utriquc editioni lubjicitur Petri 

Resf 



^ Caput VL 179 

J *^^/«»^/V, Epicedion de Chriftianolll. Da- 
11« Rege, 5) Hierofjymus ofmsy Tliuringus , 

' lui res Chnftiani III. geftas metrice defcrip- 
it Wltteb. 15-63, gvo. 6) Jacobus Furmln^ 

\ms, cujus Oratio funebris ineundemR^gem 
TS^^^foprodiit. 7) Parus Palladius, Thcol 
'rof. Hafru & Epifcopus Saelandiar, cujusnar- 
•atio de cxceflTu Chriftiani III. Hafn. ijfp. la- 
|:cm adfpexit. Hanc narrationem fub Palla- 
iii nomine a Pbilippo MeUnchtme fcriptam c- 
jitamquc efte patet ex ipfa Melanchtonis ad 
ZhytraeumEpiftoIa , ubi fe narrationis hujus 
ludorem profitetur. His denique adde g) 
^rationes IIL in obitumChriftiani III.Drcs- 
\x A. 15-94. gvo prelo fubjeclas. Llnicutn 
srxtereaaddo tradatum ad Hiftoriam Regis 
lujus facicntcm, qui eft Traaatus Spirenfts in- 
-;er Carolum V. Imp. & Regem Chriftianunt- 
5p1racd.15.Maji A.if44. ereaum,qui legi- 
:ur m Mantifta Codicis diplomatici Leibni- 
t2iani p. 23J. Ad Ada publicahujus Rcgis 
referimus l) Trdnsaaionem vel divifionent in" 
«r Chrifl, lU, D, R. fiT Johanncm fiT Adolpbum 
Tratres de A. 1^44. i) llnionem (^ communio^ 
ncm repetitam idiomatc Saxoniac inferiorif 
f,^"[^"ptam A. i;3j. Bellum , a fadione 
WoHenweberiana contra Chriftianum III. 
R. D. mfeliciteracinjuiregeftum , ejusque hi- 
itoriamdefcnbunt fcriptafequentia: i) ^^cc 
jbrat)tl'ubecf 21ugfc^reibunHegcn^6nfa Chrift. 
[11. 2) Chriftiani III. ccrtjc5(ren ^oni^g ju 
Oenn^mqrcf Mmxx auf o^c ^ubec?ifd;en 2lugA 
M i fd;vclben 



y 



igo Caput VL 

fcfcceiben Ifjf. 4tO. J) Gerb, Korhmachen 
Nautae Liibeccnfis, hiftoria Vernacula in aui 
(picatx» cui interfuit, cxpeditionis Lubecen- 
fium Navalis ,ad Suppetias Civitati Hafnien- 
fi,a Chriftiano III. obfeftac , fercndas Anno 
lyjf fufceptac d. lo» Nov. ab eodcm fcripta, 
quam Chronico fuo Lubeccnd Spirac idip. 
fol. lingua vernacula edito p. 191--104» infc 
ruit Johannet Regkmannus > Civis Lubecenfis. 
Vidcatur Clariftimus Mollerus in Introd. 
Part,IV. p, 446. 

§, IX, Lubct hic adjicerc Catalogum o- 
perum quorundam incditorum & MSStorum, 
quac Hiftoriac Chriftiani IIL egregiam pro-i 
fcdo lucem affundunf. Inter haec praccipua 
funt l) JohannU Meurfii Hiftoria ChriftianillL 
MSta, quac res ab initio in Dania , regnante 
Chriftiano III. usque ad A. C. lyyo. geftas,: 
Romana facundia defcriptas compledtitur. 
Scrvavit Meurfianam hanc hiftoriam ohm in 
Bibliatheca fua Laurentius Uhlcfeldt , Regius 
inarceStiernholmianaPracfes. i) Johjfaaci 
/'o»M»/,Hift.Chrift.IlI. inTomo ejus ILHift- 
Danicac , qui MStus in Bibliotheca Academ. 
Hafn. fervatur, comparet. 5) Nicolai Kragiij 
Ripenlis, Scholac Oppidanac Hafn- initio Rc- 
dloris, poft Graccac linguac in Acad. Hafn. 
ProfelToris, Hiftorra Chriftiani III. MStamC' 
moratur Stephanio in Indiceaudorum §. pra:- 
ccdenti citato & ^dingio in Academ. Hafn. 
p.193. 4) ClauAiiLyfchandri^\{\^ov\2iC\\v\{\. 

Hi. MSta,unacumejusdemadverrariis MSStis 

in 



Caput VL igr 

- 1 — 

^« 1 vitam Chriftiani tertii, mcmorantur Ste- 

'U hanio in Indice citato. Idem Stephaniuf 

•'' c. citat j) Diplomatavaria &edidaChri- 

-8 iani III. MSSta , nec non 6) Documenta 

™ iftorica varia MSSta, quae concernunt tcm- 

D ora &res geflas Chriftiani IIL inBibliothc- 

J a Regia Hafnienfi obvia. Q^ibus deniquc 

) addenda eft: Pctri Oa:^, Dani , Hiftoria re- 

um Slefvicenfium Chriftiani IIL Regis Da- 

liac etvBK^oT(^ , quam memorat Lyfchander 

fi Catalogo ScriptoruniDanicorumMSto. 

§ X FRIDERICI II. Danorum Regis hi- 

toriam & res geftas peculiari libro comple- 

TKt^ PETRllS JOHANNES RESENIUS Anno 

68o. Hafaiac in fol. edidit Iibrum Danico i- 

iomare confcriptum , cui fcquentem titu- 

urn pra^fixit : ^'ong S^^^^^^'»^)^ ^^»i 5lnDfn<5 

^ronicfe/fcmtJQC^^annmotcFt^/^orgiD/^^en» 

n^ ofl ©orbi^ ^onge / J&crtiicj ic 0)rafc/ 09 ce* 

jierebe lofligen 129. 5ia<:/ fra ^lor 15- 5-9. ril 

21ar 1588. Da ^anD paa '2lnrt)orffouf (^ior fa* 

igen i .g)«:rn JP)en|of fammler / oq fammenffrc» 

^er af oDffiHige Codicibus MSStis biMlcfcr i 

forralen ffal ferflaei^pagg.470. praeterdedlca- 

[ionem & pracfationem nec non figuris XXXf. 

pag.468.indicati$. h. e. Chronicon Fridcnci H, 
t>a»i£, NortvegidB , Vandabrum (^ Gothorum Rc- 
^U iSc. laudabiliter per ip. annoi regnantu ab A. 
fJSP» ui^ue ad A, i^SS, ^uo in Arce Anderfcovmifi 
heate in Domino obdormioat , coUenum ac confcri- 
9tum ex diverfis Codicibui MSStis in pmfationc ad- 
iuilis, In pracfatione , ad quam provocat. Cl. 
M 3 Refc- 



i8i Caput VL 

Relenius omnes eos audores recenfet, qoi ' 
Friderici II. vitam & resgeftas fcripto aliquc ' 
illuftrarunt 5 dcfendit deinde Regem cont Jj 
Boterum&Blefkeniumcorumquecalumnial| 
poftea pracfationi fubnedlit tabellam Genea- 
logicani Majorum Friderici II. a Dietericc 
Fortunato Comite Oldenb» & avia Anna de 
dudam. Ipfum Chronicon compleditur i] 
Adiones & vitam FridericJ II. antequam re- 
gnaret 2) bellum Dithmar(icum 3) Coro- 
nationem 4J Res ftatimpoftCoronationcrr 
geftas 5) Gefta proxime ante bellum Sue- 
dicum 6) bellum contra Suecos Septennalc 
7) Ada poft bellum Suecanum g) morbum 
& prseparationcm admortem,& denique^) 
folennia fepulturae. Ipfi Chronico adjunxit 
Appendicem, quo variafcripta exhibuit,qui 
bus hiftoriahaccegregieilluftratur. Suntau 
tem ea i) Dithmarforum refponfio ad Regis 
Friderici II. & Ducum Holfatiae literas fecia- 
les x) Eorundem literae ad Regem & Duces 
fupplicatoriac pro impetrando deputatis fuis 
faivo condudu j^Cantilena Dithmarfica de 
Friderico II» 4) CaIamitasinSuecia,duran- 
te bcllo cum Dania, itaut vinum in admini- 
ftratione S. Ccense haberi nequiverit y) De 
nobili Mufcovita codem bello capto (Phoca 
Sohropski , qui Regibus Friderico II. & Chri- 
ftiano IV. poftea (ervivit ) Slagelofae fepulto, 
cujus ibidem gcntilia infigniaccrnipoftuntin 
Epitaphio. 6) Pax Stetinenfis ex orginali 
Germanice 7) jMobtUhlefeldUXQgztxo Mufco-. 
vitica temporc Friderici II. (NB.prodiithacc 



CAPUT VL ig? 

^Cea fub titulo: HodoeporiciRutheniciFrancof,t6oS 

ci) ^\6is, 4to , cum figuris, latine,in eoque Leg*r 

tus iter , Mufcovitamm regionem , mores , rc- 

ligionem, regimen, & aulam defcripfit. Mel- 

f3 chior GoldafitK tradlatum hunc MStom invenit 

:, penes Pharmacopolam quendam , qui ipfum 

Ia Bibhopola Lcidenfi acceperat , cui aud:or 
imprimcndum tradidcrat ) 8) Caufae , ob 
quas M. Jacobus Nicolai , Hafnia: decollatus 
cft, p) Litera: XIL amoebeae Friderici II. Re- 
gisDaniac &HenriciRegisNavarrac, (caedem 
antea Ultrajedi i^y^. iirao feparatim editac 
funt) lo) relatio dcj.coronis, ut&deve- 
:JtilIo Dannebrogico in infignibus Dania?» 
Coeterum de Chronico hoc Refenii confera- 
tur CI. Mollcrus in HyporaDcm. adBarthoI. 
dc Script. Dan. p. 3S0. .ubi crrores Wittenii 
& Beughemii corrigit, quorum priorChro- 
nicon Fridcrici III. appellavit , alter autem 
latino idiomate confcriptumeflre credidit» 

^♦XL Ad cjusdem Regis Friderici U. 
hiftoriam illuftrandam laudabilem fane ope- 
ram contulit Cafpartu Ens , Lorchenfis. Hic e- 
nim Francofurti A» 15-95. ^ol. edidit : Hijlo^ 
Ttam rerum Danicarum, Friderico II^ imlytA me- 
wori£ , rerum potiente , terra mariquegefiarum , bel- 
la Dithmarficum 0* Suecicum maxime memorabilia 
eompieiienfj cum recenfione eorum etiam^ qu£ invi- 
tam fS mortem pr^diSli RegU inciderunt. Infert^ 
fumtabellee aliquammulta in as incifoi^ qu£ fingula 
hifioria capita adpivum exprimunt (S ob oculos po^ 

ffunt^ Contincntur vero in hoc operc i ) Hi- 
M 4 Aorit 



184 Caput VL 



ftoria belli Dithmarfici ab Enfio metrice dc- 
fcripta i) Extradus ex Chriftiani Cilicii , (de 
quo mox plura) defcriptione belli cjusdem li 
j) Hiftoriabelli SeptennalisinterFridericum Ij 
II. & Ericum XIV. Sueciac RegemabA. 15-63. h 
usque ad A. 1570. gefti , recenfentc Cafp. En^' 1 1) 
fio. 4) Panegyris metrica de facra & iblen- 1 U 
ni Coronatione Friderici II, (forfan Hiero- li 
nymi Ofii hic foetus cft, cujus coronationis l 
Frideric. II. Hiftoria extat ctiam Tomo III. f 
Rerum German. Schardiip.6y. ) 5) Frideri- i[i 
ci II. EKcquice Rofchildas i^sg. d. ^» Juliice- } 
lebratae 6) johannis Lauterbachii , Jani Dou- 
fa?, filii, Petri Lindenbergii , Georgii Wip- 
Epermanni, Alberti Lomeieri &Carp.Enfii, 
Epigrammataderebus geftis Friderici II. An- 
no prarcedenti 1591. foL ibidem typis fepa- 
ratim exctrfa. 

S- XIL Huc practerea pertinent ^n<fr, 
Sever^ r*'//f;/ChronologiarerumRege hoc im- 
pcrante ab A. 1^33. usque ad A. iy88« gcfta- 
rum,quaeuna cum Genealogia Regia & O- 
ratione in Frid. IL funebri ex Ef. 6^. prodiit 

Hafn. If88' 4tO. \itm Eraftni JohannU Reravii 
Hiftoria Coronationis & nuptiarum Frideri- 
ci 11. Regis cum Sophia Rcgina , metro Da- 
nico exarata editaque Hafn. 1J76. gvo. E- 
jusdem Regis Fridcrici IL HiftoriaGermani- 
ce per Jacobum Krugcrum excufa proftat 
Helmftadii 15-8^410» Necnegligenda funt 
tria MSSta, Hiftoriam Regis hujus traden- 
tia > qux fervantur tn Bibliotheca publi- 

ca 



Caput V L 185 

a Acadcmix Hafnicnfis. Primum cft ^- 
r/rV Giildenfternii , altcrum Petri Hegelundiif 
fe tertium Anonymi cujusdam , qui ab aliis 
riuitfeldius ab aliis Lyfchander creditur. 
-luitfeldii efTe vult Ch Mollerus in Spicilcg. 
rlypomnem. ad Barthol. p, ig. ubi fic ait: 
Pars ultima Cbronici Huitfeldtani , five Hiftoria 

IFrid. //. cu/iu editio Hafni^ in Offjcina Georgii 
LaMparti A, 16 ;8. caepta quidew c(l ,fedvix decem 
juaternionihui impre^s , cum Sueci civitatem cin" 
yerent , interrupta , dvToype/.(p(^ m Bibliotbecd 
Joh. Laurentii^ Grammatei Regit fuperefi , totaque 
ffropemodum a Refenio in Cbronicon Friderici ll, eft 
translata, DifTentit tamen CI, Refeniusin 
pracfatione ad Chronicon , & Huitfeldii cfle 
in totum ncgat, cum hic nunquam Chroni- 
con five hiftoriam fuam Regum Danix ultra 
tcmpora Chriftiani 111« deduxcrit , adeoque 
Claud. Lyfchandro tribuendum cfTe mavult* 
Noftrum hj, non cft has componerc lites, 

fcd faltcm addimus Pet^um Spormannum.^ Pro- 
fefTorcm Hafnienrem,ex his 3. MSSris hifto- 
riam Fridcrici II. aliquando meditatum fuif- 
fe, ut Nicolai Eggebrecbtii , Secretarii in Can* 
cellaria Germanica Regis Daniae , verfioncm 
Gcrmanicam cx iis concinnatam & huc us- 
quc incditam hj. practcream. 

§. XIII. Fridericum bunc mortuum cc- 
lcbrarunt quamplurimi , quos hic pro viri- 
bus rcccnfere animus cft. Sunt autcm fcquen- 
tCS. i) D. jlndreof Laurentii , ProfefTor Haf- 

nicnfis , cujus Oratio in Choro Ecclefi* 
M f Ro- 



186 Caput VL 

Rofchildeniis Cathedralis habita de vita& 
morte Regis Friderici II. prodiit Hafn, i^^gS. 
4to adjedtis carminibus latinis» i) Jacobm 
Wolpus t Redtor Scholac Asloenfis , qui in Gym- 
nafio Asloenfi orationem habuit de vita & 
morte Friderici 11., ediditque Roftochii li-gS» 
8VO. 3) Job. Cafelim , cujus oratio de morte 
Friderici II. ad Scnatores Regni vulgata eft 
Roftochii iy88. 4to. 4) Jobannes Olai SUn" 
gendorpiuit Theol, Prof. Hafnienf* cujus iti-. 
dem oratio.in obitum Friderici II. Hafniac 
15- 83» 8V0 lucem adfpexit. Eadem Slangen- 
dorpii Oratio Danice a Nicolao Johanne Saxild 
verfa Hafn» lygp. 8vo prodiit. 5-) Ifaacus 
GronbeccuSf Epifcopus Nidrofienfis, qui etiam 
Orationem Funebrem inobitum Fridericill. 
vulgavit, 6) Cbrtflophorus Knopfius , Concio- 
nator Regis Aulicws , qui Concionem Fune- 
brem in obitum Frider» If» edidit Germanice 
Hafn. 1588. 4to,& quae poftea recufa eft 
Wittebergac if89«4to. 7) Mbertus JohannU y 
Epifcopus Aarhufienfis.cujus Oratiofunebris 
in obitum Friderici II» ex Apoc. XIV. Hafn» 
1588. Svo vulgata extat. His adde g) Regis 
Friderici fepulturam latine Lipfiac i/88. 4to 
cditam , & 9) Olai Petri ©rafff nfft tm ^. S^^^ 
Deri^ £>m 2int)en / Hafn. ijgp» 4to typis ex- 
Icriptum» Porro 10) huc pcrtinet Henrici 
Rantzovii , Pro-RfgU HoIfati<e , Defiriptio Pompd 
funebrit bdbit£ Rbfcbildd in Exequiit Priderisi //, 
Rcgis Din, una vum Epitaphiis nonnuUU in cbitunt 
ejttsdtm : Adjt^d ef dejcriptio SaeeUiprope Mend- 

fierim 



Caput VL 187 

fterium Segcbergenfe in memoriam diSli Re^is 0* e- 
molumentum p/tuperum Segebergenfjum a Rantzo^ 
vio propriif expenfts exfiruUi-^ una cum marmorum 
lapidumve ejusdem Infcriptionibus CT Epigrammati-. 
^w ,Hamburgi lygg. 410. Eundem Illuftrifli-i 
mum Rantzoviumresgeftas Pridericill. julTo 
fuoaFranc. Hogenbergio cuproincifasjcum 
adjundlis verfibus illasexplicantibus, concin- 
carfe teftatur inRantzovianahypotypofiPf^r. 
Lindebergitu cap. III. Denique huc referimus 
11) fcriptum vernaculum quod Upfix in ^to 
cditum cft, fub fequenti titulo ; gireiJCtie^ 
CSccicf;t unD Q]ei:^cid)ni§ i)on %m% Fridrichs 
X>%t '^lnDern ^oDt unD Q3e0vdbni|i. Cui deni- 
que addimus 12) Andrese Velleji , Severini 
Filii, Orationem funebrem in obitum Fride- 
ricL II. cum Chronologia rerum imperante 
hoc Rege ab A- ifj^-ijgS- geftarum & Gc- 
nealogia Regia Haf. irgS- 4to editam. 

§. XIV» Intcr gefta Friderici II. memo- 
rabilia primo loco referimus , celebre ilJud 
bellum, quod una cum DucibusHolfatia! Jo- 
hanne & Adolpho contra Dithmarfcs im- 
inorigeros & pertinaces A. 15^9» geffit. No- 
tari annus fatalis a Dithmarfis folet fequenti- 
bus Chronodiftichis 

DltMarfer Ijabcn i^re ^u\\)%\K VerLo^cen/ 
DltiMarQac Llbertas rVIt. 

Fallitur igitur Struvius in Bibliotheca Hifto- 
rica, qui p. 716» bellum hoc a Rege Frideri- 
co il. concra pracdidos Duces geftum fuifte 

affc-» 



188 Caput VL 

afTeverat. Scriptores qui de celeberrimohoc 
bello commentati funt , hadenus a me nota- 
t\ funt fequentes i) CHRISTIANUS ClLICIUSy 
five qui fub hoc nomine latere voluit Illu- 
ftris Hcnrkui Ramzopius , Johannis trium Da- 
niaeRegum in DucatibusCimbricisVicariiFi- 
liusJicetCilicius in pracfationeltzehoae 15-69« 
fcripta Henrici Rantzovii fe domcfticum cfle 
dicat, & ab illo maximam partem Hiftoriac 
accepifte, Falluntur itaquc Jac, Au2. Thua- 
nus, Cafp. Sagittarius & alii, oui Johannem 
Rantzovium opufculi hujus auaorem vendi- 
tant.notati proinde aCl. Mollero in Introd. 
PartcIV. p.630. Evulgavitautcm hicHenri- 

CUS rer/tnt beUt Dithmarjici Anno iSS9*S^fi^'m^' 
fcriftwnetH libris II. cotnprehenfam , in CUJUS li Bro 
1. ftatusEuropacantiquior,qualis fiiit A.ify^., 
cum Cimbriac tum Dithmarfiac brcviter ex- 
ponitur, in fecundo autem rcs in ipfo bcllo 
gefta: prolixe atque aecurate enarrantur. 
Prodiit defcriptio hacc feorfim Bafileae isjo* 
& Argcntins 1574. 8^0, necnon cumChro- 
nico Rerum BorealiumKrantziano,Francof. 
1/75', & 1583« fol. imprcftb» Corrigendus 
itaque cft Catalogus Thuanaus., qui librum hunc 
CiJicii cum Krantzii Saxonia impreflum efte 
perhibet. x) Anony mus,c\j]Uicxtntrzd3tas 
vernacukis fequenti tituloinfignitus. ^af)U 
l^afftige Q}erjeid)ni6 U6 ^titQt^ i ft)cld)cn Fri- 
dericus II. ^onig in SDennemarcf / unD Joh. 
unD Adolphus , S^tti^m ju JgjolfleinA. 1/5-9.» 
m^it ^'\% S)iti^macfec0efu&m. Prodiit i;69. 

4to 



Caput VI» 189 

4to & auiflor cjus vulgo creditnr Johannes 
Rannovius ,C\mhx'\x nollrac Pro-Rex,notan- 

te Cl. Mollero 1. C. 3) Hieronyvnm 0//V«,,(non 

Ha(iusutvult Struvius Bibl. Hiftor.p» Ii4»; 
qui bellum hoc metricc dcfcripfit , rogatus > 
Utid faccret, a Proccribus & confilariis Re- 
gni Daniae, cumeo tcmporcHafniae commo- 
rarcturj quo Friderici II. coronatio fadlaeft» 
Prodiit poema ejus latinum , quo bellum hoc 
defcripfit, Wittcbcrgac 1^99. nccnoninTo- 
mo III» Rer. German. Schardii. Germanicc 
quoquc Witteb. lydo. gvo editumeft, fubti- 
tuloj: 9Bo5c5offti9^ unD fltunDlicbe ^eflbrei* 
bung De^ Dithmarfcr ^^rleg^ unD Der ^ronung 
Fridcricill. 4) C*^4rw£»j,Lorchcnfis,cu- 
jus hiftoriam belli Dithmarfici carmine de- 
fcnptam jam fupra memoravimus. ^) Ni- 
toUut FeddtrM^^ Pracpofitus in Moena Infula, 
qui Poema de eodcm bcllo Dithmarfico con- 
fcripfit, quodineditum huc usque latere ait 
Lyfchander in Catalogo Scriptorum Danico- 
rum MStO, 6) Johannes DetlevM , W'i ndtbcr- 
ga Dithmarfus, qui in ChronicoDithnjarfico 
MSto, quod pcnes mc fervatur , libro V^I hi- 
ftoriam belli hujus fufius defcripfit , omnia- 
que diplomata & inftrumenta publica huc 
pcrtincntia fcdulo collegit, quac force in Co- 
diccDipIomaticoSaxon.Infcriorisa me pro- 
pediem cdendo comparebunr, Taceo ge- 
neraliora , quac dc hoc bcllo notarunt , Jd" 
kannet Pomariks , Ilrpoldui LindeLrogifu , Kellinv-m 
hnfnu^ Hameimanniu , &i. alii paffim, 

5« XV. 



ipo Caput VL 

^, XV. Ad res Friderici II. pertinet eti- 
am bellum Septennslc inter Fridericum 11. 
& Ericum XIV. & Johanncm Succiae Reges ab 
A. is^3* usque ad A, 1570. geftum. Dc bel- 
lo hoc legi meretur, Hiftoria belli Septcnnalis 
inter Res Danicas a Ca/Jf, Enfto editas obvia y 
cui adde JohannU LaurentU Amerlnl , Eclogam 
de fcedere inter Fridericum II. & Johannem 
Sueciae Regem, Wittebergae i) 75. 8vo editam, 
item Axclii Guldenftemii , Bellum Succicum Re- 
gisDaniae Friderici lUtefteAlb. Bartholino 
de Script. Dan. Hafniac Danico idiomate ex- 
cufum. Dubitotamen dc libri hujus editio- 
ne cum infpicere hadcnus mihinon licucrit. 
MStum tamen defcriptionis hujus belH Giil- 
denfternianae exemplar fervatur apud Cl. 
Thomam Broderum Bircherodium (equcnti titulo 

infignitum : ^ne fanDe / 09 ma^cbctfftigc Hi- 
ftorie om Dcn ^cic^ og langmerDlgc ScieOe/ fom 
(tg bcflont ^afDcc og flanDe \i mange *2Iac imeU 
lem S)annemai;cf og (^oecrig af Axel Guldcn- 
ftern in Folio^ Taceo Jon^ TuronU^ Ganonici 
Lundenfis , Annales belli Suecici a Friderico 
II. Rege Daniaj gefti , quos MStos citat An- 
dreas Sever^ Vellejtu in Promo Condo. Prac- 
ter hos hiftoriam belli hujus exponunt fcri- 
pta publica a Clariftimo MoIIero Introd. P« 
IV. p. 447» recenfita , quae hic repctere non pi- 
gebit. Sunt vero illa 1} 2ibDrucf De^ ^oni^L 
$banif($en unD Lubeckifcben ^ibfaqg^^cief tt)i* 
Dec Den ^onig jjon ©cbmeDen / Hafn. lydj» 
4to* x) Se^ D^at&^ ju Subecf n?abc^afFtigc 

unD 



Ca put VI. 191 

utiD beflanDJge Utfadbm/mtnm (le/aljJDaiuge* 
«otf^Dranget/ in i^t^emeftnten Dcfen(ions-5$ciea 
tDiDec Die ^onigl. ^ajSrDe ju ©c&ireDen |td[) be# 
fleben mulTen / auc() ^lbie^nung aaei: ^:Sefc&u(Di* 
gungen / fo i^tien DefJmeflen Dontt^cf^^geDacJtei: 
^oni^f* ®ut:De/ auc{)fon|l if)tm ^lBiDngen ju^ 
gemeflTenmecDen/Lubecje. 15-64 4to. g)S)ec 
^Jubecfec^erici^tgegen Die @cbn)eDcn/ibid,iy65, 
fol. 4) Transadio Stetinenfis inter Frider» 
11. R. D. & Johannera III. R. S. &Civitateni 
Lubeccnfem A. 15-70^ inita , latinitate dona- 
ta a Joh. Meflenio, Supr. Sued. Dicafteriiad- 
feffore Holmiae i6ii- 4to. Quibus denique 
addo Hiftoriam veram ac finceram belli inter 
Danos&Succosper multosannos gefti, quod 
inceptum eft A.iy6}. , qux inter Codices 
MwStos Bibliothecac Johanneac Hamburgenfis 
htetNo.18.4to. 

S- XVI. Imperium Fridcrici Il.nobilita- 
vit etiam Adus folennis Inveftiturx Ducatu$ 
Slefyicenfis, cujus Feudum A, !;8o, IV.Non. 
Maji , Johanni Seniori atque Juniori & Adol- 
phoDucibus HoKatiac a Friderico II. Ottonia 
in Fionia collatum eft. Pompam & adum 
hujus inveftiturac Germanico idioniate depin- 
xit JacolfM /O-o^^rwf , Eiderftadien(is,Diaconu$ 
in Civitate Hamburgenfi Jacobxus Ao. i^gi. 
defundtus, fub hoc titulo; Hiftoria Don Dem 
terrlic&en <^r:iunipf) unD ^5cen*Q:a.(je/ foDurc^ 
Fnednch Den 2lnDecn/ ^6ni(3Ci{u ^ennemaccf/ 
unD^eccn Adolph,miD J^ercn ^>f)ann Dcn 3im» 
mv ^er^oge ju ©c!)li:gmig'.^e(|lcin/iuOden-. 

fee 



i9i Caput VL 



fee in Funen. d. 5. Maji A. lysc ifl ge&Qlren/ 
fomt alIenUm|ldnDen unD ©elegen^elt befdi)rieben 
ijgo. 4to. Huic addimus ^dr, nllejumi 
Theologum Ripenfem & Hiftoriographum 
Regium , CUJUS Orafio PdnegyricA Friderico 11, 
Danix Regii cum Ottonia^ in publieis Regni Comi- 
tiif d^ j, Maji A^ ij89^ Feudo Ducatus Slefvicen* 
fis lUttJiriffimos Holfatia Duces folenniritu inveliireti 
ti)Utat Hafniaciygo. 410 excufa eft» 

§. XVII. Ada publica Hiftoriam Reei» 
Friderici II. illuftrantia pauca pr»ftant. Ple- 
raque edita enumeravit CI. Mollerus in In- 
drod. P. !♦ p. 140. & Part. IV. p. 447. addimus 
tamen his : i) Pr^tenfionem Arebi- Epifcopatm 
hremenps in Dithmarftam^ quac habetur apud 
Gaftelium^ ftatu Europac p. 15-4. a) Fride- 

rici II. ^hmi m S^ennemaccf ^enrag mft De^ 
nen J£)anfee*©tdDten unD "SLOenDifd^en ^tdDtere 
|U Odenfee 1560. aufgeclc^tet/ Lubeck 16/^6^ 
4to. 3) DocumentaJurisHoIfatiacinDithmar- 
(iam,qux habentur apudGaftelium I.c. pag.(5$i. 
J XVIII. Jobannis Principif , Regis Fride- 
rici II. Filii natu minimi; in Mufcovia d. ig. 
Odlobr. A. idoi. exftindi & Slavoddac d. 2f» 
Novembr. fepulti merita & laudes celebra- 
runt M. Johannes Lundius , Flensburgcnfis , de- 
fundi Princi{)is Concionator Aulicus, in fer- 
monefunebri, inejus exequiis habito & Ro- 
ftochii 1613. Svoexcufo, nec non Anonymus 
intracftatu Hamburgi idoj. 4to lingua verna- 
cula edito, quem infcripfit : ^Ql)tf)a^t\Qt 

imD fur|e Rclation t>pn Der dimfif^m Mufco- 

vitifc&cn 



Caput Vf, ip5 

l ^J^f^foJveife/ unD €injug^ Johanni.^ au^Dcm 
pnigf. ^anif. ^tmm i unD fciiiec @c5ti?ac6# 
J Deit unD feliaem 2^bfchtcDc narpfhft ^ 



,^ beit unD feligem 2lbfc^ieDe Darelbf?» 

^. XIX. Tangit ni*nc ordo CHRiSTrA- 
NllM IV. , Daniac Regem , de cujus vitx & 
Hiltoriac Scriptoribus paucis quoque h. 1. a- 
gendum erit. Inaugurationis & Coronatio- 
nis ejus hiftoriam tradiderunt Auguftus End, 
Regis Chriftiani IV, in Cacellaria Germafii- 
ca Secretanus , Hafn. lyp/. ^to. Eandetn 
Danico idiomate defcriplit ^«^r^^ BenediSlus 
7)4///»«j,ConcionatorAuIicus qui Hafn.iypS- 
4to edidit librum fub titulo : ^effrit)C/fe m 
S^ong ®rt/lian IV. ^onselise^ronun^ A. K96. 
af Den ^oncjefige ^a\)iu t^Dfan Secretaire Aug. 
Erichs , forDanffet 03 meD 5?ronun()* Ceremo- 
niers uDfecjgelfe/ fom Den orD fra orD uDi ^xu 
cfenb(e^5anDeltforme5rth)eD 5^. ?D^ai;tt, ^an^ 
frcM'^reDiger Andr. Bened. Dallin, i.e. 

^ugufii Brichi aefcriptio inaugurationU Chrijl, Jp\ 
Danice reddita 0* additis ceremoniis a "jetbo ad 
Pcrbumin tewplo fera^U auHa per A, J5. nallinuf», 
His adde JohannU SadoHni Carminade corona- 
tione Chriftiani IV, Hafn. lyp;, ^to excufa, 
itcm PetriHegelundii^ Epifcopi Ripenfis Homa- 
giumChriftianoIV. pra:ftitum Hafn, 1610, 
4tO typis exfcriptum , lohannU Mari^ Noffenii 

rcnptum vernaculum, fub titulo : «^imenD^' 
ber^^ aufDieMnungChriftiani IV. Hafnia: 
1596. 4to editum, nec non Chriftiani Hunm- 
«^/rclationem de coronatione Chriftiani IV. 
aCImo Refenio in Infcriptionibus Hafn.p, 

N 208. 



194 Caput VK 

z^S* citatam. Ejusdem quoque argument 
cftMStum,quod poflidet ChThmof Rrode 
rui Rircherodiui y quod fequenti gaudet titulo 
^cfc^teibung/ tvad ^fuc Surfif. ^crfonen unt 
©ejan&ten bet) oer ^loni^K Sronungi^ipfj. genjC' 
fen / mbf^ eincm ?5cric5ti)t>n Dcncn ju t)cr geit gc 
^altcttcn Tournircn unD Dvingclrcnncm u» 
au^aoris Anoymi hiftoriam Inaugurationis 
Chriftiani IV* Hafn. 1632. 4to & Comoediara 
vetuftam in eledlione Chriftiani IV» A. i;84, 
habitam & 1585". impreiTam h.I. taccam. 

§» XX. Regem hunc fuperftitem adhuc 
celebrarunt i) Nicolam Kragius ^ Ripenfis,P»P» 
Hafnienfis in Panegyrico^ cum Novum ^uditorium 
Acadenticum dedicaretur ei A. 1601. diBo Hafniac- 
que excufo. 2) Iohan»es Jrowerius , HambUT' 
genfis, Johannis Adolphi , Ducis Holfatiac > 

ConfiliariuS IntimUS , in Panegyrico , SeremJJi' 
MO £5* Potentiffimo Principi Chri/iiano IV, Regi Da- 
fji£ £5* Nor\vegi>£ fcripto -i cum Majeftatiejus S.P. ,^ 
JJamburgenfis homijgium pr^eftaret, Prodiit Pa- 
negyricus hic Hamburgi 1603. gvo recufus , 
pofteaHanoviac 1613.8VO TomoI.Orationum 
ad Pontifices , Imperatores & Reges gratula- 
toriarum. Styli hujus Panegyrici nimiani 
luxuriem plurimi notarunt eruditi,quoruni i 
loca exhibet CI. MoIIerus in Introducl, Part» 
I. p. 186. feqq» Prohibitum etiam eft a Sena- 
tu Hamburgenfi, ne Oratio hxc publice di- 
ftraheretur , antequam primac ejus pagellac 
rccuderentur, rati quippe , ofFendi quaedam 
in ea, quaeinCivitatis prsjudicium trahipof- 

fent. 



Caput VI, 19^ 

'lcnt. Ipfe Wowerius ea de re conqueritur 
in Epiftola ad Johannem Wittenium , qua 
'^;;Jegitur Centuria U, Epiftolarum, Epiftola/^. 
;;'• & 81. pagina nempe 3;^. & ^66. 3) M^»- 
'jKes Rapius^ Profeftbr Soranus , in Oratione 
^' gratulatoria ad Chrift. IV. de anno clima(fle- 
-; nco feliciter exaao Hafn, 1640. fol edica. 
^ 4) Anonymus In Dec ^lnfanDung Chriftiani I V^ 
J tn ^ngelanD A. 1606. gefc^efeen /607, ^to, 5) 

♦ Cbrijiianus Andrea , in Oratione in reditutti 
ChriftianilV» Hafn.1644, 8vo vulgata. 
1 §. XXI. Mortuum Regem Chriftianum 
IV. laudaruntquamplurimi. Interhosin prx- 
fen ti notamus i) Lmrentium Martini Scavenium , 
Theol. Prof. Hafn. & Epifcopum Sxlandisc, 
cujus Oratio in obitum Chriftiani IV, Hafn* 
1648. lucem vidit 2) CafPar. Erafmum Rroch- 
tnandum, itidem Theol. Prof. Hafn.& Sjelan- 
diaeEpifcopum , cujus oratio in funere Chri- 
lliani IV» ibid. 1649. fol. prodiit. z) lohannem 
^uamngiuffxt luniorem , qui ideam boni Prin- 
cipis in mortem ChriftianilV.vuIgavitHafn; 
ir54 8 . 4tO. 4) Petrum Windftrupium , Filium \ 
Phyfices Profeftbrem Hafn. & Epifcopum 
Scaniac Lundenfem , qui Regem Danorutn 
Davidicum , feu orationem in funere ChriH, 
IV. Hafh, 1648. fol. edidit. <f) lohanmm Stcin- 
mannum^Wi Juftis funebribus Chriftiani IV. 
€) Laurentittm lacobi ^ FionicC Epifcopum, in 
fpeculo Principis vitic & mortis in obitum 
Chrift. IV. Hafn.1649» 4to typis exfcripto. 
7; Friderimft Rhedtrum , Wilftrienfcm > in O- 
N 2 ratione 



196 Caput Vh 

ratione de Chriftiano IV^ Angelo Daniac tqi 
telariLipf. 1674. impreffa, Hisdeniqucadi 
deg) Acadesniae Soranac Orationem in exet 
quiasChriftianilV. Soraci648. fol. excufamK* 
cujus aU<Sor cft JsIieoUui Aagardta , Eloquen j 
tiac Profeftbr Soranus. Juftam etiam Augujic 
ftiftimi Regis Chriftiani IV» molitus eft, fxil 
piusque promiHt Biographiam Petriu Lambe\ 
eittf , Vindobonenfis Bibliothecac quondanl! 
cuftos& ConfiliariusCacfareus, fedejus fpesii 
fnortuo Lambecio , jam dudum evanuit. Si^ i 
mili inftituto hiftoriamChriftianilV^aCou 
ronatione ejusdem usque ad obitum ipfius va- ] 
riis tradlatibus inclufit , filioque Regi Fride^ i 
rico III. MStam tradidit ^Wr. Matthias Hidrirt* 
gitu , Paftor Hafnienfis , ceu ipfe teftatur in 
dedicatione ad Chriftianum V. Regem , Cch 
ronac ejus Caftrenfi mox memorandac pracfi- 
xa» Coeterum de laudibus & rebus geftis hu- 
ius Monarchac plura cecinerunt Poeta: Dani, 
quorum nonnullos evolvere licet in Tomo I. 
Delitiarum PoetarumDanorum a Frider.Roft- 
gardio , Lugd. B. 1693 edito , pagina videHcet 
8-17. &c. 

§. XXII. Inter res geftas a Chriftiano IV. 
niemorabile imprimiseft bellum cumlmpe- 
ratore Anno 1627. & fequentibus geftura, 
in quo milites Cacfarei Holfatiam noftram in- 
trarunt& fere depopularunt. Ad Hiftoriam 
hujus belli facere ait Cl. MoIIerus , CljriftiarA 
de Puray hominis mendaciftimi &maledicen- 
tiftimi fcriptum , quod Lubccac 1617. 4to fub 

fequen- 



c A p u T vr, 197 

' iequenti titulo prodi it ; Cb^kum Paciferum Dd' 
2(1 •/*, ^uo FIIl, Rathnes fuggerumur y cnrcum Cbri- 
■ii'iat70 ir. Rege DanU , ejusquc fiUU , S, C^fare^t 
131 Siajeflati non niftartnii pax fit ferienda. DehoC 

^ criptoquid ftatucndum fit, breviter jam tum 

% lotavit CI. Mollerus in Introd. P.I. p. 141. 

&dem GI, Mollerus MStum fe vidifTe afTerit, 

i i Martino Coronxo , Juniore , Paftore Ecclefiac 

ij ?lintbeckenfisprope KiIoniumexaratum,cui 

« lutor fequentcm Ironicaminfcriptionemfivc 

:itulum praefixerat : Opm Supererogationii mili- 

^um Ponttficiorum : Ubetfluffige QUte ^itdtUt 

}>apirtifc()en ^m^ttdzmi nad)DemfieDo9£anD 

:^o((Iein A. 1617. uberfallen unb au^plunDcrt/ 

tinD t)iele Hnmcnfc|?lic&e ^^arcn bcgancjcn 5 3nf 

fonDerf)cit/ nja^ (le Dor Hoftil itdten unD (BMx\lv 

t^ren inDen neutralen Surfllicf;cn ^anDen / xou 

tet^gcgebene AfTecuration unD Salve-Guarde, 

t>erubet. Practerhos tradtatus aMolIero cjta- 

tos debellohocconferri mcrentur fcripta fe- 

Iquentia i) Difcours unD €rinnerun(] J3cn Dc^ 

'^^onig^in !I)cnncmarcf unDDcd ^ieDcr*@dc^fM 

fc!>en €rat)fed^rie9eg*Q3crfaffun9 1616. 4to. 

2) Dicourfus Politico Juridiciu de armorum inter 
C^farem Ferdinandum //» (S Dani<£ Regem Chri/iia- 
num IV, fiatutque clrculi Inferioris Saxoni^ jufiitid 
i6lg. 4to, 3) Pax Lubecenfts dc Anno idip. 
Uteahoc loco taceam quacdc hocbellonota- 
runtScriptorcsbelli Tricennalisa NicolaoBell» 
colledli &Francof. 1632.4^0 cditi. 

J. XXIII. Ncqueminus cclebris cftTcm- 

peltas bellica inter Ghriftianum IV. Daniac 

N j Re- 



198- Caput VL 

Regem & Chriftinam Sueciae Reginam An-i 
no 164^. & feq. exorta. De bello hoc pecu-i ( 
liariUbro commcntztui e^ Johanftes Henr. Boe-^S t 
cUnUy hujUS enim extat : HifioriabelUStteco-Da^i l 
Ttici) opuf pofibHntum tx au^oris Autograpbo cdi^h 
tum , Holmiae 1676, ^to & Argemorati 1679, f 
gvo pagg. 391. Sumiraria & contenta Re-ff 
rum quaehoc nbrodefcribunturfinguHshbrisS 
(quorum ternarius eft numerus ) pracfixa funt, iri 
ita utfacile cognofcipofTmt, nccut hicfufius 
cnarrentur, necefTefit. Uaicum faltem hoc 
addimus , majorem in Boeclero candorem Da- \ 
nos requirere , ipfum enim a ftudio partium 
liberum neutiquam efle jexipfa tradatione ,; 
librifacile patebit, fed mirandum id magno-|i 
pere non efi , cum conflet Bceclerum aChri 
ftina Succorum Regina ftipendia meritum > 
fuiiTe. Reliqua fcripta pubhca , hiftoriam 
hujusbelli tradentia, recenfuit Cl. Mollerus 
in Introd, Part.I. p. 146» feqq. cui tamen hic ad- 
dimus 1) Uifacjm Dc^muen^dnifcfccn^riegc^. 
tnit ©cl)tt)CDcn / five Manifeflum Regis Daniae 
1644. 4to. 1) Refucatio Dcc S^dnifc^en Uc* 
fac^en/ Belgice , Lugd. B. 164;. 4to. 3) ^eutfc^ 
©efpcdc& t)on Det: @d)njeDen invafion in S^tA^' 
(ieinunD •l>cnnemai:cfi<544. 4) Difcurfumar^ 
Sueci Danos rite in vaderc potuerint 1644. 4to* 
5) Copiam ©c&ccibcn^ eine^ i)orne5nien@cf)n)e^ 
t)ifd)cn|t)on '2lDcl/tt)orinnent!ecSton (^cfewcDert 
feit^cro gefu^rte/ no(^ fu^renDe unD torbabcnDc 
Confilia unD DefTcins njegcn De^ fangnjierigcn 
wutfc&cn unD angefaHecnen S)dnifc[>cn ^cicge^ 

cntDcr 



CAP UT VL ^ 1 9-9 

1 mOJcfgt ft)erl5cnTFrancof.i^44. 4to. Latinq 

U' !Ciam exftare legiflTeme memini , annum ta- 

nen editionis ot & locum in pr^fenti defini- 

*e non licet. 6) Danici cujusdam Miniftri fi- 

Jelis relationem ad Regem , fuper hodierno 

•erum ftatu 164^. 7) Amici ad Amicum E- 

jiftolam de ftatu tradaruura pacis 164^, ^to. 

m) ^etien i^anifcfeen unD ©c()tr eDifi^enMercu . 

rium» Mercurii Amandi PhilaIethaji64y.4to. 

)) Pacem Bremfebroenfcm de A. 1645-. in 

Gaftclii ftatu Europs p. 22 5, obviam. 10) 

Paccm Dano-Bclgicam apudeundemGafte- 

lium 1. c. occurrentem. 1 1) Literas Galli- 

•as legati Gallici , Claudiide Mefmes^^^Co- 

piitis d' Avaux) ad Regem Dania: circa tra- 

ftatus pacis A. 1641., qux literse latine quo- 

que prodierunt Amftelodami 1642. 4to & 

quibus nonnulla A(fla publica tradlatum pa- 

cis univerfalis Cxfarem inter &Regem Gal- 

lise concernentia adjiciuntur. Denique in 

Bibliotheca Academiae Hafnienfis vidifte me 

memini IV. Volumina in^to. varios tradla- 

tusdebellis Dano-Suedicis ab Anno 1610. 

usquead A. 1^60. continentia, fed quxiniis 

fingulariter contineantur fcripta , defcribere 

co tcmpore mihi non licuit , non dubito ta- 

men quin varia huc fpecftantia comprehen- 

dant j quibus omnibus dc bello cum Suecis 

A. l6lI.gefto, addenda eft Bartho/iCanutiJ^ui' 

lonii , declamatio Polemiea de aufpiciis fe- 

cundis & fucceftu deftderato Danica: in Sut- 

ciam cxpedi;ionis fublmperatore AuguftifH. 

~ N 4 mo 



200 Caput VL 



mo Chriftiano IV. Hafn» 1644. vulgata, iteni 
Relatio hiftorica dediuturno inter Chrift.lV. 
Daniae &CaroIuin IX. Sueciac Regem bello, 
Danice ipcr ^gUmm Laurentii ^ Archi-Deca- 
num Ripenrem,conrcripta,quamMStampe- 
nes fefervat CI. Thomas Broderus Birchero- 
dius. Omitto alia Acla publica Hiftoriam 
Chriftiani IV. mirum quantum illuftrantia, 
Utfunt V. g. Hamburgenfia^t quibus COnf.Mol- 
lerus inlntrod. Part.IV. p. 557. Lubecenfia-,dc 
quibus videndus idem l.c. p. 449. Schaumbur- 
genfia , & Slefvicenfta quorum recenfum (iftit 
laudatus MoIIerus I. c. Part. I. p. 15-3. & 141. 

J. XXIV. CHRISTUNI V, Kegis Chri- 

ftiani IV. filii Principis Danorum eledi , fed 

praemature extindi Hiftoriam illuftrant 1) 

Claudii Chrijiophori Lyfcbandri UDCelcIfe^ OCJ S^\)U 

fcing^ J^iflociC af Chriftian V. i. e. EleaionU 

Chridiani K Hiftoria ^ Hafn. 162^ 4to edita. 

2) Anonymi Triumphus Nuptialis Danicus 

^JJcin^ Chriftiani Vti un& Magdalens Sybilla: 

OU^ ©cicl)fcn Hafn, 1635-. five ut vult Catalo- 

gus Bibl. Mulenianae A. 1648. vulgatus, qui- 

bus; 3) addimus /r/7//V^// WejihovH^ Cimbri, 

Comitis Palatini & Equitis Poemation in fe- 

ftum connubiale quod Sereniftimus Princeps 

Chrift.V. Daniac Norwegiaeque Rex defigna- 

tus cum Sereniftima Principe Magdal.Sybiria 

celebrat Portuac Danorum i6}4. 4to editum. 

Praematurum Principis hujus cxceftum de 

feverunt i) Alberti BarthoUm^ Panegyricus in 

obitum Chriftiani Daniac Principis Hafn 

1648 



Caput VI. 101 

^'|l^48- fol» exfcriptus , quem laudat & vehc- 
■^ menter fibi arrifilTe ait A, Vor(iiu4 in Fpiftola 
ad Thomam Bartholinum Cent. II. Epift. Me- 
dicarum No. V, p. 430. obvia. 2) Comificil 
7poUii , Nobilis Dani , Equitis Dannebrogici 
& Confiliarii intiHii Regii Parentatio Daniae 
Principis Chriftiani Sorac 1647, fol. edita- 
3) Petri min(lrupii , Junioris , Leflus Synodi- 
'1- cusinobitumChriftiani PriiTcipisHafn.1647. 
^' 4t0 emiiTus. 4) C4^. Era[mi Erochmandiy O- 
ratio in obitum Principis ejusdem Hafn. 1648* 
iti 4to Vulgata. y) Johannit Suaningii Laudatio 
I funebris ejusdem Principis ibid. id^g* excu- 
H fa. Denique his jungeRdus eft. 6) Jacobus 
WeUeruiy qui fermonem funebrem in dbitum 
I Chriitiani Principis Germanice imprimi cu- 
ra yit Dresdae 1647» & poftea Danice idem fer- 
mo translatus prodiit Hafn. 1^48- Cuitan- 
clem addes 7) Gothofredi G<p//' ,defuncfto Prin- 

cipi a facris Aulicis , ^(as.^liceDist ubcc fcincti 
^Dt) ex Syrachi cap. XXXVIIL commate i(5. 
& 17» propofitam & Dresdac 1647. 410 typis 
exfcriptam* Ejusdem Regis Chriftiani IV, 
filii natu minimi Principis //«/^^r/WEpifcopa- 
tus Suerinenfis adminiftratoris , illuftris Stri- 
giJis Vitiorum Hafn. 1651» editae audoris , in 
Silefia A. 1633. globo trajedi , laudes enarra- 
runtquampIurimi,quorum opcras ex Mol- 
leri Introd. Part. L p. 190. feqq. hic reccn- 
febimus. Sunt vero : i) Martinu^ opitiuf , cu- 
jus laudatio funebris memoriac ejus dicata 
Francofurti primum feorfim A. idj^.^to, & 
N s poftea 



io2 Gaput VL 

poftea in Guil, B/ttefti Syntagmate BiogTaphi- 
co Londini \6%\. edjtd vulgata eft. 2) Cafp^ 
Erafmus Brochmandus , CUJUS oratio funcbris 
Hafn. 1654. 4to lucem vidit* 3) Joh. Meyt" 
rm^ Ripenfij, qui raanes Uldarici fiveParen- 
talia in obitum ejus vario carminum gencre 
publicavit Ihfn» K534. in 4to, & denique 4) 
Nicol. Safiu , Hadcrslebienfis , Pracpofitus in 
Fionia Asnenfis , cujus Threnodia rriemoriac 
Uldarici cenfecrata Hafniac k^j^, ^to typis 
cxfcripta eft» 

§. XXV. Chriftiano IV. Parenti ift Re- 
gni utriusque ac Ducaiuum Regimine fucce(^ 

flt FRlDERKaS lll' Princeps., Mollcro tcftc, 
eruditijfimus , 0* eruditorum omnium amantiffimus% 
dignusque preinde cujus memoriam , quotquot Mw 
farum cafira fequuntur^ dternum '9enerentur , d5* 
Kt^quam intermorittiris cohonefient iaudihus. In- 
augurationis & coronationis Regis hujus hi- 
ftoriam haurirc licebit ex variorum Oratio- 
nibus hac de re habitis & evulgatis» Tales 
funt l) Cafp. Erafmi Brochmandi CoronatioFri- 
derici III. Danice defcrip^a Hafn. i^yo. 4to« 
4^ Alberti Bartholini Oratio Gratulatoria ad 
Fridericum III. Daniac Regem Hafn. 1649, 

fol, 5) Eriei Erici Pantopfiidani , paftoris pri- 
inura Coagienfis , deinde TheoJ. D. & Epi- 
fcopi Nidrofienfis in Norvvegia,Panegyricus 
in Coronatione Friderici III» R. D. Hafniac 

1(548, foU 4) Johannis Rhederi AppIaAjfus Gra- 
tulatorius in aufpicia Friderici IILHafn.i<^48i 
& dcnique* j) Chrifiiam Jam Jerftnij Hafnienfif 
' , Jani 



Caput VL 205 

Jani Dionyfii Jerfini , Epifcopi Ripenfis, filii 
Oratio gratulatoria Syriaca in aufpicia impc- 
rii Fridericii III. Witteb. 1(^49. 4to edita* 
Quibus 7) addes Atjgeli LucH Grxfferi^ Homa- 
gium Friderico 111« praeftitum , quod Hafniae 
1648» 4to typis exfcribi curavit. In hoc ho- 
magium Poeraa fatis elegans compofuit Ja- 
cobuiHenricusPauH^ Simonis Filius,Philofoph«. 
Prof. Hafn.quod excufum eftHamburgiiddo. 
foL Eidem debenius Panegyricum , quo Au- 
guftiiTimoRegiFridcricollI. natalem fexage- 
limum & felicitatem publicam gratulatur 
Hafn»i6(58. foU 

S. XXVI. Pofthumis FRIDERICUM III, 
Regem laudibus ornarunt i) Bartoltu hartbo' 
linus-, Eloquentiae Profeflbr Hafnienfis,&Re* 
gis Frid. III. antiquarius, cujus laudatio fi||ie- 
bris Frider» III. Hafn. 1670. fol. prodiit. 2) 
Chriftianuf Pauli^ cujus Dania Lugens , feu E- 
pieedion in obitum Friderici III. Helmftadii 
idyo. fol. excufum efl:. 3) Mattbias Fofms^ 
qui facratam Paljadem in funere Friderici 
III. confcripfit. *4) Vitus Beringitu^ qui me- 
moriam Friderici III. publicavitHafnia: 1670. 
fol. 4) Balthafar Sechmanntis , cujus oratio in 
exccffum Friderici III. Lugd.B. 1670. fol. lu- 
cem publicamadfpexit. j) Johannes IFandali^ 
nus^ junior, Saelandiac Epifcopus,quimemo- 
riam gloriofam AuguftiftimiMonarchac Fride- 
ricilll. Oratione funebri, intetnpIoarcisRe- 
giae, coram Rege filio , ipfo exequiarum die 
5, Non* Maji aeternitati confecrafiam publica- 

ril 



204 Caput VL 

vitHafniac 1670« 4C0, & tandetn ^^TantuPe" 
trif qui vernaculo idiomate edidit ^amwati 
cf i^ ^cgraDelfe tm Frider. III. i. c» Lachry- 
mas Regni Daniae ad tumulum Fridcrici III. 
Hafn.idjo- iimo. 

§. XXVII. Inter res impcrante Rege 
Friderico III. in Dania memorabiliter geftas 
notanda inprimis efl: decantatiHima cbRNI- 
FICII llHLSFELDII fupremi quondam Aulac 
in Regno Daniac Magiftri (Grand Maitrc du 
Royaume) hiftoria. Scripta hiftoriam hane 
defcribentia & illuftrantia , fcqucntia ha- 
dlenus a me notata funt : i) ^eric^t 
ircn Dina ^\x\[)mu unt) Surgen ^a{# 
t^et^ ©ac&e / ou^gefu^rt in Copenhagen 
idji 4to. 1) Chriftoph ^ramljoff^ ^eri^f/ 
n)ie|f Uttfc6uIDl9 i)on Friderico III. mit ©cfdng* 
nigbelegt 1651.4^0, 3) g^remOScrantroor? 
tung Corfitz Uhlefeldts ivibec Dina unD *2Saf# 
t^erK^yi. 4to« Eadem haccApologia eodem 
annolatitie in iimo editacft, nec non Bata- 
vice fub titulo : ^lfgeDrongene QSeranfft^orDing^ 
get)an Corfitz Uhlefeldt. 4) Caufcj qu* Da- 
nU Regno ( ad tempu ) excedere cumpulcrunt (^ 
coegerunt Cornificium tihlefeldium y MagiftrumPa' 
latiiRegni Dania^ Scriptae ab ipfo Uhlefeldio 
Cen u. & 14. April. idyi. cum Strahlfundiac 
degeret. ^) ComificH llblefeldii Machinamtmay 
latine in 1 2mo. Auclor creditur lacobm Henr. 
Paulli , Archi-Atri filius , tcfte Gryphio de 
Script. Sec. XVII. p. 540. Forfan e latino Da- 
nicc verfa lunt hacc Machinamenta , extant 
j^uippe Danice : Corflt^Uhlefeldts It|?iBe ^ra# 

ctifeni, 



Caput Vh 205 

(tifen/ Hne anno Sc editionis locoin i2mo 
cxcufa. 6) SlDelen^ unDecDaniQfle Declara- 
tion tjl ^ang ^^ongellsc ^(j;e|tat af S)en# 
«emaccf imoD Sorjit^ / tilfocne Mt^ ©caf^ 
j>e af U(ft(C> .?)an^ falffe anflifeenDe Hafn.1663. 
4to 1. e. Nobilitatis Danica: humillima de- 
claratio ad Rcgem Daniac, qua Corntficii, 
quondam Comitis ab Uhlefeldt criminatio- 
ncs deteguntur & enarrantur- Praeter fcri^ 
pta modo addutfta de Uhlefeldii fatis quac- 
dam trotavit flluftrisPAf/^Wor^w/dercbus ge- 
ftis Caroli Guftavi , Suecorum Regis Norinb» 
1696. foL ex quibus Commentariis paucare- 
petunt A^a Eruditorum 1697» menfe April, 
pag.190. 

§. XXVIII» Res in Dania tempore Fri- 
dcrici IIL antc bellum cumSuecis geftas,juf- 
fu Petri Seguierii , Galliac Cancellarii , dili- 
genter notavit linage de vmciennes^ 

Fxtant hujUS Memoires de ce qui s^ejl paffe en 
Suede iS aux Provimes voiftnes defuis C /1, /<^4f. 
jitsqu en id^j, Colon. i6jj, izmo 5 Voll. 
Compleditur hic Commentarius elegantiili' 
mus pcr modum Diarii ea, quae legatusGal- 
licus Chanut , intcgro decennio cum Suecis 
tradtavit , vcl ab iis gefta obfervavit , undc 
& hic libellus a nonnullis fub titulo : Ne^o^ 
tiations de Chanut^ allcgatur. 

%, XXIX. Pergimus nunc ad Scriptorcs 
illos , qui bellum Suecico-Danicum a Fride- 
rico III. Annis idf/. & \(>s%, geftum, usquc 
adpaccm Rofchildenfemjdcfcriprerunt. In- 

ter 



2o6 CAPUTVL 

ter hos etninet i) Audor Anonymus J. G.K* 
qui Amftelodami i6jo« edidit librum , cui 
titulus: Sedes ^ origo beUl Dam - Suedici ^ ODCC 

^KVi^i ^cf($i:eibun9 D^cC^itterndcbtigen^onig^ 
tcic[)en/:^dnnemarcf/ ^ornjegcn unD ©c^mcDctt. 
Liberhic XII. abfolvitur capitibus , quorum 
contenta hic cxhibere non injucundum, ut 
fperamus , erit, CA^ite Imo Danismagnitudo, 
fertilitas, potentia nobilitatis, urbes &arGes, 
vires terreftres & marinae, religio & Regum 
fuccelTio breviter defcribuntur. Ca^ut li^ 
Sueciae fitum , nobilitatem, fortcsurbes, vi- 
res , religionem & ruccefTionem exhibet* Ca' 
fut III. Norwegiae fitum & fertilitatem , no- 
bilitatis,civium & rufticorum ftatum,forta- 
litia , vires, reditus , Politiam , religionemj 
fcholas & prasfens regimen adumbrat. Ca- 
put IK antiqua b.slla ante Unionis trium re- 
gnorum tempora,gefta , tradatus etiam pa- 
cis breyifTime recenfet. Cafut V, Bella Re- 
ginae Margarethae cum Alberto Sueciac Rege 
repraEfentat. Cafut VL bella Chriftiani I.& 
Johannis contra Carolum Canuti & Steno- 
nem Sture enarrar* VlL Bella inter Regcm 
Johannem & Suantorem. VIIL Bella inter 
Chriftianumll. &Stenonem Sture, item hu- 
jus cum Carolo Guftavi controverfias tradit 
IX. Bellum Fridcrici II» cum Erico Sueciac 
Regc, X Chriftiani IV» cum Carolo IX» XI, 
Ejusdem cum Chriftina Regina & XIL Fri- 
derici III. bellum cum Carolo Guftavo ejus- 
«que caufas & initiausquead expugnatam Fri- 

dericiam 



CAPU T VI 207 

dcricum defcribit. Porro ad WftoHambeili 
;5ujus fpeaant. x) Anoymus G.G. N,P, 
fivc qui fub his literis initialibys latet, Geor- 
gius Greflinger, Notarius Publicus Hambur- 
genfis, qui Anno i6;8.8voedidit: ^[tuci^ima 
nec ^ciegc^^^anDel / Die (tcj jmjfd^en Den !^aneri 
unD ©cfeweDen lugetcagen. 3) rERLONias^ 
Eques, Regis Chriftianiffimi ad Danix, Sue- 
ciac, & Polonije Reges ab A. 16^6, usque ad 
A. i66h legatus» Isenim , ut& hiftoriarum 
civilisque prudentiac cupidis confaleret , & 
Regi luo muneris fimul rationem rcd- 
deret Commentarios prudentiflime con- 
fcripfit, qui fub titulo: Memoires du Chevalier 
de Terhn Parif. \6p. gvo lucem adfpexerunt, 
& res hoc bello memorabiliter geftas Tomo 
I. p.7u usquc ad finemhujusTomi, necnon 
Tomo II» p. I. feqq. compledluntur. Videan- 
tur de his Commentariis AdaErudit-Lipf, A. 
i^8i. p. ^-gi & celeberrimi Joh. Burcardi 
Menckenii fchediafma de Commentariis Hi- 
ftoricis , quos Galli memoires vocant LipC 
T708. 4to editum p. 36. 4J Anonymus in 
Iliftoria belli Dano-Suedici A. \6s7-\660. 
gefti, AngliceLondinii(5d6.foI. edita, utPc- 
tri mnflrupii Thaumafia belli Sueco-Danici, 
h. 1. taceam. Plura quoquc ad iiiftoriam bel- 
li hujus facientia congeftit Fetnu de Lange in 
Jibro Batavico: SueetfeWapenengevocrtin 
Polen , Pruyfen , en Dennemarcken infcri- 
pto & Amftelodami \66o, izmo cum Figuri^ 
«neis vulgato, 

<^. XXX. 



20 8 CAPUT VI. 



§. XXX» Huc quoque reponimus fcr& 
pta publica,quaccauras hujus belli&resineo 
geftas fufius exponunt. Horum non pauca 
congeflit Ci. MoIIerus in Introduiflionc fac- 
pius laudata Part. Lp. 149. quac h« l additis, 
compluribus aliis repetere non poenitcbit», 
Sunt autem ifta l) Jus fecUle armau DanUy 
addita brevi delineatione graviffimarttm caufarum, 
quibus S, H^ M^ Dani£ (S NorWegi<c in)e5fo necefi' 
tatU telo impulja , Regi Carolo Guftavo GT Regno Sue^ 
eiepoft intolerabiles injurias eT damna iUata^ fpre» 
tasque a Suecis aquiffimas pacis conditiones , beUum 
terra marique indiiit Hafn. idyy. d. i, Junii 

x) Manifeft, mt mt Urfac^en S^r.^^onlaU 
^at)tt, \\x SJcnnemorcf / '^^xmm (TcD/ ihrc . 
fKcic^e unD $!anDcr/ n>iDcr ^hm Carl Guftav 
5u (Sd)iyeDcn:c. sufc^ijlen/ unD oon fo tjielfdltu 
ger Sunot^l^ung / 5Drangfafen / q5efc6n)ehrDen/ 
aud) offt an9eDro5eter ©efa^r ju erretten/Dlein 
0ottlicter/ me(t(icf>er unD aUer e^rbaren QSoIcfcc 
fXcc[;ten erfaubte Defenfions-^aflFenjucrareif* 
fen/ unDn)urce(ic& fortsufelen/gcnorbigct mu 
Den/ (atemifc5 / reutfcfe unD S)dnifcf)/ Kopenha- 
gen 165-7. mlt q5ei;(a0cn A-L. 3) q5cant# 
rjortuna unD SBlDertesun.g jmeper S^dnlfc{)ert 
fecl;ritfren/ De^ Juris fecialis Armats Djnia: 
unD De^ Oermcinten Manifefts, Gryphiswald 

J^7-. 4) ©c[jmeDifd)c ^caiirnjortung auf Dle 

SDamfc^Cl] Mandata un.D Univerfalia, fo \\\ Dcn 
^er^03rf)uf)mcrn «Sremcn unD Q5crDen/ unD ^Ki 
flnDeren 43errern aui?gebrciret finD 165-7. <•) 
©ct^reiben Dcr5tonlfl(. SQ^aprt. \\\ ©cfcmcDcn aii 

Den 



Caput VL 209 



-^ (I5"i:fui'|]en 5u ^Dui^ 1 unD anbcre m 
=/pei^ 9vomifc[)en Dvei*^ Saurfurllm / au^ Stetin 
a ^? 7*/""L^- ^^^7» (i^^ Dcm i^ateinifcbcn Ori- 
5!naling^eurfd)cuBeife^et. 6) Copia@rf>rei# 
)en^ Deil@ci)meDifc6enRefiaentens3u Franck. 
;urt Snoilsky an Die Dafelbf! anhjefenDe inu 
:ur(iac&e unD emnDe 2l5sefanDten unD Depu- 
iirten/ 5erreffenD Die S)anifc&en Proceduren aei 
jen 35t^- ^oniaf. ^m- m @cf;n)eDen im ^cr^ 
^cgt^um Bremen 1^57. ^to, 7) Difcours 
jtDifc&eneinen ^oUanDer unD einen SDann^mar* 
[f er uber Den 3u(?anD gegennjarriaer Sciren * 
gu^ Dem ^o[ldnDifc6en in^ teurfcf;e t^erfe^t^idy/* 

4t0, 8) -5^»^' civis ad cives fidelis admonitio de 
necejfitate conjunmoms clajfis Eelgica eT Danic<€ 
Hafn. 165-7. 4to lat. Dan» Audor eft g«»^^. 
ftf Rfifcncramzius , Scnator Regni Danici ceu 
conjiccrc licct cx litcris initialibus G« R, K. 
unde & ipfi admonitionem hanc tribuitBar- 
tholinus de Script. Dan» p. 30. p) »g)o(IanDff 
grarjen »om^orDifcf;en ^riege ge^alren mu 
fdjeti Peter Jjanfon / :^auffmann / unD Maa, 
qjeer/gelD^^BreDigern. Auaoreftj.^. Baitbaf. 
Scuppius, qui fcriptumhocprimum feparatiin 
cmifiti6j7. Dcinde operibus fuis infericu- 
ravit i(5y9. gvo, iioAv7r^yp^oa-vi,f,g cum ob 
fcnptum hoc vulgatum notam mereri ait 
CI. Mollerus m Introd. Part, I. p, lyo. 10) 
mrumentumpacis , oDer grieDenjJ.Pada itDifd)eu 
SOannemarcf unD ©d^njeDcn/ Durd) Inrerpod. 
tion unD UnrerftanDlung Der 8ran^6fif(& ; unj> 
Snflllfcteu Legaren Den 16, Fcbruar» i6f 8. JU 
O Rofchil- 



: 



zio Gaput VI»' 

Rofchildc (getcoffen / con beeDenPotentateuunlJfi" 
6et)t>ecfciti5 Dveic5^''9iat^cn confirmirt / au^ fucgi 
J)acaufin Copenhagen folcnniter audgetDei^*! 
ftit, Extat inftrumentum hoc tum feparatim, 
tum in Gadehi Statu Europae p. 241. ubi 8c 
articuli fecretiores offcnduntur^ 

§. XXXI. Poftquam pax hacc Rofchildcn-^ir 
fis inter Danos & Suecos corapofita elTet,? 
Sueci'pro confueta fua in Danos perfidianomC 
multo poft pacem hanc adeo folcnniter fan- li 
citara frcgerunt , Daniamque denuo ;infc-jj 
ftarunt^ Rupturam hanc injuftiflimc fa(ftar« 
cffc plurimi ex fcriptoribus Danis demonftra- 
vcrunt , reclamantibus licct Suecis» Notart 
hac de rc mcrentur fcripta publico nominc 
cdita,quorum brevem hic exhibeamus Ca- 
talogum. Sunt autem i) ^u«^ec au^ Den A- 
aisunt) ProtocoIIis gcjogenec ^ecic^/ tna^ mc^ 
ttm Rofchildifc^en ScieDen unb Copenhagen- 
fc^en Tradlaten / b\$ auf t>K ^^eldgecung t)oiT 
Copenhagen unt) Cronenburg, pafiicet/Hafn. 
1658, Danice, latinc.& Germanice. Pro- 
lixum fcripti hujus titulum latinum videre li- 
cebit apud CI. Mollerum I. c. p. 149. 2) £a.- 
fojitio cAu^arwn , quibus S. R. M. SuecU , belium a 
Rege Regnoque DamtefibiilUtum, etiam po/ipAceiti 
Rofcbildenjem continuare coaCla fuit i6^%. 4tO lat* 
& German. additis documentis compluri- 
mis. 3) ^Ba^c* unt) ©ewiffen^affrec Untec^ 
cic^t/ DaDucc^ Die Expofitio unD ^coctecunj 
t)ec Ucfac^en / njacum Dec ^cieg nac^ Dem Ro- 
fchjildifc5en Snt)cn mh wcltec foH fectsefe^iet 



Caput VL '211 

. !^/ au^ cisenen (Sc{)n)cDifd)cn QLGomn / «Set)# 
[agcn unt) Autocen QvmbliO) miDcrlegct miiD/ 
i)UCC&PhiIanthropumVcro.nenremHafn.i<359. 

J4|-t0. 4) Teia Suecici aranei. , injufiiti^ drmorum 
' )rxtexta, inexfofitionc caujarum^ ^uibm S. /?. M, 

Sueciehellum 4 Rege Regnoque T>anta> fibi illatum, 
"f itidm fofi pacem Rofcbtldi^e tmtam continuare cca^ 

^afuit S^ R, M, Daniajuffua FidcU ac bono patri^e 

Civt difrupta Hafn, 1660. 410. Audor fcripti 
tiujus cft Gundaeus Rofencrantzius fupra rae- 
nioratus,t€fte Bartholino 1. c. Eidem de- 

bemus. j) Speculum Fidei Danica ^ pcrftdi^ 

%uecic€ Hafn. idfj». 4to editum» Porro huc 
pertineot» d) S, R, Majcflatis Sueci<e bina Lite^ 
r£ priores ad S^ R, M. Chrifiianiffimam , ^ pofierio» 
res adGenerales Ordines foederdti Bclgii ^ continen-' 
tes cdufas exfeditionis in Scelandiam contra Rcgem 
Ddni£ d. II. Aug. A. 1658. 7) Epifioia Regis 
Sueci* Caroli Gufiavi ad P, P, Fcederati Helgii de 
recuperand» cumDank fadere , recenfitai^ Vduflnd' 

tai6ss, 8) 2(mn)oi:t.'@ctrci6enanDcn5t6ni9L' 
©c^meDifci)cn Ovatb Cojet , bctrcffcnD Dic '2lud(e# 
Sung Der DorQcgcbcnen Urfac!)cn/n)cld;c @. SXM^ 
%i\ @d)tt)eDcn ad reaftumtionem armorum jtt 
cinem nic er^orten SneDen^*^ruc& gcsen^Damiei 
mQrcfan^ctrieben^atten 165-9. 4f«» 9) *2Gaf)r«» 
fcafftiger ^eric^t unD '2lbDrucf Dcr (gcbttjeDif. 
Kuptur unD gricDen^ » Q5rud) / furncmlid) Un 
gur|icntf)umHoIftein, Gliickftadr, 1658-410. 
10) Epifiola Amici ad Amicumde caufis renafcenti- 
wn diffidiorum Sueco-Danicorum Hamburgi i6jg^ 

Mt & Gcrm, ») ?intmort $inf^fiuten8rcun# 

O % m 



( 



212 Caput VL 

t)cg auf Diefe^ ©enDjc^ceiben 165-9. ^to ht.Sc 
Germ. u) Copia ©^ceiben^ Dec ^hmQl 
SDdnnemarefif. Ove^ierung ju GliickftadtanDie,, 
fKbin. ^apfeci. ^aptt. me^en Dec ©c&n)eDif(^en' 
Ruptur De^ R6rchildif($en gcieDend i6f 8. i ?)' 
€infdfti^@eDancfen ijbec Die jmep gcagen OObr 
tit Hoftilitdten nacfe Dem Rofchildif^engrieDeril 
dnganfeneuei: ^titQ/ oDec Continuation u$i 
uocigen/ unD mt Dec eigentlic&e 2infdngec fe^, ' 
2) ^tl^tt ^l)til m ^i^t'Q3oUjiebun0 De^Ro- 
rchildif(^en ScieDen^ fc&uIDid i6fp. dcfendit 
Suecorum perfidiam adverfus Danos, 14) 
StbDrucf eine^ @c&ceibeng 35r. ^, ^. in ®c6ive# 
ten an Die ^^c&mogenDe Gencral - ©taatert 
1658- breviterexhibctcaufasbellipoftpacem 
Rofchildenfem rcdintcgrati. 15-) Privat- 
^c^ceikn / ttjorinnen gettJiefen trirD/ t)Q^ m 
^apfer/^o5(en/2)dnnemarcfunD?SranDenbura 
iDolbefufltftnD/ ©cJnjeDenaaent^alben ju befrie^ 
Sen/^ju beftreiten / unD ju einem ftcjeren grieDen 
|U not^igen/datirt V^arburg d,U Aug.id^p. 
16) 1. Memorialient)on Dem8ran^6lifc6en unD 
engnfc^en AmbafFadcurs an Die ^r. J^erren 

Gencrar@taaten/betrefrenDDen5trie9jtt>ifc&en 
len ^orDifcfeen ^onigen d. 30. Novembr. A. 
1658. 17) Difcours oDec 6oc5nDt5ige ^rorte^ 
fung Decgwge/ obDie ju gtancffurt t)orm3a5« 
gemac^teAlIiance etficljer CljurMmD giiffen De^ 
vxtitl)^ mit gcancfreicft unD ©c^njeDen / folcbe 
Aliirfc / mm S)ennemarcf / tt)egen le|teren grie# ' 
J)en0^q5ruc5 / Die (3c5tt?eDifc5en Provincien im ' 
ffieicte ansnffe/ ec5n?f Den ju adfiftiren mbun# 

ten/ 



CaPUT VI. 21} 

r|)en/oDct:t)ic(me()c 2)enncmarcf ol^ einem SneD# 

!.i «u^ig ubecjo9enem^5ei(e/©rQnDDc^9vcid)d/ 

?5 mD©lieDDe^ ^ieDei:?@dd^(tfct)en (Sca^fee i(5f g. 

^to. ig) ^ranDenburgifc^e Propofition ati 

, 5DllQnD / twegen Der gran^o(tfc5en/ ^n^Iifc&eti 

-jnnD Jg)oUdnbifc&en Minifters ^lbreDe/ ju ^CDle* 

Jjun^Der jmif^cnDen^orDifc{)en:KoniQen verfic- 

' fctiDen SweDfpalt 165-9. 4to. 19) QSortro^ 

anD (Sc()IuJ De^ gran^6(lfc&cn / gnglifcjen unb 

&olIdnDifq)en ©efanDten^ d. ir, MajiA. 1659. 

gu^efoDcrung eine^ en^igen^unDnifle^ unDQ^ei:» 

einigung bepDer 5t6ni^e in 2)ennemarcf un^ 

©cI)n)eDen. zo) J^iflorifcfte n^a^r^affte unD au^» 

fuorliche ^efc^reibutig /njadin DenengrieDen^# 

■Jg^anDlungen in S^dnncmarcf bi^ an^ero m^c* 

lauffen/mit^cijla^en 1659. ^to. x\) G.R.K. 

(i.e. Gund<£i Rofencrantzii) Differtatiojuridico- 
Politicd^ deLegato Suedico^ durante obfidione Haf' 
nienfia Rege Dani£ jure detento Hafn, /^5" 9. iinto, 
21) Mercurii Europaci divinatio de pace Sc- 
ptentrionaIii65i, i^if^Rax Hafnienfts At hnno 
1660. quac reperitur apud Gafteliumde Statu 
Europacp. 147, feqq. & Joh^ Loecenium inHifl, 
Suec.p.p^j.feqq* 

§. XXXII. Defcriptio obfidionis Hafnien- 
fis codcm bello Suecico intentatac plurimo- 
rumetiam calamos exacuit, itaut multiaccu- 
ratiorcm cjus hiftoriam exponerc & ob ocu- 
los fiftcre aggrefli fint^ In horum numerum 
refercndi prac aliis funt ii , qui didam obfidio- 
nemexinftituto defcripfcrunt, quos intcre- 
mincnt i) Vuui Bermgiuy cujusObfidio Haf- 
O j nienfis, 



114 Caput VL 

nienfis, & «orum , quae ea durante illuftriJ ft 

per Scpcentrionem contigere ftridta enarrati^ » 

Hafn. 1676. 4to lucem adfpexit. 2) Anonymut 

qui Danico idiomate Diarium obfidionii' 

HafnienriScdiditHafn.l6j8.4tO. 3) Henri 

€us Matthi<e Wallensbeck , CUJUsDiarium obfidio'!^ 

nis Hafnienfis metricum latino Danicum proi* 

diit ibid. 1660. 4to» 4) ^o»yw«/ alter , qil " 

obfidionem Hafnienfem cum praclioadOrec 

fundam Hagas Comitum 166 x. 4to defcriiH 

pfit , cui ^) addimus ^ndr. Matthi^ HoriKgii Cim 

bri, Paftoris Ptochotrophii Hafnienfis dieij 

Deccmbra679. setat, 70, extincli. £et?cr^^ranf 

J^jjorleDt^ Den 5lllmancti0|h@iit»@cm Mirakel; 

cn^ t)eD ^iobcnbafn uDi bc[ci)rini]cn opboID! 

SDanmarcfifJ Sronc for ^ongclige Jpuu§ af Ot 

fccnburgiffe ©tamme. i. e.Coronam Caftreni 

fem, demiraculofadomusRegiac &Metropo) 

lisHafnienfis inobfidione Suecica conferva 

tione, cujus tertia jam editio Danice lucetr 

vidlt HafniaeA.1700. gvo. prior, nifallor, ej 

ditaeftibid. 16778VO. fimilisfereargumentl 

eftejusdcm £ci)cr^ Politia Det er ^t>aD (Sficf oi^ 

'^rDnung uDt ^ioben^afn er ^olDcn fra Den 1 1 

Aug. i(5y8. Der QSele^ring bcgtjnti^ inD til Der 

li.Febr. i66r» i. e. Politia Caftrcnfis monftran; 

formam regiminis& defenfionisdurante ob- 

fidione adie n. Aug. idjg. usque ad ii. Febr, 

1661. ufurpataro Hafn. iddi. & 1677. gvo; 

Nec parum ad hiftoriam obfidionisHafnien* 

fis faciunt Hieronymi Weitzii , Eloquent. Prof 

Sorani, Panegyricus Friderico III. didtus & 

Hafn, l6<50. fol* VUlgatU^) itcm I^nrici ernjlil 

Pan& 



Capitt VI» '215 

* , 

'anegyricusFridcricoIII, dicatus, ibidemque 
rsliodem anno in folio editns , ncc non chrifiU- 
nOftenfeldliy Medicinac Prof. Hafn. & Acadc- 
niac Bibliothecarii, Palladium Danicumjfeii 
*anegyricus folenni fervatac Urbis fefto pro- 
iunciatuSjimpreffusqueHafn. iddi.fol. Qui- 
:] )us omnibus denique addimus fcriptum Da- 
licum quod Hafn« idjp. 410 prodiit fub titu- 

o : Reiation m Deu ©Deiifce ©torm tll ^iOJ» 
>ent«j)em 

5. XXXIII. Ad hiftoriam FRIDERICI III. 
5ertinct etiam maximememorabile fadum , 
\\io funeftifTimi belli terrorc penitus diflipa- 
.0 profligatoquc,Regni,quitumerat, Sena- 
iUS populusque univerfuscommuni ordinum 
zonfenfu in Regem Frider. III. & defcenden- 
tcm ab eo acterna ferie progenicm contulc- 
runt fupremam & legibus folutam potefta- 
tem, omniaque RegaliaMajeftatisjura acab- 
ifolutum Dominium , hacreditario & vcreab- 
foluti Monarchx titulo ac Jure poflidcndum 
& tenendum. Videri hac de re poterit: Sta- 
tuum Danicorntn declapatio deregnoeleSiivo in fuc- 
cejfipum mutando , quac rcperitur apud Gafteli- 
um de Statu Europae p.xf8«feqq- cuiaddese- 
xemplum fcripti, quo Regni Daniac Ordines 
Regnum Daniae hacreditariumdeclaraverunt, 
,<)Uod lcgitur in Olai RofencramzH ^ Apologia 
Kobilitatis Danicae p.107. feqq. dc qua infra 
pluribus agcmus. Huc etiam fpcdat Erafmi 
Bartholini^ Mcdicinac & Mathcm. ProfefToris 
Hafn» Monuritemum Utiti£ in memoriam religio- 
O 4 nif 



m 



ai6 Caput VL 

nu olitn reflituu , regnique Danne htreditatis Au* 
guliiffmo Regi Friderieo II f, , ejusquepefterif utrius" , ►- 
^ue fexui nuper oblat^ , oratione JubiUa exfrejfum \ f*i 
Hafn. \66o, 4to» De Lege Regia , qua Regi 
minis foTma , hacrcdumquc in id fucceflio & ti 
pupiUi Regis tutela , regnorumquc eo inter- w 
vallo adminiftratio ordinatur, aRcge Fridc-ipl 
rico III» lata & proraulgata, infra ad Sciftio- 
nem dc Legibui & Jure Danico fulior erit di* 
ccndi locus. ' 

$, XXXIV. Antequam Hiftoriam Frider. 
III* claudamus, de traftatibus inter didlum ( 
Regem&OrdinesfcederatiBelgiierecSisquac- 1 
dam adjicienda erunt, Confuli autem de iis 
poterunt fcripta publica fequentia. i) De- 
fenftv AUidnce en van redemtie der tollen tuyfchcn 
Dennemarci en de Staaten , Middelburg i6)0. 
i) TranfaEiio nautica DanoBe/gica, quae reperi- 
turap. Gaftelium I.c.p. 173. 3) Tradat et' 
tier Defenfiv- Alliance jtvifcben Deni ^oniguon 
SDennematcf / General-Staaten , C^uc^^ran» 
Unbm^ unD ^caunfc&meig^^ijneburg gefc^loffcn 
teni^.Odtobr. 1666» Danice &Germ. 

§. XXXV« In tempora Frid, III. etiam inci- 
dit bellum Dano-Anglicum , inter Frid. III. 
& Angliae Regem ideo' exortum , quod Rex 
Daniae Fridericus clalTem HoIIandicam divitc 
pracda onuftam , fed ab Anglis infedatam , & 
per procellam in portu Norwegiac Bergenfi 
appulfam , fufcepcrit & adverfus Anglos tui- I 
tusfuerit. De bcllo hoc commentatus eft I 
Crofiw Annilo , fivc qui ftjb hoc nomine latet 

VitHSm 

I 



Caput VI. 217 

■ r ' ■ ■ ——————_____ 

r//«/ Beringtu , CUJUS extat ; Difjertatie de bello 
Dano-Anglico deque diffenftonum inter geminos p- 
pulos contentionumque caufis, Imprimis autem de 
tniquitate Anglicifcripti^ quo in denuncianda bo/iili" 
tate ^ gentium perpetuas confuetudines , ^ fupre' 
vtamper Orbem Majeflatem violarunt^ Juxta CXem- 
plar Parifiis imprelTum in 4to plagg. conftat 
\6, Quid in fcripto hoc przftiterit Beringus, 
omniura optime cxponitTh.BarthoIinusdif- 
fertat. 11. de legcndjibr, p.40. ubi ait; illum 
Regis fui Majeftatem CT Jura , rertim C verborum 
ingenti pondere efje tuitum, Idem hoc bellum 
breviter defcribitur in P.IJ. S)et: 2)Ui:c6leuc&# 
tigcn ©ee^^efbcn biefer Seit in vita Michaclis 
Adriani de Ruyter p. 173. fqq. Huc etiam 
fpedat: Pax DanoBritannica de A. 1667» qu2C 
obvia cft in Gaflelii Statu Europae p. 170. Cui 
addipoteritTraite de Paix entreles Couron- 
ncs de Francc& d' Angletcrrc &entrc celle 
dc Denncmarck & d* Angletcrre Parif. 1668. 
4to* Vid. Beughem. in Bibliogr, Hiftor* 

E, l%o. Danice pacis Conditiones bellum 
oc conccrncntcs editas mcmini fub fequen- 
tititulo: gorbunDj?* '21mfle imeUem :^on3 gri* 
ter^ Dem ^reDinQf^Dannmarcf/ og ^onaiSacl 
tem ^nDer of €nge«anD Hafnin^to \66u 

S. XXXVI. Denique huc refercndi funt 
Scriptores, qui dcbinisFriderici III., (cuife 
aftbciavit Chriftianus Albertus Dux Gottor- 
picnfis ) controverfiis intcftinis , cum Joachi- 
nioErncfto,Duce Holfato-Plofienfi , egerunt, 
fed quoniam fcripta ca a Clarifllmo MoIIero 
O 5- in 



118 CAPUT vi; 

in Introd. P. 1. p. if^. feqq. jam tum addu- 
{\z efTe memiiaimus, nos Ledlorera in prac- 
fentiilluc ablegamus. Addimustn.adlishu- 
jus Regis publicis : Ada Gluckftadienfia d. 
IX. oStobr. 1(5(57. inter Frider. IIL& Chri- 
ilianum Albertum erecfla. 

§. XXXVII. AuguftifTimi Monarchac 
CHRIsriANI r.gloriofijflima: memoria: vitam 
& res geftas confignarunt non pauci. In quo- 
rum numerum jure referendi erunt i^ Joh^ 
Wandalintis , qui Inaugurationis (^ un^iionii Chri' 
fiiam V, Regis Dania Fridcricoburgi d. 7. Junii A, 
16'] i, ceUbrat£ ^ a [e -peraUA veram defcriptionem 
Danico-Latinam edidit Hafn. 1671. 2) loa^ 
rtu HertzholmiM , Hiftoriographus Regius,qui 
eandem un(flionis hiftoriam metro Danico 
delineavit Hafn. 1(571. r^to^ 3) Wilhelmtu 
Wormiui^ Confiliarius Regius & Bibliotheca- 
rius , cujus Panegyricus in inaugurationera 
ChriftianiV.i(57 1* di(SusMStus extat inBiblio- 
theca Academ. Hafnienfis. 4) Chriftianui ah 
JLitzen , Holfatus , cujus extat : Fridericus IIL 
in Chriftiano V* redivivus, 1. e. applaufus A- 
cademicus, quo Sereniffimo ac Potentidimo 
Rcgi Chriftiano V. publica oratiooc ipfd un- 
Aionis die, quierat^. menfis Junii A. i<57i, 
in Academia Julia gratulari debuit, Helmfta- 
dii 167 1 ♦ j) Henricuf Bornemannut , Seelandisc 
Epifcopus , qui Panegyricum fuum , quo Regi 
Chriftiano V-natalem 49» Anno 1695", d.if, 
ApriL publico Academiae nomine gratulatus 
cft, typis rubjficit Hafn. id^S- foL Huc e- 

tiam 



CAPUT VI. 119 

tiam fpeclat raaledicentiflimum Molesxtforthii^ 
Regis Anglorum Wilhelmi III. in AuIaDa- 
nica Legari , fcriptum, quod avuvvfjLug pri- 
mom Londini luccm vidit fubtitulo: An Ac^ 

count of Denmmarck , 4 it \pas in the Tear , recU- 
fum poftcaGallicc Nancii 1694, acAmftelo- 
dami 1695-, , Belgice autem Roterod. 1694. 
&:Germanice 1695- 410, fub titulo: ^mii 
\mtd^ gcflenmdrtigcc ©taat untec Der nunme^ 
ro fouverainen Dve^ieiung Chriftiani V, &c, 
Narrationes falfas &infulfasnecnoncrimina- 
tiones mendacidimas inhoc libro obvias jam 
tum notarunt fcripta bina Anglicana Lond. 
1694. dvuvvfxug ctiam edita , & Gallicc i^^f^ 
Germanice autem Colonix (ut titulus vendi- 
tat) 1696» 4to recufa, quorumpnmumfub 
titulo : Dennemarck vindicdted-^ alterum vero fub 
titulo : The Common^JFealthsrnann unmasquedy or 
4 Jufi Rebuke of the Kccount of Dennemarck\\XZ^VS\, 
adfpexit» Hisadde ea quac contra nugas hu- 
josaudoris, genti Danlcae impolitas & infi- 
mulatas regesfit CI. MoUerus in praffatione 
degcntium Borcaliumin literas meritis.Bar- 
tholiniano dc Script. Dan. operi prxfixa pi 
ig. feqq. Cui addatur & audor Memoria- 
Tum Gallicarum Chriftiani V. in praefat. ubi 
Molefworthium ftatus Regni Danici parvam 
aut omnino nullam notitiam habuifte, fed vin- 
di(^dc faltem & odii caufa relationem fuatn 
dc RegnoDaniac confarcinafle, airerit. 

§ XXXVIII. Fada Heroica & Illuftria 
a Chriftiano V. pcrpctrata praccipue expo- 
nunt fcripta fequcntia: i) tienricilhomAGerne' 



120 Caput VI. 

riy Epifcopi WibufgenfisUIy(rcs& Ilias Chri- 
ftiani V. metrice , Danico idiomate fcrjpta, 
quarum prior i68l. foL altera idg)\ fol^pro- 
diit, &compleftitur omnia praclia tam ter- 
reftria , quam navalia a Chriftiano V. duran- 
tebclloScanicocum Sueciscomifla, nccnon 
cxpeditiones in Holfatiam & Wifmariam ur- 
bcm» Pars Iliados fecunda prxclare gefta 
tempore pacis Auguftiflimi Regis enarrat, 
quorfum Gernerus refert exftruftioncs forta- 
litiorum , necnon cgregios labores, quos 
Potentiffimus Rex in ordinando Jure Dani- 
co confump(it,aIiaque hisfimilia. x) Tho' 
nt£ B/irtbolini Pdnegyrietu ad Cbriji^ V, de Wan-» 
datics vi6Ioria f^ expugnatione J^t[maria Hafn. 
KI7 6. f ol. j) Ment§irei de DanneMarck , conte" 
nant lavie ^leRegne du defunt Chriftierne V, Roy 
4e Dannemarck (^e^ avec une exaSfe relation de U 
fource (3* duprogres des diferens , qui regnent au- 
jourdbui entre les deux Maifons de Dannemarck (^ 
de Holfiein Gottorp , (^ des cireonfiances les plus re- 
mavqtiables de ces differens, Le tout tire de lettres 
fS de Regifires autbentiques avec tes copies des 
Traitez deFontainebleau 0* d' Altena C de Pinneberg^ 
Traduit de V Angbis a Utrccht 1701. gvo fagg. 
242. In pracfatione huic tradatui pracmilTa 
teftatur audor , fe magna ex parte opus hoc 
confcripfifre , ut calumniasMolcsworthii,im- 
peritiflioii & impudcntiffimi hominis, qui- 
bus famam Gloriofiflimi Principis profcinde> 
rc aufus fuifTet , rcfutaret : Mcmoriis ipfis 
praefigiciir IntroduAio ad hiftoriam Regni 

Daoi" 



Caput Vh izi 



Danici, in qua hiftoria hujus Regni a Chri- 
ftianifmi ineam Introduftionc usqueadtem- 
poraChriftiani V^ Regis velut ct> o-uvo\//« tra- 
ditur. In hac ipFa Introdudione probat , Rc* 
gnum Daniac a tcmpore Sigfridi , (qui A. C. 
goo. regnavit) usque ad tempora Margarc- 
thacReginac,adcoqucperdoo. annorum fpa- 
tium fuifle hacrcditarium , nec unquam Sta- 
tus Regni dejurecligendi Regem fibi vindi* 
cando cogitalTc* Introduftione finita Mc- 
moriac X. capitibus comprchenfe leguntur , 
quorum fummaria hic brcviter exhiberc non 
inopportunum crit. Caput l, Faciem Regni 
Daniae repracfentat eo tcmporc , cum Chri- 
ftianus V» foliom afccndcrit. Caput II Ori* 
ginem controvcrfiarum & dificnfionum in- 
tcr Rcgem Danorum & Duccm Holfati* in- 
digitat. Cap. IIL IV, & ^.caufa: haruro con- 
troverfiarum & rupturas inter pracdidlas do- 
mus cxponuntur, Capttt ri Hiftoriam belli 
inter Chrift. V» & Carolum XI. Regem Sueciae 
fiftif» Vll^ Decifionemcontroverfiarumin- 
tcr Regem&Ducemexhibet,additis padisSc 
fandlionibus pacis Fomis Bellaquei, Altona- 
v\tv\^\i. & Pinnebergenfis, VHL Hiftoriam 
obfidiortis Hamburgenfis narrat, IX. Con- 
troverfias recentiores inter Chrift. V. &Du. 
ccm Holfatise Fridericum agitatas mcmorat, 
deniquc X, Chriftiani V. characfiercs animi 
& Familia: Regia: Hiftoriam refert. Faten- 
dum eft dehis memoriis , eas fingulnri <t«^- 
^«a & vcritatisftudio nitide confcriptascfle, 

iC4 



121 Caput VL 

ita ut audor earum titulum finceri fcriptoris 
& hiftorici jare mereatur. Porro hac fpe- 
aant. 4) ^(iQt'?RtQi(l^tukt\)ciMtmt<i)f 
Ieuc^ti(}|lcn ^hm^it Chriftiani V. glormilcDig* 
fc Seben^ unD O^egiecung^^J^efchic^re/ neb(]'2ln= 
fu5vun3 cini.Qei: Medaillen unD b6ct)|] 9cDaci)te« 
^hniQl Sci^) ' ^Segangnig / Hafn. 1701. gvo, 
cujus fcriptiaudor vulgocrediturZ)». EmftiM^ 
Politiae civitatis Hafnienfis Magifter ab aliis 
autcm Joh.Laurentius, Typographus Regi- 
us dicitar. 5) Erici Erici , rcs Chriftiani V» 
Regis Daniae terra marique feliciter geftac, 
quac allegantur a Wittenio rn Diar. Biogr» 
Tom. U & Borrichio diflertatione ultima dc 
Poetis^ Nefcio tamcn utrum cditac fint nec 
ne , cum meis huc usque fe non fubjecerunt 
oculis. Plura coeteroquin huc pcrtincntia 

dubio procul notafTet /^fo^r^ Henricta PauUiy 
fi feledla rerum memorabihuma Chriftiano 
V. tribus prioribus imperii luftris abA.1670- 
1/584. domi forisque geftarum , quae jam ab 
A. I(5p6» promifit , lucem publicam adfpexif- 
fent. Necpaucisinmomentis hiftoriaeChri- 
ftiani V. lucem affudiftet Joh. LaJJeniut', 
Theologus celeberrimus , fi hiftoriam Chri- 
ftiani V» a fe meditatam abfolvere potuif- 
fet. Horum tamen induftriam facile (upe- 
rabit Cl. Cbriftiams Reitzerus , Confiliarius 
Regius , qui hodienum vitam & hiftoriam 
Chriftiani V.meditatur, adquam feliciterab- 
folvendam , fanitatem ci exoptatam infra- 
<3ajq\lccorPoris vircs cx aoimo apprecamur. 

XXXIX. 



Caput VL 225 



§. XXXIX, Mortuo Chriftiano V. Regi 
parentavit l) Jobanms Wandalimuy Theolo- 
gus Hafn. cujus Oratio parentalis in obitum 
Chiiftiani V, prodiit Hafn, 1(599. fo^- fubfe- 
quenti titulo : Glorioftjfitna imago aterfjarumVir- 
\ tutum JugH/iiffimi Principii Cbriftiani V. ipfo exe^ 
qmarum die\d. 11 ^ Novembr, i6pp. adumbrata^ 
Pompam vcro Chriftiani VJunebrem &exe- 
^uias defcribit tradlatus Danicus , cui titulus : 
UDfocftg %i^ttm\\t n^ t)en ©formdati^fle 

Chrift. V. (ug^ 5ecrlic&e ^mmMt cg gocDe- 
facDHafn. i^oo^^to. 

§. XL» Rerum ab Auguftiftimo hoc Re- 
ge laudabihter & fortiter geftarum hiftori- 
j ^^ .egregie illuftrant Ada & fcripta quam- 
f plurima publico nomine hoc terapore edita 
& evulgata. Ut enim in pracfenti taceamus 
ea, qux CoIIedarum & fucceflionisOIdenbur- 
gicac contra Ploncnfem Ducem caufas , fub 
Friderico Ill.captas, exponunt, quorumfyl- 
labum exhibuit Cl. MoIIerus in Introd. P. f. 
p. im 15-6. feqq. Plura adhucalia cxtantA- 
da publica, quac in Hamburgenfta , Dano-Suedi" 
ca , & Holfatica dividere non incongruum erit» 
Hamburgenfia plcraque enarravit CI. MoIIerus 
J.cPart» IV, p, ^57. feqq. & ^6u feqq, qui- 
bus h. I. addimus : 5^en Accord jnjifcften 35r* 
^onigl- ^aptf. Don S^cnncmarcf unDDer(StaDt 
Hamburg deA. mc, d. 8, Odlobr. nec non 
fcriptum Batavicum, quod Anno 169 1. d. ir. 
Novtnabr. fcriptumprodiit, fub titulo: Ant- 



214 Caput VI. 

tport van eenen Vrient an eenen andern Vrlent , yvaar 
door geanfwort Vport oper de Befcbt9aringen van de 
Hamburgers tegens Syne Konigl, Maytt^ van Den* 
nemarck en NorWegenalornne gedijpargeert» 

§. XLI. Inter Ada publica Dano-Suecica , 
quse imperante Chriftiano V, edita funt, potio- 
rahaecnumeramus: i) ©c&ti;eDifc5ec Q}6lcfer 
(S^iff^i^ucf) bei? ^orn^olm / famt am%tm 
Ucfacben/ macum ei'n3ef)nfe^ofcfec/fo't)iel Deceti 
tnit ?)7?u5e unD ©efaSc tmmn t)Dn me^en 3I)c. 
^hml ^mtt' ju S^ennemaccf / 9?octt)e9eri 
fuc^ciege^-Wansene angenommen unD ge, 
lalten njocDen 1679* 4^0 pagg. 78. Huic Scri- 
ptoSuecioppofuerunt. x) Examen ratiocini- 
orum Danicorum fupcr naufragio militum 
Suecicorum ad Bornholmiam, Porro huc 
quoque fpedtat» 3) LapaixentrcIcsCouron- 
nes du Nord & celle de France 1679. umo 
Denique 4) huc referimus : S^e^ ^eccn Ge- 
ral-Admirals Baron t)on JUEL Relation m 
Sbc. i^onisl. ^ai)tt.ju S)ennemaccf Don Dem/ 
ft)a^mitDec glotte paflicet/nebflumecfc^ieDenen 
$^rieffen t)on Admiral Tromp , an 56c5fee' 
Dacbte 3&C. Svonigl. ?)}?aje|Iat / qusc MSta af- 

fervatur in Illuftrisfimi Comitis de Giilden- 
iowe , Archi-Thalafli Regii , inftrudiriima 
Bibliotheca» 

§ XLII. Inter Holfatica pracprimis no- 
tari mcrentur, illa, quac controverfiam inter 
Regem Chriftianum V* & Chriftianum Al- 
brechtum , Ducem Gottorpienfem A- 1675-. 
agitacam > illuftraDt, Talia funt i) DvenDe^. 

bucjjifc^ev 



CAPUT VI. 11 s 



burgifd^ec ^itQkid) d. ^o. junii 1675. 2) 

Undesburgenfia inter ChriflUnum K D, R, eT /;«. 
:cm Gottorpienfem Chrifiianum Abrethtum , pa5i4 
non pa^ia l^Jf, 4tO. 3) Uniontt fiT Communio- 
nis in caufa Regis Dan, adverfif domum Gottorpitn- 
fem , prafidium deflruUum 167 f. ^tOi Porro 
controverfias Regis Chrifliani V. cum Chri- 
ftiano Albrechto, DuceGottorpienfi, reprsc- 
fentantfcriptafequentia: 1) ^ce^mfll.^ciu^ 
fed (?5ottoi'ff 2c. tn Den (^rbttcilung^.Unions &c. 
^Sricffen ©erecbtfame i68^ 4to. i) g^ac5' 
richt i)on 35r. ^oni^l. ^7lQ\)W ju S)ennemarcf/ 
9f crmegen mioer De^ J^errn ^er^oge ju Sleswig- 
Holftein-GottorfF gurfll. ^urc()l. annocb hl 
cenDen rec&tmalfisen ^cfcbmerDen unD i?lnfprii# 
c^enid84.4to. 3) gijr. gur|l(. ^^urcbf.^er. 
^ogg Chiftian Albrechts «Seanrn?orfiin.q Dec 
^acf)rid)t.i684. 4)2lnmercfun9en ubcr Djegur|][. 
^eantmcrtungen Der ^hm^l 0?acf>richf i68>% 
4to. 5) Altonaifc()erQ}er()letcl)d.zoJunii 1689. 
E)usdem pacis Altonavienfis Commentarios 
duos MSStos, ^. Voluminibusmfol.confian- 
tes, penes fe fcrvatj. P. LudeWig P.P. Hal- 
lenC«& Confiliarius Regis BorufTise, in qui- 
bus dubio procul varia notabilia continentur^ 
§. XLIV. Nuperrimae inter Chriftia- 
num V. Sc Ducem Gottorpienfem Frideri- 
cumcontroverfiaeconrpeaumdabuntrcripta, 
quibusea utrinque difcufla eft, in recenti o- 
mnium adhuc memoria verfantia,praecipuo- 
rumautemhiceftfyllabus i) ^<i(!i)tid)t m^t\ 

m mfd)m Dcm ^'6niBe in 2)ennemqrcf unD 



ii6 Caput VL 

^er^o^en t)on J^odlein crn?a^fencn 3mmgcti 
169/. 4to. 2) gurfllicbe ^lnmercfungcn iibcc 
Die^acl;cic&t i6q6. 3) Slnseige / «jorinnen Dic 
gurlll. '2lnmercfungcn geirret cum approbar. 
i6pd. 4to» 4) >Serie[)t / Dag in Denen gurlll* 
Slnmercfuncjen feine ^ttuum fei?n K596. f) 
♦2intn)ort'@d[)reibeneine^ greunDe^ au^ Regen- 
fpurg on feinen Correfpondenten in J^olfTein / 
t)or)]eHent) / n)ie Der Autor De^ ma^r^afften ^e» 
ricl)t^ ubcr Die ^onigl. ^ac&ric^t / nic6tgrolidcs 
nod)be(ldnt)i9e^fur9ebrac&t 1696, ^to. <5) €r# 
n)ieDerte5lnttt)ort eine^greunDe^ an feinen Cor- 
rcfpondenten in Regenfpurg 1696« 4to. 7) 
Lettre d'' un Gentilhomme de Halftein.^ a un defes amis 
aufujet des differtnces nouvellement furpenus entre 
le Roy de Dannemarck ^ le Duc d' Holftein Hamb. 
I G()6. 8) Reponfe a un fretendu Gentilhomme 
deHo/fteinj qui a frit iapeine de regaler ie fublic 
d^un galamitias au fujet ^c, par P auteur de /V- 
tat deD. a Dublin i6p6, 9) Examen d* unefe^ 
mUevolante^ quiapour titre: Reponfe (^e. Hamb, 

1696. 10) CaufaeConjc(ftio,neb(leinerfur« 
^cn Deducaion , wegen Dec wc. Dem ^onig m 
Dcn ^er^ocj neuHcT;!] gemac^ten 4- Prxtenfiones. 
5luf gurpiic&en ^efef)! |)erau^ gegeben 1696^ 
\i) Species Fadi cum dedudtione , entgegcn 
gcfc^t oer fogenannten Caufae Conjedtioni , mit 
^'onigf. ^en^illigun^ aufgefeleti^pd. i i)a»^ 

fpe^iM caufarum inter S. /?, M. Dan^ (^ Nor)v^ ex un 
(S S, Princ. Dn^ Fridericum D. S, H. ^c. ex alterA 
parte controverfarum , cum rationibus utrintfue alla^ 
eiij earum deduSiione 0* excuffione, mandato Reg- 

• M.. 



Caput VL 217 

M. i6p8. IV RefcriptumDanicum ad Con- 
filiariumdeEhrcnfchildt idpg. 14) Refcri* 
ptnmGottorpienfead Confiliarium Intimum 
deWedderkop 16-98. ly) €nDlicf;e ^:Be6au# 
JJtung DedfWDenExcrcitii luris armorum , for- 
talitii, Fcederum ma ^t>lfldnflC.(^lud(l(lU 
1700. 16) @c{)Iieg[ic6e ^ibfemgung Der enDli^ 
c&enSBe5auptunoi7oo» 1 7)FafciculiX. Aidlorum 
Publicorum ©c{)le6tvig*.g)ol/?einifc6ec Affai- 
ten 1700» 4to compleduntur potiffima tra- 
ftatuum Pinnebergicorum fcripta, imprimij 
poftrema usquc ad pacem Travcndalenfem, 
cujusetiam initrumentum exhibent. 

5.XLV, Antequam Hiftoriam Chriflia- 
fiiV.cIaudamus, qua:damh.I. annedendaef- 
fe duximusdccclcbricontroverfia inter Ola- 
umBaronemRofcncranzium&JohannemBu- 
noncm Chriftiano V. regnante agitata , fuper 
qnacftionem : Nur» DanU Regnum amlquitiu eU* 
Rivum^ antetentfora RegU Frid. lU, aut haredi* 
tariumfuerit. Priorcm fcntcntiam tuitus cft 
Illuftris RofcDcrantzius , pofteriorem vero 
amplcxus cft Johannes Buno* Lltriusquc 
fcriptum, quomatcria haeccomprehenditur, 
rarum eft & parum obvium, quapropter eo 
faciliorem nobisa benevolo Lcdore veniam 
pollicemur , fi de utriusque contcntis hic fu- 
fiorem paulo cxhibcamus notitiam. Titulus 
Rofencrantziani operis hiceft : Afologia Kobi- 
litatia Danica^ contra Urvatum iUum Franc^ Irend- 
um 0* Propudiofum illum Holophantem Johannem 
Bun9nem , Htjioriarum Pfofejjorem in iUuftri Gy 
P 1 mnafio 



22g Caput VL 

mnafio Lun^burgenfi , aliosquc Nobtlitatvs infenjtjji-' 
wtos hoftcs t /luStore Oho Rofencrantzio , Top^rchd 
fiT Barone de Eobolm , Domino Engaard , Equite 
Aurato ^ Conftliario Regis D^ini<e intimo Hafn, 
168I. i«n4tQ Dedicatiohujus operisChriftia- 
no V. Danorum Monarchac infcripta , Pane- 
gyrici inftar in Chriftianum III. piac memoriac 
elTepoteil:, in illa enim merita hujus Princi- 
pis intcrrasDanorum fufc recenfenturatque 
extolluntur, In ip4ius Apologiae initio ftatim 
queritur Illuftris Audlor, jam ab omni aevo 
inventos fuiftemaleferiatoshomines, quili- 
voreinfernaliadadli, praeftantiorum &nobi- 
liflimorum hominum famam profcindere 
non erubuerunt. Ad horum vero clalTem re- 
fertetianj Franc» Irenasum (a) larvatum & Jo- 
hannem Bunonem , quorum ultimum in prs- 
fatione, quam Ideae hiftoriae Univerfalis aCe 
Luneburgi 1664. editae , praefixit , nobilita- 
temDanicam convitiis& imputationibus faUif- 
fimis laceffivifte affirmat» Rcfellit itaque ejus- 
dem Bunonis aflertionem , qua Fridericum 
III. nominetenus faltem fuiflb Rcgem dixe- 
rat , monftratque abfurdum effe , Chnftiani 
OrbisPrincipes, quidefinitam &patriis legi- 
businnixam fortiunturpoteftatem, nomine- 
tenusfaltem Reges &Principcs vocare velle, 

cum 

(a) Ircrtxus larvatus liic'efl Erafmus Vindiugius , qui 
Orationem de Regno Daniae ^hsereditario & ele>5tivo 
edicUt liexise 1640. & cui etiitiii pnecipuc i?«KC Ap9lo- 
gia oppofiucft. 



CaPUT VL '129 

cum veri Reges communi omnium fuf- 
fragio acftimentur. Purgat porro Nobiles a 
criminatione ipfis a Bunone imputata , ac (i 
pSuecis , tempore belli Dano Suedici regnan- 
fte Friderico IIL gefti, fortalitia tradidiflent, 
quacalias Sueci hoftes decem annorumbello 
vix occupafTent» Poft haec demonftrat , fru- 
ftra a Bunone ftatui , Reges Daniae Jure hae- 
reditario RegnaoUm obtinuifleacpoffediflc. 
Probatillud Rofencrantzius tum ex Saxonc 
Grammatko, Hiftoricorum Danicorum prin- 
cipe, tumexhiftoria Erici Regis, nec nonex 
refponfo ab Eledlore Saxonico & Landgra- 
. vio Hafliae Carolo V. Imperatori dato, qui , 
Caefari huic, cum A.i^^d.a Daniae Magnati- 
bus efflagitaverit , ut Comiti Palatino Re- 
gnum Daniae haereditario jurc poffidendum 
dcferrent , refpondilfe feruntur : Rcgmm £- 
le^ivumeffe Dani/im^ nulUui unquam Impcrio fub' 
jellum f nifi quem libcra Ordinum fuffragia CT fa- 
vor popttlt ad regenda Imperii loca cvcxilfet^ Dc- 
nique contradicit aflertioni Bunonianae, qua 
Nobiles cx Dominis fervos fados efle aflc vera- 
vit , falfitatemquc hujus narrationis demon- 
ftrat , ex privilegiis a Frider. III. Equeftri Da- 
tiorum ordini impertitis , quae x6.^rticulis 
comprehenfa exhibet , addito folenni hoc 
fcripto, quoOrdinesRcgni , Regnum Dnniac 
pofthaec hacreditarium futurum eiTeunanimi- 
terdeclaraverunt. 

§, XI, VI. Apologiaphuic Rofencrantzia- 

nx Johannes Buno oppofuitfcriptum fequenti ti- 

P i rulo 



ijo Caput VL 

tulo infignitum. Jobannus Runonii adverfut RO' 
fencrantzium (J)laum) jufta (^ neee(faria defenfto^ 
Luneburgii682, 4topagg^conftat.i6c. In 
Dedicatione hujus defenlionis Chriftiano V. 
infcripta^qucritur autor , fe tamindignc & i- 
niquea Rofencrantzio laceflitum fuilfe, cum 
tamen in Epiftola fua ad Chrift. V. dcdicatoria 
fuacqueldeac Hiftoriac UniverfalispraefixajfaU 
(i nihil venditaverit, quod,uteo mehus in- 
notefcat , Epiftolam dedicatoriam eo tempore 
vulgatam , huic iteratac ad Chrift. V. dedica- 
tioni infererc denuo curavit. Ipfa defenfio 
X. potiffimum momentisabfolvitur,quorum 
contenta ipfeBunorecenfet inpraefationefua 
ad Leftorem. No$ in pracfenti faltcm quaedam 
notabimus , quibus Articulo VI. probare co- 
natur Buno, Jiu h^reditarium ab anti^uis tcmpo- 
ribM Regiieftirpi in Dani^ Regnumfuijfe \ hoc C- 
nim praecipue negavit Rofencrantzius , & in 
hoc potifiimum controverfia: agitatae verti- 
tur cardo. (a) Stabilire autem fententiam 
fuam fex potifiimum argumentis conatur CI» 
Buno , quac hic breviter exhibere non pigebit* 

rri" 

(a) Bi^nonianaj huic afTertioni adftipulatur ctiam Vitu* 
Beritlgus m praefationc ad Florum Danicum, cxqua 
non pauca huc pertincntia notarunt Cl. A6lorum Lip- 
ficnfmmColIeflorcsA. i^o^.menfe April p.l^i. fq- cui 
addendus etiam eftCI. Otto SperlingiMs in Commcn- 
tario de Rcgio nominc & titulo ^onntng Haf. 1707. 
4to cdito, in cujus §. 127. fucceflionem Rcgum Da- 
niae jam olim hxreditariam fuiflc probat , fccusquc 
ftatuentes §, X29. rcfutat. 



CAPUT VI 25» 

Primuw auteni argumentum pro aflrerendo& 

vindicando Regiae ftirpi in Regnum Danix Ju- 

re hacreditario, petit aperpetua & necciTaria 

proximorum in Regno fucceflione , qua nc 

quidemilli , quiImperioindigniruntvi{i,ne- 

quequi Danis fuerunt minusgrati & acccpti, 

praeteriri potuerunt. Confirmatur hoc duo- 

bus potiffimum argumentis, i) exempIoSue- 

nonis Canuti M. ex forore Nepotis , quem 

Danos non amore aliquoducftos, fed nccelTi* 

tate adlos, quia e profapia Regia nemo alius 

fupereflTet , Regem (ibi elegiiTe fcribit Meurhuf 

in Hiftor. Dan. P.I. libr. III. p. 58- (x) E- 

xemplo Abelis, qui fratri Erico, juflTu fuo in- 

terfedo luccenit, & Rex Nece(faritis dicitur te- 

fte Pontano Rer. Dan» Hiftor. libr. VI. p. 337. 

ubi tres recenfcntur caufae, curDani Abelcm , 

fratricidam licet , & ab omni fucccffionis Ju- 

re merito ob hanc cacdem praecludendum , prac- 

terire non potuerint. Secundum argumen- 

tum fitum eft in fuccesfione fexus fequioris , 

per quam non folum Rcgnum ad exteras fa- 

milias facpe fuit devolutum, fed etiam, quod 

ipfa aliquando fcemina, Regni hacres , Danis 

imperavit. Tcrtiutn argumentum colligitur 

a fuccesfione impuberum , indeque firmisfi- 

me conjici pofle exiftimat aud^or , Regnum 

non libcra cledione (ed fuccesfionis luercad 

hacredes pertinuifTe, Pueros autem Rcges 

creatos & coronatos fuilTe exemplis Erici I» 

( qui hanc ob caufam , quod Puer Patri fucce- 

derct , cegnomento Barn vocatus eft) Wal- 

P 4 demari 



i;'! Caput VL 

demari 1. Erici VIL & aliorumdemonftrat 
^«4rr«»» argumentum fumit audor a Jure Pa- 
trimonii , quo Regnum Daniac aliquotics iti 
Re^um filiosfuitdivifum, quod certisfimum 
haereditatis teftimoniumcffe aflerit. Regnum 
vero DanicC inter Regum filios aliquoties di- 
vifum fuifTe audloritate Meurfii aliorumque 
rcfert , qui unanimi cenfenru tcflantur,Ca- 
nutum M. Angliae, Danix, &c Norwegiac Re- 
gem , Rcgna haec non confukisProceribus in- 
terfilios divififTe^ idem faifhjm eft tempore 
Waldemari, quo Rcgnum Daniae inter filios 
divifum efl, ita utWaldemaroDaniam, Eri- 
coDucatam Slefvicenfem , Canuto Lalandi- 
am& n-othofuo Nicolao Hallandiam asfigna- 
verit» ^/-^/«w argumentum fuggerittefts- 
mentum , quod DanicC Regnum fuccefTori 
femper legavit, Sextum denique fuppeditat 
fundameijtum , jus adoptandi fuccefforem, 
idquod cxEriciPomerani infihum &fucccr- 
forem Regni adoptione a Margaretha > Regi- 
na , fada , fufius demonflrari pofTe evincit. 
Praeterhaec enumerata fex argumenta, fepti^ 
mum & odavum addit, quibus offendit , Jus 
RegniDaniae hasrcditari-um , fceptro adffem- 
ma Oldenburgicum translato , imminutuna 
quidem , attamen retcntum & confervatum 
fuilTe 'j denique Proeerum Regni, Politicorum 
& Hiftoricorum tcftimonia adducit , quibus 
fanguine proximos non folum haeredcs Rcgni 
appellarunt, fed&ip(um Rcgnum Daniac hac» 
reditarium dixerunt. Reliqua , quibuj defen- 

iio 



Caput VL "253 



fio haec fcatct , perfonam Rofencrantzii ma- 
ximam partem concernunt , quippe , quem 
falfi, doli, calliditatis, iniquitatis & ignoran- 
tiac non uno loco infimulat. Mallem tamen 
Bunonem majori erga Virum Illuftrem mo- 
deftia ufum fuifle, fed objurgatioobjurgatio- 
nem, velut cuneuscuneumtrudit, 

§. XLVII» Atque hacc de Scriptoribus, 
qui vitam & Hiftoriam Chriftiani V. illuftra- 
runt, dixi(rerufficiant,Chriftiani V.Fratrem, 
Principem Georgium yScrenisdmx Annae, An' 
jglorum Imperatricis , Conjugem , fatis fun- 
idlum QiXthxTivk Paultu Vinditigim y cujusextant. 
RegiaMeritaD.PrincipisGeorgiiHc<fn,i709. 
foledita, De mLHELMO Principe, Chriftia- 
ni V. filio natu minimo, praematiire dcfundo, 
videnda eft Oratio Parentalisin exequiis ejus 
recitata ab Olao Wormio , editaque Hafn» 
1705. fol. 

%. XLVIII. Hodie Septentrio Llniverfus 
mecum fufpitit & veneratur Auguttisfimum 
& Invidisfimum Monarcham FRIDERICUM 
c^ARTllM cui Vitam diutumam , Imperiutn 
fecurum, domum tutam , regimenque quie- 
tum ac fclicisfimum humillimo animi obfc- 
quio apprccoratqueexopto. Inaugurationis 
& Undionis Anguftisfimi hujus Monarchae 

Hil^oriam deditD. Hcnricw Bornrwannut , SX' 
landiae Epifcopus , fub titulo : S^en Ijclligc Og 
©ot^tiDeligc^on.^I. (gaftJing^ Aa. og feftivitet 
i.c. Solennis Undtionis Regiac Friderici IV. 



i;4 CAPUT VL 

&:ReginaeLouirac d. ly. Apr. A. 1700. peradxw 
defcriptio Hafn. 1701. fol. cum Figg. zneis. 1 1 

§. XLIX. De itinere Norwegico, ab A«ii n 
gullisfimo Monarcha noflro , ad perluftran- 5 
das Regni hujusProvinciaSjAnnoi/o^. pcr- 
a(flo COnfer CUudii Predbiornii LangjlAdii , Borft- 
holmenfis >Orationem, qua Friderico IV, 
aufpicatiffimum ex Norwegiareditumgratu- 
latuseft Witteb. 1704. ioVvitznoTi^Jon^ Ramiy 
Paftoris inNorwegia Nordrehougenfis, Om- 
tionem ad hugufiiff, Monarcham Frid, IV, Danim 
S.^ua Serenifim<e Ma/efiati Regi£ fprociementijfimd 
Regni NorWegici vifitatiene C foUicita peragrati$* 
ne , efu^ faSia eji A, ijo/f., debitat gratiat exjohit. 
Chriftianiae 1705-. fol. In hac oratione non 
tantum origines , migrationes & expeditio- 
0es Noi wegorum veterum nobiliores , fed & , 
tres trium Danis Rcgum , Chriftiani IV. Chri- ■ 
jftiani V. & Friderici IV, pcragrationes Nor- 
Wcgiac defcribuntur. 

J. L* Reliqua, quaeadftatum RegniDa- 
niae modernum , cjusque hiftoriam faciunt, 
cognofcere licebit ex itinerario Gallico , quod 
A. 170^. gvo prodiit, fubtitulo; Relation d' 
un voyage enDennemark fait A, 1702. a la 
fuitede Monfr» Vernon. Hiftoriam pracren' 
tisbelli pluribus perfecutus eftVirCIaridimus 
Chriftoph. Hen. Amthor in Libro etmvy.eris 
fub fequentitituloedito: J^iffocifd^e oDcc QSec^ 
tiwnffrmdlftge Unrecfuc^ung DerUrfac&en/Dut:c& 
ttjelc^e t)ie jmifc^en 4)ennemai:cf unD ©cj>meDe» 
M Cftvan ioo.3a^en ^ec t)prgefallene ^tmm^ 

Uim 

i 



CAPUT VL 255 

iitm unD55efc5Diui9cn |tc& cntfponncn / fonbcr* 
:c& abtt ttt bt\) t)cm lc^t^cntjlanDenen unt) annoc& 
octh?d[)renDcm ^ncQc eoncincm '5:5ei( gefufectec 
Scmc5ung^*@i'unDe / unD Dacauf»on Dem am 
{>ccn »ecmeintli^9ef$e5encc2Ib(c[)nun0/ Donci* 
ficm S)ennemdcclfec / Dec unpactl^epifc&en 2Beft 
uc «Pcufung ubergcBen. ©cDcucft im 3af)c 
/ly. in 4to. Cacterum dehocbelloDano- 
Juedico nihil fere extat, fibrevem illum tra- 
Ctatum cxcipias, qui Lipfia: /710, 4to pro- 
iiit fub titulo : ^Sefc&ceibung Dc^ ^cicged irt 
^yjocDen / ut alia minutiora & viliora h, I. 
taceamus. Inter illuftria Auguftiflimi Regis 
noftri gefta referimus Erediionem militiac 
Nationalis in utroque Daniac & Norwegiac 
Regno, Hanc S. R» M« Danico carmine gra- 
tulatus eft Johanms Lonhergituli^^n, l^o^.^to» 
Cui adde Virum Generofum J. Chr. ab Otken^ 
Adfcirorem Regiminis Oldenburgici & Ar- 
chivairium meritiflimum , qui Hala: 1705. 4to 
cdidit : Differtationem de militia ledta pro- 
vinciali, inquacap.I. deeadem confcribenda 
cap.IL de ejusdom Ducibus cap» III. de ejus 
confervationecap. IV. de foro & difciplinacap. 
V. de ejusdem utilitate atque ufu cgrcgic 
dilTcruit» 

Caput VII. 

DE 

SCRIPTORIBUS y ^ll riTAS ET MeRIlA 

Virorum lUuftrium enarrAvernnt ^ 

celebrarHrH^ 



i;6 Caput VIL 

^- — ' — rr. ^ 

DE Scriptoribus, qui vitas & meritavi- 
roruminDaniailluftriumliterisrDan- ' 
darunt, commentaturi, uteomclio-f 
riordine res agatiir, Virorum illuftrium du-' 
pIicemconftituimuscIaftem,aIteram illorum, 
qui vel Marte & virtute bellica , vel etiam con- : 
filiis aliisque in Daniac Regnum meritis, in-1 
claruerunt,akeram vero Iftorum,quilitera- 
jum ftudiis egregic excultis nominis fui fa- 
mam celebritatemqueadeptifunt. 

§. ir. Inter HEROES five Viros illuftrcf 
vcl Martc velconfiliis cclebres primum me- 
rito locum obtinet/fOZG£/?/7J,Danus,qui tcm- 
pore CaroliM. vixit. Extat de hocHolgero,Da- 
nojbom^ Bartho/Iniyjunioris, DiftertatioHiftor. 
Hafn. 1677. 8 vo pagg. igp» edita , in cujus prae- 
fatione CL audor ( qui cum hanc fcriberet an- 
nos 18. natus fuit) queritur, Danos prifco ae- 
vo armisfolum militiaeque indulfifte, delitc- 
rarum autem ftudiis conftanter tacuifte ,& 
Kcges prxcipueinid incubuilTe, utamplifica- 
tione Imperii finium, &fubjugatione vicino- 
Tum memoriam fuam redderent aetcrnam. 
Laudat tamen Abfoloneni Huidium , Archi-Epi- 
fcopum Lundenfem , qui patriam prudenti 
fcriptorc deftitutamcfte, 2egreferens,SuenO' 
ti\ Aggonis &Saxoni in contubernio fuo vi- 
ventibusmandaverit, ut de fcribenda rerum 
Danicae genis hiftoria confilium caperent» 
Porro V.rici Menvcdi laborcs celebrat, cui reccn- 
tiores Petrejos,Suaningios, Huitfeldiosalios- 

quc 



Caput VII. 257 

ue jungit , quos tamcn artc folum fcribendl 
ntiquitatem fuperare , in rebus autem nihil 
ertius ante Canuti VL regimen , nifi abcx- 
sris corrafum , annalibus fuis attuIilTc aif. 
'racFationem fequitur ipfadc Holgero differ- 
atio XIX» capitibus inclufa , quorum /. agit 
leHolgeri, Dani, Parentibus & Patria. Dc 
.>arentibu$ Holgeri adhuc inter (e certant e* 
•uditi 5 Gotricum quidem Danorum Rcgem 
?atrcmcjus fuifle omnes fcre affirmant , fed 
ie Matre non conveniunt. Alii enim eum a 
Munda fivcDancmunda, RegisRuffias filiain 
lucem editum eflcaiunt, aliiautemDuciscu- 
jusdam Metcnfis filiam, Gotriciuxorem,Ma- 
trem ejus fuifTe non finc fundamento perlii- 
bent, a quorum partibus ctiam ftat Batholi- 
nus nofter, qui Holgerum natione Danum, 
non^cythamautNormannumfuifTefufiusdff- 
monflrat , probatquc cum antc fuum ad Ca- 
rolum M. advcntum piraticam cxercuifTe, 
quod fludium olim apudScptcntrionalcs ho- 
neflum & Regium habitum efTe afTerit. Ca- 
fut II, circa nomen Holgcri inveftigandum 
occupatur, quod Danico Ogerii , Odgeri , Og- 
geri &aHis, minime autem Olai nomini re- 
fpondifTe probat audor» Capte liL Infignia 
Holgcrienarrantur, quac Aquilamrcprscfen- 
tafTe certum ef>. Cafut IV. prelium Theodo- 
riciRegisGothorum v, Hiftoriam Vcron3E& 
Brixiac in potcftatemHoIgeri redadx Vl, Hol- 
geri adventum ad Carolum M. vn, ejusdem 
fugam ad Defidcrium Regem Longobardo^ 

rum 



198 Caput VIL 

rum vnu Hiftoriam Donationis ComitatUI^ 
Loirenfis a Carolo M. Holgero h^x IX. 
Translationcm corporisHubertiin Ecclefiam 
Mariae Tungrenfis ab Holgero curatam X. 
Holgeri conjugium & Proles XI. Hierofoly- 5 
mitanam & Indicam ejus expeditionem Xlt^] 
ejusdemiterin Hifpaniam JT///. Holgeri bel- i 
lum Pampelonenfe XIV, Ejusdem & Burman- :i 
ni duellum defcribunt. Reliqua , quac rci 
ftant, capita , Holgeri captivitatem ,mortem> t 
fepulturam & elogium cxp»nunt> quibus o- : 
mnibus in fine additus cft Index audlorum 
memoratof um Alphabctico ordine difpofitus. 
CaetcrumdeChronico Holgeri obfervanduiii 
eft , quod Francica lingua confcriptum duabui 
vicibus editum efle affirment eruditi. Mihi 
huc usquc pofterior faltem editio Parifiis A, 
i;83- edita innotuit, quac fcqucnti gaudct ti- 
tulo : Oger le Danois Duc de Danmmarke , qui 
futt un des douze Peres de France , lequel avec U 
fecours i$ ayde du Roy Charle Matgne cbaffa les 
Payens horsdeRome-^ 0* remift le Pape enfonfiegey 
Kf* fut hng tetnps en Fdtrie , puis revint comme vouf 
fourrezlirecy aprez^ Chronicon hoc Cbrijlia" 

nus Petr*tu , Lundcnfis Canonicus , Chriftia- 
ni II. Dan. R. in exilio Comes , bonis literis 
in Academia Parifienfi operam dans , aufto- 
ritate Chriftiani Regis, Danicoidiomate vcr- 
fum, Parifiis imprimi curavit , tcftibus lHu- 
ftri Huitfeldio Chron. Part. I. p. 35-, & Ly- 
fchandro in Synopf» Hift. Dan. Part. II. libr, 
IV. Eadcm Petraei verfio Danica, cumejus- 

dem 



Caput VIL i;9 



ilempracf»tioncaIiquoties, fed omifToPetrxi 
lomine , in Dania recufa eft. In Germani- 
am queque linguam Chronicon hoc zConra- 
!o Egenbergcro translatum prodiit Francofurti 

t57 1 . Denique notamus Anonymi cujusdam 
ythmum licctminus comptum, quoHolgc- 
1, Danijlaudes celebrantur, apparerefubfi- 
lem Wormiani operis , quod feriem dupli- 
lemRegum Daniac infcriptum Hafn.id^i. e- 
lidit. Rythmus autemhic e Bibliothecsc A- 
rademicac Hafnienfis excerptus Codice mem- 
jranaceo fic in ci pit : InglorUm DEl 0* eommen- 
iatWHem fervi fui^ Holgeri , Chrjfiiamjfinti Prittci- 

9if Danorum^ Carmcn fivc Cantilena Heroi- 
ca , Hiftoriam certaminis inter Holgerum & 
Burmannum tradens, habeturiintercarmina 
Heroica, vulgo 5^atJipe ^ifec Hafn. 169;. 8vo 
junaimcdita, Part.I» p, 85". feqq. 

S. III Inter rccentiorcs Regni Daniac 
Heroes, quorum Hiftoria & vita iiteris con- 
fignatac funt, eminct NICOLAUS KAASluSt 
Regnorum Daniac &Norwegiae tcmporcFri- 
derici II. Cancellarius , Vir eruditiflimus , tcftc 
H. Ernftio innotis ad Genealogias Rcguma- 
liquot Daniac a fc vulgatas p. 91. Vitam ejus; 
acmortem defcripfit Johannes Olai Slangendor^ 
fius^ Theol Prof. Hafnienfis, cdiditqucHaf. 
iy94. 4to. CHRISTIANI FRISII, dc Kragc- 
rup , Regni itidcm Canccllarii , anno setatis 
J8. txtindi , mcmoriam orationc folenni ce- 
lebravit Job^ Refenitu Hafn. 1640. 4to. Mc- 
nta& famam Illuftris OLmRl Rosenkran- 



X40 CAPUT VIL 

rzil^ Toparchac in Rofenholm , & Scaby^ 
Ordinis Danici Equitis^»i64i. d.iS.Oclobr. 
actar. 6%. defundi, enarrarunt i) Hemictu Ern' 
ftitu-) i(ftus Soranus, inOratione memoriae e- 
jusdicataSoraeque 1641. ^toedita, i) Petrta 
Winfirufiut , Junior, Phyficcs Prof. Hafn. & 
pofteaEpifcopusScaniacinOrationeParenta- 
li dc vita & obitu ejusdem Hafn. 1641. 4to 
vulgata. 3) OUui Jiinut Wtndt , Paftor Haf# 
nien(is Marianus , in Concione funebri Dani- 
ceibid. 1644. 4toedita. 4) jacobiu M.irtiniy 
Theol.ini\cad. Wittebergenli ProfeftorPri- 
xnarius, in Juftis Wittebergac ipfi fadis ibi- 
dcmque 164J. typis exfcriptis. Omnes ho$ 
modo enumeratos diHgenter & crudite , ut 
folet , notavit Johannes Mollerus in Hypo- 
mnenwt. adBarthoIin.p. 365-. ubivaria quo- 
que eruditorum judiciadc meritis Rofencran- 
tzii congefta viderc licct. Addimus camen 
h.l* 5") Cbriftiani Andrea ]u?idi exequialia in 
obitum Oligeri Rofencrantzii Haf 1641. 4to 
itnprcfta. MAGNI BILDE vitam 8c mortern 
CXpofuit Paulia Johannes Tranim ediditque 
Aarhufias 1648 . CHRISTIAMl TMOM^I SE^ 
HESTAEDII, Regni Daniaj Cancellarii, vitam 
defcripfit ph^ Faber^ Eloqucntiae ProfefibrSo- 
ranus,cujusmemoriaSeheftediaQ3SorcEi658. 
lucem adfpexit. Ejusdem vitute^ & menra 
celebravit Thomas Bangius y edito Thearro poft- 
humo virtutum Chriftiani Thoma»iSehefte- 
dii Hafn. 1657. fol. ut taceam Chri/iiani Ofti-n- 
feldii , programma in funus ejus editum nec 

non 



Caput V IL 141 

non Job. B^rskeri jCondonem funebrcmDa- 
nice Hafn. i6y8. 4to vulgatam^ NICOLAI 
TROLLE^ Equitis , vitam delineavit OUus Rofen^ 
irantzhtsy edita ftatua TriumphaJi Dno Nico- 
lao TroIIe ereda Hafn. 166^, 410. OLlGE" 
RI riNDII, ConfiliariiintimiRegii,memo- 
riam pcrennem reddidit Olaus Borrichius 
Hafn. i6S^»^olHSRLLm TRULLE(*) Yitam li- 
teris confignavit ChriJIiamu MachaUru in Ora- 
tionc funebri ei A. if66. gvo. Hafniae fcri- 
pta. MARCI GrdE , Conhliarii Intimi & Rc- 
gias Academiac Equeitris Prasfedi laudes re- 
Cenfuit D. Petrus JeJPerfomtit , S. R,M. a Con- 
feflionibus & Concionibus Aulicis , in Ora- 
tione funcbri ci idp^. d, 14. Odtobr. dida, 
Hafniacque 1705-. fol. edita , ex qua vitam e- 
jus breviter enarrant Clmi CoIIedtorcs No- 
vorum Literar. Maris Balth. A, 1705-. menf. 
Auguft» p. 241. fcqq. quibus adde Magni Wyn- 
gardi Epinicium Coeli & Epicedium foli, in 
obitum cjusdem, quod ftylo lapidari expref- 
fit Hafn. 1698. fol. Eodem anno Heaor God^ 
fridfu MAfm , llluftriftimo Comici ULD^RICO 

Q. GUL^ 

C) Eft hic HcrlufujTrollus celebris fchoIxHcrlovJanae- 
fundator, quihac fua bcnignitatc in hifloria Dafijc* 
pccuHarcm aeram mcritus cft, aeram ncm'pe fundat» 
IlluftrisjScholae Kcrlovianx, quajincipit A. C.1564, 
Laudatjbcnignitatcm hanc Joh.Suaningius in Prolc- 
gom. ad Chronol. Dan.p.26. a. ubi Hcnrici Ranrzo- 
vii Epigramma cxhibet, quo hoc Trullianar bcni 
^oitatiscxcmplum celcbravic, Obiit lUuftris HckIu. 
iufiA.zj<$5. d.ip.junji. 



14* Caput VIL 

GULDENLOVIO , Equiti Aurato, & NorwC 
giae Pro-Regi cocionem funcbremdixit,qu2]!' 
poftea A.170P. fol. Hafniac cxcufa cft, & fo- 
lennia fepulturac hujus Herois fimul comple 
£litur* Practerea plurimornm Virorumlllu-'' 
ftriftimorum extantlaualationes funcbres,quas ; 
omnes rccenfcre noftri jam non eft inftituti. ^ 
Intcrim optandum valde eflTct, ut Oratione$L 
hujusraodi & laudationes funebres Virorum 
in Daniailluftrium, aquodamhiftoriae Dani- 
cac cultore fedulo colligerentur , jundiimque 
uno volumine ederentur , quo ccrte laborc 
ingens Hiftoriac Danicx ornamentum acce- 
dere pofte , nemo facile ncgabit. De illuftri- 
bus coetcroquin Regni Daniae Cancellariis 
conferendus eft loh. Suaningius in Chronol. 
Dan. a p. 97-104. ubi Cancellariorum Re- 
gni qui a tempore Regis Johannis c ftirpc 
Oldenburgica usque ad A. idjo. florucrunt, 
nomina coafpiciuntur. 

§, IV* Ad Viros Daniae Illuftres perti- 
nent ctiam ii , qui literarum ftudiis editisque 
variis ingenii monumentis praEftantiftlmis, 
nominibus fuis famam non intermorituram 
paravcrunt.Inter hos principem omnium con- 
fcnfulocum tenet TYCHO de BRAHE^ tiobi- 
iis Danus,MathematicusinfignisAnno i6ou 
d. 14. Odiobr* aetat. 55-. cum bonorum omni- 
um ludu defunftus. Ferplures fane fuerunt, 
quivitam&meritorum ejusinrem litcrariam 
hiftoriam coacinnare non dubitaverunf, quo- 
rumprolixum Cacalogum cxhibet CUMoIIc- 

rus 



Caput Y ll 145 

l^^JH Hypomnem, ad Bartholin. n 4^4. 

f^ Poft Tychonem de Brahe , cruditiorem &in 

.ij omni dodnnx gencre exercitatiorem Dania 

,j, vix tuht Virum, quam THomam Bartho- 

LimM^ Seniorem , Hafnix i6i6,d. 20. O- 

;.; ctobr. natum , ibidemque idgo.d. 4 bzc 

^ actat.^ ^5-. mortuum. Sane, fi copiamViro- 

j rum , qui vjtam & laudes ejus enumcrarunt, 

j. confidcramus, mirandum eft , tot ex omni 

i regionceruditos adhunc ornandumcertatim 

Jconvolafle. Fufior autem Biographorum & 

iPancgynftarum Index exhfbetur a Mollero 

H.c. p» 4X2jeqq. InterrecentioresDanix c- 

ruditos , praccipue numerandi funt. i ) ivIL' 

HELMUS jroRMius, Cofiliarius juftitix & 

Bibhothecx Regia: praefeclus, anno 1704, d. 

17. Martiiactatjs 78. extindus, cujusvirtutes 

& menta , practer eos , qui a Mollerocitan- 

tur , diferta orationc cnarravit Paulus Vindin^ 

giusy quae poftea fub titulo: Decorum JVomia-^ 

noTum Hafn. 170;. fol. , una cum H. G. Mafii 

Inrcriptione & Jani Bergendalii Jaudationc 

Wormii metrica prodiit» Ejusdem Wormii 

yita ex Programmate Academico breviter dc- 

lineata , exhibctur in Novis Literar. Maris 

Balth, A.1704. mcnf: Septcmbr. p, 275-. feqq. 

ubi ctiam fcripta cjus tam edita, quam afTe- 

Cta cnarrantur» 2) OLmSBORRiCHiaSyAv- 

chiater Regius & fupremi Tribunalis adreiTor, 

nec non Mcdicina: in Academia Hafnienfi 

P.P. cujus vitam & ftudia a fe ipfo defcripta 

Primum Cdldit & fupplevit Frider.Rojigaardius^ 

O 1 rnn. 



i44 Caput Vni. 1 

Confiliarwis Regius. Extat haec in vitis fele- 

dis quorundam doclillimorumac illoftriunii 

Virorum Vratislavia! 17 1 1. 8vo editis p» 276—^ 

295". 3) Denicjue 0//IW /?o»;^r«y,Mathema-| 

tkusRcgius, &rupremus Politiae Hafnienfisl 

Magffter,cuju$ famam& in bonas literas meri-i 

ta pofteritati fervavit Chifliantu Reitzerus y Con»l 

(iliarius Juftitiac Regius, in Programmate pufl 

blico Academiae nomine A» 1711. in foi. paten-! 

ti vulgato. Reliquorum eruditioneilluftriumi 

VirorumVitas &Hiftor. paftim reperire licebif < 

in £r. Vmdingii Hiftoria Academiae Hafn. nec ' 

noninCLMoIIcriHypomnematibus multoties i 

laudatis , qui cas fingulari ax(^/3«a & indu- 

ftria notavit atque rcccnfuit» 

Caput VIIL I 

DE 

imiBUS ^ JllRIBUS DANO-NORjrEGI" 
ClS, ProvincialihHs (f MHnicipalibtts 

No\>'antiqtm^ ' 

SECTIO PKIMA, 

De 

JURIBUS DANW^ 

H§- u 
Iftoriam JurisDanici& Norwegici me- 
ditati funt Clariffimi aliquot Viri,quo- 
rum opufcula hadenus inedifa Dn; 
Mollcrus in prasfatione Apologetica ad BibU 

Scpten- 



CApxjr VIIL' 245 

.5eptentrionis eruditi §. XLV» p.df.&aliislo- 
pis commendat. Sunt autemea f) An^lr. Sc" 
ferini Vellejiy Hiftoriographi Rcgii ,Nomogra<' 
ohia Danica* x) Petri Galthii , ThalalTiarchf 
:^cgii , trac^atus de Juris Danorum initiis, pro- 
greffu & incremcntis. 3 JPetriJoh.RefemitChrO'' 
nologia Juris Civilis & Ecclefiaftici , Danici, 
Norwegici , Islandici & Gronlandici , Danica- 
Latina. 4) Ottonis 5^^ r//»^M , Junioris, Hifto- 
ria Juris Danici abovo repetita &Saxonica 
omnia ex ifto derivans. Quibus addinrus 5) 
bre vem ejusdem Juris hiftoriam , quam crudi- 
tifllmus Dn» BiissEUS , Norvvegus , (ummi 
Tribunalis Regii, quodHafnixeft, Procura- 
tor,Danice reconrcripfifte nobis fignificavit, 
&latinc in exterorum gratiam edere pollici- 
tus eft. Quac veroCl. Sam^ Rtyherm^Y^Wonitn^ 
fium P. P. m hiftoria Juris Univerfali , Ger- 
nianiceHamburgi 1704. iimoeditacap.XXII* 
de Jure Slefviccnfi &HoiratiGo, cap^XXIV, 
de Jure Danico adducit , perpauca funt , ne- 
quefatis, ut in Univerfalibus iftis fieri folet, 
accurata» Petinent vero huc etiamllluftris 
Huitfeldii prxfatio ad Leges terrx Scanicac 
ijpo.^toeditas, & Refenii Prolegomena ad 
▼erfionem Juris Jutici ab Erica Krdbbto con- 
cinnatam» 

S, II. Nosh.LnontamJurisipfiushifto- 

riam , quam Legum potiftimarum brevem rc- 

cerafum exhibebimus , collaudatis fimul ea- 

rum audoribus , nccneglcdis,qui innotuc- 

0^9 runt 



14^ Caput VIIL 

runtCommentatoribus & adminiculisvarits,; 
ad illuftrandas hafce Lcges cditis. 

$, III. Primus igitur omnium , de qui- 
bus conftat, oJinA* ille Afiaticus, famigera- 
tiflimus in univerfo Septentrione morum, in- 
ftitutorum belli &pacis, rituumqucfacrorum 
rcformator,tefte Wormioinpraefat. adSnor- 
ronis Chronicon , & ipfoSnorrio audore , c- 
asdemLegesinhifceRegionibusfancivitjquac 
inter Afiaticos m ufu fuerunt. Vid. Torfaei 
Series Dynaft. & Regg. Dan*p. 143. feqq. ubi 
fpeciatim exSnorrio & Eddaoftenditur,Odi- 
num hunc folennia funerum& veJc^o>cavTictiLt' 
gcs inftituiffe adeo celebres, ut inde certa E* 
pocha ^cunaolb feu aetas combuftionis dicla 
fit: dcmonftraturporro I. c.p«i46. feqq, Ju- 
diciorum ordinem ab eodem introdud. efte , 
dum inurbe Sigtunenfi Principcs XILconfti- 
tuit , ad imitationcm Trojaj, qui leges tueren- 
tur & judicia excrcerent fecundum confue- 
tudines Turcicas (Turcos enim appellant fac- 
pius Islandi Orientales illos, unde Odinus pro- 
venit) Hinc cmanafTe videtur Torfaco mos diu 
in Septcntrione rctentus, in caufis graviori- 
bus XIL Judiccs deligendi , quem HROLFllS 
Pedcftcr leu Robertus L Normanniac Dux in 
Galliam , &poftea WilhelmusConqueftorin 
Angliam invexit ; nti ex Polydoro Vergilio 
& Sberingbam, de Origine Anglorunl proba- 
tur 1. c. PractercaOdinus terna quot annis facri- 
ficia folenniter celebranda inftituit , primum 
(ubinitium hyemis > pro cceli temperamento 

& 



Catut VIIL 247 

& clemcntia 5 fccundum mcdia hyeme pro 
fertilitateterrae&annonaeproventu, tertium 
ftjbacftatcm pro vi^Soriaimpbfterumretinen^ 
da , uti ex Snorrio refert Torfaeus 1, c« p. 147.' 
$. IV, Dc SKIOLDO , recundum Saxo- 

Iiiem, IVto, fecundum Islandos vero, primo 
Daniac Rege, nobis refertSaxo. lib, I, p. 6^ 
quod impias Legesabrogaverit, falutaresquc 
tulerit, &fpeciatim, quodprimus refcinden- 
idarum manumifllonumLegem edideritjlnpoc- 
ham fci^icet omnium libertorum ob crimen 
laefaeMajeftatis a fuo ipfiusLiberto commiffum. 
Utdc reliquis faluberrime in pace bcUoque 
conftitutis nihii h. I. moneatnus, de quibus Sa- 
xo L €♦ videri meretur, 

§, V. Poft hunc FRQTHO ille , feu Fro- 
dius ,quiChrifti nati tempore vixit^varias leges 
^ulifTe refertur apud Saxonem hbr« V, p. gf. 
feqq. ubi odlo ipfius Leges militares &quin- 
decim civilcs recenfentur^ Quibus p. 87.' 
No,44» Leges fepulchrales &p,88*n.3. Lex 
connubialis , de poena ftupri , de virtute & fti-i 
pendiis mihtum accenfentur, Quanquam Le- 
gem illam de cxequiis equo & armaturae infi- 
gnibus condecorandis Snorrius in Chr- Norw. 
Dano Magnanimo ,Regni Eponynno,qui Is- 
landis inordine Regum nonus eft,adfcribat, 
rcfcrentc fupra lauiato Cl» Torfaco Lc» p.iyf. 
Hicidem Rex DANUS fibi tumulum fieri cu- 
ravit> eoque fe mortuum condi julTit, fccun- 
dum tenorcm hujus inftituti ; unde tumulo- 
romactas in Dania J^aug^ OID di(n:aEpocha 
0^4 inc«- 



548 Caput Vlll. 

jncepit, &fepelienc!i mosintroduifluscft^do- 
ccntc iterum Torfaso 1. c. p. 273. Coeterura 
Stephaniusinnotis ad Saxonem p.iip. Legcf 
Frothonis cum reccntioribus,ut & cum Ebraco 
& Canonico Jure breviter confcrt , & quae ad- 
huc inufu, quaequedefuctudine aut aliaLcgc 
abrogatac lunt, obfervat. 

§^ VL Magnis Danix Legislatoribuf 
praeterea annumerantor HaraUm Blaatand^' 
Sueno Tmfskeg ipfius fihus. Quorum ille fecu- 
lo X. falutaresLegestulitnon modoDanisfed 
&Saxonibus cis&trans Albim> nec nonFri- 
fiis ; quas Saxones & Frifios adhuc Adami Bre- 
mcnfis temporeobfervaife oftendit Cl. Mol- 
lcrus Ifagog.Part. L cap.XV. §. IH. &Suanin- 
giusin Chronologia p. 6q» Easdem & alias 
Regis hujiis Leges cum Ecclefiafticis Alfredi 
ab Henrico Speelmanno editas efle rcfert //* Ern-' 
fiiui in notis ad Genealogiam aliquot Regg. 
Dan. p. 30. Sueno autem filius a populo fuo 
& praefertim Matronarum libcralitate ex ho- 
Ilium vinculis redemptus , foeminis ob hoc 
participandarum haercditatum Jus , a quibus 
ante Lege repellebantur, indulfit. Dani quo- 
que abeo fylvarum&nemorumtumprimum 
communia impetrarunt. Etenim iis omni- 
bus , qui pro falute ejus filios praedes dedcrant, 
runcpubliccnunc privatimfaltus& ncmora 
vcnditabat; & fic imprimis Scani & Saclandi 
communes fyl vas publico aerc compara verunt. 
Apud lutiam vero non nifi familiis propin- 
«^uitacis feric cohserencibus emptioDis com- 

munio 



Caput VIIL 249 

munio fuit. Qux omnia nobjs tradit Saxo 
libr. X. igd. feqq. & Sueno Aggonis ff*7^» 
Denique ejasdem Regis aucloritate , occafione 
miraculi a Poppone editi, abrogata duellorum 
confuetudine pleraque caufarum judicia ferri 
candentis ufu conftaredebcrc, decretum eft, 
audore eodem Saxone 1. c. p.i89» addatur Ste- 

)| phaniusinnotisp.120. 

j 5. VII. Deinceps CANUTUM M. Poten- 

tilTimum Septentrionalium Regem , in An- 
^lia pacis tranquillitate potitum > Leges Ca- 
ilrenfes five Curiales primum condidifTe te- 
ftantur Sueno Aggonis p.82- & SaxoGrammat. 
iibr. X. p. 197. 198- 199' Easdem Leges a Sue- 
none Aggonis colledas & notis illuftratas i- 
pfius Hiftoriae adjunxit Stephanius p. 145-199. 
In proemio colledlor teftatur , eas Leges prifca 
lingua ^ltbeclog^ (five QSitbetlag^ 3\ctt)ap- 
pellari, quam vocem Legem caftrenfem five 
inilitarem & Legemcuriacinterpretatur j vin- 
dicatas deindc fcribit easdemclieabinteritua 
Daniac Archi-Epifcopo ^^^'/^ZOisrEj afcvcro 
in latinum fermonem translatas , praemiflis 
nonnullis deearumconditoribus, caufa&lo- 
co promulgationis. In ipfl\3s opufculicapite 
!. deCanuto M^conditorc, capite II.&IH. de 
caufa Elcdlionis & inftitutionis ,capitcIV. dc 
Legumconditione&loco difterit. Hinccapite 
V.Legcs minutos cxceflbsconcernentescxhi- 
bet, capitc VI, dcmutua favoris exhibitione 
& ftipendiorum folutione VII. de minifterii 
rcfignatione VIII. dcconviciij & contumeliis 
Qj! IX* 



2 50 CAPUT Vin. 

IX. de generali controverfia agit» Porro ca- 
piteX.cie prima Lcgisviolatione, Xl.devul- 
neribus &plagiscarumque fatisfaftionc XII. 
de idu & perculTione XIII. de variis plagarutn 
canbusj&: denique capite XlV.de proditione & 
crimine \x^x Majeftatis traclat. Edidit casdem 
Legcs denuo Fetnu Joh^ Refemw , faepius jam 
laudatus , una cum Jnre Aulico Veteri Regum 
Norwegicorum didto J^irDffraa, fubtitulofc- 
quenti ; jMaulicum vetm Regum Darjorum a CA' 
fiuto II. Anno lo^jf. conditum , diclum QSIIttCClflQ^ 
<Kctt / e Bibliotheca Olai Wormii , Islandicc Danice 
(5 Latine cum annotationibus Hafn. 167}. 4t0. 
Fruftra vero CI. Struvius in Biblioth. Juris 
cap. II. §. IX. edit. lldae hoc pro lurc Daniac 
& Norwegiae civili habet j nam ex CI. Molle- 
rilfagoge P. I. cap.XV. dudum videri potuit, 
longe alio ci vili lurcDaniam hodic uti & ulam 
femper fuifTe. Redius vcro huJDS cditionis 
titulum, licet mancum, allegat inBibliothe- 
ca Hiftor. p. yiy. Dcnique Petrus Winsloviui 
in fpicilegio Ardoo p. 6 j . teftatur , hoc Jus an- 
tiquum Aulicum latum quidem eflfe Anno 
10,35-, five (cquenti, tempore tamen Canuti 
V. Anno ixox. literis demum mandatum j 
quod cum opera Abfolonis , ut fupra exSueno- 
ne vidimus , fa(5lum fit , hinc a Bartholino de 
Script.Dan.p.z.eidera Archi-Pracfuliadfcribi 
videtur. 

§. VIII. Poft hacc tempora H AR ALDUS, 
SuenQnisEftritiifilius, interalia hifce promif- 
fis competitorem fratrem a Regno arcuit, 
^uod impias Leges abrogaturns^blandas placi- 

daS" 



CaputVIIL *5« 



dasque ferre v^llet , ref ercnte Saxone libr. XI. 
pag. 113. No. 33. Quibus fatisfadurus in Con- 
cilio imprimis adverfum provocationcm rc- 
ftipulandi Jus edidit , priorcsque defenlionis 
partes,quam accufationis inftrumenta conlti- 
tuit^ funditus quoque fingularium congrel- 
Conum ufum evcrtit, ita ut defenfio non ar^ 
morum , non teftium ufu , fed fola facramenti 
fide niteretur, &cau(arumcontroverIiaeJure 
Jurandoexpedirentur, vid- Saxo 1. c.p.ii4-« 
Stephanius in notis p. 110. Exmdeprimus 
hicRex Daniskgcsin Regiac cleaioms loco 
prjefcnpiifre&rogaiTe audit Suenoni Aggonis 
p,87. quanouamfolaiacrorum chantate con- 
(picuusiniquilTimos adusprofufa animi tole- 
rantia fuftinuifte, & noxas non venia modo 
fedetiam licentiaprofecutus, tamque inopem 
Juris patriam reddidiffe, quam antea promillif 
aivitemfecerit, dicatur Saxoni I.c. Ilhus ve- 
ro frater & in Regno fucccfror , C^NiimssjN. 
cras, cumMagnatum infolentia folutoshebe- 
tatosque prifci Juris nervosadfpiceret, omni- 
bus ingenii modis ad reparandam patrn moris 
difciplinam connifus , probatioris Juftitiac cul- 
tum feverifTimis cdidit inftitutis, conturum- 
que&labentem zquitatis tenorem, in pnfti- 
num habitum revocavit. Ex quibus tamen , 
&qU2E fequuntur Saxonis I.c.verbis apparet, 
cum magis negleaarum Legum reftaurato- 
rcm,quam novarum audlorem fuilk. 

$ IX. Haaenus vero Legum difciphna 
mcmoVia potius conftabat ,quam m Codicern 
digefta habebatur. Qua de re GIorioMmi 



2fi Caput VilL 

Reges WaldemArm M. & U^aldetndriu ViUoriofui y 
fuisquam optime confuluerunt, dum,prout 
in diverfa fubinde regnum divifum fuit regi- 
mina, quorum civesmas finguli fecuti funtle- 
ges,eosdem fuis&quibusafluevcrant inftitu- 
tis, permiferunt. Hinc fingulis Rcgni Pro- 
vinciisCodicem LegisPopularis defci ibendum 
curarunt , prout teftatur proemium Codicis 
Chriftianaci ex| verfione noviffima» Waldi- 
»»4r«xenimI.A.iif8» Leges Scanicastulit, o- 
peraadidufusArchi-EpifcopiEfcilli & Epifco- 
pi Abfolonis teftibus Ofterfomo io Gloflfario p* 
y^f. Bartholino deScript. Dan. p» iiy. Wms' 
lovitu autem inSpicilegio Ardoo & M. 5/«Vy»» 
giiis in primaObfervationum IX. ad JusDani- 
cum MSStarum fcribunt : Waldemarum I» 
circiterannum Dominiiid^. dcconfenfuOr- 
dinqm Provincialium Scaniac , primum iftius 
Provinciac Leges fcripto publico in ordineiti 
redegiflTe, ut in tanta Conftitutionum.& Edi- 
dorum varietate certum & congeftum ali- 
quod corpus extaret , quod (ubditi fequereo- 
tur. CoIIedum vero hoc JusefTejUtrcliqua 
Danias Jura, partim ex Jure Canonico , partim 
ex Speculo Saxonico & domcfticis confuetudr- 
nibus , idem 1. c. & Petrus Parvus in refponfio- 
ne ad Joh. Magni convitium XX. fatentur.Co- 
dicem harum Legum in membrana literisRu- 
liicisintegre& cleganter exaratumadfedela- 
tum efTe celeberrimusWormius in pracfationc 
ad feriem duplicera Regum Daniac teftatur j 
eundpmque cgregtum antiquitatis monu- 

tnentum 



Caput VIIL 1$; 

mcntumvocat, cum nonadeo muItaRunicis 
literis confcripta fuperfint. Ad calcem vero 
hujus Codicis hsecadfcripta fuifle rcfert : Fater 
/fofier,^ies inCcelis^ defende TULI amalo (^perl^ 
MtUU^ Hic vero Tuiizn audor, (eorumpro- 

Icul dubio , quac legibus adjedafunt in hoc Co- 
dicc) an is, qui dcfcribi curaverit, an vero 
fcriptor ipfe (it , non dijudicat , ultimum tamen 
fufpicatur. Latine has Legcs vcrtit Andreas 
SmonU^ Archi-Epifcopus Lundenfis , Ao. iizg^ 
mortuus,dccujusmiraculispeculiaremlibrum 
fuperelTeHuitfeldius affirmat. vid. Cl. Mollc- 
rus in Hypomn. ad Barthol p. \6\. feqq* Vef 
(ionem hanc cum doda pracfatione fuperius; 
laudata Huitfeldius edidit Hafn. lypo^ ^to cum 
ipfac Lcges jam antea vcrnaculo idiomate ibi- 
dcm ijof» prodiiiTcnt , fecundum Bartholin. 
dc Script. Dan. p. 129. Didla quoque Huitfel- 
dii praefatio infpicientibus^cumnobisad ma- 
nus non fit)dccidct fine dubio inter diiTentien- 
tcs circa Annum promulgationis harum Le- 
gum',cumutraqueparsad eandem provocet, 
ContWct vero Jus hocScanicum XVII. libros , 
capitula vero feutitulos 243. 

.^. X, Ab eodem quoque Rcge promul- 
gatum cft Jtu tcdefiafiicum A . iidi. Dom ini • 
ca poft lacobi Apoftoli diera , ad inftantiara 
Scanienfium , in Scaniac quadam arccLohdi- 
no & Dalbyc interjacente ; in quo conftitucn- 
doadjuvit potiflimum Tbordo Gllker , ludex in 
Scania provincialis , uti ex dida prsefationc 
Huitfcldii & cjujdcm vita Waldcraijiri L rc- 

fcrt 



1^4 Caput VIIL 

fert Ofterfonius l.c, p.fx^. Scanicis Legi- 
bushocEcdefiafticumJus adjedumeft, &ar- 
ticulis if»conftat,adduntur iiidem prxterea 
Legeshacreditariae,5lcft)e ^ogn didac,articu- 
lis 60. comprehenfae ; ut & alia lex Otbh^t^ 
maal didta , quam Ofterfonius I. c. p. 5-93. vio- 
lationem muldlxceucrimenlacfac aut violtta: 
expiationis interpretatur i compIc<flitur ea- 
dem 41* articulos. Habetur prxterca ejus- 
dem Regi-s Lex Scanovenfis , Paragraphis XIV» 
comprehenfa , qua circa pifcatores , Falfterbo- 
am olim frcquentantes difponitur, vjd.Ofter- 
foniusI.c«p.268» Supereftdeniqueejusdcm 
Valdemari Lex fivcReceffus VL habeos articu- 
los,quoferricandentisufum, etiam poftHa- 
raldiprohibitionemfupra didlam, iterumufi- 
tatum penitustollit, & teftcsin qualibetcau- 
fa adhibere jubet. Vid, Oftcrfonius 1. c. 
pag.40)-. 

§. XI. Poftea A. 1171. ab codem|^Rege 
GloriofiflTimo JUS SIJELANDICUM cqnftitu- 
tumcft, quod typis excufum Hafn. \so^. fub 
hoc titulopiodiit:Jg)dc ^CQDnne^ t5ee'^eian&^ 
\m ^o^^thx^ S)anff/ ogerffifft i?. ^Ps6er/oc& 
^m ^eaf) Nfcei: lit^ cegillei: oc hxi njelafeei'* 
ffet OC^ rattelig^S corrigeret i. e. Hic incipit Jm 
Sioilandicum genuine Danica lingua jcriftum , (^ in 
VIL libros dipifum , quorum quivis brevem Indicem 
(titulorum fcilicct) habett revifum (^ corre^um: 
Subfequitur in eadem editione Jus Ecdefiafii- 
cum, ParagraphisXXLindufum, quodinCo- 
«nitiis Ringftadienfibus promulgavit Archi-E- 

pifco- 



Capu t VIIL 3^5 

pifcopusAbfaloneodeniannoii^i. Videan- 
tur Ofterfonius 1. cp. fi6. Bartholinus L c, 
P. I. & Cl. Mollcrus ad eundcm p. i f^» Ac- 
ccdit practerea huic editioni , Erici Regis pro- 
miffio, feuJ^ant)fe|?ninsut&Regis01afij ad- 
duntur porro linnites inter Daniam & Sueci- 
am a Wormio cura ferie duplici Regum Da- 
niac aliasediti,deniqueadjungitur jHsOecono- 
wicum fcu Caftrenfc & Aulicum didlum , vul- 
go ©acJCD^rett. Ordinantur hoc Jure res 
AulacRegiac & praediorum nobiliumj abim- 
mcmoriali vero tempore jam extitit , ty pis pri- 
roo impreflum cft in hac cditione , fed poft a 
FridericoII. i/6i. renovatum & emendatum, 
Chriftiani I Vti dcnique aufpiciis A* 1590. recu- 
fum , tefte Ofterfonio I. c. p. 3 1 1» Ciauditur 
haec editio vcrbis fcquentibus , quae latine ad- 
duxiflTeh.l. fufficiat: HicfiniHirlusSiaclandiac, 
LalandiaCj Falftria& Moenac, quodRexWal- 
demarus tulit Wordinburgi , fubjiciturque 
lus Ecclcfiafticum , cum aliis promiffionibus 
Regiis, curatc revifum& corrcdum typisquc 
cxcufum Hafniac Anno Dni» M CCCCC V. 
in profefto Annunciationis B. Mariac Virg. 
apud Godofredum a Gemen in 4to j in fecunda 
cditionc nihil mutatum eft , fed fubjeda 
tantum praeccdentibus finalibus (equentia 
verba, Danicc exprefta : Et mnc rnufum Fiafnix 
iS^a. adexempUr veteris Legum Coditis , eAdeman" 
tiqua lingua-f itautvbrficului verfuulo fVerbumver» 
bo , capitulum capitulo refpondeat , a Mathia Win" 

gaard. Hanccdkionemluris Scokndici HuiCi» 

feldius 



256 Caput viit; 

feldius a mendis purgatam dedit referente 
BartboUrjo deScript. Dan»p. 7. qui tamen hallu- 
cinatur in eo > quod ejus libros XVII. numeret, 
nec forte cxulla ratione Andreac Sunonisad- 
fcribat. Non minus erronee in Vl.Iibrosi- 
dem lus difpefcit Oflerfonitu 1. c. in Catalogo 
Legum ; Olaus quoque Wormius in notis ad 
feriemduplicemRegumDaniac p.ji.citat vo- 
lumenLegum SeelandicarumAnnoi^io. ty- 
pis Godoffedi Gemen imprefirum j qui anni 
numerusfineomni dubio crroreTypegraphi 
pro eo, quem fupra dedimus , irrepfit. Deni- 
que M. Blutingitis in didlaobfervatione L re- 
fertcx allegata pracfatione Huitfeldii, Leges 
Seelandicas ab aliis Waldemaro IL eodem » 
quoCimbricascondidit,anno,abaliis filio i- 
pfius Erico adfcribi^fed errorc typographi vul- 
gusaddudum , ut illura Legislatorem faccret> 
cum is eandem praefationem Cimbricaruoi 
Legum fub eodem dato tam Seelandicis quam 
Scanicispr3efixerit,quafiWaldemarusII.omni- 
bus Provinciis, uno& eodemtemporcLeges 
dedifTet. Et paulo poft ex eodem audore ad- 
dit, ccrtummanere, fupputatione Annaliam 
fe(Sa Leges Scaniae go. annis antiquiores Cim- 
bricis eite» CceteroquinhasLegcsSaelandias 
uti&Ius Ecclcfiafticum illis jundum, poftes^ 
auxit & illuftravit Rex Ericus , quare &; ipfi 
vulgo adfcribi teftantur Bartholinus I. c» p.iif 
& Ofterfonius 1. c. p» 516. 

J. XIL DeniqucA. iiSoJdcmRexWal- 
tjjjmsiriijl.lm RegaifcuDviS^n^. 9v?Utres arti- 

culos 



'\ 



Caput VIII. 257 

culos comflexum publicavit , qood confirma* 
ih tum poftea & emendatum a Rege Erico A. 
1144. Nyburgi, aChriftianoIVtodemumau^ 
;Slum & publicatum eftA.i62ureferente O* 
fterfonio I. c. p. j2<5, & ddi. ; 

^. XIII. Paternum imitatus exemplum 
Waldemarus II. A. 1240. in Comitiis War- 
dingburgenfibus Leges Cimbricas rogavit, 
practer alias Conftitutiones & promiffionem 
(ive JpanDfejlniag / quantmmeminit Ofterfo- 
nius m dedicatione Gloftarii , ubi& eundetn- 
Regcm Legislatorem cognominatum fuilTe 
refert. De hoc Jure Jutico five Cimbrico Dett 
3uDffe £on)bof, cummorefuoegregie jam e- 
geritCLMollerusIfagog. PJ.cap.XV.^. VIIU 
ieqq.p.2<5o. nobis hinc ad alia progredi lice- 
bit, benevolo Ledore ad L c. rcmilTo» Hoc 
tantum obfervabimus annum promulgatio- 
nisad effigiem hujus Regiseditioni de id^x, 
pracfixam , iz32« a Celeberrimo Dn. Reyhero 
in Hiftoria Juris Univerfali cap^XXlV. J. IV^ 
haefitanter ii^o.veliigc* referrij quacbinac 
audtoritates annum 1140. dubium non red- 
^t.nx.i cum pracfertim Dn. Reyherusflutftuet, 
fedudus procul dubio per Eckenbergeri dedi- 
cationem Juris Jutici ad Chriftianum IV. in 
quaannum i28o»erronee proveropromul- 
gationis tempore venditat. Coeterum & bre- 
ves illae expofitionesLegum & lurium, Con- 
cordantiac&allegationescircaLegesIutiae per 
Reverendum inChrifto Patrem ac Dominum, 
0»«/«w, Epifcopum Wiburgenfem j & Vene- 
R rabilem 



258 Caput VIIL 

rftbilem Utriusque luris Dodlorcm , fuper lu* 
tiac Legifterium(£QnDtin9) Ripis lyo^.excufac 
funt, pofteaque eodcm titulo Hafn. 158. re- 
cufae* Vid. MoHerus I. c. p. z6i. Quac edi- 
tio eadem videtur, quam Dn. MoUerusl. c. 
5- VIII. primam luris lutici ex Refcnio clTc 
ait. 

§. XIV. His praecipue Juribus univerfa 
Dania utebatur quondam , ad quztamen lau- . 
datorum Regum fucceifores feparatis tcmpo- . 
ribus,alii$ atque aliis Legibus, rogationibus | 
&Conftitutionibus magnam attulerc acceffio- , 
tiem. EtenimEricus WeldemariII.filius,binas ( 
dcdit Leges teftc Ofterfonio in dcdicat- Glofla- | 
rii > quas cmendavit poftea Ericus Glipping 
A,iz6q. ordinavit etiam aftioncs Forenfcs 
& Jus Rcgni five dxi^tn^UH in aula Danica Ny- 
burgi(ubitumRegiafedeserat&ComitiaRc- 
enihabebantur) A. 1144. conftituit, uti jam 
ftipra §. XII. monuimus. Ericus vcro @(jp» 
pin^/ Chriftophori I. filius , omnium primus 
in Comitiis Nyburgenfibus , cum Rex eligerc- 
tar A. udp. dedit Jus Bircac, t)Cn ^itU Dvett/ 
quodJusaChriftophoro Rege pofteaHclfing- 
burgi revifum cmendatumquc , ac demum 
fub Chriftiano I V, A. i6xj. editumeft. Ali- 
am ejusdem RegisLegem, XV. articulis di- 
ftindam A. Iig4.1at?m,& Legibus Scanicis 
adjundam , conftitutiones itidem alias allegat 
OfterfoniusinCatalogo Legg. Dan.GIoflario 
praefixo. Qupd Jus illud Bircae attinct, inter- 
pretantur ejus denominationecn varii varie ; 

Sua- 



Caput VIII. 259 

. , \t ■.■ ' — . ■ : 

i3aningiusinChronoIog.p.84. Leges muni- 

ipales vocat 5 Bartholinus dc Script. Dan» 

» 11(5. Jus particulare fundi dicit, Celeberri- 

:ius Di\.JFeghorftitu , Idus Hafnienfis, in ex- 

licatione vocum quarundam Juris Danici, 

Jodici Chriftianeo a fe latine verfo, adjedta, 

occm ^icfe feu Bircam definit ; diltridum 

rupartem pracfedurac, ubi Regi, praeviano- 

ninatione, padaabco, adquemprardiapcr- 

incnt, Judiccm atquc officiales Juftitiac con- 

tituerc placct. Ut igitur hoc Jus certum Jus 

ic privilegiumfit, ab immemoriali tempore 

lacreditario Jure competcns , & a Regibus 

Daniac conceflTum , diverfis Regni fubjedis, 

ipifcopis , Praclatis & Vafallis , in hujusmodi 

sarte pracfedturac. Conf. 5. I. hujus luris & 

Ofl:erfoniusl.c.p.9i« 

§. XV» Hujus Regis Erici , ©(ipping di- 

fti fihus yEricus Menved multa Scanis privilc- 

gia conceffiiTc & Siaclandiac Leges Ecclefiafti- 

cas emendaffe dicitur Ofterfonio in dedicat» 

fepius citata. Chriftophori II; , Menvedi fra- 

tri« , idcm quoque refert Conftitutionem 

quandam in dido Catalogo Legum , in quo 

practerca enumcrantur Conftitutionesac Le- 

gcs Waldemari IV», Regis Olai , & Regina: 

Margarethac , quibus vel novum jus fancive- 

runt, vel vetera Jura & privilegia confirma- 

runt. Sigillatim ea reccnfcre Inftitutinoftri 

ratio jamnonpermittit. 

J. XVL JusMunicipa]c@tai)t5>9vCtten 

A« 1444. Chriftophorus Bavaius articuHs 
D - rvTT 



26o Caput VIIL 

CVII. comprehenfum dedit referente Ofter-, 
fonio locis citatis; QuodinjudicioCiviratuni; 
inferiori ^ijcting & Curia fequerentur y fpe* 
ciatim in negotiis mercaturam concernenti- 
bus. Typis illud excufum non cflfe queritur 
Ofterfonius I. c. p.727. &hinc rarilTimc ob- 
vium , nec tuto ob defcribentium errorcs ei fi- 
dendum eftc , fcribit» Uuftris vero Refeniusl 
antiqua Civitatum Daniae , Hafnienfis & Ri- 
penfis jura municipalia Latino - Danico-Ger- 
manice Hafn»sd8j»iimo edidit, quibus vc- 
ro iisdem Juribus an &reliquac civitates Da- 
niacufac ftierint,anvero coetera aliarum Jura 
nondum edita lateant, definirc noftrumnon 
eft , cum Hbellum hunc infpicere non licuit. 
Conceflfit idem Rex Chriftophorus emporiis 
varia privilegia , quae confirmata poft ac c- 
fnendata funt a Regibus , ChriftianoIJohan- 
nc & Fr idcrico I. tefte Ofterfonio 1. c. Et Rc- 
gis Johannis quidem lus municipale emporiis 
Danise A, i488» conceftum , & articulis 161* 
diftributum , in didlo Catalogo memoraturw 
ChriftiAni JL autcm Legcs Ecclefiafticas & Ci- 
vilcscummonumentorum Rcgiorum inacdc 
D. Albani Ottonicnfi exftantium , illuftratio- 
ne Hafn. 1684* ^^ 4^^ Danice edidit Refeniitsj 
yid. MoIIer. ad Barthol. p. 380. 

§, XVIL ReftauratafubC&r/)?;4»(^///.pu- 
riore Rcligione,rcformatorepotiffimum Joh, 
Bugenhagio , in Comitiis Ottonienfibus Ajyj/* 
Ordinatio Ecclejtaftica !^itU'Or^mmtZ j publicc 

rccepta eft, de qua &jriusinSe(itiQnede Scri- 

ptoribus 



Caput VIIL i6ti 

ptoribus rerum Ecclcfiafticarum Dano-Nor-* 

^livegicarum agemus. Debemus eidem Rcgi 

^ jrticulos XXVI. RipenfesA. i^-^i, die Philip- 

pi Jacobi Ripis publicatos, fundationem iti- 

dem (reformatam fcilicet) Academiac Haf- 

?jnienfis , recefifum Juris dc A. i^5"8. & Fioncn- 

fium privilcgia* 

§, XVIII. Supplevit porro & aaxit Juri 
Daniea Fridericus II, , cujus aufpiciis prodie- 
runt Jus Aulac feu ©aatl)^ '^tii Hafn. i j^x* 
Receftus Kallenburgicus Hafn. 15-76. , Jus 
NauticumHafn. 1561» & variac praeterfolen-- 
nem tunctemporis promiflionem fiveJg)anD* 
fallniuge de 1^59, publicatac funt conftitutiiones 
& edidta , fpeciatim XXV. articuli religionis 
& (idei publice agnofcendae 1569* propofiti, 
quac omnia cnumeranturindidofaepiusCata- 
logo Ofterfoniano, &in Novifiima editione 
Codicis luris Cimbrici A.i64i. Hafniac editi 
recufaconfpiciuntur. Accefierunt eidem e- 
ditioni Gloriofiffimi Ktg\%ChriftiamIV^ edidta 
&mandata , Recefius luris, tribus libris, ar- 
ticulis 341. comprchenfus, quoomnia ca> 
quac ab A. 1596. hic Rcx conftituit , conti- 
nentur , & libro auidcm I.Ecclefiaftica, II. quae 
ad Politiam fecularem fpedlant , III. quac de 
Norwegicis rebus difponunt» Adduntur prac- 
tercalus Rcgni & lus Bircac , dequibus fupra 
jammonuimus. Rcliquasvero, pofthance- 
dkionem, fancitasConftitutiones, figillatim 
rccenfet Oftcrfonius in Catalogo multoties 
«llcgato. 

R ^ S.XIK, 



^6z Caput VIIT. 

§. XIX. FRlDERIcas III denique p\vh 
rimas promulgavit Conftitutiones, in Cata- 
logo citato usquead A. i6$i« nominatas, & 
reccntiores per omne Regni ipfius tcmpuft 
tam ante redudam abfolutilmperiiformam^ 
quampoftcandcm. Acciditenim fubhocRc- 
gc celebratilTima illa prifci ftatus Monarchici 
reftitutio , quando pace Hafnicnfi confe^la 
ftatusRegni Daniae in Regem Regiamque fa- 1 
miliam & legitimos utriusque fexus hacredes 
plenumlus hacreditarium, RegnorumDaniae 
Norwegiae , omniumquc corum Provincia- 
rum , ultro tranftulerunt , & A. 1 660, die 1 6. 
Oiflobr. ab univcrfoRegniSenatupromiftio- 
ne Regia feu Capitulationc abolita & fublata, 
die 18. ejusdem omnes Status , Nobiles , Eccle- 
fiaftici& Cives homagiumpublicc&foienni- 
ter Rcgi & Principibus Regiis pracftiterunt* 
Hincdie i7»Novembr.Inftrumentumconfe- 
dtumeft, quo fatentur Status amnes, fcRe- 
giam Capitulationem fuftuIifTe & abrogalTc, 
& Regiam Majeftatem a luramenti vin- 
culo liberafTe. Demum anno fequenti ^t 
nci)o(t)^ ^^lmOvegierung^^Ad, fiveinftrumen- 
tum abfoluti & haereditarii Imperii confece- 
runt , ab omnibus utriusque Regni prxcipuis 
incolis ,NobiIibus , Ecclefiaftieis , Civibus, 
fubfcriptum & fubfignatum, id6r. d. lo.Ian, 
inDania , d. ^.Augufti inNorwegia, i66x# 
d.28. lulii in Islandia , d. 14. Augiift. in Fcr- 
roa. luflit ex eo tempore Rex Gloriofiflfl 
memoriae novum luris Codieem 9 pracfenti 

tcm- 



Caput VIII. i6g 

:empori & imperii formz accommodatumi 
rx omnibus Legibus , quibus Dania & Norwe- 
■gia hadlenus ufac fuerane, concinnari i cujut 
w compilatio quoqueA. 1(569. pcf fc(fla eft* Dein- 
3, dc Legem Regidm ^onge Sottjcn condidit, mo- 
dumque pofteris pracfcripfit , in abfolutolm- 
periofuccedendi^quxcdita juflu & fumtibus 
magnificis Regioque opcre ciignis AuguftilTi- 
mi Monarchac FRIDERICI IV. ex origina- 
li, fub hoctitulo: LEX REGIA , Detec Dm 
Souveraine ^Konge £on)/ fat 09 ^iftjen aj ^ong 
Friderich Dcn '^.ceDie / 09 unDerffreuen d. 14» 
Novembr, \66s*j af ^ongelig 5}^ar)te. Fride- 
rich Den IV. pubHceecet d. 4. Septembr. Anno 
1709. foliis XIX patentibusi. e. Mjoluta Regis 
Lex lata (^ conditaa Rege Friderico IIU fubfcripta» 
tfue d. /4. Novembr, i6d^, ; publicata a S. R. M. Fri' 
derico IV. d. 4. Sept. ijot;. Pracmittitur diplo* 
roa Regium, ex quo hadenus dida nos ex- 
cerpfifle lubentes fatemur. NosLegem hanc 
Regiam Latine, ut accegimus , verfam a Pe- 
tro Schumachero, Comite quondam Greif- 
fenfcldio], cx MSto ad Calcem hbri exhibe- 
bimus. 

S. XX. Codicem luris Danici CHRI- 
STIANELIM quodattinet, julTu Friderici llf. 
utdiximus, compilatus, perfe(^us demum cft 
aufpiciis DiviChriftiani V. quieundemfacpi- 
us revidendum I(^is aliquot celeberrimis dc- 
dit, atque edi juffit idg^. 4to. quoin labore 
praccipue defudavit Era^fmtu Vindingiut , tefte 

Dn« MoUcro in Hypomn. ad Barthol.p.iig» 
R 4 fpici- 



i64 Caput VIII 

fpicileg^ p. 14.' feqq. praefat. Apologct. §. 10* i 

J5.59. qui & dehoc Codicc in Ifagog. Part.il» *?' 

^fip. XV. 5, 17, p, 174. feqq^ videndus eft. La- 

tine reddidit huncCodicem Vir CL Henriciu 

Wfghor/iita ^ ConfiliariusConcellariac Regius, 

LU»D, &inAcademia Equeftri RegiaHafni- 

enfi P. P. ediditque Hafn. 1698. 4to & paulo 

polt GermajuGe etiam , fub titulo : Chriftiani 

V. ©efai^ i ^ae^ Hafn. 1700. 8 vo. Nuperri 

ine alia hujus Codicis verfio latina ,quam po 

tuit,puriilirae & curatiflime adornata eft 

Petro HoyelfinOi Redore quondam ScholaeNi 

copien(isinFa]ftria(qui quidemantequam e 

deretur, mortuus; , prodiitqueHafn. 1710 

4to. Nova tamenOrdinatio Politiae,in proce- 

miohujusCodicispromiffajnondumpublica- 

taeft. Editae vero funt non paucac conftitu- 

tiones poft perfeftum hunc Codicem , quaS 

TypographusRegius &Confiftorii Adfeflbr^ 

VirCl.Dn. LaurentU colle^tasrecudere infti- 

tuit .i& neceffariisremiffionibus ad Codicisti- 

tulos & Paragraphos, nec non Indice, auge- 

bit- Singula Codicis hujus Capita feu titull 

enarrantur in Nov. Liter. Mar. Balth. A. K^pg, 

menfe April. Coeterum de alia hujus Codicis 

verfione nondumedita Chriftiani Milleri ^eius- 

que notis videatur Molleri Spicileg» Hypomn. 

adBarthoIin.p.if. 

§. XXL DeLegumDanicarumlaudeni- 
hiladdimus, cumnonopusfitverbis, ubi re- 
rumteftimoniaadfunt, &ipfe DaniacMomus 
optimus luris illius Enconiiaftes fit , de quo 

videri 



CAPUT VIIL ^Gs 

|vidcri poterit Cl« MollcrJnHypomn. p*ii4. 
7racter Jurarecenfita extant Jim militare6cma» 
^iimum, qus allegafle h. 1. fufficiat^ Horum 
ilterum primus dedilTe videtur Chriftianus 
IV.cujas articuli bellici Hafn. 1644. & 1665-. 
jDanicc in iimo excufi funt , nuperrimeque 
ChriftianiV. S^cic9g''Articul fcu Articuls-^ricfr 
HnD ^neg^f^ericbt^Inftrudtion, cumnovifll- 
ftiaconftitationeAuguftiflimi Monarchae iri- 
Ueri IF^ prodiit Glucksftadt 1710. gvo. Alte- 
rum yero jam a Friderici II. tempore editurti 
iuit. Ejus enim J«/ nauticum Hafn. iy6i. & 
i643. ^" 4^° Danice i m prcfTum eft, quod dein- 
de a fequentibus Regibus varie emendatum 
au(ftum & confirmatum eft , ut de Juremariti- 
fnoGothlatidia Hafn. ly^f. Danice in gvoedito 
&celebratiflimisLL»Wisbyenfibus hj. nihil 
dicamus. 

SECTIO SECVnDA. 

De 

'jlXKB NORWEGICO, 
§. 1. 

IN Norwegia primus omnium ]us conftituif- 
fe & literis confignafle refertur OLAUS 
SANCTUS, qui initio feculiXL regnavit; 
tulitenim ille Leges lingua vernacula ©caa» 
goa^ didas, quibus omnem vim ac rapinam; 
coercebat,teftcOfterfonio indcdicat. Glofla- 
rii. Dicitur idcm in Norwegia Monarchica 
& Chriftiana a Chriftiano Jacobi confcripta 
R 5 p.io- 



i66 CAP UT VI IL 

p* 10, Patriac Regno & facris rcftitutis, legi- 
bus non rainus profpedlum voluiflTe , quas rcd* 
ditasfuis, quoque Jure GanQnico & publico 
firmatas auxerit. 

§» 11» Sueno quoque Cfinuti II. , Regis 
Daniac , fiWus, qui Olao S. Rege in celeberrimo 
ad Stickleftadam pratlio A. lojo. occifo, Rc^ 
gnum occupaverat, multas Lcges Norwegis > 
uc plurimum fecundum mores &jura Dano- 
rum tuliffe dicitur , quac vero fa:piu$ fe vcriores 
gudiunt Ofterfonio 1. c. 

J»IIL Magnia veroOhiS.^VlUifinKegno 
reftitutus, confilio Procerum & prudentiorum 
collegit &cmendavitCodiccmLegum &taQt 
gaa^ didlarum , qui hodiequcNidrofiacrepe- 5 
ritur,referente Ofterfoniol. c.&cujusexem- ] 
plarMStum citatBartholinus inCatalogoMSS- 
torum Antiqq: Danicijfubjuncfto, & inipfo 
operep.103. hujusLcgisnonnulIa capitaexhi- 
bet, Hoc autem opere adco fibi populutn 
univerfumdcvinxit, ut chariffimus ab omni- 
bus habitus & communi omnium calculo bo- 
nus cognominatus fucrit. Praccipuc tutoris 
Cal vonis Arneflbnii fuafu hasLcges concinnaf- 
fedicitur , in didta Norwegia Monarchica& 
Chriftiana p- 13* quod tamcn non dc nova Le- 
gi$Iatione,feddc vcteris reftauratione , poft- 
quam ea per reccntiorcs & cxtrancas Sueno- 
nis Lcges in defuetudinem abiifTc videtur , in- 
tclligendum cfrcexfupcrioribus apparct. 

$, IV. His Lcgibus ufi funt Norwegi , us- 
quead Magni VL Hagonis filii > cempora , qui 

fcculo 



Caput Vni 2(57 

fcculo XIII. vixit j ante quem Regcm quadru- 
plicia in Norwegia erant Jura , videlicet Lex 
Frofjetingcnjts j Gulethgenfis y Oplandica & IP^igen' 
ps, fecundum diverfos moresdiverfarum Re- 
gni hujus partium. Erant praeterea minora 
cujuscunque Provincise Jura , tefte Ofterfonio 
iniaepe citata dedicatione Glofrarii^ Omnia 
hacc Juracorrexit, emendavit & auxit Rex 
MagnusA» 1 267. ita ut hiftoria domeftica eum 
illuftri Sagcbattr. i. c. Legum emendatoris ti- 
tulo infigniat, SpeciatimmagnusReligiofo- 
rum fautor audit ) & decimam Regiorumfru- 
tfluum partem iis , nullo orante , concefline 
refcrtur in Norwegia Monarchica &Chriftia- 
nap.43, Quin &IsIandosnon tantum huma- 
nitatc fuaccpilTe, fed&privilcgiis magnis ad 
Norwegicarum Legum obfervantiam invitaf- 
fc & allexiffc narratur I. c. lisdem enim primus 
obtuHt Regiam promiftionem , J^ant)fcflning/ 
& poftca Leces emcndatas A, 1170 ; quae tamcn 
non nifi poft magnas difputationes & contra- 
di(flione$ receptac funt in hae Infula ,uti infc- 
rius vidcbimus» Ab eodem qooque Rege 
jusaulieum JE)itt)ffcaa fcu ©aarDe,^ett verna- 
culedi(^umA. la^J.conditum refertOfterfo- 
niusL c. quod cvctcriNorwegica in Danicam 
linguam translatum cdidit Illuftris Huitfeldiu* 
Hatn. 15-94. 4to« Idcmcum annotationibus 
Cdidit J*nu4 DolmerUs'\\<\6.,\6^'].^if^(i(i, 4to & 
dcniquc Refenim illud una cum Jure Aulico 
Danico cum notis & veHione L^tin-^ publica- 
vit ibid. 1673. 4to. Videtur tamcn Cbrifiianut 

Jaceki 



i6$ Caput Vlll 

Jacobi inNorvvegiaMonarchica &Chriftiana^ 
idem JusRegiOJao S. tanquam primoaudtori 
adfcribere , per ea quac §»1« hujus Sedionisal- 
legavimus verba 3 quod ita fortc concihari 
podet , ut, quod de lege ©raagaa^ diximus , il- 
lum primum audorem habeamus , hunc vero 
emendatorem & quaii novumconditorem. 

$♦ V* Poft hunc Regem Magnum , O- 
LAUS ultimus Familias Regiac , Margarethac 
Reginac filius , nonnuUas Legesconftituit, in 
Norwegianon minus quamin Dania; veluti 
& fecutos ipfum Reges , qui utrique Regno im- 
perarunt in cafibus obvenientibus fecifie du- 
bitandum non eft. Imprimis vero Chri/i, lK<^c 
variishujUsRegninegotiisdirpofuitinRecefTus 
fuiParte Ill.articulis XLI. comprehenfa. Anno 
vero i6oz, per mandatum de 31. Augufti , juftit 
oranes Judices , Saa^manDen^ / Norwegix con- 
venire Opfloas hodieChriftiania did:a,ad diem 
Pauli converfionis , ibique jundo confilio & 
unanimitcr Codicem Juris Norwegiciconcin- 
nare , eundemque fublcriptum & fubfigna- 
tum ad Cancellariam Regiam transmittere ; 
quofado&CodicchocaRcgeipfo Regiisquc | 
miniftris rcvifo ac emendato , reiiqua Jura * 
omnia abrogata funt. Hic vero Codex in 
Comitiis Bergenfibus menfc lulio A. 1604. 
praclentibus Regc, Nobilibus atque ludicibus 
pracledus , cxaminatus , ubi opus erat , corre-^ 
^us, atquceodem anno impredus eftinsvo. 
Qua: eadcm editio videtur , quam Bartholinus 
de Script« DaD« p. 1 26* ad i(> 14, refert 3 poftea 

tamcn 



Caput VIII. 269 



I 



tamcn idcm Codcx rccufus cft cum annotatio- 
lnibus Jani Eielekii , Canccllarii Norwegici , 
Hafn. 1 657» 4to. Diftinguitur hic Codex in 
VIII. libros , & ipp» titulos feu cajpita , quorum 
librorum rubricas rcfcrt & citat Oftcrfonius in 
CatalogoLegum Gloftario praefixo. 

§» VL Cum vero Juris Danici novus Co- 
dex , quod fupra memoravimus , prodiiffet, 
moxquoquc novum Juris Norwegici corput 
Hafn. 1687. 4tocditum eft 3 cui recentiores 
quaedam Conftitutiones poftea acceflerunt , & 
hoc jure univerfa Norwegia hodie utitur» 

SECTIO TEK1IA. 

Dc 

JV\RE ISLANDICO^ 

5 . I. 

PRimos Islandiae incolas morcs eos , eas- 
demqucconfuetudincs fervafte, quibus 
in patria Norwegia affucti crant, & in 
poftcros quoque transmififte,nihil eft, quod 
dubitcmus. An vero in fingulis hujus infula: 
partibushaclcges confuetudinariac ex parte di- 
vcrfac fuerint, non conftat, d« fumma certe 
convcniftenobisaudor eft Artjgrimiu Jona^ in 
tradatu de Islandia , traftatibus variis Stepha- 
niiinlertocap. VIII, p. 445". Quanquam illuJ 
fufpicari licet exeo, quod primioccupantes> 
cx diverfis Norwegiac & aliarum regionum 
partibuf > quas lurc divcrfo olim ufa$ fuiiTe , 

fupra 



%1o CAPUT VIIL 

fupra diximus , ibicommigrarint, diverfisigi- 
turimbuti confuecudinibus^ \\ 

§. II. Primotamen A.pxS- confilium de k 
Legum formaaliquacommuni initum refert | 
Arrtgrimus 1, c. inftindlu cujusdam Ulfflioti, 
quIcxNorwegia Guletingcnfis luris exemplar 
ante biennium attulerat, unde & Islandi multa 
codem teftc mutuati funt. Huic Legum con- 
formationi Thorleifus Hin Spake i.e. fapiens ad- 
fcitis aliquot Collegis pracfuit; & ut illi pro- 
mulgandaeaptiorlocus eftet, forum illud ma- 
gnum & generale tunc primum inftitutum cft, 
quodprsecedenticapite ab eodem Arngrimo 
p»448» defcribitur : Conventm incoUrum (^ Co' 
mittA dnnuM-i vernacule ^(tptlg di[la^ quo ex totd 
civitate Islandica quotannis gregatim cpnfluebant , 
(^ plerumque eaufe graviores refervabantur ^ (S per' 
appellationem relegabantur^ Indenovus Magi- 
ftratus poft biennium natus cft , qui Legum a(^ 
fertor elTet, quemNomophylacis feu Przfidis 
nomine infigniunt. Hoc modo initio quac- 
dam Juris Islandici lincamenta pracdidiUfHio- 
ti confilio duda funt , fucceHive vero quafdam 
addita, immutata, rcformata» Reccnfet poft- 
hacc &alia ArngrimusUc. Nomophylaces o- 
mnes, quiabA» 930. usqucadA. 1262. huicln- 
fula! praefuerunt. Tcmporc vtroMarci, qui 
fecunda vicc anno 1097. Nomophyiax fadus 
eft,nonnulIa in Lcgum conftitutionibus im- 
routata& innovata funt. Rogabantur novel- 
lae Leges aCivc quodam Borealis Islandiac , cui 
^Ur aomen crat , deledo ad hanc rcm iergtho- 

ro. 



CAPUT VUl 271 

r^ qui A. lop ^« jam Nomophylax fuerat , cum 
quibusdam aliis. Quod vcro ab his decretum , 
communi confcnfu annoproxrmo in foro ma- 
gno fancitum eft. Ex hoc genere fuit lex dc 
lomicidio prolixa & varia , ^BuS^loDe dida , 
Sd multae praeterea lcges, quae poftea diuobti- 
nucrunt» 

§. III. Anno 111(5. mcmoratus Bergtborui 
iterum Pracfidis officio fundus eft^ejusque tem- 
pore Jus Canonicum IsUndorum 3 (S^ciflinrettUt/ 
i. e. Inra Chriftianorum didum ) fcriptum & 
receptum eft. Jus vero illud Canonicum, quod 
& (£5n|iit>a©a9a t5att vocatur, ab Epifcopis Is- 
landiac Holenfi fccundo Kctillo, & Thorlaco 
Runulfi, Scalholtenfi tertio , conjundim au- 
dlumeft,acccdente Osfucri velAfueri,Lun- 
denfis in Dania Archi ' Epilcopi , au(ftoritate > 
circaA. ii^o.rcfcrente eodem I.c. qui practerea 
de legibus hifce nihil fpeciatim proditum 
cffe teftaturp»45-7. 

S- IV* Cum vcro Lcgcs Norwcgicar, 
quod fupra monuimus , aRcgc Magno VI, Is- 
landis offerrentur , annoque 1 1 go. poft varias 
difceptationcs rccipcrcntur pcr Jonem ^c^aQ^ 
mdnDi. e. Nomophylacem transmiflb earum 
Codicc, is inde J<?«» Co^^Araudiit , femperquc 
ufitatus fuit tefte Ofterfonio loco facpius citato. 

§. V» Extat hoc Juris Islandici corpus, 
S^lanDffuc 1'obccfui:/ if78.8voimprc(rum,fc- 
cundum Bartholinum de Script.Dan.p, iid, 
Ejus vero Juris fequentes titulos Arngrimus 
I.c» rcfert; Primum deConjugiolI^dcfucc cnia 

ne 



171 Caput Vlll • 

nehaercditaria, tutclis , praefcriptione immcK; 
bilium , & fundorum limitatione ac diftribu- 
tione, IIL dc contradibus & lure maritimo„ 
Farmauaraffdi(^oIV,dchomicidio,quiomneS- 
injurias, infamiam,CGrporivel vitcehominis 
illatascontinet. Fuere praeterea quacdamcon- 
fuetudine recepta nec in Juris Codicem relata , . 
qualia imprimis MonomachiaeLeges, & facra- 
menti ad veritatem afferendam ritus fuiffc 
Arngrimus 1» c«. cap. IX. perhibet. r 

§. VI. Ad Epifcopos ccetcroquin in Islan- 
dia non minus quam alibi fpcdavit Papatus 
temporcLL.Canonicarum Conftitutio ^quae 
quiaexEcclenas Romanae Sc aliarum hanc fe- 
cutarum Canonibus magna ex parte lumtae, ni- 
hil novi in ii$, quibus in hac infula ufi funt re- 
peritur. Tantam vero fuifle Islandorum ve- 
terum erga minifterium reverentiam , ut lus. 
civilc& fecularc, juri divino feu Ecclefiaftico 
cedcre voluerint , non femel aut iterum fed u- 
bique; prout in Comitiis A. lo^-o/apud Is- 
landos fancitum efTcArngrimus !♦ c.^pp* te- 
ftatur. 

SECTIO QUARTA, 

De 

JUKE SLESriCENSI (f HOLSJTICO^ 
§» h 

]Ura Ducatuum Slefvicenfis & Holfati.ci 
ClarifT^Dominus MoIIerus inlfagoge fua 
itarccenfuit, m (uperfluura foret eadem 
hic 



Caput VIiJ. 17 J 

\\c vclnominarc» In gratiam tamen benc- 
'oli Ledoris & mclioris connexionis caufa 
ingula hujus libri loca fuis locis allegabimus. 
§. II. De Jurc utriusque Ducatus publico, 
rideatur Mollcrus Ifagog. Part. I. cap. X V, §, r» 
)e lure vero privato illiusque pro diverfo 
cmporci diverfis fontibus, commentariis & 
nterpretationibus conferatur idem I.c» pag. 
r46.fcq.-18i» 

§. III. Jura Slesvicenfis Ducatus Provincia- 
rum fpccialia, & quidem Jus Frifi^ Borealis anti- 
quum pcrtradat ideml. c. Part.III.cap. II. §. 
III. p. 144. RecentiusveroFrifiac BoreaIi$Iu$, 

rccenfetur h C. p, l^f. Eider/iadienfe Jus cxh i- 
betur §♦ V. p. 248» Nordfirandicum p. i jo. Teq. 
Sedpeliiolinenfe %, VIII. p» 1 55"» Femarienje §. IX« 
p.xf^fcq. 

§. IV. De Juribuscjusdem Ducatusurbi- 
tim Regiarum municipalibus confcratur idem 
Part. III.cap.III.& quidem de R}per)fi§. I. p.xj/. 
dc Flensburgenfi%^ II. p. 260» De Jure vcro ur- 
bium Ducalium municipali Part. III. cap. IV. 
confulendumcft, & quidem de Siesvicenfi %,l, 
p. ^fO. dc EckrenfordenfiSc Tdnningenfi §. III. p. 
}f4 de Hufenfi§.\W^ p.Jff* <^t Friderichsfiadienp 

p-3y8. 

5, V. Idem CI. MoIIerus hiftoriam Juru 
Lubecenfis , Civitatibus Holfatiae nec non Tundi' 

r<6'//r/z;/<:^»y?(vid.P.III.Cap.IV.J.V. p. 3^7.) & 

Burga in Femaria concclli, fiftit Part.IV.cap. 
VI. p.^pj-yof. cui addes ca quacde Jure Ham- 
burgenft Part, IV. cap.Xl.p.6ii,& dc JURE 



i74 Caput VIIIJ 

Vrovinciall Dithmarfico Part. IV, cap. XII.S.VI 
feq. p. ^55. feq. praeclare difierit» Dc poftfr 
riori tamen (cilicet lure Provinciali Dithmarfi' 
co antiquo A. 1447, promulgato addimus. 
quod primitus quidem x 1 1 , articulis comprc- 
henfum fuerit, donec A. 1480. articuliquia- 
queaccelTerint, 6c fequentibus annislus illud 
ag. Articulis adaucftum fucrit , tandem vcro 
A.I558* ultimus articulus nempe ducentefi- 
mus quadragefimus quintus additus fueric 
Varia in hoclure provincialiantiquoincon* 
grua&ipfiluri naturae adverfa contincri, ipfi 
antiquarum Dithmarficarum rerum Scripto- 
resnondiffitentur, inter quac numerant paf- 
lusde luramentis, qui in lure hoc articulis 
praefertim 155. 165. 6. i6. 74, 7f . 195. &c. con- 
tinentur,monent tamen etiam fcriptorcs alie- 
gati , articulos hofcc A. 15-38. per Petrum 
Schwein & Popponem Reimari filium pubHce 
cfTe abrogatos. Huc m. pertinet probatio 
quac ignc candentcfadaefl, ut&aliis populis, 
jta Dithmarfis quoqueufitata, quaetamen ct- 
iam poftea cefTavit» Varia leftu jucunda hac 
dcmatcriaoflfendcrclicetin Chronicis Dith- 
raarfia: MSStis Vfpeciatim in rclatione hiftori- 
cadeDithmarfia MSta,quam A, 1(554» exfche- 
dis lohannis Adolphi, Paftoris quondam Bii- 
fenfis,coIlcgitIohannes DetIevus,Windber* 
gcnfis, & quam intcr inca hodienum alTcr- 
vo. 

SECtlO 



CAPUT VIIL iy$ 

SECTIO QUINI^, 

De 

fURE OLDENBURGSNSI (f Delmen- 
horjiam^ 

te§. I. 
Inain horutn Comitatuum judiciisjura 
fcripta obfervantur , praeter ea , qux u- 
niverfumlmperium publice recepitvel 
coiiftituit, ut funt : lus Canonicum , lus Civilc 
luftinianeum, RccelTus Imperii , Ordinatio- 
nesCriminales &c» quacquc fpeciatimablilu* 
ftriffimis Comitibus & Auguftifiimis Daniae 
Regibus illorum fucceflToribus , praelcripta 
Cunt» 

§ JI» lurium illorum akerum munkipdm 
ie eft , frovinciate alterum. 111 ud Bremenlium 
jus ftatutarium eft, quodSenatus Populusquc 
Bremenfis A. 1305, poftridie S. Andrcac com- 
muni voto in Scripturam redegit , ut impofte- 
Tumde rcceptis hadenus confuetudinibus & 
Imperatore CaroIoM. & Friderico 1. conceflis 
juribus & privilegiis melius conftare poftet ; 
Privilegia Caroli M. diplomaticonfimatorio 
de A. 1 1 86. inferuit Fridericus I, Cxfar, quo?i 
cdidit & contra fidem cjus impugnantes de- 
fendit Cl, Dn, Eggelingitu , Sccretarius Reipu» 
blicaeBremenfis, diligens antiquitatum fcru- 
tatOr,inExercitat» Milcell. Germ. Antiq. Exer- 
<itat. IV. Bremac 1700. edita p. 11. fcq. Prac- 
tcr h«c ftatHta cadem civitaj m\ A. J433. non- 
S 2 nulla 



J76 Caput VnL ' 

nulla alia conftituit, oie ^afFel didta , citantc 
eodcm Eggelmgio 1. c. p. zj^ in qua tabula va- 
riimores variacqueinScripturam nonredaftac 
confuetudincs , jura & privilcgia allegantur & 
confirmantur, ut nihil hoc loco dicamus j)on 
&er^itiDcc<Rolle A. i498. promulgata, &an- 
noquovis Dominica Laetare publice e curia 
pracIegirolita,de qua vidcript* Eggeling.I.c. 
p. lo» Confirmata funt hacc ftatuta A* Ifj^. 
in Dec tieuen €fntcacbt inter Senatum populum» 
que Bremcnfem ered^a» Coeterum cum Brc- 
ma urbs vetuftateaut faltem JurisdidioneWe- 
bilethica reliquas Germaniae urbes , quarum 
jura municipalia magnac femper audloritatis 
fiierunt, ut Hamburgum, Lubeca , Magdebur- 
gum&c.anteccdat, miramque harumcivita- 
tum ftatuta cum Bremenfibus harmoniam o- 
ftendunt, haBcnonimmerito reliquarum ma- 
trem aut aviam dici poftejudicat Eggeling. 
Lc.p.24» 

§, IIL Statuta hacc inl V. libros difpefcun- 
tur, quorum primus titulisXIV»deJudiciaIi- 
busagit, fccundus totidem de contradlibus, 
tertius odlo titulisde teftamentis,legatis& fuc- 
ceftionibns ab intcftato , quartus i j. titulos 
continet & de deli(flis tradat. Accedunt V» 
Capitaemendatamateriam injuriarum & ho- 
micidii concernentia. 

J. IV, Poftquam igitur Oldenburguni. 
non mediocria incrcment^ceperat, utmori- 
busquondamufitatis resfuasamplius ordina- 
re poflTe nofn vidcretur ; clcmcntcr Comes 

Con- 



Caput VIII. 177 

Conradusl. cum filiis&Patruclibusprima ci- 

vitati dedit pri vilegia , & ufitatum hadlenus jus 

ijjmunicipale & rcceptas confuetudines confir- 

k mavit,propriaqueftatuta,rccundum Bremcn- 

tl fium jura conceffit, quod fadum eft ^.1345. 

tefte Hawelmanno m Chron. Oldcnb. Part. I. 

cap. XXIX. p. 93. Paric II, cap, X. p. 159. & mn- 

ekeltnannom Chron. Oldenb. p.di,a. 

§. V, EademprivilegiaA. i^oj.civibut 
confirmarunt Comites Chriftianus VII. & 
Dietericus fratres , nec non 1463. Comcs Ger- 
hardus Bellicofus cum filiis , hunc enim civcs 
Oldenburgenfes permovcrunt ut illis ftatuta 
Bremenfia , pleno tenore,quo Bremac publi- 
cata funt,concederet,quodm. folenniftimc A« 
146}. fadum , ita ut Comcs cum filiis ,& Scna- 
tus PopuIusqueOIdcnburgenfis haec jura & pri- 
viIegiafervaturose(re,eredisdigitisritc jura- 
rint» Circaharc tempora Dclmenhorftium, 

?[Uod jam ab A. 1x70. jure civitatis donatum 
ucrat,permi(Tu Comitis eadem ftatuta Bre- 
menfiafccutumcft, iisquc practer confuetudi- 
nes & privilcgia particularia hodienum uti- 
tur. Vidcatur Hsmelmannus 1, c, p. 16^4 1 15. 
&z5}. 

J. VI. Ad jus hoc Oldenburgico - Del- 
mennorftanum raunicipalc ftatutarium perii- 
nciD. JPW;/roc////,(pccimcn difFcrentiarum 
juns Romani , Saxonici , Statutorum Bremcn- 
fium, Lubcccnfium, Hamburgenfium, utie- 
tiam Oldcnburgenfium & Verdenfium , Ol- 
denburgi 167(5. iimocditum , inquo gencraU- 
S 3 tcr 



078 Caput Vlll 

ter ordine Alphabetico materias juris, & ftatUr' 
toruma Jure Civili differentium cxhibet,ci* 
tatque facpius aucftorem quendam Krefflingium^ 
(qui in ftatuta & ordinationes gloflfas fcripferit^ 
nunquamfortepublicatum. Anvero abillo 
fpeciminealia diverfaquc (itSynopfisftatuto- 
rumnempe Bremenfium Verdenfium & Ol- 
denburgcnfium ejusdemKochii Bremac id84*' 
4to edita, an folum vero fit alia fpeciminis' 
paulum mutataeditio, judicentinfpicientes. 

§. VII. Provinciale jus diximus non o-i 
mnes Comitatuum partes , fed Rufiringiam' 
folumTransjadanam i» e. (^toDt unD Q5ut)jat)in* 
SCtfSanD aut praefedluramOvelgundenfcm ob- 
ligat» Poftquam enim haec terra CoTnitatui 
adjeda, primumquidemeam prifcismoribus 
&ex veteri Frifiorum jure fuperftitibusconfue- 
tudinibus judicialia & rcliqua civilis comercii 
negotiacomponere,IlIuftri{rimiComitesper- 
miferunt, deinde vero gloriofififimae mcmoriac 
Comes Anthonius Giintheros in Denen Dec 
©tQDtunD^u&jabingec^Sanb m\)t\\m ^^egna* 
tiflUngen deA. 1616» d. 21. Novembris, ex ra- 
tionalibus confuetudinibus & aliis conftitutio- 
nibuspeculiare jus procinciale conderepolli- 
cituseft,eumquein fincnA.id^i. mcnfe Ju- 
nio certos articulos incolis hifce propofuit , ad 
quos, utdereceptis hadenus moribus , qua:- 
quead majoreminteripfosfidem, amicitiam, 
concordiam cvitandamque prolixitatem face- 
rcpoffent^monere conceffit. Quofadlo,cum 
obbeIliremoras,inftitutumhacreret in ^iUU 

t^eilten 



n 






Caput VIII. 279 

Sdlten^e^naDigunge^Srflacung 1637» rnenfe 
ci^ilartio,iterumpromiirum Juseft, ipfumque 
ahdem Jus conceptuin , rcvifum , certa forraa 
lonfi^natum & promulgatum 1664. lub fe-. 
juenti rubrica : ^tnmttt^ mbt^mt^ unD 
:onfirmirte^ Sant)#Dvecj)t De^ ©taDtunD ?SuD* 
JaDinsei: £anDe^ / imprefiTumque Oldenburgi 
1664. 4to , in quo articulis 79. difponuntur 
praccipui cafus v. g» de admiffione peregri- 
aorum tit,i. i» de tutelatir, j.de contradibus 
tit. 10 - 30. de teftamentis tit. 5 1 --49. de fuccef- 
Iione ab inteftato tit.jo-usque ad finem* Coe- 
tcrae horum Comitatuum partesfpeciali jurc 
fion gaudent, fcd vel peculiares quasdara con- 
fuetudines obfervant, ex veterum Germano- 
rum&SaxonummoribusprocuIdubiooriun- 
das , velex praefcriptis Juribus Communibus 
rcsfuasdifpofiunt» 

§^ Vllf» Transjadanum hoc jus Provin- 
cialecumCxfarep & naturali contulit Henri' 
€t4i Hodderfen^ hodie Ampliffimi Regiminis OI- 
denburgici Adfeftbr & pracfedus Sweyenfis , 
in NemotheftA Anthon-GmthcridrjA fivc disquifi- 
tione luridica juris Provincialis Riiftrin^iat 
Transjadanac,Bremae 1676.410 paginis^S» 
cdita» 

%. IX» Jcverana Dynaftia , veteris Frifiac 
pars , quae poft obitum ultimi Coraitis Prin- 
cipi Anhaltino cefiit , practer privilegia urbi 
Jevcraca Domina Maria concefia, fuumquo- 
qucjusprovincialc habct, abeadem Domina 
Maria ejusquc Sorore A nna , ultimis f uac fami- 
S 4 lix 



i8o Caput VIIL 

lixDynaftis latum,confirmatumaueab iisdem 
& fuccelToribus Comitibus Oldenburgicis. 
Vld, Hamelmannm in Chron. P. III. cap. XVI. 
p»45-8.Rubricaejushacceft: QJonben @6t)en^ 
tein ^oren / C>e ^onfg Carolus De 4. Den gemee* 
nen gcefen/ \x^ ein funDeclicf recfen Deu gciebeit 
6eft gegefen. Dividitur jus hoc in 5. partesj 
prcutin vernacula fonant hacc funt : 

S)at ecfle ^et in (icf / t)e OrDnung De^ 
fKe^td / unD ^acten De^ ©ecicfet^ / unD Dat tbo; 
Dem ©ecic^te ge^ocet / unD &oc Dem t)on meltli' 
cfen ©acfeninDen i7.£fvefcnoDec9v65cen/i4» 
nauDcecbten / unD Dem 6. tt)iHf 6f)cen/ allec gcee*'. 
fen begcepen / unD ocf De ein^ige neue domc, 
tveli^ec ^ocf nic^t fdjali robcen t)on jenige©a# 
tf en/Dat ?Slot anDcepenDe Den anDecn njeltlict^en 
©acfen DacUntt)i(Ie ttt)ifc6en Den ^acten mag 
ttjefen. 

SDacna fofget Dat ?5ocf Dec Scffnulfen / m 
De t>i'cfolIen/ noem De na Dem 9vcc|)t gebofccen/ 
unDtt?ot)cle man bDlebenDi^en Sit^e t^ecgetieti 
nwg / unD n^at funDecn jenig ^cDDecfpcccf cnt/ 
unDttJo man Tcftamenten macfen fcbaUinfln 
(e|te/fo Dat iDt mag blit)en ungeflcafetinllneii 
©ifften unD @at)en. 

S)acnaDat DcuDDe^^ocf fcjaf boeDen t^on 
allen @acfen / Dat 5Slot/ -DoetfcJ^Iog / <2Bun* 
Dungen unD cjcunDelicfen ^^lnfang / anDrepent 
t)an fconen ?Oiannen bcocf e unD bote / fo men Dat 
jcbal bolDen tbo ctt?igen tiDen unt)ccbcacfen/ unD 
Dat alletbo nutteunD i^brbaj^cen De^gcmeincn 
55.1tentJ/unDSwDe unfcecfanDe/ Dat^ooaiif 



Caput VIII. 18 1 

ma6)t'\Q fo tt)ill9et)cn t^oenen guDen €nDe. 

2lmen. 

Subjungitur infinclibellus fupplexjcverano- 
rum ad Dominum Comitem Anthonium 
Guntherum, inquo pro nonullisgravamini- 
bu$ tollendis fupplices orarur>t» Habentur 
practerea Die Jevrifcbe £(JnD;^enct)t^ > OrDnund/ 
deAnnoido^. d.f. Februar» & aliac conftitu- 
tiones, quasomncs hic reccnferc noftri non 
eftinftituti. 

S. X» Exhibebimus hic potius Syllabum 
przcipuarum Conftitutionum , tam ab lllu- 
ftriflimis Comitibus quam Daniae Rcgibus fuc- 
ceiToribus latarum, quarumhaudexiguamab 
Anthonio Giinthero Comite latarum , partem 
indicat CI. Wimkeltnannta in Chronico Oldcn- 
burgico paflim : Sunt vcro requentes. 
i; ^JTcJ^en OrDnungdc Ao. i5-7}.aComi- 

te JohanneXVI. publicata &Jenaecodem 

anno imprefla, 
i) Jevrifcl?e £anD»®eric6(d OcDtiunfl dcAn- 

noi(5o4. Den f.Fcbr. 

3. OrDnungton ^eflroffung Der SWiflet^citec 
dc Anno i(5of . Den i o. Fcbr. 

4. JE)of OrDnung dc AnnoK^o/.Denii-.De- 
cembr. 

5. '^ieid^unDOielOrDnungdcAnnoKJo;* 
Den 1 1. April. a Comitc Anthonio Giin- 
lheroedita> qualem jam antcJoh«XIV. 
Parcnsejus promulgarat. 

6. OrDnun^ttjeflen ^oc^jeiten/ 5?inDtouffen/ 
S $ ^irc&i» 



i3i Caput Vlll 

^itd) i ©ang / ^egrabnifTen / unD ^xt^* 
?9^eflrendeAntioi6o7. ben^.Decembr, 

7 ?9]arcft^X>i;t)nun3deAnnoi6o8.t)en 30. 

Martii. 

S ^e(!<Oct)nun9beAftnoi6io. 
p ^o(icei)»OrDnun9 de Anno 1606. 1607. 

1608. 1636. 
IG. glU(^*Edi(n:deAnnoi6}6Den^.April« 
n. OrDiiunsttjegenDec iHu^ldnD.ei; unD ^eci.^ 

ren^aude Annoi6}7, .^ 

u» ?[nefret:*Edi6ldeAnnoi638-Den28.Sept. 

reperitur in Gifeberti Juftin» Harmon. 
" 15. 8u5r*Oi:Dtvun9 dc Anno 1644. Den 15; 

Maji. 
14. Elcmen^OrDnun^de Annoi64o. revifa 

&renovata 16^7. 
i<?. geuecOcDnuncj deAnnoid^-^. 

16. Oi'DnungmegenDec^inDer#3u($tdeAn- 
noi6y7» 

17. %i\^ unD(Sie5(i9vecg't de Annoid^l* 
Den 14. Januar.conftat articulis i6. 

18. ^eicb^OrDnung de Anno 168 !♦ 

19. QSergantung^^OrDnuns dc Annoidsr, 
Den 10. Maji. 

20. Q3erorDnutt^tt)e9enDer neuenContriba- 
tions- i?lnfci)(age 1 6g 1, Den 10. Mart. 

21. QSerorDnung unD Inftrudion , tt^erna^ 
(icf) Die £anD*5}65te unD Unter#@eric6te in 
ten ©raff|c{)afften^u ric&ten / Copcnhagen 
i)en 90, Dccem br* 1699. mit Taxa t)on Deu 
©eric^t^^Sportuln titxi i2.Fcbr»i7oo» 

22. 



CAPUT VIIL 183 



pier^ / Copenhagen 1701. 
aj» "^erorDnung / m e^ mit Den aften @c&ul« 

ten ^e^altentverDen foU/ Denso. Ot^obr. 

1701. 
x4. Refolution, Den ©ebraud) De^ 0e(!em* 

pelten^^Papier^ betreffenD/ Oldenb. Den 8» 

Maji 170 j. 
a5» Advocaten-Orbnung / Oldenb. ^m 17- 

?)}?ai) 1705. 
26, <=IJerorDnungivc0enDe^ National-Regi- 

mentsDen ly. Novembr.1704. 

17. S:aoferlid)e€rlautcruti0DedimD\eic& pu- 
blicirten QSerbetg megen contrabanclcr 
SICa^ren/Den 22.Martii 1706 

18. ^arcft^CrDnun^ Den zo.Septj^otJ- 

29. Suftr^OrDnungDcn ig. OcHiobr. 170(5. 

30. ^erorDnung tveflcn Der Muficanten \n Det 
©taDt unD Den ^ocf)jeitcn de 13. Maji i^ox» 
cxtendiretDen 24. Odobr. 1707. 

31. <33crorDnun9 mcgen DerJf3cr:fcI)afft ?Sru^# 
©elDer in concurfu Creditorum Den 19. 
Aug.1707. 

31» Q}erbot / Da§ 0'c& nicmanD in fremten 
te9^*!4)ien(len o[)ne Confens beflebenfoU 
le/Den^. 0(ftobr. 1707* 

53. (Sabbatfj^^QSerorDnung d. 14. Novembr. 
1701. renovirti7o8. 

54. Renovirre (gcblacftcr-OrDnun^ tMlii. 
Aug. l6$6. & d. 28. Febr. 17C g. 

jy, Rcnovirte ^ecf er<OrDnun() unDTaxa Deif 
p. JaQuar.t<^^7. DCU i8» Junii 1708, 

56. 



a84 Caput VIIL 

3(5. Q3etort)nun9 noegen ©efc&encF unD @a# 

be Den zo. Martii 1676. & t)en 31. Au- 

gufti 1708. 
yj. Privilegia &ec ^ur Marine cnrollirten 

teni2.0dk)br.i709, 
j8. ^efe^i / tvegen Docirung feer Execution 

^onigl. Ordres unD Edi(^cn Den 10. Janua- 

rii 1711. 
J. XI. Vetuftiffimum ccEtcroquin juris in his 
locis ftatum quod attinet, deChaucisquoque 
primis hujus regionis incolis , dicendum crit , 
quod de cunilis Germanis pronunciat Taci- 
tus : plus apud hos valuifTe bonos mores quam 
alibi bonas Legcs , cum hic populus pracfertim 
juftitiae & fortitudinis laude inclytus fuerit. 
Neque eandem gloriam fucccflbribus ipforum 
Saxonibus & Frifiis pro fimplicitate tempo- 
rumiftorum denegandam eftc cenfemus; & 
quanquam Legibus utramque hanc gentem 
non caruifle Lindebrogm >t Hdcbenborgius , iWir/- 
bomiui t Emmius aliiquc ctiam ante Caroli M. 
tempora diferte aflferant , in Scripturam tamen 
rcdadac non fuerunt teftcConringio deOri- 
gine Juris Gcrm. cap. XIII. quietiam de Jurc 
veterumFrifiorum capitc XIII. & XXVIII. un« 
cqm Ubbonc Emmioin hiftoria rcrumFrifi- 
carum paflim conferendus crit, 

SECTIO SEXTA, 

Dc 

JUKIS DANO-NOKWEGICI COM- 
MeNtArOKlBUS, 

$. L 



! 

\ Caput VIIL igj 

JS. I. 
usDano-Norwcgicum hodiernum patria 
linguaconfcriptum, ncque fubtilitatcne- 
quemuItitudineLegum laborat, utadco 
mirum non fit,quod in illud nulli extent Com- 
mentarii , interpretationcs aut fimilia (cripta , 
quae Jus Juftiniancum ingenti mole ferc obru- 
iont. Vidctur tamcn dodiflimus RESENliis 
tale quid mcditatus elTc in Juriifrudimia RomA' 
tiO'Danica , quam MStam rcliquit citantc Q» 
MoIIcro inHypomncm. ad Barthol. p, jgr. Ne- 
quc prastcrca quod allcgari poffit , magnopc- 
rc habcmus CriiiiAni MiiUeri Vcrfioncm luris 
Danicinotisluridicis illuftratam & itidem in* 
cditam , qOam citat MoIIcrus in Spicileg. 
Hypomn. p.ff .Diflcrtationcs vero Academicac, 
quas Profeffbrcs luris Knopperuj^ Plumiut^ Ern- 
fiiui , Miillerus , 1heopbiiui&, alii Hafniac cvulga- 
runt, aBarthoIino& Mollcro ad cundem ci- 
tatac, vcl lus Romanum tantum, vel lusDa- 
niac antiquum folummodo cxplicabunt , id 
quod infpicicntibus dijudicandum rclinqui- 
mus. Nonnullas tamcn Lcges luris Danici 
cum lurc Romano confert audlor de la Rcla- 
tion d* un voyagc cn Dcnnemarck iyo6. & 
l707.in8vocdita:, cuih. I. zddimui Job^ Vol' 
bertum Ebers I. U. D. & Advocatum Gottorpi- 
cnfem , cujus cxtat cfiflcrtatio de diffcrentiif 
luns Civilis & lutici in capitc fucccflionis ab 
inteflato. 

S, II. Ad intelligendum lus vctus fiorutt! 
rcgnorum faciunt Jatobi Rajchii Memorialc Lc- 

gum 



i86___Capijt VIIL 

gum Norwegicarum Hafn. 1650. 410 editum i 
Jani Bielckii fummaLegum Danico-Norwegi- 
carum Hafn. 1634.4^0 Danice vulgata, nec 
non ejusdem explicatio Lcgum Norwegica- 
rum, quam fupracum ipfo Codiccluris anti- 
qui A. 1657. 4to editam eile diximus , ubi & Dol^ 
nteri annotationcs ad lus aulac Norwegicum & 
2?^/(?»/Vverfionem &notas in utriusquc Regnt 
lus aulicum citavimus. Prarter hos extat Ni" 
colai JvariH.rtzholmii diatriba, de lege , qua: foe-» 
minasafuccedionerepellitHafniaciddj. ixmo 
cdita. Ne dicamus de Chriftiani OJierfonii Glof^ 
farioIuridicoHafn.id^i.&facpiuspoftimpref- 
fb, & a ClarifTimo Mollero Ifagog. P. L cap. 
XV. §. i4.commendato, cui addi poteftejus- 
dem audloris trac^atus dc omnibus muldis in 
lege DanorumHafn. idji. ^toDaniccvuIga- 
tus. Hucquoque veniunt reliqui luris lutici 
inSIefvicenfi Ducatu ufitati adhuc, interpre- 
tcs , CanutM Epifcopus Wiburgenfis , ihord» 

Degba Daniac Legifer , Eckenbergertu , Blutingifu, 
ejipr^ftf , &c. a Mollcrb I. c. §. XL XII. XIV. XV. 
laudati. Speciatim dc £/utinfio notmdamy 
quod obfervationes IX. ad lusDanicum Cive 
Cimbricum reliqucritMSStas, quarum prima 
citatur a Cl. MoIIero 1. c. p. x/i. Secund^ ru- 
brica eft : Ubcr m6 fuc Materien t)iefc^ S^Dfd)^ 
ian&sDvec^tgefc&ciebenijl/ inquadefenditur or- 

do luris lutici contra Eckenbergerum. Terti^ ftort 

ten ^Dingen unt) ©ericbten / item Don manc()er(et) 
3^icfetern/ unD Deren lurisdidion oDer @crid)tg«» 

.©(tvaU / «np vpn Pm Proccffcn im ^p»buc^. 



^area agit m\^(xx[^ixUr} ^enjeifen / unD u. 
CD?anm(£oDimSott)bu** ^tadocet^ DagDerXlI* 
^ann#€pD in ^6ni9 Woldemari 3uDfc{)en 
Sonjbuc&nic^tecflecfunDen/ unDeingcfubrt/ unD 
gu ma^gutecOJ^einungunDlntention felbige^ge* 
fd)e^en ifl. ^ta t)on ^oefD / ^oiD^oefp unD ^tu 
ja^rung unD t)on Decen Interruption imguDfcDen 
^ottjbuj» jtima ttjiemannac&DiefemnJi^tunbe* 
njeglic&e ©utecbeflanDigDecfauffen/ unD Diefelbc 
fucerfi Den ne^flen greunDen anbieren foU/ unD 
5)on Den ?55e^fpruc6* unD 2lbtrirt^'^i?D. Svapr^, 
ctfit t)onDer@c()6te/unDtt)ienacD Diefem 3tec^te 
DerSigentbum Der unbettjegli^jen ©utercon Den 
^inenaufDenanDern9ebracI)ttt)irD. pna s)on(^e* 
m\)t D<r t)erfaufften ©utec Habetur prxterea 
cjusdem RJiitingii tradatus MStus fub hoc titu- 
lo : Celeberrimi ST Clariffimi Advocati Bliitingii tra- 
&atm de fuccejfionibus (ecundum Jus Danicum iu 
JCXXVXapita divifus^ cui deniqueaddimustra- 
<aatum MStum t)on @c6iffbri4c6(id)cn ©utern 
m Dem S)anifcl)en£ott)buc& jufammen getraQew 

tUrcJ) Jg)errn Erich Krabbe», 

Caput IX. 

DE 

SCRIPTORIBUS , ^I RES ECCLESIASTl'^ 
CAS DANO " NORjrSGICAS expofie- 
runt atque Hlufirarunt, 

A§.j. 
Ntequam de ftatu Regn^rum Daniac & 
Norwegiae Ecclefiaflico & fcriptoribus 
hucpertinentibu$agimus,ncccirccft,ut 

coi 



a88 Caput IX. 

Cos quoq;fcriptores bevitcr indigitemus, qui i 
EthnicaeDanorumIdololatriac,Deorumqi,quof 
iidcm coIueruntjHiftoriam literistradiderunt. 
Generalem rerum harum,quae paganifmum i 
Daniaeconcernunt, hiftoriamhaurire licetcx i 
TrogiUnArnkielU^^xx^^o^m quondam inHolfa- | 
tia Apcnradenfis, fcripto vernaculo , quod : 
Hamburgi K^po. & 1704. in ^to prodiit , fub fc- 
quentititulo: Cimbrifc^c JpcpDcn^Religion, 
tDOd unfere Q>oi;fa5«nCimbrif4)er Nation,t)ie 
^ac^fcn/ ©utfeen / ^enDen unD S«fen / nebfi 
ibrcnDveltfliongj^ermanDten Dcnen^cutfd^en unD 
^orDifc&en ^olcfern fur ©6ttcr/ Opffcr/@o^en> 
J)icnf!e/ Qitbitti %^^f%m 1 2lltarn / ^opncn/^ir^ 
^en/ «prie|?er/ Obrigfeit /gbeHonD/ @cl)ulen/ 
Sauberci)cn/^cifragun9en/Oraculn,<5Quffe/ 
leic&begangniflc unD ^cgrdbnifrcgchabt / De^glei* 
^en/njadfteDon Der *2CcIt»@d)opffun9 unDOvc^ 
^ierung/ tongutcn unDbofen^ngcIn/con £anD^ 
Oraffen unD ^rubfolen / uom '5:oDe unD Der @ee* 
len Unfferblicfefcit/ Der^2IuferfleI)un9Der ^oDteiv 
Untergang Der ^elt / unD mm ©eeligfeit/ auc6 
SSerDommnlg gcdlaubet. De quoopere con- 
fercndaerunt A&aErudit«Lipr ^,1704, men- 
fcluliop. 332. feqq» 

5. II» Specialem Deorum atque Idolo- 
rum Danicorum veterum hiftoriam fuppedi- 
tabunt duac , quas vocant , Edd^ , altcra a i"-*- 
mundoSigfufonio^ Parochoin Islandia Oddenfi 
ante fccula plura Rythmis Islandicis, fcd ob- 
fcuris, confcripta , & cum variorum fcholiis a 
Petrojob, Rcfenio Hafn. i66;« ^to vulgata. Al- 

tera 



CAPUT IX. 289 

CrZzSnorrone Sturlefonio -i^tvxTiOnc patrio con- 
jefta^&abeodemRefenio Hafniaci66f. cum 
atina Magni Olai , Paftoris in Islandia Laufa- 
licnCis verfione A. idip. concinnata,edita , in 
jua Mythologia gt-ntium Septentrionalium 
pagana ac pocticaantiquayg» Fabulis compJe- 
ca comprehcnditur.His addenda omnino funt, 
quaede gentium Ardoarum Diis,Adamus Bre- 
tnenfis , Saxo Grammaticus , Snorro Sturlajus, 
Olaus Wormius , ThomasBarthoIinus & alii 
rccentiores congelTerunt, quorumloca enar- 
rat Clm» Mollerus in Introdud. ad Hiftor^ 
CherfoncC Cimbr. P» II» p. 6. feq. Nec pauca 
de veterum Septentrionalium IdoIoIatria,fpe- 
ciatim lauroUtrU explanaturus eft Vir Clariffi- 
mus Thomat Broderm Bircherodius , Ottonienfis 
in Fionia Gymnafii Prof.Publ. prclo cnim ma- 
turum premit librum , qucm Taurum Cimlfri-, 
rwwinfcripfitjinquoXXX.capitibusanimalis 
hajuscultum apud antiquosGothos,CimbroSf 
Scptcntrionalcs , aliosquc orbis terrarum po- 
pulos ufitatum olim fuiftc erudite dcmon- 
ftrabit* Huc quoquc pertinct Amgrimi Jon^ 
Epiftola de Diis populorum Borcalium ad 
Steph. Johannem Stephanium 16 3^, fcripta, 
quamexhibetStephanus innotis ad Saxoncm 
p^i4I.feqq. 

§, III. De fcftis populorum Septentrio- 
nalium Ethnicorum non memini quenquam 
ex inftituto egiftc , fcd confulcndi potius ii h. I. 
funt,quigcncratim de feftis variorum popu- 
lorum commentati funt. Unustamen hicno- 
T minandus 



290 Caput IX* 

minandus eft OTTO SPERLINGIUS , Confilia^ 
riusRegius, qui Hafniac A. lyii.gvo edidit: 
dilJertationem de mmine iS fefto JUEL tAm antiquo* 
run} quam hodiernorum Septentrionalium, In ini* 
tioftatim diftertationis,quamAnnoi7io. du- I 
ranteNatalitiorum feftoconfcripfit, miratur J 
Cl.Sperlingius, cur majorcs DanorumChri- | 
ftiani& hodierni eorum pofteri feftum hoc ] 
Echniconomine infigniri patiantur^ caufam 
vero hujus denominationis cam fuifle arbitra- 
tur , quod Dani gentilium fuperftitionibus ad- 
hucaddidi, putaverint, fandiquid ac divini 
huic nomini inefle , confueverant enim gau- 
dia fuatam in facris , quam extra facra per par- 
ticulas Ju, Ju, Joexprimere & exponere , & 
has voces poftea , cum Chrifto nomcn dede- 
runt , omittere vulgus noluit* Quod vero ad 
originem vocis attinet , cam nec a Julio Cacfa- 
re, quod JohanniNicoIao Beenioarrifit, nec 
aCeIticavocchiul,quae rotam fignificat, nec 
a Grsecorum Canticis Ukois Ccreri peculiari- 
bus, fed potius a voti va & feftiva veterum gen- 
tilium acclamationc, quae per 7/J fiebat, deri- 
vandam eflecenfet, Tempusanni,quotem- 
pus illud celebratum a paganis fuit , alii Janua- 
rium fub ingreifu Solisin Aquarium, alii fub 
ingreflli Solis in Saturnum volunt: Sperlin- 
gius tamen menfe Februariocelebratum illud 
fuiflc non uno argumcnto demonftravit, prac- 
fertim cum Februarius veteribus ^luD^ma(W 
net)i*e,menfis gaudiorum didlus fuerit, pro- 
pter feftum JLIEL, quod irTillum incidebat- 

Ai 



Caput IX. 291 

y diem tamen 13 . Decembris poftea transla- 
] um fuit fcftum hoc perHaquinumAdelfta- 
lum , Norwegorum Regem (eculo prsfertini 
•C. Deniquede ludis huic fefto propriis agit 
Jpcrlingius eosque tres potiffimum fuifte 
nonftrat , primum ncmpe 3u(ebocf / alterum 
SlinDcfcn / & tertium denique ^allerune/ 
quos etiam hodienum in noftris terris inter- 
^um a pucris ludi nop fine rifu cernimus atquc 
ridemus, 

§. IV» Hadenus eos enarravimus Scri- 
ptores, qui cultum Danorum gentilium no- 
bis brcvitcrrepracfentarunt j progrediendum 
nunc ad eos crit, qui Danorum Chriftianorum 
ritus , confuetudines & cultum expofuerunt» 
Chriftiana autcm rcligio Imperatoris Ludovi- 
cil. induftriainDania priraumrefonuit,cutn 
RexDanorumHaraidus Fraterque ejus Ericus 
MoguntiaebaptizatifuilTent. Mftcdiru inChro- 
nologia p. 51 1 . & 3x8. duas ponit xras conver- 
(ionis Danicac ad fidem Chrifti , altcram fub 
Ludovico L A. C» ^16* alteram Ethnicifmi 
prorfus pcrDaniam cxpulfi HaraIdoV,regnan- 
te A4 C,989. ita, ut Chriftianifmus caperit 
fubLudovico L confirmatusautcm fuerittcm- 
porcHaraldi, inquo tamenChronoIogi non 
usqueadcoconvcniunt. Pluribusin conver- 
(ionisDanicac tempora inquirit facpe laudatus 
CL Mollerus in Introdud. Part. H. cap. 11. qui 
nobis ergo hic otia fecit. Varia huc confe- 
runtBroderi CoIIec^anea hiftoriae Danicae in 
Bibliotheca Hamburg. Joh. latcntia,quacinci- 
T 1 piunt 



19 :t CAPUT IX. 



li 



piuntabAX. 8i<5. quo Dani Chiftianam re- 
iigionem amplexi Chriftonomen dedcrunt, 
fub Haraldo Klago Rege» Chronici eninip 
vicem haec Colledanea fuftinentusque ad an- Jjj 
numijig» Detempore, quoChriftianarcli-| 
gioin Norwegiam introduda fuerit, certiusjj 
quid conftare arbitror^pracfertim cum in eo fc- j^ 
reomnes conveniant, quod dodlrina Chri- 
ftiana A. C» 994. Olao Rege fceptra tenente & ', 
in Anglia baptizato introducfta & ftabilita Hu \ 
Metropolis omnium EcclefiarumperNorwc- 
giam , Gronlandiam & Islandiam primum fuit 
Nidrofia, urbs,(hodie !43i:ont5eim appellata) 
quaetamenEpifcopalis fedespoftea Bergamin 
Norwegia translata eft , ita quidem ut Islandia 
duos fingulares obtinueritEpifcopos ,quorum 
alter Scalholti, alter Holae fedem hxit* 

§, V. Praeter Adamum Bremenfcm , Joh* 
Ifaacium Pontanum , & eos , qui Apoftolorum 
Danicorum vitas & Hiftoriam fcriptis confi- 
gnarunt,HiftoriaeEcclefiafticacRegnorumDa- 
niac & Norwegiae generalioris confpedum da- 

bunt Jndr» Severini Velleji Hiftoria Ecclcfia- 

ftica M» Adami , Canonici Bremenfis Hafn. 
15-79. edita &:7^»* i?4«»/5vircfe 09 ^acDflJge Hi- 

ftorie in fol. vulgata , nec non Jani BircherodH 
lumen Hiftoriae facrac editum , qui , licet gcne- 
raliores funt, de primis tamenChriftianifmi 
in Dania incrementis non parum fedulono- 
tarunt. Adde his , fi placet , Johannis SUngen" 
dorpii orationem : deinitio ^ incrememo rcligio- 
WAf Cbrifiianoi in Dania A» lypo. dic 15". Decembr. 

Hafnias 



Caput IX/ ^95 



;' lafniac recitatam ibidemque i^pi. gvo edi- 

' am. Nuper hiftoriam converfionis Dano- 

^ umexgentilifmo adverfusGodofredi Arnol* 

'' li obtorfiones vindicavit FridericM Arnkiel-t 

;' Trogillii F» in tradatu vernaculo Gluckftadii 

] [ 711. in 4to fub titulo : ^vettung De^ erft^n^or? 

■' Jifd;eri €5ci(?ent^um^ ftjiDec DeeJ vg)t:n. Gottfricd 

Arnolds melfaltlge ^ecflell? unD ^ecDce^ungen 

^ sdito. TradatushicXII.capitibusabfoIvitur, 

^ quoruml.agit deconverfione HaraldiDano- 

rumRegis& mmifterioSandti Ansgarii. 11, 

■ De converfione Danorum regnante Haraldo 

Blaatand fivecoeruleidentisfada Ill.debello 

Danorum in Anglia regnante Suenottone gc- 

fto IV. de Livonorum , Finnorum, Laplan- 

doruni & Norwegorum converfionc V. de 

bello contra Dithmarfos gefto. Reliqua quac 

reftantcapita hiftoriam Reformationis in Da- 

nia&HoIfatis, nec nonnoviflimosQuakero- 

rum in Holfatia motus exponunt atque illu- 

ftrant, Practer hos omr^es accuratam planta- 

tiinrcgnisBorcalibus Chriftianifmi notitiam 

procul dubiodedilTcnt, fi prodiisfent Johamis 

Pduli Rcfmii Vinca Scptcntrionis feu Annalcs 

. Ecclefiae per Septentrionem Chriftianac , qui 

! WSSti afiervantur in Bibliotheca Academica 

I Hafnicnfi & Thom^ Bartholini , Junions ,Anti- 

quitates Regnorum Borealium Ecclcfiaftica: 

aliquot voluminibus meditatac, promifikquc 

in libro de caufis contemptx a Danis adhuc 

gentilibusmortis. ■ 

S. VI. Statum Ecclcfiarum Danias & Nor- 
T 5 wegiac 



294 Caput IX. 

wegiae ,earumque ordinationem & regimen, 
cum Pontificiac adhuc fubjedac erant fuperfti- 
tioni , cognofcere licebit ex libris corum Ec- 
clefiafticis & Liturgicis , de quibus fcquentes 
haftenus mihi innotuerunt a) ABSALONIS 
milDU, Epifcopi Rofchildenfis & Archi-E- 
pifcopi Lundenfis Jus Ecdefiafiicum ex Manda- 
£o Waldemari L in Comitiis Ringftadienfibus 
promulgatum A. C. 1 17 1 . Hoc Jure Ecclefia- 
ilicoufi(untDani,doncc feculoXVI, Chriftia- 
«us IIL abrogatis miffarum , fuperftitionum & 
abufuum (ordibus Ordinationem afiam com- 
poni cdique juffit , & clarc hocjus teftatur, 
etiamDanis ante reformationem decentcs io 
adminiftrandis facris ritus nunquam defuifle 9 
quemadmodum de eo judicat Petr.Terpage- 
rus in pracfatione fatis ampla Rituali Ecclena- 
Tum Daniac & Norwegiac a fe latine verfo & 
Hafniae 1706. 8vo edito,pracfixa« jS) BRS^ 
rURlllM ECCLESIJE RIPENSIS, quod con- 
cinnavit Homerm , Ecclcfiac illius ab Ao.ii8<5.' 
usque ad emortualem Epifcopus. Hicut bre- 
viarium hoc eo accuratius cum verbidivini 
praeceptis , Ecclefixque prifcae Canonibus 
congrueret , folus illi confcribendo manum 
admovere noluit , fed ex univerfo Regno Da- 
niac Viros pictate & eruditione pracftantes (& 
hosinter Johannem &Bentonem Canonicos 
in Scania Dalbyenfes ) evocavit , horumque 
ope &confiIio fublevatus facrumlaboremfe- 
liciter abfolvit. confer : MoIIerus in Ifagog. 
Fart* IIL p.i^i.fcq. qui tamen nefcit, utrum 

brcvia- 



Caput IX* 195 

J breviarium hoc typis exfcriptum fit , nec nc 
P y) BREnARiaM LilNDENSE , quod CbrfftU' 
« «I Petri y Canonici Lundenfis & Cancella- 

• rii Archi-Epifcopaliscuraemendatum prodiit 
f Parii» 1 5 1 7. 8 vo* ^) BREriARIUM RdSCHIL- 
^DENSE a Boethio AcbonU 9 Alberto Laurentio & 
5* Canonicis Rofchildenfibus emendatum & e- 
^* ditum PariC 15174 4to recumfumque ibidera 

• 1519. 8vo. i) DIURNALE ROSCHILDE Pa- 

• rifiisijii. gvoexcufum. l) BREP^ARIUM EC^ 
. CLESIyE SLESFICENSIS juflu Godfchalci ab 

Ahlefeldt , (Epifcoporum Pontificiorum ulti- 
mi) ftudiovcroac o^trz Befzeconit -i Presbyte- 
rihujusEcdcfiaeParifiisiyu* impreflum* Hoc 
breviarium librum rariflimum, & ob preccj 
&mcditationes, qua: inillo occurrunt,dcvo- 
tiflimas hymnosquc elegantfflimos mcrito 
commendandum efle ccnfet J» A. Cypraeus in 
AnnaUbus Epifcop. Slefvicenf. lib. Ill.cap. V. 
p.^If» jj) MISSALE NORWEGICUM fecun- 
dum ritus Ecclefiac Nidrofienfis , cum pracfa- 
tione Srici Walckendorjfii^ Archi-Epifcopi Nidro- 
ficnfisHafn, 15-19. fol. ^) BREriARIUMNl^ 
DROSIENSIS eCCLESI^ cjusdcm Walckendor- 
piimandatoHafn, iyx9»8votypi$ exfcriptum. 
Scd de his aliisque libris Ecclefiafl^icis fu(ius 
commentabor in fchediafmate meo de libris 
Latinorum Ecclefiafticis audius propcdicm & 
emendatius edendo. 

§. VII. Rcformationis Danicac hiftoriam 

Univcrfam nemo hadenus , quantum tfgo 

quidcm fcio , confignavit. Conferri tamcn 

huc mcrctur C(?wM<^i Aflaci, Oratio Thcologi- 

T 4 co- 



296 ICA FUT DC 

co-Hiftorica de reformationc Lutheri &ftattt 
religionis in Dania ab A. 1^17-1617. cum cen- 
tum annorumChronologia latine Hafniaei6il. 
Danice autem 1621. 4to edita. Necpauca 
huc pcrtinentia obfervavit M.Chri/iiantaFrider. 
L^mmeliiu in hiftoria Bugenhagiana Hafniac 
1706» 4to vulgata. His adde pauca ea, quae 
dercformationis inDania hiftoria nuper no- 
tavit Fridericns Amkiel in traCiatu fupra citato, 
Omnium ramen induftriam {uperat,.W/?^»/iV4- 
tbi£ , Lunden(is in Scania Epifcopi, tracftatus de 
prima Chriftianifmi in Daniam introdudio- 
ne, rcligione ibidem reformata, acScanixE- 
pifcopis, Archi-Epifcopis & Superintcndenti- 
bus, a Thoma Bartholino , Thom<e fiho, Tho- 
masnepoteHafn. 1710. gvo cumbrevibusPro- 
legomenis editus ; hunc una cum Jon£ Turoni^y 
Canonici Lundenlis ,Hbrodepropagatione& 
rcformatione rehgionis Chriltianas m Dania, 
afFedo,memoratCatalogusLyfchandriMStu$ 
de fcriptoribus RegniDaniae &provinciarum 
ejus ad A. C» \6io. pcrdu6lus. Univcrfara 
quoqueDaois& NorwegiaeHiftoriam Eccle- 
fiafticam audoritate Regis mohtus t^HECTOR 
GOTTFRIED MASIUSt Concionatorquondam 
aulicus,teftibus Novis LiterariisMarisBalthici 
Annoi<59p.p. /7. Necexiguam HiftoriaeRc- 
formationis in Dania affunderet lucem, fi pro- 
diret, Severini Lintrupii , defignati ProfcfToris 
Theologia; Hafnienfis , Oratio Jubilaca , de 
HalcyoniisEcclefiasBorealisDano-Norvvegicx 
Anno 1702. d.ji, Odlobr» recitata) qua poft me- 

morata 



Caput IX. 297 



u 



morata contra Romanenfes Reformationis 
, Lutheranae' miracula , felicitatem Ecclefiae Se- 
ptentrionalis Dano-Norwegica: a perfecutio- 
nibus, hacrefibus, fchifmatis & contentioni- 
bus domefticis, apoitafia Principum acDo- 
dorum huc usqueper DEI gratiara immunis 
ikmonftravit. Editionis hujus orationis fpem 
nobisfeceruntNova Literaria Maris Balthici 
A. 1703» menr.Februar.p.44. 

S. VIII. Poftquam vero fingulari DEI 
beneficio luxEvangeliiDaniam colluftraverat, 
ftatim priori decennio poft reformationem 
vix elapfo , de ftatu Ecclefiaftico rite & koJ' 
EUTal/cti^ordinandocogitatum e-ft. Chriftia- 
nus enim Ilf. gloriofiiTimus tunc temporis 
Danorum Rex, ejedis e Regno Epifcopis, 
Monachis&ClericisomnibusRomanacfuper- 
ftitioni addidtis , pcr Johannem Bugenh^gium^ 
Pomeranum, Theologiae Docflorcm & Profcf- 
foremWittebergenfem,conrcribiHafniaeque 
edi juffit : Ordinationem Ecclejia/licam Regnorum 
Dania 0* NorWegia , ac Ducatuum Slefvici ($ Holfa- 
tia. Fallitur igitur Gisbertus Voetim^ & quem 
deccpit, Gerhardtis Meyerm^ qui juffuChriftia- 
nil.Ordinationem hanc publicatam effeper- 
peramarbitratifunt, caftigati proinde a Petro 
Ttfrp^^/^r-tfinpraefatione fua adRitualeEccIefia- 
rum Daniae & Norwegiac latine a fc vcrfum & 
Hafniae editum. Annoautem 1539. Ordinatio 
hacc in Danicam linguam transfufa , die 14. 
Junii in Comitiis Ottonienfibus revifa , in uni- 
vcrfo Regno promulgata & tandem A. ly^t. 

T f ar- 



198 Caput IX* 

articulis 17 , quos feptem Daniac Epifcopi Ripae 
condidcrant , audla eft. Prodiit Ordinatio 
hacc Danice curante Petro Palladio , Ripenfi , Sac- 
landiac Epifcopo , Hafniac ifs*?» & ijSa* Ger^ 
manicaquoque ejusdem verfio Hafn. 1617. & 
1650. excufa nonnullis memoratur» conf.CI. 
Mollerus in Introdudbone facpius laudata P. 11» 
p, po, feq. & Petrtu Terpagertis in pracfationc 
citata> ubi variade hac Ordinationc dififerun- 
tur, Huic a Cliriftiano III. tam fcliciter incc- 
pto &ordinato operi fymbolam poftea adjecit 
Gloriofiftimac memoriac Rex Fridericus II. qui 
A. 1582. Ordinationem hanc Ecclefiafticam 
pluribus articulis , praccipue dc Conjugio & 
caufisinde dependentibusauxit. 

JJX. Praeter hancOrdinationem circum- 
feruntur etiam Auguftiftimi Regis Chrifiiani 
JP". Conftitutioncs Ecclefiafticac & matrimo- 
niales , Danico idiomate exaratac & Hafniac 
1607. &I65-8' Jn^to vulgatjefub titulo: ^9tf 
gtd ^ilfe^Ordinantz; Ha$,nifallor, germa- 
nice vcrtit M. Joacbimtu Sebr(>derus ^ verbidivi- 
niquondamapud RoftochienfesMinifter^qui 
Roftochii A. 1660. in umo librum vernaculum 
cdidit fub fequenti titulo: @ei|]licf)et: ^oc&^ 
(Stecn / oDei: 3&C. ^hml ^mu Chriftiani IV* 
bod^fl^cufemltdje^^^crorDnung t)Dm2imteimD@ev 
j\?altDei::^ii:c6en tviDerDie unbupfectlgen ©unDer/ 
fo m{ auc^ it>te Die ®eiflltc()en iti feinem ^oni^^ 
*eid) (tcl) 8« i)erf)Olten* Omitto varias Confti- 
tutiones&decreta, quibus difciplinaEcclefia- 
{licaegregie emendatur atque ftabilitur, quac 

variis 



f 

Caput IX. 299 

jp variis temporibus ediderunt Chriftianus IV, 
itio FridericusIII.&Chnftianus Vo dcquibusdo- 
«" lendumprofedlocft) quod tot&tam falutares 
T-' Conftitutiones huc usque in unum volumen 
colledae editacquc non fint* Publicationcm 
harum Conftitutionum volantium nec facile 
ll|obviarum molitus ^Hiqmndofmt pcohusBreye" 
HMj Sereniilimi Ducis Holfatiar, cumobiretf 
Confiliarius Status , ncfcio tamen quare a cce- 
ptooperepofteadcfierit» Deniqueomitten- 
dum neutiquam eft Rituale Ecclefiarum Da- 
nia: & Nor wegiac , quod juflu & aufpiciis Chri- 
ftiani V.Danice primum ut opus plane novum 
prodiit fub titulo : ^amcitdi6 03 ^orgi^ ^iti 
t^RitualHafn. i6SS» 4to* GloriofifTimus Rex 
Chriftianus V. poft confummatiffimum Jus 
Danicum& Norwcgicum juffu fuo promulga- 
tum, hocquoquc Ecclefiis Danicis pofuit Ri- 
tuale omnibus numeris abfolutum & IX. ca- 
pitibus prolixis comprchenfum, inquibus o- 
mnia ea , quac ad officium Paftoium & ordi- 
ncm cercmoniarum pertinent, cgregiecon- 
tincntur» Latinc Rituale hoc vertit, Hafniac* 
quc A. 1706. 8vo cdidit Petrtu Terpagertu , SS. 
Thcol. LedorRipcnfis , addita prxfatione fa- 
tis ampla , in quaOrigines Juris Ecclefiaftici 
Danorumfufius exponit. 

5. X. Enarratis Conftitutionibus & Or- 
dinationibus Ecclcfiafticis progrediendum 
nunc erit ad eos Scriptores , qui dc Conciliis ac 
Synodis in Dania habitis notitiam nobis reli- 
querunt. Verwm dolcnda cftDanicoru fcripto- 

nim 



?°o Caput IX, 



rum in lioc argumento penuria ; nonenim' 
mennni quidpiam de Conciliis & Synodis Da- 
nicis ed.mm , nifi pauca ea , qnx fub titulo- 

^"^17- "''^ ^'^°'""' ^y""'^' Provincialis 

inSacIandia A.rdio. liabitE edidit\p«,«, ^,„. 

ftrup.m Hafiiis I6IO. gvo. Huc etiam perti- 

.. nentSynodaha varia fpeciatimSialandii, in- 

"." "■ °?"'"""^'>'''^ continua dedufta, qua: 
MSSta afrervataolim funt, in Bibliothecall- 

„.T H r C«='°g«s Bibliotheca: ejus Anno 
i7o8.Hafn,.Ted,tus. Tellatur etiam Lyfchan- 
der , M.smm M^,hu, Paftorem quondam Bor- 
"^i^','"'^"^ MSSta poft fe reliquiiTe Syno- 
dalia Sripenntendentium omnium poft refor- 
matam relisionem Lundenfium in unumfa. 
rc.culum coTlefta. Q.uibusomnibusadd.>or- 
funt Mon.ta Synodica Latina Epifcoporum 

^alburgenfium ab A I64z..,6p5. qui^MSS^ 
M, (. reae mem.ni , fervantur Hafni* in Bi- 
bl.otheca Clanffimi Friderici Roftgaardi , 
Co,.fiI,ar., Reg„. Unicum faltem h I. addo 
M. ^„Hr^^,„ ^'5WfquiHafni£i7oy. Oratio- 
nemjub.l^am edidit.de potioribus adisEc- 
cIcl.aft,asinDaniai\.i(Jo4.faflis. 
mn. Lf ■ ^^°^°'^- P''^";^ "n<ios h. I. cenfe- 
^tam Jft*'"' P"r'" °';?'* Apoftolorum 
gnarunt. Eos vero cum a Johanne Mollero 

Jec nfiS '"V^- '"i^s'° "Pite fcctlndo 
tecenfitosefreconftet, adejusdem librum Le- 

ftorcm benevolum ablegamus, in quo omnia 



Caput IX* 501 

— — / 

mfinc, quae huc pertinent cIkc/Pcos obfervata 
)3. atque notata deprehenduntur. Unicum fal- 
tem hocaddimusHiftoriam Tri Apoftolatusa 
Philippo Cacfarc antea cditam, recufam effein 
T. II. Memoriarum Haroburgenfium a Clmo^ 

Ijfoh, Albr^ Fabritio Hamburgi in 8 vo editarum. 
§. XII. Reftat fedlione hac eos etiam 
^^ commemorareScriptores, qui Archi-Epifco- 
porum, Epifcoporum, Pracfulum & Antiftitum 
Daniae recenfum fuppeditarunt. Generalem 
Epifcoporum Daniae Hiftoriam confcripfit II- 
luftris Haraldtu Huitfeldius , Rcgni Daniac jidum 
viveret , Cancellarius , edidit enim hic : ^thf 
mU]mt ^mmxUbx^^it fivc Hiftoriam Epi- 
fcoporum Regni Daniae , quae primum prodiit 
.Hatnias 1599. ^to poftea ibidem recufa jdy2. 
fol. non 1655. utvultClStruviusinBiblioth» 

Hiftor» p. 71^, Specialem Sialandi<e 0* Rofchit- 
denftumEpifcoprumCdXdAogXXmChvonoXopQUta 
confcripfit : Severinui oUi , Canonicus Rofchil- 
denfis,quitamen «tVelicJoT©^ huc usque eft, & 
aLyfchandrocitaturinlndiceScriptorumDa- 
nicorum MSto. Vernaculum eorundem fyl- 

labum VUlgavit 7^««* Seperini Noriffoniui Hafn. 

1649. 8vo cui addes recenfum Epifcoporum 
Sialandia: qui a tempore Reformationis us- 
quead Joh. Suaningium floruerunt obvium 
in Infcriptionibus Refenianisp. 149. Fufior 
eft Eienchus Epifcoporum Rofchildenfiumab 
initio fundationis hujus Epifcopatus , ( qua! in 
A. lou.incidit.) usque ad Annum 1650* qui 
comparet in Suanin^a Chronoiogia Danica 

mul- 



'T 



302 Caput IX 



multoties laudata. Ottonienfium in Fionia Prffti» 

lum fericm una cum vitis eorum confignavit 

Corneliusab Hamsfort^ Junior, fed editus hujuf tt 

labor nondum eft , fed MStus in variorum 

fcriniis deiitefcit» Nominatamen Epifcopo- 

rum Ottonienfium , Aarhuficnfiuni & Ripen- 

fiumabA.C, 94o--id>o. exhibentur in Sua- 

ningii Chronologia Danica p. 66» fq, Aarhw 

penfium in JutiaEpifcoporum CatalogumMS- 

tum poft fe reliquit fohannesPetr^usy Canoni- 

cus Aarhufienfis. Hujus tamen jaduram re* 

farciet ferieshorum Epifcoporum a JanoLau* 

rent^ Wolfio in Encomio Regni Daniac p.!5"7, 

exhibita , cui adde Henrici BHcbfeldi , Paftoris 

' Aarhufienfis ad templum D. VirginisA. 1705. 

defundi: Primafundamenta Hiftorix Eccle- 

fiafticae perfonalis, five Epifcoporum, Theolo- 

giac Ledorum , Paftorum , Rcdorum & Con- 

redtorum Aarhufienfium, indeatemporere- 

formationis recenfum , quem tamen intervc 

nicntibus fatis impcrfedum reliquit. Ripen' 

fium Epifcoporum fericm & vitas copcinnavit 

Joh. Latfrentii iD^ Mcdicinac & CanonicusRi- 

penfis Hafn, 1591. in 4to & 1704. ^to audior 

per Petrum Terpagrium,cui adde CbroniconEpi- 

fcopAtus Ripenfts auaoris incerti a PetroTcrpa- 

grio , Theologiac ad Cathedralem Ecclefiam 

Leftore, Hafn. 1708. 8 vo editum, in quibus va- 

riadcEccIefiachujusEpifcopis alibi nonobvia 

reperiuntur. Sola Epifcoporum Ripenfium 

Dorainacomparentin Jani LaurentH JFo/^iEn' 

comio Kegni Daniae p» xi. Plura quoque 

pro- 



Caput IX. ;o; 

)rocuI dubio de Epifcopis Ripenfibus expo- 
uiflTet Andrea4 Severimu FeUejtut (i Chronicotl 
^jus rerum Dioecefcos Ripcnfis fub XXXIV» E- 
3ifcopi$ memorabiliutn , quod paravit , lucem 
^ublicam adfpexifTet^ mBiiRGENSmM CT 
AALMRGENSmM in Jutia Epifcoporum no- 
mina expofuit fupra laudatus Janus Laurent. 
\J^olfius in Encomio Regni Daniac p^ 44. & 
pag. 80. 

S. XIII. NORWAGICORUM CLE- 
RICORUM notitia petcnda eft ex M. Gerhardi 
Henrici MiUzovii , Prcsbytcrologia Norwegi- 
ca, Vos-Hardangriana, quamex variis&ve- 
tuftis monumentis, membranisj chartis , fche- 
dis, adverfariis& MSStiseruit ediditqueHaf- 
niacidyp. EpifcoporumCatalogus uberior & 
prolixus a Clariflimo Torfao m Norwegia fua 
Haf n» 1711. fol. edita cxhibetur, Henriei Hoye' 
ri autem , pracfuUs Bergenfis, Hiftoria Epifco- 
porum NorwegisB MSta mcmoratur Huitfel- 
dioin pracfatione fuaad Chronicon Epifcopo- 
rum Regni Daniac» S CALTHOLTENsmM in 
Islandia Epifcoporum Catalogus MStus avwyo- 
lif^ in Bibliotheca: Refenianae Catalogopag. 
271. mcmoratur. GRONLAndias Pracfulum 
fcriem & fyllabum cxhibct Thormodut Torf^us 
cap.XXX.Gronlandiasantiquacab ipfo Hafn. 
1708. 8 vo editaiap. 241-2 57. FERO^ Infulac, 
fcu F^RETENSIUM Epifcoporumquorundann 
rccenfum cx antiquis annalibus excCrptum 
fuppcditat Thormodui Torfaus ad fincm Com-* 
racntationis fuae dc rebuj Facrcyeafium Hafn; 



504 Caput IX* 

i6ps* 8vo vulgatac, ubi XIII. Epifcoporum no* 
mina , qui in Infula hac ab A. Q 115-7. usque ad 
A»C. 1365-. facris praefuerunt,cnarrat. 0/J- 
CADENSlUM denique EPJSCOPORUM Elen- 
chum fiftit , idem Cl* Torfaius libroII.Hiftoriae 
rerum Orcadenfium a fe Hafniae idp/. fo]. e- 1 
ditaf. Eorundem quoque feriem licetob in- 
ftrumentorum defcdum interruptam legere 
licebit in j4f£?^//rrf//4<-(?defcriptioneInfularura 
Orcadenfium Londini 1700. gvoedita. 

§. XIV. InterEpifcoposDaniaccelcbrio- 
res eminet prac cceteris ABSOLON HUlDlU^^ 
femilia apud Danos nobiliffima natus , poft 
Adzcrum A. iijy. Epifcopus Rofchildenfis , 
j>oft Eskillumautem A.1178. Archi-Epifcopus 
Lundenfis conftitutus. Ortum ejus& profa- 
piam fingulari libro pcrfccutus cft Martinus 
Petraeus, Danus/editotrat^atu vernaculo c^n 
h\^^ '2lbfa(cm og €pbcrn®narc^ J^erfanjl ^ivtr 
de Epifcopi Abfolonis & {Domini Esbcrni 
Snaris > Abfolonis fratris ortu & profapia 
Hafn»if8P' 4to, quem librum CI. OttoSper- 
lingius in notis ad Abfolonis teftamcntum vo- 
cat, fabulislanilibusplenum» Reliquos au- 
dores , qui dc vita cjus , laudibus ac rebus ge- 
ftis,iplura fuggerent, citatMolIcrusinHypo- 
mnematibus ad Bartholini librum de Script, 
Dan.p.i j4.0ccafione hujusAbfoIoms dcTeft- 
mento cjus quaedam h. I. dicenda erunt. Ex 
MSStis optimis illud eruit, notisquc cruditis il- 
luftracumediditOrr<?%r//>?//«/,ConfiUariusRe- 
giu« , Hafn* 169(5. gvo. Tcftamentum hoc , 

quod 



i 



Caput IX» 5oy 



quodantc obitum fuum confici curavit Abfo- 
Jaiilon adhibitis XI, teftibus , continet volunta- 
tem cjus cxtremam , qua rarione aurum , ar- 
gentum , gemmas , pecuniam riumeratam, 
Donaque alia tam mobilia quam immobilia 
afe relidta dividi, &quibus voluit donari at- 
quc erogari. NotacSperlingii ad hoc Tefta- 
n mentumeruditifTimaefunt^quippe in quibus 
varia ad antiquitates Danicas illuftranda fci- 
tu digniflima continentur; fic v. g. in initio 
ftatimnotarum obfervat Cl.editor, Archi-E- 
Lpifcopum hunc minus accuratelatinoidioma- 
tc vocari Abfolonem , cum patrio nomine 
^xelii gavifus fuerit, proquo Clericos& Ec- 
dcfiafticos nominisDanici vim non inteftigen- 
tes Ablblonis nomcn finxifle putat , id quod 
&aliis Axelii nomine infignitis evcniftcpro- 
bat. De vita Abfolonis notat Sperlingius, 
cum Patre Adzero , avo Skialmo , Proavo To- 
ckone&abavoSIagone progcnitum fuiflc,ei- 
que mcritofummamdebcri laudem, eoquod 
ipfius bencficio cffedtum fit, utHiftoriaDani- 
ca fcriptis mandari aliquando ccepta fuerit 9 
cum Saxonem Grammaticum & Suenonem 
Aggonis in contubcrnium fuum adfcivcrit, 
cosque, utdc fcribenda HiftoriaDaniacconfi- 
lium capcrent, fedulo hortatus fuerit , fuafc- 
ritque. Abeodcm Spcrlingio expedamusad- 
huc Genealogiam Abfolonis antiquam , cu- 
jus fpemfccit innotis adTeftamentum Abfo- 
,loni$p,7f. y6, Dcniquc monemus Archi- 

U Epifco- 



5o6 Caput IX* 

Epifcopi jAni Grands Hiftoriam Danicc Hafnijt 
W9* i" 4^0 editam elTe. Ij 

J. XV* Huc etiam omnino fpeftant Scri- 
ptores,quide Monafteriis Daniae eorumque j 
hiftoria commentati funt. Sed deiis nihill^ 
hucasque fpecialiter editumeflc memini,fa- ^ 
ta enim obftiterunt , quo minus Ludovicus^^ 
Winslovitis Hiftoriam Monaftcriorum Daniaci, 
©mnium, eorumque fundationum, inftitu- < 
torum , progrefluum &: privilegiorum ftri- \ 
^am enarrationem a feteftibus NovisLitcra- 1 
riis Maris Balthici A. 1704. p* 285". promif- j 
fam , e vulgare potuerit» , 

J. XVI. Antequam Caput hoc clauda- \ 
inus, non pigebit dc Confiftorii Regii Mua- 
Ilerdorpienfis , quod in Holfatia hodienum fu- \ 
pereft , origine, antiquitate & ordine quaedam , 
' hic notare» Originem fuam traxit pracdidum 
Confiftorium, a Societate five FraternitateCa- 
lendarum ,quam A» C« 13 04* HenricusCo- 
mes Holfatiac inftituit in Munfterdorp pago 
Wclnac propc Itzehoamurbem» Coluerunt 
&ut fratrcs venerati funt hanc Calendarum 
focietatem multi illuftrcs Principcs, videlicet 5 
Henricus l^ Holfatiac & Stormariac Comes> 
fundator , Gerhardut Magnus , filius Henrici \^ 
Fundatoris , Gifelberm , filius Henrici I. Fun- 

datoris , Adolpbus DomiceUuSy Henricus //, filiuf 
Gerhardi M. , didus Ferreus , Henricm lU^ Ele- 
dtus OfnabrugenfisEpifcopus, Hcnrici Ferrci 
filius, iVirW^w, HoIfatiac&Stormaria^Comes, 
Molghta ; lohannii Largi , CQmiti«, Wagriac, 

lilius, 



CAPUT IX. 307 

— m — — » 

filius , Gerhardus , Dux Slefviccnfis , Henrici 
Ferrei Filius, Albertiu , Henrici Ferrei filius, 
jlbertus y Dux MegapoIenfis,RexSuecia£ExuI, 
Fraternitaten^ihancrelidaViduaHenriciFua- 
datoris cum filiis Gerhardo & Gifelbcrto Vi- 
caria ornarunt , & duobus man fis dotarunt adl 
Capellac aedificationem omni jure feudi. Da- 
tum efl: Diploma , i jof» Itzehoas ih Vigilia 
S. Catharina: Virginis. Hanc fundationemi 
Capitulum Hambufgenfe , per Ludovicum 
Hamburgenfis Ecclefiae Praepofitum confir- 
mavitHamburgiijod» quoanno etiamCoIIe- 
gii Sandarum Monialium Itzehoenfium una 
cum ejusdem Colkgii Praepofiti Ottonis , & 
Heilradis Prioriffac confenfus acceflit. Utrara* 
queanno fequentinempe i^oj^ corroboravit 
Gifelbertus Bremenfis Ecclefiac Archi-Epifco- 
pus» Novis poftha:c Privilegiis audaeftharc 
Societasper Gerhardum &GifeIbertum Hol- 
fatiac Comitcs A, 1 557. qui anno 1 338. Burchar- 
di Bremenfis Archi-Epifcopiulterioremcoa- 
firmationem & immunitatem hanc pro Fra* 
ternitate hac exorarunt, Porro Ecclefia Crem- 
penfis Anno. 1448. & Nicolaus t)ont)Cl' ^urg 
Anno 145-8. Fraternitatem hanc reditibus in~ 
figniter locuplctarunt , ftetitque adeo & flo- 
ruit Fraternitas haecusque adAnnum Refor- 
inationis Holfaticac 15-41 quo collapfa, ejus- 

Sucloco Pracpofitura Munltcrdorpicnfis con- 
ituta cft , ita ut Pracpofito Munfterdorpienfi 
infpedtio Ecclefiarum Holfatia^ omnium de- 
tnandata fit, Spartam hanc Pracpofitorialem 
U % exinde 



3o8 Caput X» 

■ — — <— ■^■«— i II ■ ■■» 

cxlnde ornarunt Johannes Anthonii, Paftor 
Itzehoenfis & Pracpofitus Munfterdorpien(i$ 
a Chriftiano III, Rege Daniac A. iffa con^ 
ftitutus. Huic A. issi- rucccftit JohanncsBu- 
lichius , Pracpofitus Munfterdorpienfis & Pa- 
ftor Itzehoenfi$,quem dcfundu ly^ Q.Martinus 
Vorftiui itidem Pracpofitus Munftcrdorpien- 
fis & Mathias Clodius fecuti funt. Poftca 
rpartam hanc nadi funt Johannes Meyerusy 
Vitus BarbaroiTa , Johannes Hudcmannusy 
Andrcas Suefinger Cronhelmius , Johanncs 
Volckmarus , & JohanncsHieronymus V Pct- 
kum , Hamburgenfis Anno 17 13. feria. I» 
Nativitatis,e fuggeftu domum rediens fubito 
extindus. 

Caput X. 

DE 

SCRIPTORIBUS REM DANORUM LrTERA' 
RIAM iUuflrantibus^ 

Em Literariam Danorum expofituri, 
mcrito de Academiis Danorum > ea- 
rumque fcriptoribus quacdam praemit- 
timus. Intcr celcbriores Regni Daniae Aca- 
demias primum fine dubio locum tenet ACA* 
DEMIA REGIA HAFNIENSIS, cujus Privilc- 
gia Rex Ericus a Martino V. Pontifice Roma- 
no A.C. 1443, impetravit & Chriftianus I. A.C. 
1478. fiveut alii volunt, 1479. conrenfu Pa- 
pac Sixti IV. promulgavit. Cclcbcrrimam 

Acade- 



CAPUT X/ ^09 

Academiamhanc Cdjpariu Bartholmtu -, Senior, 

in Orationc dcortu progrefTu &incrementi$ 

Academiac Regiac Hafnicnfis , cum Redlorum 

j. & Profefforum Catalogo ab A.IJ40. usquead[* 

i. A.idio.pcrdudlo, Hafnixidxo. &Witteber-* 

B gac id^f. 4to imprefla delineavit. Poft Bar- * 

% tholinum Academiac hujus hiftoriam, una cum 

«j Mufagetarum , Patronorum , Redlorum ac 

ProfelTorum vitis dcpinxit Erafmtu Vtndingiui 

edito prolixo fatis opere dc HiftoriaAcadc- 

j miacHafnienfisHafn. 1665.4^0. Continua* 

. tionem hujus hiftoriac , vitas non folum Pro- 

feftbrum Hafnienlium fed & aliorum Daniac 

Scriptorum compledentem molitus t^Petr^] ^ 

Joh. Refenitu^ fcd colophonem opcri non im-' 

pofuit 3 fchedas autem ejus in Bibhothecam 

Academicam Hafnienfcm tranliifle, conftat 

cx Catalogo Bibliothccac Rcfenianae p. ^iy. 

Practcr hos Indicem Rct^orum & Profeftbrura 

Academiac Hafnienfis , Chorographicac fuar 

Daniac defcriptioni A. 1651. fubjccit Joh. Ifaa- 

ciiu Pontanus a pagina nempc ^gg. usquc ad 

paginam y^z, ubi etiam fyllabus Cancellario- 

rum Acadcmiac qui ab A. if^p.usque adfua 

tempora i. e. A. idip. Acadcmiac pracfuerunt. 

Solum autem ACcdcmiac Reclorum Catalo- 

gum Jot), Suaningius , Junior t Chronologiac 

Danicacafevulgatae inferuit apagina94--io6« 

<tbi Redores Acadcmiac ab A. 1479. usque ad 

A. i6yo. nominetenus cnumcrantur. Ca> 

teroquin de Regia hac Academia , ejusque 

pracftantia & Bibliothecis tradlatum mohtus 

11 5 crt 



510 Captjt X* 

eft Cl. Severinus Lintrupius , fed poftquam fatale 
incendiii Bergenfe interalia &huncLintrupii 
laborem corripuit, de eo amplius fperare ni- 
hil licet. Deniqae huc etiam fpeftat tracfta- 
tusde Officiis Studioforum AcademiacRegiac 
Hafnienfis Hafniac i dii, gvo per D» Johannem 
Tauli Refenium ^ Profefforem Theologum, Jo- . 
hannis Petri Avum , edims. 

§. II. SORANiE in Ssclandia ACADE- 
tAlJ^ faciera expreflerunt Magms Frifius , No- 
bilis Danu§ , Eques Auratus , Chriftiani V. 
Confiliarius Intimus A.i675.d. p. Juliidefun- 
<5lus, cujusencomium Sorae ibidem 1643, fol. 
cditum eft. Coi adde Ottonem Schelium , No- 
bilemDanum, inEncomioRcgiae &Equeftris 
Academiac Soranae Soraci652. in ^to excufo, 
^icolaum CAnutum Duropium , Cimbrum , io 
Poemate latinode Sorae Academia 1635. vul- 
gato , & deniqne Canutum Seheft^dium , Equi- 
tem Danum, in Oratione de facie Sorana il- 
lic 16^7. cxcufa. His , fi placet , addi poftunt, 
quac de ejus hiftoria Germanice prodidit Chrift. 
Tranc. p^uiini Partc I. tJerScJtfur^cn&encrbauIi^ 
c&en £ufl No. 1x7. p. 55-0-369. Abbatun» 
Infuper fivetutorum Monafterii Soraniejus- 
qne prxfedlorum praefidumque nomina ex- 
hibentur a JohanneSuaningio inChronoIog, 
Dan. p. 77. feq« 

§. III. ACADEMIA EQllESTRIS RE- 
GIA vulgot)ie Dvitter^Acadcmie, aChriftia- 
tio V. gloriofiftimae raemoriae inftituta eft, 
Leges & ftatuta AcadcmiaB hoju$ a Principi- 

bu$> 



Caput X. 3i£ 

tu$ , Comitibus , Baronibas & Nobilibus fo- 
um frequentandae, Hafniacidpijnfol. typis 
xfcripta proftant. 

§t IV. Confideratis Academiis ad cele^ 
jfiorcs DaniacBibliothccas pergimus, quacut 
itcrarum omnium funt officinae, ita adftatuoi 
iiterariiim fuoquoquejurereferuntur, Uvhi 
i4afnienfis tribusgaudetBiblibrhecis publicis, 
ana Regia &duabus Academicis. Bibliotbecx 
Regia fupra armamentarium Hafiiicnfe col- 
locata , cx variis privatorum thcfauris Hbra- 
riis conflata eft. Fundamcntum autem pri- 
mum hujus Bibliothecae fuit Petri Scjvemi, 
ConfiHarii Regii , ingenslibrorum quavis e- 
ruditionisparterariflimorum fupellex. QH?n- 
ti veromomenti fupellex haecliteraria Scavc- 
niana fucrit, colligere licet ex ejus dchgna- 
tione A. idd^.in ^to fub fequenti titulo edita : 
Dejignatio librorum in quAlibet Facultate , materia 
£5* lingua rariorum , fumma cura tum quoad libro- 
rum editionumve perfeSiiofiem , tum quoad eorun- 
dem compaSiionem variii in lociiy inamorempatride 
(^ fupplementum inflru^ijfim£ bibliotheca Regi-econ- 
^uifttorum a P, Scavenio. A uda poft m odu m m i- 
rifice bibliotheca Regia cft , cum Illuftris 
Cersdorffius , fupremus RegniDaniciMagiftcr, 
Bibliothecam fuam locupIetifTimam Regi le- 
garet, cui liberalitati Gersdorffianae alteraac« 
ccfTit Jufii Hoegii , Confiliarii Intimi & Pro-Re- 
gis Norwegiac , qui fuam itidem Bibliothecam 
in Rcgiam inferri permifit. Omitto fupelle- 
dilem librariam Efaiae PufFendorffii cx fclie- 

U 4 dis 



^iz Caput X* 

dis fugitivis(GalIice pieccs volantcs) iisque 
rariffimis potiiTimum conftantem. CcEte- 
rum deBibliothecaiftafatendum eft.eam in- 
figni& vere Regio apparatu & felcdu eftc 
inftitutam, id quod clarius patebit, cum Ca- 
talogus hujus Bibliothecac , quem Ch ^olffiut 
h. t/BibliothecjB Regiae Praefedus& Confilia- 
rius rcgius molitur, lucem aliquando publi- 
cam vifurus Cit. 

§. V. BIBLIOTHECit ACADEMICiE 
initia & incrementa recenfet Clariffimus 
Burchard Gottheljf Struvim in Introdu(^ione ad 
rem literariam p.u^. Cui addendum t^Petri 
JohannU Refenii ftudiumBibliothecaehujusam- 
plificandae,quod liberali donationc fuaoften- 
dit , dum bibliothccam fuam locupletem & hi- 
ftoricis praccipuealiisque regnorum Borealiu 
fcriptoribus imprefiis pariter atque ineditis 
fumtu magno per id. annorum fpatium con- 
quifitis inftrudam ei,legavit.CatalogusBiblio- 
thecae Refenianae Hafn. i^gf. ^to editus eft , 
&ingentem librorum Danicorum non folura 
(ed & aliorum Septentrionalium multitudi-* 
nem , verum ordine fortuito & plane dfiiB-C" 
Jlw exhibet judice MoIIero in pracfationc ad 
Bartholini librumde Script. Dan.p.d^/S/Mo-; 
tbec^e Fuirenian<e Sc Mulenian<e (quacpartem Bi- 
bliothecac Academicae conftituunt) Hafn.' 
1660, 4to & \6jo. 4to prodiere. CcEterurn' 
de Bibliothecahac confulimerctur Tbom.Bar' 
tholiniu diftert. i. de legendis libris p. 16. ubi 
cjus laodcs celebrat. Pracfedos Bibliothecj^ 

hacc 



Ca?ut X» 31; 



hacc femper habuitclaridimos , utpotc : £«- 
cumOUum Tormium^ thomam Bangium, Cbrifiid^ 
mm Ofievfeldium^ Thomam Bdrtboiinum 8c 6en\' 
que Cajparum BarMinumy dc quorum mcritis 
in Bibhothecam fufius in Bibhotheca Bibho- 
thecariorum propediem cdenda commen- 
tabor* 

§. VI. BIBLIOTHECA ACADEMICA 
Minor, quacalias Hophneriana dicitur, tem- 
ploDivae Mariac adjunda eft , & recentiores 
potiflimum eosque rariores libros continet. 
Catalogus Bibhothecac hujus prodiit Hafn. 
1676. 4to. 

§. VII. Inter Bibhothecas in Dania pri- 

vatas cclebriores referendae funt 1) Bibliothecd 

Bentzoniana Anno. i/og^pubhca au(5lione di- 

ftradta, cujus Catalogus amphiTimus, confu- 

fotamenordine eodcm annoHafniacinSvoc- 

dituseft. 1) Bibliotheca Speriingiana,C\VC Ot" 

tonis Sperlingii thcfaurus Literarius , cuju» 

Catalogi pars Hafn. 1709. gvo prodiit. Nu- 

per Anno 171 1. in gvo cditus eft Catalogus 

librorum Nicoiai Bentzonii^ Confiharii & Se- 

cretarii Regii, qui ob egrcgic fcrvatum ordi- 

ncm tamrationeformac quam materiac meri- 

to commendandus cft. Ejusdem Catalogi 

partemaltcram conftituitBibhothcca Poetica 

lnftru(ftinima , quac, quod mireris, 1144. in 

qualibet hngua Poetascontinct. Hodicinter 

Bibliothccas privatas Hafniaeemincnt /?«>rr- 

riana (^ Ropgaardiana^m quibus , prjcfcrtim 

U 5^ ulti- 



5 14 CAPUT X. 

ultima , inHgnis MSStorum optimorum , fpc- 
ciatim Graecorum apparatus continetur. 

§, VIII» Hadtenus de litcrariis officinis 

tra(5tavimus , reftat, uteosquoque fcriptores 

recenfcamus , qui Danorum eruditionc & 

fcriptis inclytorum vitas , hiftoriam & fcripta, 

literis mandarunt* Inter hos primo loco 

nominandus eft Erafmus Vindmgiui, qui in Hi- 

ftoria Academiac Hafnienfis, plura de Viris 

Daniac eruditis adduxit, ceu apparetex titulo 

operis §» I. exhibito. Pra:ter hunc Albertut 

Bartholintu , Thomac Frater Gymnafii Frideri- 

ciburgenfis Redor , librum concinnavit dc 

Scriptis Danorum haitenuseditis, quempoft 

cjus mortem typis exfcribi curavit Thomas 

Frater Hafn» \666, 8 vo. Hunc ipfum Bartho- 

lini traftatum hypomnematibus crnditilTi- 

mis poftca illuftravit , pracmiflaque pracfatio- 

nc fatisampla, de gcntium Borcalium in litc- 

ras meritis, adauxit Johannes MoUertu , Athc- 

naciFlensburgenfis Rcdtor cclcbcrrimus , cdi- 

ditque (ub titulo : Bibliothccae Scptcntrionis 

eruditi. Lipfiaeidpp^gvo» AlbertiBarthoIini 

hic ftudio &induftria Jani Bircherodii^ Epifco- 

pi quondam Aarhufienfis, altero tanto audior 

latet in Bibliothcca Illuftris Roftgaardii, qui 

utaliquando publici jurisfiat , cruditus me« 

cum optat fovctque orbis. Oraitto coetcro- 

<|uin complures , qui de cruditorum Dianorum 

Vitis & fcriptis fyntagnriata aKquoties moliti 

lunt , cpscnim jam tum in praefatione rccenfi- 

to^ clTe memini. Unicam camen adderc licc- 

bit, 



CaputX* 515 

)it , Petrum Terpagerutn , Theologiac in 
jymnafio RipenfiLedlorem, jamabA. 1(579. 
jromififTe , Bibliothccam Monumentorum > 
juaeDanifermonevernaculo publicarunt, li- 
:erariorum fub Bibliopolii Danici titulo eden- 
jam. Sane fi promiflis fuis ftetiffet audor, non 
dubitamp pluraDanorum fcriptanccmihi ncc 
aliis huc usquecognita , recenfitaatqucenu- 
roerata fuiflfe, rogamus ideo ClarilT. Audto- 
rem, ut, fiopus hoc ad telam perduxerit , il- 
lud diutius erudito orbi invidere nolit* De- 
ciquc huc referendus cftM.£//^ Naur^ Grac- 
ca: LinguaeinGymnafioOttonienfi Profeffor, 
qui Orationem Valediftoriam de clarifTimis 
& beatirtimis Scholac Ottonienfis Rcdoribus 
Hafn* i<59p. gvo edidit. Nomina Redorum , 
cjui inhac oratione rccenfcntur, enarrantur 
in Novis Literariis Maris Balthici A. 1699. 
mcnfe Majop. 155. Addimus h» 1. J» Rofenrirf 
giam , qui praefentcm Gymnafii Othinienfis 
facicm feriemque ibidem docentium cum eo- 
rum vitis & fcriptis tam editis quem ineditis 
tina cum rcccnfu Profeflbrum a fundatione 
Gymnafii MStam poft (c reliquit,ceu teftantur 
Nova Liter.Mar. Balth. A. 1705-, menfe Julio 
p.uo. Nequc practereundum eft fpecimen 
de eruditis Daniac mulieribus, quod a Mathid 
Henr^ Schachtio^ Scholac Cartemundcnfis Redo- 
rf,ordinc Alphabeticoadornatum exhibetur 
in No vis Litcr. Mar» Balth, A. 1700. menfe Ju-^ 
liop.xop.feq. 

S. IX. Norwcgiam Litcratam >fiye con- 

fpc^^ai 



5i6 Caput XI. 

fpedum eruditorum , qui publica in Ecclefiis 
fcholisque Norwegicis officia, inde a refor- 
matione adnoftra usque tempora,ornarunt, 
jam ab A» 1701. meditatuseft M* Mkhael Leigb, 
Thcologiac Ledor Chriftianfandenfis, Nc- 
fciotamcn utrum editum fit fcriptum nec nc. 

Caput XL 

DE 

NUMISMJriCIS^ORArORlBUS (f POETIS 

ad Hifloriam Dano - Norrvegicam fa- 

cientibtis^ 

.1 §. I. 

QUemadmodum certum cft, quodhi- 
ftoriacvera pracfidia ex nummisquo- 
que interdum quacrantur , fic etiam 
Danis non defuerunt Viri cruditi, 
quj in hoc etiam ftudiorum genere operam 
fuam exercuerunt , & hiftoriam Danicam cx 
nummis illuftrare annifi funt. Primum inter 
hoslocum tcntt Jthannes Muleniiu , Georgii fi- 
lius , Tribunahs & Camerx Regiae Adfeftbr, 
quinumifmata Danorum& vicinarum genti- 
um privato ftudio coHegit, & hcet ipfeaddu- 
ci nunquam potuerit,ut rei nummarixDa-J 
nicac brevem exhiberet ideam, poft mortem 
tamcnejus fadtum id eft per IhomamBanhoti' ^ 
ffumy qui Mulenii numifmataDanorum&vi- 
cinarutn gentium cdiditHafn. 1670. 4to. In 
prxfationc , quam Mulenius privato ftudio 
confcripfit y rcfcrtur , fub primis Danorum 
( - Rcgi- 



CAPUT XU 517 

Regibus nullum vel certe exiguum nummo- 
rumfuiiTe ufum,cummerces mercibuscom» 
mutaverint veteres Dani, & ea propter non 
ni(i minutulos & ufuales ex acre cufos fuiiTe, 
ad res minoris pretii comparandas , vel ad 
fummam pretiiin rebus permutatis fupplen- 
,dam ; poftea autem fub potentillimis Da* 
niac Regibus exdomo Oldenburgica crevilTe 
monetandi ftudium,ita ut eorum demum tem- 
porc Unciales five thalcri cudi coepcrint. 
Quodcoeteroquinipfa Mulenii numifmataar- 
tinet,in IV. illa diftributa funt dalTes , qu3i- 
rum prima antiquammonetamDanicam, in 
qua figurac rudes fine ullis litcris extant , exh i- 
bct« Sccunda continct eam, quac figuras cum 
paucis literis habet* Tcrtia compleditur 
:nummos,qui nominum propriorum infcrip ti- 
onem & figuras quasdam repracfentant. Quar- 
tadeniquc Monctas Rcgum Daniac ex domo 
Oldenburgica, Danicas,Norwegica$& Holfa- 
ticas rccenfet, quibus in finc additi funt alia- 
rum quoquc gentium , populorum & civita- 
^um nummi rariorcs* 

5. II. Poft Mulenium OTTO quoque 
SPERLINGias , laus & Confiliarius Regius, 
dc illuftranda per nummos hiftoria Danica 
confilium ccepit» Anno enim 1700» edidit 
EpiftoUmdd Reverendum Donjinum JacobumA Mcl' 
len , de nummorum brA^eatorum 0* cavorum nofiftt 
Acfuperioru Atatis origine dc progrejfu , Lubecd ift 

/\.totypu exfcriptam , in qua p. ip, feq. de Dano- 
rum nummis bradleatis fufe agit,hujusque 

gcnc- 



jig Caput XU 

generis XIL nummos varii moduli cxhibet* 
Idcm p. 36. feq. demonftrat nec Norwiegorum 
& Suecorum Regcs nummos brafteatosnefci- 
vifle , fed potius hocgenusnummoruma Go- 
this didici(Tc,qui (fcil. Gothi) morem hunc 
aCPlitanis hauferunt, nempe quod Impera- 
tores CPlitani Confulibus olimconceiTerint, 
cjmmodi nummos argenteos viliores in ludis 
publicis rpargerc , ne furatibus nimiis in foli- 
dis alioquin fpargendis exhaurirentur; bene 
tamcnnotatCl.Sperlingius antcfeculum XII. 
nullostam in Germania , quam in Scptentrio- 
ne nummos bra(fteatos vel editos velufurpa- 
tosfuiffe* Speciatim ad noftrum argumea- 
tum jucundum eft quod pag» 4o,feq. de bra- 
dcato Hamburgenfi notat, inquo tres tur- 
res cum foliourticaeininferiore partemedix 
lurris comparent , de quo obfervat audor» 
Hamburgenfes hoc oiimnummofignificafte» 
fe jus monctandi & alia jura (ua ab Holfatiac 
Comitibus accepifte , conftare enim, ait , ante 
Annum I32f. Hamburgenfi Civitati fuo no- 
minc nummos cudere non fuiireconcefiTum^ 
fed fiquos cuderint, fub Comitum Holfatiae 
tanquam Dominorum fuorum nomine eo& 
prodiiffe. Cceterum excerpta hujus Epiftolae 
videre licet in Novis Litcrar, Maris Balth. A. 
1700. m« April» p. III. quo ipfo anno m. De- 
ccbr^p.jx^j. feq. etiam Sperlingii de hoc ar- 
gumento fecunda Epiftola comparet. Deni- 
quchicaddimus promiftum cjusdem Cl. Spcr- 
lio^u , quippe qui jam ab 4f i^i>8. quinque vo- 

lumina 



Caput XI. 519 

lumina dc mjmmoGothicGRegisChriftianiV,, 
[]!J \ aliisque antiquitatibus Septentrionis cdiffc- 
rcntia promifit,ceu conftat ex Nov. Litcr* 
Mar» Balth. idps, p. 1 4U 

S* III. Poft hunc THOMAS SRODERUS 

mRCRERODlUS , Jani filius , Gymnafii Otto- 

^icnfis in Fionia ProfelTor digniflimus , fuas 

quoque inilluftranda ex numifmatibus Dani- 

ca hiftoria viresexpcrtus eft. Ediditis Spcci- 

tnen antiqu<e rei monetaria Danorum , aif antiqui^^ 

fnif temporibu4 inveftigata , prafertimatempore Cbri- 

ftianifmi in Dania ad initium au^icatijjimum Impe- 

rii Stirpis Oldenburgiea Hafnnt 1701» 4to , cutn 

iigg. acneis. Conferantur de hoc fpecimine 

Cl. Ekkarti monat(ic&e]5lu^au9e Anno. 1701. 

m, Juniop. 17. feq. Nos h. 1. in jgratiam 

4)tAt9o^t<wv brevcm ipfius dabimus recenfum. 

Non dubitat CI. audor jam ab anttquiftirais 

temporibus mctalla populis Septcntrionali- 

bus fuifte deteda, ea tamen folum ufum ha- 

buKTc vult'ad utenfilia , ornamcnta, aliaquc 

inftrumcnta,donec poflea ipfa ncccfTitas ct* 

iam ipfis rationcm ponderandi docuerit. In- 

tcr antiquiffima pondcrum nomina, quibus 

metalla apud Gothos, Danos , Cimbros &c» 

diftribui folcbant, Marcam fuiflc demonftrat> 

quam poftcapondcrandi rationemomncspo- 

pulos aScptentrionalibus mutuatos fui(re,mo- 

nctamquc» qua: Marcac titulum & infcriptio- 

nemhabet, primamfubChriftiano Ill.cufara 

effe fufius probat. Dc foUdo , Danis ff illing di- 

<So variaquoquc notat, crroremque O^. 

SibUtzii 



;xo CAPUT XI 



.Schiitzii r\dct,qui\'\hJUChron. BorufiT. arbi- 
tratus cft , monetam hanc ita dici a Bernarch 
SckiUing^ Cive Thorunenfi , qui primusiftius- 
modi nummos cudifle feriur , fed inanem 
hanc cfTc conjeduram cx coprobat audor, 
quod jam perintcgra fcculaante Bcrnhardum 
vox hacc apud Scptentrionales in ufu fucrit, 
Porro rcfert audor Danos nunquam num- 
mos fuos latina infcriptionc ornaflTe ante fu- 
fccptam religionem Chriftianam, quippcqui 
cxterorum morcs adco dcteftati fuerunt , ut 
nonfolum rcligionem , quamavitac fuac con- 
ftantis multum detrahere putabant , averfa- 
rcntur , fed & apparatus fuos domefticos & 
bellicos ad extcrorum imitationem nequa- 
quam immutarc volucrint , imo & ipfa no- 
mina & appcllationes oderint extcrnas , ita 
m Norwegi Jacobum Rfgcm ante agnofccrc 
nolucrint, quamcum depofitopercgrinono- 
minc gentiiitium Septentrionis Amundum 
recepiflet. Cceterum varii in hoc fpeciminc 
nummi cxhibentur, quorum primus eft Sue- 
nonis Ottonis , five Suenonis furcatac bar- 
hx A. p28* nati & A.pjg. baptizati , ultimus 
autem Chriitophori III. poft Ericum Pomera- 
num Daniac Regis« Plura non addo nifi quod 
fciam Audlorem fpecimen hoc altero tanto 
audiusjamtum prcloparatum fervare* 

§. IV. Porro huc refcrcndus cft NICO" 
LAUS KEDERUS, Regii AntiquitatumCoIlc- 
gii , quod Holmix eft , AdrcfTor , qui Lipfiac \ 
i70J» 4*0 edidit fententiam fuam de Argent^ Rw - 

w* 



r 



Caput XL • 511 



nis feu literU Gothicis infignito, Idem Lipfiat 
7^11704. 4tO cdidit : Runa.< in nummis vetufiii diu 
UJ* ^utefttM ^ tandemque ibidsm feliciter inventas •) fivc 
m Commentarium de nummis Runicis , in qUO varia 
r, ad hiftoriam Daniac Ethnicam facieniia oc- 
m jcurrunt» Huc quoque faciunt ejusdem Num- 

'\ mialiquot diverfi ex argcnto pr^fiantijftmi Lip fix 

> , 1706» 4to illuftrati , inter illos enim ultimus 

3. cft Suenonis Tiufeskeg five furcatae barbac, 

i Daniae Regis , de quo non pauca erudite ob- 

i fervavit. Tandem KEDERI Indagatio num- 

\. jnorum inlJibernia , antequam htec infulafub Henrico 

\. JI^ Rege Angliit ) AngUci furis fa^a efi, cujorum Lip- 

\ fiae 1708. 4to vulgata, merito hic locum oc- 

. cupatjhuicenim indagationi acceftit Cnalogtu 

, I Nummorum Anglo- Saxonicorum 0* Anglo - DanicO" 

' rum Mu/<ei Kederiani. Et licet CatalogUS hic 

jamantea Novis Literariis MarisBalthici An- 

noi^oy.p. io5-ii6, infertusfuerit, longc ta- 

rnen auctior recufus eft , ut bene obfervant 

doftiffimi CoIIedlores M au^fu^Clid)en ^C* 

ricbt^ Don allertanD neuen ^ucl)ern p. 105» not. 

t.t. Denique ejusdem Kederi diquifitio dc 

Nurr.mis Margarethae Danorum , Norwego- 

rum Succorumquc Reginaehabeturin Novis 

Literar, Mar» Balth. A. 1701. menfe April. 

p. 106. feq» 

§. V. Ncc omittenda hic funt cruditifTi- 
mi Viri Andr, Fountaine, Equitis Aur^ti atquc 
sedisChrifti apud Oxonicnfesalumni, Numi- 
fmataAnglo-Saxonica & Anglo Danica juxta 
Alphabeticam fcricm ordinata & ab ipfomet 
X brevi- 



3 21 CAPUT XL 

brcvibus miniatuliscerisilluftrata, quaeexhi- 
bcnturaGEORG. HICKESIO in linguarum 
Veterum Septentrionalium thefauro Gram- 
matico-Critico-Archacologico Oxon. 1705. 
fol.edito. Quae porro de nummis quibus^lt 
dam Danicis obfervavit , M. Gottloh Lehmannui^ \ 
Paftor hodienum Crempenfis , in feitiem eihfi 
fectigen Q5eDencfen ubei: einigcn neulidb^gefunDe^^ 
rienOvenDe^bucgifc^enNaulisoDec Danicis &c. 
©lucfpaDt i709.4toedito, vulgariafant & lo- 
cum hic vix mercntur^ 

§♦ VI. Antequam difcurfum de Numn 
fmaticis claudamus, merito dolemus interi- 
tum laboris JohannU Rofenringii^ qui rclatio- 
nem de nummis variis antiquis in Fionia di- 
verfis temporibus & locis dete<^is & e terra c- 
rutis , aliquando meditatus fuit. 

§. VII. Dc ORATORIBLIS qui hifto- 
riam]& res geftas Panegyrico vel Oratione ce-j 
lcbrarunt, plurahic dicipolTent, fed quia O- 
ratores plerumque funt vel Panegyriftac, quij 
heroumvitas& geftaorationecelebrant, vcl 
ctiam Antiquarii , ab eorum uberiori & prol!-| 
xiori recenfione nos hic lubentes abftinemus , i 
prxfertim cum fuis quoque locis fufius mc- 
morentur. j 

§. VIII. De POETIS autem, quiad hi- 
ftoriam Danicam fpedtant, &hiftoriam hancl 
carminc expofuerunt, dicenda & mcmoran- 
da quxdam erunt. IntcrantiquiftimaDano- 
rum Poemata, quae hiftoriam illuftrant, me- 
rito refercndae funt cantilenac, DanisQSifec 

nec 



Caput XL ;2} 

lec non ^cmpe QSIfei: i\ e« carmina Heroica, 
iidlse, quibus fada, duella, certamina & res 
^eftae Regum & Heroum vetuftiirimorum in 
Oania illuftrium cnarrantur. Hsrum canti- 
icnarum centuriam Hafnise ijpi. gvo vulga- 
vit Andreof Seuirini VeUejm ^ quacpoftea ibidem 
i(*|A. i6ii. recufa eft , quemadmodum teftatur 
Catalogus Mulenianus p. ^yz. Noftris quo- 
quc temporibus recudi eam fecit, additaquc 
Cantilenarum fed paulo rcccntiorumCcntu- 
ria altera edidit retrm Sepimiui ^ Linguac Da- 
nicac Philologus Regius & Prcsbyter inScelan- 
dia Hel]cftadicn(is , Anno 1701. extindluf* 
l>rodicre hac Cantilenae Hafniac 169^. 8vo* 
fubtitulo: ^t 5«nt)reDe U&t)QlDe S^anffe «^ife» 
iDm adc^anDe meijfefige ;^cleg^beDrit)t/ cgatiDen 
felfam^Dentor/ fom(i'9 5et uDiOvicjet / t^cDqanDe 
^emper/ ^ai^fanDige ^onger /«3 elierg gorne* 
m Perfoner be^ittet 1)at)er / af 51ri(D tiD ttl Den# 
tie narmarenDe ^ag / forogeDe metDet anDet^wn* 
fcreDe^iferan S)anffe ^onger^empero^anDre- 
Fatendum cft dchac cantilenarum collcdio- 
ne , eam non cxiguam Hiftoriae Danicx lucem 
affunderc , variac enim in his occurrunt cir- 
cunrFftantiac , quas apud alios fruftra quacramus. 
Ejusdem farinae funt ©amle S^anffe J^ifloriffe 
^lffop^ Q3ifer of "^ragiffeMaterier Hafn. 165-7. 
4to nec non "iragiffe S)atiffe 93ifer an Sgte* 
ffop^ fageribidem idy^.gvovulgatac^quac va- 
rias nuptiarum & amoris Rcgum Daniacalio- 
rumque hominum in Dauia illuftrium hifto- 
rias cxhibcnt» 

X 1 / ^.IX. 



524 Caput XL 

§. IX. Intcr recentiore« Poetas,quihi 
lloriamDanicam carmine complcxi font, no- 
minari meretur Johannes Boccrnsy Literarutr 
humanaram P. P. Roftochicnfis, cujus extai 
Poema elegiacum de origine& rebus geftisDa- 
niacRegum ab initio Regniad fua usquetem- 
pora , Ducum item Holfaticorum ac Comi- 
tum SchauenburgenfiumLipfiae i^si» editum. 
Hunc fcquitur £r4/5»«f Michael L^ttn , Cimbcr, 
TheoL D. & Dialedlices Prof. Hafnienfis , cu- 
jus rerum Danicarum Hbri XL carmine heroi- 
cofcripti &FridericilLDaniaERegis nuptiis con- 
fecrati, editi funt Francofurti 1574, ^to^ E- 
jusdem Margareticorum Ubri X. five de con- 
fliduinter Margaretham Daniae Rcginam & 
Albertum Succiae Regem hbri Francof. 1J73. 
4to imprefll proftant, de quibus jamfuprae- 
gimus. Praster hos Valentini quoque Tilonit 
cxtant Icones Rcgum Daniae VI. elogiis illu- 
ftratac Bafil.ijgo. 4to, nec non Imagines vi- 
rorum behica faude ac virtutibus heroicis il- 
luftriumjBafileaceodem anno imprefTs. Ad- 
de his Georgii Sadolini , Paftoris in Lollandia 
Turraevallenfis, nobilitate & laurea poetica 
a Rege Friderico II. donati , Reges &Infignia ' 
Regum Daniac Hafn. 15-^9. in^tomctricede- 
fcripta, Ut & Ottoni^ Schmidii five FahrttU Da- , 
naidos Partes IV. five Poema dcRegibus Da- 
niae Oldenburgicis Slefvici 158 r» 4to editura. 
Plures practerea Poetsreperiuntur, quiderc- 
bus Danicis cecinerunt , ut funt v. g. Jacobta 
LieferttSt J^h. Laurent* Ameriniu yjohannes Fran- 



Caput XIL 325 

:%'tfci^ Johannes Kr/iphtiru fjohannes Narfuu ^X^^x- 
.lo .Iraccnus , Nicolam Thomxus , Arnoldtu Myfitu 9 
^^\foh. Miltzovituy aliiquc ,fed brevia faltem & 
taiiimis angufta funteorum carmina, ncc me- 
'entur, uthic anobis prolixiori ferie recen- 
eantur» Denique faltem h. I. addimus , va- 
rios Poetas Danos hiftoriam haud parum illu- 
3,|l:rantes , colledos, jundlimque fub titulo: 
iTjDeliciarum PoetarumDanorum per illu(\rem 
U.|Fr/V/mV«w iftf/^^W/^weditosefTeLugduni B.a» 
)i.itavorum 1695. in iimo, Tomis 2. de qua col- 
ledione conferri merentur Ada Eruditorum 
Upfienf. Annoid94. menfc Januario p.27» fq. 

Caput XIL 

DE 

JNJl^rTJrUM DJNO-NORjrEGICJRUM 

Scriptorihuf ^ (f Criticis buc jpeciantihtts^ 

§. h 

ANtiquariorUm Dano- Norvvegicorum 
dupliccm potifTimum conftituimus 
clafTem, alteram illorum qui genera- 
tim antiquitates Dano-Norwegicas 
tradiderunt , alteram vero horum , qui certum 
caput five certam materiam ex antiquitate 
pertradandam fibi fumferunt, De illis gene- 
ratim adlurifumus, ita uteorum fcripta refe- 
ramus , pauloque fufiorum de iis recenfum pa- 
ce benevoli Ledoristradamus. 



326 Caput XII* 

§' II. Ad priorem clalTem rcferendus omninc 
efl: D. Oiau4 IForwiw , Medicinac quondam in A 
cadcmiaHafn.P.P.quirubgeneralitituloAnti 
quitatum Danicarum ediditLitcraturamRuni 
cam, Lexicon Runicum, Monumenta Runica ; 
additamenta adhaec Monumenta, &deniqui 
FaftosDanicos, dequibus fingulisplura nun' 
dicenda erunt. Literaturam quidem Dani 
cam quod attinet, edita illa eft fub fequenti ti 
tulo : Dmica Literatura anti^uijfiwa vulgo Gothic 
diBa^ luci reddita epera Olai Worntii^ Medicinte i. 
Acad. Hafn. P- P, cui accejjit deprifca Danorum Poe 
dijjertatio, Editio fecunda (prior cnim 1636. 4ti 
prodiit) au^iorHafn.nfp^ fol. Liber XXX. ca 
pitibusabfolvitur, in quibus deliterarumRu 
nicarum feu Danicarum antiquarumgeneri 
bus , figuris, numeris, poteftatibus, ordine 
nomenclaturis, divifionibus , valore, invcn 
toribus , origine, cum Graccis & latinisliteri 
harmonia , abbre viaturis , diphtongis , modo 
que fcribendi variaeruditiflimeobfervantur 
Contcnta cujuslibet capitis , una cum fyllabi 
tudtorum infrontelibricomparent. Praefer 
timtamen praetercaput VI. ubifigurac litcra 
rum Runicarum exhibentur , legi meretu 
caput IX , in quo de varietate literarum Rt 
nicarum differit , eamque vel ex fcribentiur 
& literas pingcntium varietate, velexfitusi 
ipfis vocibus varietate ortam cffeprobat, it 
iit aliter in fine expreffae deprehendantur» U 
autem melius varietas hacc obfcrvetur & erroi 
praeveniatur, variacliterarum Runicarum f 

gur 



m 



Caput XII. |27 



S gurac, five in Monumentisjapideis five fcri- 
/j ptis obviac fpecialitabuIaexprcfTac ccrnuntur, 
quibus capite fcquentiaddidit, figuras litera- 
rum rariores & minus tritas , nec non num- 
mos literis Runicisinfignitos, quos a Gothis 
:ujiHifpaniam olim inhabitantibus cufos fuiflTe: 
ai hariolatur, denumerotamenliterarumRuni- 
:!ii carum cap. Xf. teftatur, quod ultra fedecim 
rjii non fuerintolim literae , licet ab Uphila , Wal- 
k , demaro & aliis zuilx poftea fint, Curiofa et- 
/ji iam funt , quae capite XX* «le inventore lite- 
1« rarum Runicarum traduntur , hunc cnim 
itl non Ulphilam, Gothorum inMoefiaEpifco- 
pum (quem fcriptores fere hujusgcneris o- 
mnes invcntorcm literarum Runicarum fuiftc 
pcrhfbent) nec Gordanem (cui Trithcmias 
Jib. 6» Polygraph. inventioncm tribuit) nec 
Jornandem , nec Adamum Protoplaftum ,ncc 
Odinum Runhofdum , fcd qucndam nominc 
Fimbul aliis Fimbultyrfive Fimbulthulur di- 
dlum,fui(re,exantiquisdocumentisaffirmat. 
Keque negligenda funt, quaccapiteXXIlI.de 
abbreviaturis literarum Runicarum monen- 
tur, quas nonvulta vetuftis Gothis adhibitas 
cffe ob Tctxvy^<pio(4 caufam, olim enim nec 
chartac nec ccrac ufus invaluerat, fed quia in- 
terdumcautiumac lignorum, quibusinfculpi 
dcbcbantRunac,contrad;animiscapacitasoc- 
currcbat, utdudlus omnes fineconfufionc& 
diftracftionecapere nonpotuerit. Cceterum 
libcr hic fumma diligentia & dK^f^eiA con- 
fcriptus eft, quaproptcr juftis ctiam laudibus 
X 4 orna- 



528 Caput XIL 

ornatur ab Athamfio Kirchen in Epiftola ad 
Job, Rhodium , quac appendici Obrervationum 
Bartholinianarum dc Unicornup^iyy.&ipg. 
inferta eft. Literaturx huic prxter Appendi- 
ctvct, Cqua literarumRunicarum ufuiinPoefi 
uberius declaratur, ) Index rerum mcmorabi- 
lium fubjicitur» 

§, III. Alterum jam fequitur fcriptutn 
\X7^ormianum , quod elt : Specimen Lexici Runi- 
ci f obfcuriorum quarundam vocum , qu<e in frifcis 
occurrunt Hifloriis 0* Poetis Danicis , emendationem 
^ enodationem exhibens , coUeSium a D, Magno 0- 
l^ioy Pajiore Laufaftenfiin Islandid doSlijfifno ^nunc 
in ordinem red^Bum ^ locupletatum ab Olao Wot" 
mio Hafn^ i6^o. fol. Quid in hoc Lexico Runico 
praEftitcrit CI. Autor , ipfe in praefatione fatis 
luculcnter «xponit, obi intcr alia fic fcribit ; 
CoEterum non eji quod hic vocum omnium prifcarum 
compietum Lexicon expe5ies le^or ^{quod alios in 
Islandiatentare novi) fedmaxime obfcurarum-^poe- 
ticarum^ (^ taliumy in quibrts ipfi Islandi , antiqui- 
tatumimperitiy quandoque harent <, ^ecimen^ ^H^^ 
non nuda propinat pocabula , fed una res magni mo- 
menti , ex pracipuU Hi/ioricis (^ Poetis , documenti 
iocOy adduBas ^qu£antiquitatumi^ variit Literatu- 
ra fiudiofis , maximo efje poffunt ufui, AuBores 
quod attinet , qui hic citdntur , rdri iUifunt 0* non 
editi , in ArchivU Do5iorum in Islandia MSStis lati* 
tantes, Sunt autem illi fequentes : Arnon Siald, 
Aurvar Oddus , Bandamanna Sagu > Bud SagUy 
Brynolphut Suenonius , Edda , Eigla , five Hifto- 

ria Egilli Skallagrimi , Eyrbyggid u e. Hiftoria 

Islaa^ 



Caput XIL 929 

Islandisc antiqua , Gragdes , i. c. antiquarum 
Legum Norweg. &IslandicarumCodex>G^rfr- 
U i.e» hiftoria Gtctten , Haifrodar Saga/Hiflo' 
ria Sigurdi Hafmbanay Hifioria Sturlaugi Starfsa' 
ma feu laboriofi , Jarla Saga , Jsfyrdinga Saga^ 
Knitling Saga ^ Krokarefs Saga 9 Niala , Olafs Sa- 
ga , Olafs Trygwaffns Saga ^ Orknu Saga five hifioria 
Orcadenfiutn , Orms Saga , Pugna vitiorum ^ virtu- 
tum^^uAda Eigla , Rauds Pattur , Ragnars Saga 
f^ Regneri Lodbrog hijioria , Rogyvalds Pdttur , Si- 
gurdur Skald^ Vetut translatio j Wadtz dala^diC de- 
nique Wigaglums Saga, 

§»1V. Succeduntejusdcm WormiiMo- 
numentorum Runicorum fivc Danicorumli- 
bri VI. Hafn. 1643. ^ol. (utvult Catalogus 
Thuanaeus,) fivei^^ofol.editi. Faciunthi 
adomnes Daniasantiquitates^quas exmonu- 
mentis vcterum fepulchralibus potirfimum il- 
luftrant^ Additamcnta ad libros hos in fol. 
edita quoque funt paginis 40., nefcio tamcn 
quo anno. Verum reliquit Clariffimus Wor- 
roiusingcns Spicilcgium Johanni Me/ero jHoU 
fato , Gymnafiarchac Ripenfi , cujus Nova Mo- 
numcntorum Runicorum colledlio incdita 
mcmontur Thom<e Sarthoiino inlibrol» dccau- 
(is contemtac mortis cap. VIII. p. lij. Coetc- 
rum de his Wormii libris conferatur CI» Mol- 
lcrus inHypomn* ad Bartholinum p. 361. 

§. V. Ordinc fuo jam vcniunt Fafti Da- 

nici , univcrfam tempora computandi ratio- 

nem antiquitus in Dania & vicinis Regionibus 

obfervatam libris III. exhibentcs , ex variis 

X s patriae 



3 30 Caput XIL 

patriSE antiquitatibus &audtoribusfidcdignit 
eruti ac in luccm emifli , jamque audi ab Olao 
WormioHafn. 164^ Joh Prioreditioprodiit 
Idi6* In pracfatione dum audtor confilii fui 
rationes exponit, inter alia memorat, fe na- 
turali quodam dudu a juventutc ftatim ad an- 
tiquitates patrias inveftigandas tradum fuiffe , 
hocque fuum ftudium egregie a Cbri/Jiano Frifioy 
Daniac Cancellario exfulcitatum fuifte. Opus 
ipfum , quemadmodum titulus oftendit , tri- 
busabfolvitur libris» Primus capitibus if.coR- 
ftans, generalia faftorumtradat, quaratione 
varia de Anno , faftis Danicis in genere , (quos 
ligneos fuifte &a veteribusRimftock, Prim- 
ftaf&c. vocatosfuiftc perhibet) itemdemcn- 
ftbus & feptimanis Danicis, nec non diebus 
feftis&diebus atris five infauftis Grxcorum, 
Romanorum , iEgyptiorum , Danorum & 
Gallorum adducuntur. Liberll. , qui capiti- 
bus X. includitur , fpecialia faftorum recenfet, 
&imprimis agitdefaftis Danicisin fpecie eo- 
rumqueperfedione , monftatquequaratione 
fafti impcrfedli & nondum abfoluti, reftituti 
& ad noftrum feculum accommodrrtifiicrint, 
quem in fincm tam perfedorum quam impcr- 
fedorum faftorum gcnera a:ri incifa exhibct. 
Liberlll. apaginai2f-i<5o. plenum exhibet 
Calendarium Runicum ante annos circiter 
500» in volumine membranacco exaratum» 
Calendarium hoc fcquuntur XLCapita, quac 
pleniffimi Coramentarii inftarad Calendari- 
um pracccdcn$ haberipoflunt, in Iiis videiicet 

non 



Caput XII. ;;i 

non tannl de literis Runicis /ed ctiam dc notis 

numerorum, de notis Dominicalibus 8c de Cy- 

clo Pafchali varia non protritain mediumad- 

ducit, rpeciatimegregiafunt, quaeinlibrihu- 

jus capite II. de permutatione literarum Runi- 

carum monuit clariflimus Aucflor. Non au- 

di.endus itaque eli Ch BurcbardGothelf Struviusy 

qui in Biblioth. Hiflor, cap. XX VIII. §. V. pag» 

715. Faftos hos Danicos ad libros Chrono- 

logicos perperam retulit, in iisque omnem 

Danorum Chronologiam fimili Andreac Se- 

veriniVelkji infliiutoexplicatam eircafTcruit. 

Meditatus quidem aliquando fuerat Dodlif- 

fimus Wormius fimilem Vcllejeno operi labo- 

rem, fcd confilium pofleamutavit, qucmad- , 

modum ipfe teflatur in Epiflola ad Johan- 

nem Suaningium , ejus Chronologiae praefixa , 

ijbi inter alia fic fcribit : Ego quid fimiU medi» 

tatut fumolim<i fedquietii ^ otii fenuria. cogitatio- 

ttci ifla4 feponere coaEiu$ fum , tuam vero ubi afpexi 

Chronologiam , chartas measplane abjecifexifiimans 

fofi Homerum Iliada fcripturum , qui in hoc ge* 

vere accuratius quid temaret. 

§, VL In eadcm , priori fcilicct clalTc lo- 
cum quoque meretur EricMO/au^ Tormiuf^ qui 
Hafn. 1641. 4tocdidit: /intiquitatum Danicd" 
rum fermones XFI. , ex Bojaria hiflor^ Joh^ Aventi- 
vi iibro I, elc6los (fCemmentariis Joh, Lyfchandri 
illufiratos', inquibus duabuspartibus, Choro- 
graphica altera , altera Hiftorica, gcneraletn 
totiusGcrmaniae & Cimbrici orbis nec non re- 
gionum Aquilonarium hiftoriam aliasqgc rcs 

ad 



;j2 Caput XIL 

adantiquitates (beftantes tam intcrnas quam 
cxtcrnas pertraaat , de quibus fufius in Secft. 
III. egimus Cap. I» Optanda fane eiTetThe- 
atri Cofmographici in pracfationc harum An- 
tiquitatum promifli editio , quippe in quo 
Theatro audor praccipuaDania^ahorumque 
regnorum monumcnta hiftorica cxcutere 
pollicitus eft. 

J» VII. DeniqueadcIalTem hancgencra- 
lem ref erendus cft Tbomas BartboUntd^ , cujus 
CXtant AntiquitatumDatnearunt de caufis contemtx 
a Danis adbuc gentiUbtu mqrtis libri IIL\{z^n. idgp. 
4to editi. & a Johannc Clerico Tomo XV» 
Biblioth^Univerfalisp. 380. nec non dodlifli- 
mis Adorum Liplicnfium Colledoribus An- 
noi689. menfc Decembri p.dij-^j^.&An- 
no i6po. menfe Januar. p. 28- 55. fufius rcccn- 

fiti. Quibus addimus DanielU Langhornii Elen^ 
chutn antiquitatum Albionenftum , Britannorum^ 
Danorum , Scotorum-i Anglo-Saxontm ^c. origines 
d! gefta ad A. 44p, ,| quo Angli in Britanniam mi* 
grarunt-i explicantem, Londini 16 75. gvo ty pis CX- 
fcriptum , nec non TrogiUii Amkielii Antiquitates 
Cimbricas Iinguavcrnacula jundlim Hamburgi 
i7og.4tocditas, &in Acftis Eruditorum Lip- 
fienfibus A» 1704,^. 353. feq»fufinscxplicatas. 
J. VIIL Scquitur antiquariorum fecun- 
da claflis , eorum ncmpc, qui certam Anti- 
quitatis matcriam enucleandam fibi fumfe- 
r unt. Huc fuo jurc fpedtant auBores iUi , qui in 
coUigendis Infcriptionibus operam fuam exercuerunt^ 
Inter hos primas tcnet Petrus Johannes Refenius, 

cujus 



Caput XII. ;;; 

CUJUS extailt J Infcriptiones Hafnienfcs , Latin^e y 
Danic4t^ Germanic<e -i una cumlnfcriptionbus AmA" 
grienfibus ) Llraniburgicis (S Stell^burgicis , nec non 
duabus Epifiolis , una Tychonis de Brahe ad Peuce- 
rum miffa-t altera ejusdem Sororis , Sophi<e Brahej 
Metrica iatina ad Nobilem Danum NicoUum Lan* 
ge, Chymia ftudiofilfimtim fcripta^ Hafnia: l66%^ 
4tocditse. Idem Cl. Refenius Infcriptiones 
Danicas & Norwegicasineditasreliquit,teftc 
Mollero in Hypomnera: ad Bartholinum p. 
379» Ante hunc L4«y^«^i«/ Jfferous^ Scanus, 
Saelandiae Provinciae Infcriptionum ac Epita- 
phiorum antigrapha edidit Hafn. \6zh gvo. 
Simili fere inftituto Infignia ac monumenta 
Regum atquenobilium , quotquot vel in Coe- 
nobio Ringftadienfi funt fcpulti, veHftiiddo- 
tarunt , a blattis & tineis exefa & confumta 
reftituit Ivarus BarthoUnus^ id quod ex Lyfchan- 
dro notat Cl. MoIIerus in Hypomnem. ad 
Barthol. p. xg. Prater hos Injcriptiones Ripen' 
fes, Latinas , Danicas & Gerroanicas , cum 
praemifta breviurbis defcriptione Hafn. 1701. 
4tO evulgzvit Petrus Terpagerus^ ita quidemut 
Infcriptionibus Danicis& Germanicis verlio- 
nem ad jeceri t» Infcriptionam Othonienfium Scid' 
graphiam MStampoft fereliquerunty^'^. Rofen' 
ringius & Joh^Bircherodius , qucmadmodumdc 
pofteriori teftatur CataLogus librorum Birchc- 
rodianus p. 71. Idem Catalogus p. ig. MSti 
cujusdam meminit , quod olim inter MSSta 
Bircherodianadclituit, necpauca adnotitiam 
Infcriptionum in monumcntis Danicis obvia- 

rum 



^;4 Caput XIL 

rumfacientia continuit, cujusopcris fequcns 
cft titulus: (gebog / hsJocuDi hantke m ^unDe 
^mfitU^/ fampt 9voffi(De/ OC>cnfce / ©ccon/ 
5lnDccffot) / '2Ioi'l}up 09 Q^lborg ^^omficfcrg ^e^ 
gcaDelfcC unD Denne Inrcriptioner i.e» Liber 
de monumentis in Ecclefiis Cathedralibus, 
Lundenfi, Rofcildenfi , Othonienfi &c. eo- 
rumque Infcriptionibus agens. Nec pauca 
denique huc facientia obfervata funt a N4tb, 
Chytr<eo qui A.i6o6.8voedidit : Monumenta 
Inlcriptionum, quibus pallim in Italia, Hel- 
vetia , Dania , Belgio, Anglia, Gcrmania, 
Bohemia , Cimbria, Gallia, &c, templa , Ar2C> 
Scholae , Bibliothecae , fepulchra confpicua 
funt, apagina nempe 5-79-604. cui deniquc 
ca addcre licebit, quac in Sylva Chronologi- 
caCirculiBalthici lib. Lcap.XI. NicoUus Hel- 
vaderus \ ^ Ki Cifta mcdica Bartbolinus no- 
tarunt» 

S- IX» Ad eandem hanc claftem perti* 
nent quoque fcriptores , qui in defcribendis 
Ordinibus Danorum Equeftribus Elephanti- 
no fcilicct & Dannebrogico defudarunt» De 
priori ex profeftb Cgit Janus Bircberodius , Jani 
filius , cujus operis titulus lequens eft : Brevia' 
rium Equeftre ffeu de lUufirijfmo ^ inclytijfmo Eque" 
firi ordine Elefhantino , ejusque origine , progrejfu 
acjplendore hodierno , traclatus , coUe5lus ex anti- 
quis dipbmatibus , buUis , Numifmatibus , kifigni' 
iuSf pr£cipue autem expoflbumo (^ MStoIvari Hertz- 
bolmii Codice , in Epitomen redafio variisque addita^ 
W*ntis C obfervationibus iUufirato (^ continuato a 

"^ano 



Caput XIL 35 5 

Jano Bircberodio\ Jani filio , Hafn. 1704. fol» 
Quid in hoc opere praeftitum fit , dudum enar- 
rarunt Clariftimi Novorum Literariorum 
Waris Balthici Colledlores A. 1705-» menfc 
April. p. \\6. fcq.quibus adde les Nouvelles 
de la Republique des lettres A. 1705-, menfc 
Septembris p. 328« fcq. iibi tamen perperam 
liber in 4to editus dicitur. Bircherodium pro- 
cul dubio fecutus eft , licet eundem non citave- 
rit , trider, HenricMs Jacobs , Ordinis Philofophi- 
ci Jenenfis Adjunftus , qui Jenac A.iyof. rc- 
(pondcntc Joh^ Laurentio Goebelio edidit : difter- 
tationem Hiftoricam dc ordine Equeftri Ele- 
phantino. Antc hos de eodem ordine egit 
Leonbardus Ludovicus Vogtiui , Drcfdenfis , qui 

Baruthi 1673. 4^:° cdidit : $Den ^6nigli(^cn S- 
lepf)anten»Oi:t)cn au^ bemabcten 9laubnjurDi.qen 
Documenten,fo tt)o( (k\ttt ol^neuec ll)dni|ci)en 
unt) ant)em Scribenten fuc^Iid) unb t)cutlici) ju# 
fammen getcagen unD gefd)rieben. Verum mc- 
rahacc cx Ivari Hertzholmii MSto in Biblio- 
thecaAcademica Hafnienfi aflervatoexcerpta 
cffeteftanturCl.Tentzelius in Dialogismen- 
ftruis A. idpj. p» 66. & Cl. MoIIerus in Hy^ 
pomnem.ad Bartholin. p. 3 ii, Przter hunc 
Valentinus Erneftus Lofcherus , Wittebergae 
A» 1697. vulgavit Wo^itiJLiVA de ordine Elephan- 
tino , ut h» I. ca taccam , quae de hoc ordine lc- 
guntur in Hiftoria Chronologica Ordinum 
Equeftrium tamfacrorum quam profanorum 
& fccularium Venet. 1 691» foh cdita ,pag» 7^9,' 
feq* Statuta hujus ordinis, prout a Chriftiano 

V. 



;^6 Caput XIL 

V» DanorumRege renovata aucflaque fucrunt, 
habentur in MantifTa Codicis Juris Gentium 
Diplomatici Lcibniitziani Hanov. 1700. fol. 
editi , Part. II. p. 6 1 . No. V. Denique ^e hoc 
ordinc tradatum olim paravit Petr^ Joh, Reje- 
9jiusy cujus fchedae ineditac latentin Bibliothc- 
ca Academia! Hafnienfis , huic adde , JobaK' 
nem Philippum Bezam , Argentoratenfem , qui dc 
origine ordinis Elephantini in Dania , cum an- 
nexis legibus & diplomate Regis, diflTertatio- 
ncm aliquando molitus eft. Yy^ORDlNE £- 
C^ESTRI DJNNEBROGICO extat Thomx Bar^ 
tbolini de Eque(lris Ordinis Dannebrogici^ah Augtt- 
fiijfimo Rege Chviftiano V. nuperinftaurati^ origine, 
ad llltf/lriffimum ^ ExceUcntiffimitm Heroem Domi- 
vum Petrum Comitem de Greiffenfeldt f Magnum Rc 
gni Cancellarium , utriusque Ordinis Equitem Aura- 
tum^difertatiohi^orkz Hafn. 1676, fol. majo- 
ri. DiiTertationem hanc Thomae Patri , a 
joh^Chr, Becmanno, Thomac autem filio, a 
Beughemio perperam tribuiobfervat Moll©- 
rus in Hy pomnem. ad Barthol. p. 44 1 . Idem 
Bartholinus hiftoriam ordinis Dannebrogici 
tradit in Epiftola ad Angelum Aprohum d, 
10. Novembr. 1676. fcripta , qua: inter Adta 
Medica Hafnienfia VoLVLp. 66. feq. reperi- 
tur« De eodem infuper ordine confer Ferdi' 
ftandiNeoburgijilve qui fub hoc nomineIater> 
lohannis Keilhackeri curieufen J^offmeiflcc Part, 
L p. 898» fcqq. necnon Virum llluftrem fW- 
dericum Reventlovium in diftertatione dc Equiti- 
bus & Equcftribus Ordinibus Lugduni Bata- 

vorum 



Gaput XII. ?57 

vorum 1707. 4toeditacap. VII. Starutahujus 
Ordinis habentur in Mantiira Codicis Juris 
Gentium Diplomatici Leibniitziani loco fupra 
citato , quibus deniquc addo lohannis Birehe- 
rodii Scrutinium Antiquario-Hiftoricum Or- 
dinisSeraphini (iveDannebrogici, quodMS- 
tumin^topoft fereliquit, tefteCatalogo Bir- 
chcrodiano p. 73. 

§. X. Quanturn quidcm ad eomu illud au" 
reum a virgine ruftica Catharina Schwenia in 
via publica A. 1659» menrc Julio prope Tun- 
deram repcrtur» & ChriftianoV,Danixprin- 
cipioblatum attinet, primus illwd expiicavit 
pcculiari diftertatione Hafn. 1641. fol. Olaus 
ITorntiusyqm buccinae illud bellicae vicem fufti- 
nuiffe apud Danos etiamnum gentiles , pro- 
bat. Danice diftcrtatio hxc pcr Petrum Her- 
ntannum vcrfa prodiit Hafn. 11544. 4to. Hunc 
fccutus eft Paulus Egardm , qui vcrnaculo fcr- 
mone meletcmata de aureo cornu Lunebur- 
gi 1641» 4to (cripfit , cum quibus confentit Ene- 
valdus /?4»</«^w, Haderslebicnlis , Paftor & 
Canonicus RofchildcnfisNomarchiaeque Prac- 
pgfitus A. 1667. d. 30. April. extindtus.cujus 
diftertatio de aurco cornu vel tiiba Danica 
Hafn, 1644. fol. min« prodiit, Poftca Thomat 
Bartboiinm in Obfervationibus de Unicornu 
Patavii 1645-» 8 vo adjunxitdchoctornu &dif- 
fcrtatione Wormiana , judicia ; Fortunii Licetiy 
Cajftani a PuteOy Athanafii Kircheri , /ingelici Afro* 
/?/, Jacobi Pighetti & M, Aurelii Severini perlitC- 

ras famiiiares (ecum communicata. Cum 
Y vero 



558 Caput XIL 

vero Lieetus, & in Epirtola fua, & in opcre 
de antiquorum annulis loco Wormianac in- 
terpretationis alteram fubftituiflet^impugna- 
viteandem fuamque defcndit OlausWbrmiusin 
relponftone illi oppo/ira Amftelod. 1678» I2tI1o. 
Denique de hoc cornu commentati funt Pe- 
trus iFinfirupius y cujus Cornicen Dan. prodiit 
Hafn. 1644. fol.min* & TrogiUius Amktely qui 
Kilonii 1685. 4^o edidit : ^ul&eiie^ J^om bei; 
Tundern 1639. gefunDen. IdeminAntiquita- 
tibus Cimbricis Hamburgi 1703.4^0 jundtim 
editis, duobus libris de cornu hoc agit, & 
prioriquidem, decornuiftius inventione,fi- 
guriSiufu, aetate & caufis ob quasper tot fe- 
cula in terra dehtuerit , agit , altero vero li- 
bro de fymbolorum & icuncularum inibi 
expreflarum figurisac fignificatiocieexveteri 
Septentrionalium Theologia perquam docle 
differit. Coeterum de materia hac antiqua- 
ria confcratur ClMoIlerus in Introd. ad notit. 
CherfoneCCimbr.P.I. p.28' feq. Antequam 
Paragraphum claudam , fubjicere lubet judi- 
cium dehisomnibusmodoreccnfitis Scripto- 
ribus, quodlegitur in Adis Eruditorum Lip- 
fienfibus A. i704»menfc Jul. p. 333. ubi in- 
ter aliafic habetur: Olaus Wormitu tubam belli~ 
cam (^ ictmcults inibi exprejfas Danica fuiffe hiero- 
glyphica arbitratus eft 5 Bauliu EgardUs in libro fuo 
decornu^ Toeologicas animadverftones continere pu- 
taty ^ imagunculas ex ipfis do^rin<£ Chriiliandtfym* • 
bQlis explicare conatur. Petrus Wmfirupius in Cor- 
nice , tubam ad irormii du^um tellicam cornu hoc 

fuiffe 



Caput XII. 539 

fuifjc tradit , libertate autem Poetica nimis aitdaEier 
uti videtur y quando per hieroglyphicas cjui notuias^ 
talamitates beUi Suecici A. i6^^^ Gu/iavo Hornio 
Suecorum Duce in Scaniagefli , indigitari^fihi ac aliit 
^erfuadere fatagit, Enetvaid Nico/aut Randulfru 
in differtatione originem ejus ex ipfis Chrifiianifmi 
inter Danos recepti temporibw deducit-^ ^ icuncw 
larumfenfum ex principiis Theologi£Cbrifiian<eo/len- 
dit, De CORNll praeterea OLDENBnRGICO 
itideniin Cimeliarcho RegioHafnienfi alTer- 
lyato , praeter Gcnerales rerum Oldenburgi- 
jcarum fcriptores, confer Joh. Jufti IFtnckclman" 
»/Declarationem originis Thuringorum Ger- 
Kianice Bremac l6i)^, gvo editara» 

§, XI. CRITICOS , ad hifloriam Dani- 

cam facientes , nunc tangit Ordo , de quibu$ 

pauca hic in medium afFerre non pigebit. 

Hos inter referendi erunt ii , qui de Hfigua Da^ 

nica , ejusque origine , dignitate, praeftantia, 

cum aliis linguis affinitate &c commentati 

funt,quosint"creminet: OTCONIS SPERLFN- 

GIl Commentarius de lingu<e Danicte (^ nominis ati' 

tiqua gloria 0* pnerogativa inter Septentrionales 

Hafn^ i6p4. ^toeditusf in quo Cl»au^or pluri- 

bus argumentis demonftrare conatur , lin- 

guam Danicam omncs Septentrionalium lin- 

guas prxftare, probatque Reges omnes Suc- 

cicos aeque ac Norwegicos linguam Danicam 

ufurpade profainiliari, quaminrcm varials- 

landorum , Adami Brcmenfis & aliorum te- 

ftmionia eminentiam linguae Danicac cele- 

brantia } adducit* Plura de lioc libro videre 

Y 2 licet 



34<^ Caput XfL 

licet in A(n:,-Erudit. A. 1694. m. Aug.p. 9^7. 
feq» Pofl: Spcrlingium i»^/r«/ Winslovias , y/»^- 
ciUgium Ar^oum de Hifloria , Antiquitatibiis ^ 
imfrimU lingua Dantca Hafn. idpf, 8VO evulgci- 
vit, inquocontinenturobfervationes Milccl- 
lanea:, Hiftoriam , Antiquitates & imprimis 
linguarn Danicam regionumque vicinaruni 
illuftrantes* Ejusdem Farrago Ar^loA Hafn. 
I704, gvoedita>continetcogitationes dcTa- 
citi Tanfana &Sturl2eiTanfeaIiisquc,adDa- 
nicam hiftoriam ac linguam fpccftantibus. 
Nec pauca de antiqua lingua Dano-Saxonica & 
Normanno-Saxonica notantur in Tbefauro Gram» 
maticoCritico linguarum Septentrionalium Oxonii 
I/Of. fol. per Georgium Hieke/jum ,Wlgort\'\cn' 
fisinAnglia Cathedrac,Decanum,cdito, cu- 
jus recenfum fuppeditant Ada Erudit. A. 1706; 
m. Mart, p 9 7. fcq. Ejusdcm hnguze Danicac 
cum aHis hnguis affinitatcm demonftravic 
Bertolus Canutus Aquilonius , Selandus , Scholac 
initio Malmogienfis Redlor & arcis ibidem 
Paftor, poftea Parochus inScaniaSoderupen* 
(is & Horupcn fis. Ejusenim extzt Matrih de 
lingu£ Gr£c<g t^ latimemiftione cum DanicaHzhAx 
primum 1640. gvo feparatim, deindecum c- 
jusdeminterludiis&Diatribisibidemi64i.in 
gvocditai dequaquid Morhofius fenferitvi- 
dcrecftapud Mollerum inHypoma. ad Bar- 
tholin. p. i68. fcq. Huc quoque fpedat Tor» 
gilli Bad&nii Roma Danica Hafn. 1699. gvo ty- 
pis cxfcripta , qua.harmoniam atque affinita- 
tcm linguac latinac cum Danica exhibct. 



CAPUT XIIL 341 



If 1 §• XII. Plures coeteroquin fuperfunt Cri- 
fieitkl Dani , quorum mcrita cnarrareacquum c(^ 
fet, fed fub jufto hiomnes titulo difpefci non 
ri|po(Tunt. Hujusmodi funt fcripta fequentia: 

Thom£ Bartholim deregniDanictnofnineHafn^ lyio» 
JVO. Velleji Ordtio de origine appellationis Regni 
^fyanu Slejvici ifS^.^to, & Hafniaeivof. 8vo» 
Ottonis SpBrlingii Commentarius : de [umme Regi» 
momine (S Titulo Septentrionalibus O* Germanis o- 
tnnibus (^ aliU ufitato ^^Cniling/ 0* ejus apudDA" 
tl nos origine , poteftate £5* Majefiate Hafn, I707. 4to» 
Jon£ Rami Ulylfes C Otinus unus (^ idem Hafn* 
I70X 8 vo , ( de quo confer Nov, Literar. Mar, 
Baltll. 1705. p* lO. feq. ) lan, lac, Birchcrodii Af' 
Slos Alexandri<e , deprifco Septentrionalium in urbe iU 
la mercatu Hafn. ingo. 4to aliaque hujus gene- 
ris plura , quae omnia confufo hic ordineex- 
primerc animus non efl-. 

Caput XIII. 

DE 

SCRIPTORIBUS aiRIOSIS ad RES DA^Q* 
RllM SPECTAmiBUS, 

INter Curiofos Scriptores Danos h, I. collo- 
camuscos, quiBotanicesin Dania curam 
habuerunt, (ive qui Plantarum Danicarum 
hiftoriam & recenfum dederunt. Hos in- 
ternominari mercntur SJMON PAllLI , cu- 
jus I/oraDanicA, Danicc juflu Chriftiani IV, 
Y 3 con- 



;4i Caput XIIL 

confcripta & Hafniac 1648» 4to publicata,^ 
plantas Regni Danici cum earum iconibus^ 
rccen (et. Petrus KylUngius GUJOS Viridarium Ba- 
tiicum five Catalogus Latino-Danico-Germani- 
cus plantarum in Dania Indigenarum Hafn» 
!3[<588-4to prodiit, OttoSperlingtus qui hortura 
Chriftianaeum Regium Hafn. 1641. in forma 
minori defcripdt , qui Sperlingii labor in- 
terviridaria variaa Simone Pauli Hafn.1655. 
« xmo cdita, quoqj comparet. Appendicem 11- 
lius , feu Catalogum Plantarura Indigenarum 
A. 1645-» in viridarium iftud a Sperlingio 
translatarum exhibet loculus XLV, CiftaeMe- 
dicae Hafnienlis Bartholinianae* Eidem Sper 
lingio , licet non foli , dcbetur Index Planta 
rumDaniae Indigcnarum Hafn.i66i.8vo,fu 
nomine GeorgU Fuirenii Mcdici Hafnienfis ex 
cufus, Denique memorandum quoque hic 
eft HcKrki Schmidii Herbarium Danicum , cum 
praefatione Cbrifi^ TorgtUi MorJiamDankz I5"5<5. 
editum , quam pracfationem latine exhibet 
Barthohnus LocuL IH. Ciftae Medicaep. 45-fo. 
§. ir. De MEDICIMA DANORUM ejus- 
queratione nihilinprjefcntiaddo, praefertim 
CUm Atla Medicd Hafnienfia opera Tbom<e Bartbo- 
iini congefia ab A. 1671. usque ad A. 1679. P^^' 
ftcnt» Reliqua videre licebit ex Thomce Rar' 
fboiini differtationibus X, dedomefiica Danorum 
Medicina Hafn» 1666. 8vo evulgatis» Pari ra- 
tione de DOMO ACADEMI^ Hafniefjfis AISIA* 
TOMICA conftat , qnam metrice defcripfit 
IboMos Bartbolinfts^d,^^ 1662» 8V0« D. Simonit 

Paff 



i 



C A p u T XIIL 545 

Ip^uii Programrna, ad OrnatilTimosDominos 
Stodiofos ininclyta Rcgia Hafnicnficommo- 
[rantes, affixum, cum prima vice in Theatro 
Anatomico divina annuente gratia anato- 
meneflTct aufpicaturus Hafnis 1644. 4totypis 
exfcriptum eft , cui Michaelii Klrftenii , Profef- 
foris HafnienfisPoemainThearum Anatomi- 
cum adjedium eft-* Ipfam Theatri ftru(^uram 
cognofcere licebit ex fcripto , quod Hafii, 
1644. 4to fubfequenti tituloeditum eft: Ai- 
ternit/iti [acrum \ Th '.itrum Anatomicum novitcr ex- 
tru5ium Rege Augufliffimo Chriftiano IV, frocurante 
Academiie Patrono fuv:mo lllufiri Heroe Chriftian» 
Hhomae Ar.no Epocb^ Cbrift, i6/^/f^ 

§. lli. Huc porro pertinet facies MlSEl 
REGIl per Oligerumhcobdeum^ Hafn. l6p6.fol. 
delineata & A. 1711. fol. recufa. Editioni 
priori acccfTit A. 1699. Auitariumrariorum, 
quae in Mufaeo Regio per triennium Hafnix ac- 
cefiTerunt, uberioribus illultrata Comnienta- 
riis, praecipueautem numifmata & aliaeanti- 
quitates parti fecundzeautinfertseautinferen- 
dae, defcribente loh.Laurentio-, Grammateo& 
Typographo Regio & Confiftorii Adfefrore, 
cum figg. aencis. Coeterum de editione laco- 
baEiconfer AcHia Erud. Lipf. idp^.p.^gi.feqq. 
& Neocori Bibhoth. N.L. 1697. p, j8i- feqq. 
Ejusdem commatis eft MIISEIIM WORMlA- 
miM , fiveCatalogus rerum naturalium & ar- 
tificialium rariorum , domefticarum pariter 
atque exoticarum , Regiopoft obitumaU(^o- 
ris adjundlarum , qui primum A, 1641. & \6^^. 
Y 4 deinde 



;44 CAPUT XIIL 

deinde a Georgio Segero > 'Thoruncnfi au- 
diori65]» denique plenus & accuratior ab 
iplo Worniio concinnatus , & ab ejus filio 
Wilhelme Wbrmio editus Lugd. Batav. 1655. ^^^* 
cum Iconibus lucem adfpcxit. 

S. IV. Porro huc retulimus : ElementAMt' 
tismvigandi DanicC a Georgio Rafehio edila fub 

titulo : '•t)en ^onnDffe ©tpcman^ bo^ / efftet 
S^mi 2lnlet)uncj Ungootnmeni (^rijrmQn^ fon# 
jlen Dec paafleDen ffalopleere^ Hafn.1701. 4to, ' 
Elementa haec fcripta funt in gratiam Arith- 
metico-Graphico-Nauticae Scholac, aufpiciis 
Rcgis in Infula Moena ejusque urbe Stega c- 
redlae , in qua fumtibus publicis artem pin- 
gendi ,numerandi&navigandi percipiunt c- 
redioresin patria Neptuni &Mercurii filii. 

§. V. Dcniquead curiofosScriptorcs re- 
ferendus omnino fuiflct , Fetrus CUuda , Pa- 
ftor Undalinus , fiejusdefcriptio Animalium 
Norwegia: terreftrium, -Aquatilium & Voia- 
tilium » Danica , prodiifiet , fed una cum 
Bartholinireliquis, m praediiHageftcdani in- 
cendio ferali A. 1670. confumtaeft, tcfte Tho- 
ma Bartho/ino dc Bibliotheca: fuae incendiop. 
- 77« 78« Omitto reliqua eaqoe infnutiora, 
ot funt V. g. Erafmi Bartholini diflertatio de 
aere Hafnienfi Francsof. 1679, 8vo edita, alia- 
quehujus gcnerisplura , quac ulteriorem hic 
cnarrationcm nonmercntur^ 

S. D. G. 

Nos 



-m ( M^- ) ^ 




NOS FRIDERICUS TERTIUS DEI 
GRATIA, DANIiE,NORWEGIit, 
Vandalorum GothorumqueRex,Dux 
Slefvici 5 HolfaticC , Stormariac atque 
DithmarficE, Cotr e$ in Oidenburg & Dclmen- 
horft&c. Notum Univerfis ac fingulis faci- 
mus,Divini Numinis arbitratB fceptra coro- 
nasque difpenfari & arcano providentise nutu , 
Reges, Principcs, fubjedosque corum Impe- 
rio populos,gubernari, non aliarumtantum 
gentium exemplis, (ed&proprioexperimcn- 
to nosdeprehendilTe , imprimis cum circum- 
ftrcpente nonita pridcm funeftiterrorebelli, 
conjurata velut in noftram omnium perni- 
ciem fata, coelo lapfamanusincidit rupitqucj 
&obverransoculis exitium impendentemque 
omnium capitlbus cladem avertit , averrun- 
cavit,triftemquc rerum faciem & turbulcntam 
fcenam laeta adeo fauftaquc Cataftrophe mu- 
tavit, ut non tantum optata nobis pax reddi- 
ta , fcd & Regni , qui tum erat ,Scnatus totus* 
quc populus communi ordinum omnium 
conrenfujurgentibus fingulis, acclamantibus 
univerfis , calefti prorfus inftin^llu , ultro 
fponte priftino Rcges eligendijuredefiftere, 
fubfcriptam fubfignatamquc a Nobis Capitu- 
lationem padionemque ,omniaque iftius Ca- 
pitulationis Apographa & cxempla rcfcindc- 
re,aboIere , aeternaEque oblivioni traderc, 
Y $ Juris- 



34^ -4^ ( o ) S-^ 

Jurisjurandi Nos vinculo & religione , qua 
furcepturos Nos Regnum obtigaverant , fol- 
vere, fineomni prorfusexceptione, animum 
induxerint, adeoque in nos & defcendentem 
a nobistanquam acapite&primoacquirente» 
perlinearumordinem , acternaferie &legiti- 
mi matrimonii fcecunditate progenicmutrius- 
quefexus voluntario animorum impulfu, co- 
gente nemine ac ne monente quidem , contu- 
lerint fupremam &: folutam legibus potefta- 
tem, omniaquc RegaliaMajeftatis Juraacab- 
folutum dominium haereditario &vere abfo- 
luti Monarchae titulo ac jure tenendum , pofli- 
dendum. Qua etiam voluntaria celTione re- 
nunciatum cautoni a nobis datae A« idfo. d. 
18. Junii, nominefilii noftriPrincipis CHRI-. 
STIANI, & provifionali difpofitioni h^ixA^ 
l6^i. d. p. Junii , omniaque qux in receffu > or- 
dinatione , aliisque legibus ac conftitutionibus 
congruentia prasdidae capitulationi cum hae- 
reditarii hujus noftri & abfolutiDominii jure 
"^pugnant, abolita abrogata j relidumque in- 
fuper arbitrio noftro Legem Regiamderegi- 
minis forma , hacredumque in id fucceflione 
& Pupilli Regis tutela , regnorumque eo in- 
tervallo adminiftratione ferre , promuIgare> 
quam & futuram ipfis ac fecuturs «tati nor- 
rnam, totique pofteritati fundamentalis , ae- 
ternae , immutabilis &facro fanda? Legis re ve- 
rentia colendam facramento fancivcre , ne- 
que turbandum unquam a fe , pofterisvc fuis 
iegitimum iftud noftrum haeredumve fuccef- 

forum 



■4^ ( o ) §^ 947 

f orum Noftrorum haereditarii & ab(bluti'Do- 
minii Jus , fed defenfurosleid potius , propu- 
gnatarosque contra quoscunque indigenas, 
advenas , advcrfus id clam palamvemachina- 
ri quidquam ac moliri aufos , non opibus, non 
honori,nonfanguiniheicfuoparruros,amiciti- 
as,inimicitia$,rpem,metum,comoda,incomo- 
da , vim , dolum , nunquam ipfos hacredesve ac 
pofteros ipforumdebito juratoq;NobisHaeredi- 
busqwe&fuccelToribusNGftris obfcquio acfide 
diinotura, quibus uti & aliis promiffis acpol- 
licitationibus affedus fui & piorum pro no- 
ftraftirpisque noftraE & communi profperita- 
te Regiminis votorum luculentumdederein- 
dicium ac monumentum. 

ERGO ET NOS tanta divinx provi- 
dentiac bcnignitate moniti inftigatique , ac 
tam promto pronoque in Nos fubditorum no- 
ftrorum obfequio affe(ftuquemoti, ad ordi- 
nandam Regiminis formam & fucceflionis 
Regiac feriem abfoluto & hacreditario Regno 
convenientem, maturo& deliberatoconfilio 
proceftimus. Eumque in finem hanc LE- 
GEM REGIAM condidimus,fancivimus,fi- 
cut & nunc , quod felix fauftumque ac fortu- 
natum effe jubeat Deus T. O. M. aufpicato 
condimusjfancimus acplenum eiaudoritatis 
noftrae vulgorem&legis Regi«robur accom- 
modamus volentes jubentesque , ut pofteri 
J& fccuturi acterna ferie Nepotes & quicun- 
que hacc noftra Regna Ditionesque inhabi- 
tant 1 hanc fpfana Conftitutionem Noftram 

pro 



34S -4^ ( Q ) §^ 

pro LEGE fundamcntali, zterna , immuta- 
bilijinviolabiliacternumobrervcnr^vcneren- 
tur , colant, 

h 

Ita demum profpcrc omnia procedunt, 
cum a DEO agendi primordia capiuntur. 
Proindc hacc prima ruccefibrufn Noftrorum , 
Rcgum Danix Norwcgiacque cura efto , Deum 
ritecolere , modo quo fc verbo fuo coli juftit 
& Chriftianae Religionispriftinonitori refti- 
tutx formula Auguftae Vindelicorum A. ifjo. 
palamexhibitadiferte docet; atque huic (yi- 
cerae Auguftanae confeftioni in his noft:ris Da* 
niac NorwegiacqueRegnis& anncxis Ditioni- 
bus ccrta fedes , & xternum domicilium efto , 
praefidiumquein REGE tutumac fecurumad- 
verfus omnes hasreticos , blafphemos , atheos. 
II. 

RexDaniae & Norwegiac fubditis fuis fu- 
premum in Terriscaput efto , fupremus o- 
mnium controvcrfiarum tam inEccIefiafticis 
quam infecularibus negotiisarbiter, fuprao- 
mnes humanasLegesauguftioriforteevedus, 
& a cujus fententia ad neminem nifi ad DEUM 
provocatio* IIL 

Regi ergo fuprema & liberrima conden- 
darum legum poteftas efto;Leges figere,refige- 
re,interpretari, interpoIare,abrogarc femper 
cum ita vifumilli fuerit,Iiceat,&generali quoq^ 
legis edidlo , rem perfonam ve , quam volet ex- 
imere 5 in haiic Legcm Regiam folam nihil 

liceat: 



I 



- ^ ( o ) § ^- 349 

liceat: Haecenim fundamentalis Lex eft, ba- 
fis firma, immota & anullo unquam mut^- 
daaut folicitanda. 

IV. 

Omniaofficia , cujuscunque conditipnls 
audloritatisve fuerint , ordinare , dirponcre, 
mutarc,tolIere , hunc illumve ad quemcun- 
que honorisdignitatisvegradum eveherepro 
hibitu, ac rurfus deponerc, femper REGI li- 
berum efto , manifefto cunftis argumento , 
omniaofficia&quicquideftinofficiispoteftatis 
dignitatisvea (uprema illa ac foluta legibus po- 
teftate & Majeftate Regis afontc &fcaturigi- 
nc derivari, 

V. 

Armorum fuprcmum Ju$,indicendi bel- 
li , (anciendac pacis , feriendorum folvendo- 
rumve foederum , fumma liberrimaque po- 
teftas penes Regcm efto , vedi^alia quoque, 
tribuca , oneraque alia fubditis imponendi , 
quoties ita res pofcit , quandoquidem , uti cun- 
dis notum , nec quies Gentium fine armis, 
nec arma finc ftipcndiis , ncc ftipendia finc tri- 
bi^tis habcri poflunt» 

VI. 

Ecclefiarum, Cleri , totiusque ordinis 
Ecclefiaftici, omniumque adco quac ad facra 
fpedant, fupremus moderator &arbiter Rex 
cftoj Concilia, Synodos, CoIIoquia de rcli- 
gionis ncgmiis, indicere, prohibere femper 
liccatj&utpaucis multa compledamur, omnia 

Rcga- 



35-0 - ^ ( o ) g^ 

Rcgalia,Majeftatisque Jura, Rex unus (olus- 
que habeto. 

Vlh 
Proindeomnia mandata, diplomata, E- 
dida, Refcripta & quxcunque adpublicane- 
gotia pertinenc , nullius ni(i Kegisnomine & 
figillo cxpediuntoreduntorve. Ipfe quoque 
Rex rub(cribito , Cub^ignatoque, (i ju(^am 6c le- 
gitimam xtatem attigerit. 

Vllf, 
Jufta Regis xtas decimus quartus annus 
eft: ftatimque finitodecimo tertio &inchoa- 
to decimo quarto majorem ipfefe declarato, 
aclmperii habenas, nil jam amplius moratus 
tutores, ip(c propria manu capeffito, 

IX. 
Tutela Regis pupilli adminiftranda omni- 
rjo uti id a Dece^tore Rege ordinatum-& vo- 
luntas ejushac de re literis fcriptoque expref- 
fa, quam (i ante obitum teftatus nonfuerit, 
tumifthoc demum cafu Rcgina mater Regis 
pupilli ex (e geniti tutelam cum auguftoRegen- 
tis titulo in fe fufcipito, eique feptem Regii 
Miniftri , qui inter cceteros officii ordine & 
dignitate eminent, adjunguntor. Hi deindc 
cumRegina regentecommuni con(iIioImpe- 
rium adminiftranto , ita , ut numeratis fenten^ 
tiis major fuffragiorum numerus vincat j & 
acqualiaquidemfeptemiftis Tutoribus fufFra- 
gia funto, foli Regenti duorum fufFragiorum 
jus efto : omniaque publica negotia folius Re- 
gi$ nomine expediuntor, cjusque titulum 

\ prae- 



. 



^ '^ ( o ) ^ 3f t 

praeferunto, fubfcribentibus licct Regente, 
ccEterisque Tutoribus* 
X» 

Mortua Regina Matre , autad fecutTdas 
Nuptias tranfeunte , proximus fanguinis Re- 
giieftirpc noftraPrinccps,hic inRegnopr^- 
fens commeraturusque Regens efto , modo 
juftac fitactatis , hoceft decimo feptimo finito 
& decimoodavoingrcflus, duorumque item 
fufFragiorum jus habeto. Ccetcra ut pracce- 
dente Paragrapho didum» 
XI. 

Si ncmo Regii fanguinis e noftra ftirpe 
Princepsexiftit, aut faltemminor, tumiUi 7» 
fupremi Regii Miniftri Imperium Tutelam- 
que foli gerunto , adminiftranto, aequafium 
jure fuff^ragiorum , parique poteftate , modo 
quo ante didtum» 

XH. 

DefeptemilHs fupremisMiniftris acTu- 
toribus, fi quis intcrim fato fundtus , cceteri 
aliumftatim in ejus locum fufficiunfto quiquc 
in ejus officium fuccefleritjCtiam in tutelaE mu- 
nus Ifucccdito. 

XIII. 

Regens Tutoresque cceteri facramcnto 
fcobftringunto Regi, jurantoque fe ita rem 
pupilli Regis , publicaquc negotia gefturos 
curaturosque, ut ne quid Majeftas Regis, & ab- 
folutiDominii, ac hacreditarii juris fplcndor 
detrimenti capiat , fadurosque ut deinceps 
caufam fuamprobareDEO Regique poffint. 

XIV. 



XIV. 

Tutorum mox prima cura cftoinventa- 
rii accnrata confedio. Hoc velut breviari- 
umtotius Imperii erit, quantum Provincia- 
rum , arcium , caftellorumque , Regnorum 
ambitucoraprehenfum,quantum militum fub 
(ignis terra marique,quis armarmentarii, quis 
claftisftatus, quantum pecuniaeinasrario,qui 
reditus annui , quae impenfee, quac accapti & 
cxpenfi rationes , &fimilia, ut indcquore- 
rum ftatu ad gubernaculum accefterint , pa- 
teat & adminiftrationis ratio conftet , quam u- 
tique ftatim finita tutela h» e» Rege annum 
actatis decimum quartum ingreflo , fine uUo 
excufationis quantumvis rpeciofae praetextu Re- 
ei reddunto. 
^ XV. 

NuIIa igitur interregni pofthac in noftris 
ditionibus mentio , neque unquam Rege ac 
Capite dcftituta cenfebunturhacc regna, dum 
quidem e ftirpe Noftra & defcendentibus a 
nobis lineis quisquam fuperftes , folium Do- 
ceftbris morte vacuum , protinus ille, qui li- 
nearumordincac ferieproximus, confcendi- 
to, ocx:upato, ftatimque Rexefto, codemque 
momeoto fupremum illud ac liberrimutn & 
hacreditarium folutae legibus poteftatis Jus & 
abfotutum dominium , habeto , teneto* 
XVI. 

Et quamvis virtute fadlac femel ob ordi- 
nibus & populo univerfo voluntaria: ceflionis, 
fi[ua communi omnium confenfu Nobis & a 

Nobis 



— •■ • — 

Nobis per lincas utriusque fexus defcendcnti- 
bus collatum abfolutum Majeft. Jus,ftatim Rc- 
ge mortuo,eodem momento,uti paulo ante di- 
^um,qui io lineae ferie proximus,auguftum 
Kcgii nominis decus , diadematis fceptrique 
honorem , abfolutum Dominium , omniaque 
coetera Majeftatisjura &Regalia, Nobis No- 

iftrisque hacredibus debita adipifcatur , nafcen- 
di pretium& devolutum ad fe fanguinis Jurc 
haEreditario aeterno , non fuffragiorum tem- 
porario favore , ita ut nuIJa alia folenni tra- 
ditione opus fit: nibilotamcn minus, utvi- 
dcat orbis Rcges Daniac ac Norwcgiae hoc im- 
primis fibi honori ducere , Auguftum Majc- 
ftatis apicem DEO fubmittcre & inclinare , hoc 
maximarum virium & invifti propugnaculi 
habere loco , di vino muniri auxilio , & undos 
ac velut confecratos DEO antiftites manu plc- 
num numine pedlus & divini fpiritus opcm 
addecumanum impcrii pondus fuftmendum 
afFcrre , trjerito prifcum illum & rcceptum un- 
gendi morem ritumque retinendum ccn- 
femus , ut & REX vclut ardlius cum DEO , cu- 
jus hic in tcrris vicem fungitur, foedus initu- 
rus facro oleo ungatur. 

xvn. 

Scd Rex nunquam juratus quidquam pro- 
niittito,nec ullis omnino padis,conditionibu$j 
ftipuIationibus,autcapitationibusutvocant,& 
RccefTibus ligarifibimanus , circumlcribique 
Majeflatem fuam patitor. Enim vero folutam 
legibus poteftatem t liberrimum abfolutum- 

Z q»ic 



quf^Dominium acccpit (emcl virtutc primac ab 
Ordsnibus & univerfo populofadac ceffionit 
quamproindefubjiccre legibus& conditionu 
ac ftipulationum cancellis claudere.Qcfascfto* 
XVIII. 

Rcx undlionis fuac facrum iodiccrc potefl:, 
quandocunque voluerit , etiamfi nondum ju- 
ftam actatem attigerit, & profedo quanto ci- 
tiustanto melius confultiusque omninofefti- 
nari divmi implorationem auxilli circumda- 
turivalido pracfidio ijndosDomini. Scdcc- 
rcmoniaequidem& ad pompamquae fpcdant, 
augeri,minui,acceIerari,difFerripoftijnt,prout 
res tempotisquc ratio poftulabit. 
XIX. 

Acquandoquidcmratione paritcrac ex- 
perientia Magiftra conftat , conjundarum 
virium invi(H:um effc robur, quasfparfas im- 
pune violavcris , attreda veris, tantoque tutio- 
rem unumqucmque ab hoftc quanto poten- 
tiorem. Proinde duo hjEc Regnanoftra hac- 
reditaria Dania& Norwegia, cumomibuseo 
pcrtinentibus Provinciis , Infulis , Arcibus, 
Caftellis, raunitionibus, Regalibus, Juribus, 
Titulis, adtionibus , tum & pecunia numerata , 
aurum,argentum, gemmx,bona onjnia mobi- 
lia immobilia , arma , exercitus & apparatus 
bcllici t("rra marique, practerea quar Nospri- 
vati patrimonii Jure ac titulo tcnemus , poili- 
demus, aut impofterum five armorum felici- 
tate , five alio aliquo jufto legitimoque titulo 
ikdjici poftunt in perpetuutn seterao indiftblu- 

bili 



-41^ ( o ) §^ 3^5^ - 

bili ncxu (b\i Rcgi Monarchas haereditario 
fubjedta funto , tnanento. Coeteris Princi- 
pibus Regii fanguinis animum fua forte con- 
tentum,fpera & obfequii gloriam commen- 
damus , donec ad ipforum quoque lineas na- 
fcendi ordo & fteramatis feries fccptrum de- 
volvcrit» 

Qucmadmodum autem hsec Rcgnano- 
ftra omnesque praeterea ditiones quas nunc 
poitidemus ,aut quarum impofterum pofteflio 
I, pctitio Nobis hacreditario aut alio aliquo 
jufto titulo acquiretur , uni indi vifa relinqucn- 
da fcrio inculcaVimus & religiofe a fucceflb- 
ribusNoftris obfervari volumus, jubemus , i- 
ta&Rexcoeteris liberis Regiis, quaead vitarn 
pro generis dignitate non incommode fuften- 
tandam necefiaria , fubminiftrato , pecuniam 
numeratamautfundorumreditus, utrum ipfi 
placuerit , quo & hi ommno contenti funto* 
Quod fi praedia aliqua terrasque quocunque 
dcmum& quantumvisilluftrihonoratas titu- 
lo, iisinappennagium aftignaverit Rex,fru- 
(Jluariorum tamcnjura tantumillis inhaecap- 
pcnnagia funto, &urus frudhjs folus penesi- 
pfos , quoad vi vent , cfto , proprietas & fupcrc- 
mincas Dojriinium fempcrpenesRegcmpIe- 
noabfolatajMajcftatis Jure. Idemquededo- 
tahtio five vitalitio, ut vocant, Reginae Vi- 
duaedidumefto. 

XXI. 
Principcs Regii (anguinisin noftoterri- 
Z 2 torio 



^ 6 -^^^ ( o ) ^ 

torio dcgcntes , neque matrimonium con- 
trahunto, neque fines territorii noftri egrc- 
diuntor , neque extraneo Principi operam 
fuam condicunto, nifiimpctrata priusaRcge 
vcnia, 

xxir. 

Regiis Virginibus alimenta Rex pro di- 
gnitatc tam altifanguinis pracbeto, donec il- 
lasinmatrimonium collocavcrit, ac tum do- 
tem Rcx dato certam pccuniae fummam fuo 
arbitratu. Ipfis de coetero nihil amplius pro 
fe liberisve fuis poftulare liceat, donecad ea- 
rum quoquclineas nafcendi ordo fceptrum ac 
diadema detulerit. 

XXIIL 
Rege mortuo proximus fceptfl haeres fi ab- 
fcns alibi degat,protinus omnibp aliis negotiis 
pofthabitis ac fcpofitis in Daniam fuam venito, 
heic fedem domiciliumquc ftatuito, ex hoc ve- 
lutcentroMajcftatis fuae radios diffundito^ Si 
intra tres menfes continuos , exquo nuncia- 
ta ipfi mors Deceflbris ," non venerit , (nifi 
|ufta aliqua aut fontica morac caufa ) jure fuo 
privator,(ceptrumquequi proximusin lineac 
feriehaeres , & cui eo demum mortuo dcbe- 
batur, habeto. Interim abfentcRege,Im- 
perium vicariaoperamanuquc adminiftrator, 
eadem prorfus ratione , qua antea tutelam Re- 
gis pupilli ordinavimus» 
XXIV. 
Principibus fanguinis Regii,primusfta- 
timpoftRegem Reginamquc ordo iocusque 

cfto. 



•4gH§ ( o ) S-^ _jf 7 

cfto. Ipfi invicemjita fe praecedunto , prout 
quemcunque linea: feriesDiadematifceptro- 
quc propiori fpe admovit» 
XXV. 

Principibus fanguinis Regii competens 
forum Rcgale folium efto j Rex primus & ul- 
timuscorum Judexcompetcns, aut quosfpe- 
ciali mandato dclegavcrit^ 
XXVI, , 

Quaecunque jam de abfoluto Regis Do- 
jninio, &fupereminente poteftate dida funt, 
Si fiquac forteomifla autnonitaplane acper- 
fpicue expofita , eaomnia haecclaufula brevi- 
ter & ner vofe compleditur» Daniac Norwc- 
giac Rex fupremus , liberrimus , abfolutus Mo- 
narcha ac Dominus efto , hacreditario pofthac 
& acterno fanguinis Jure , ita , ut quicquid dc 
abfoluto,hacreditarjo&fupremo, liberrimo, 
pio acChriftiano Monarcha dici & inejusfa- 
vorcm ac commodum trahi fcribique folet, 
id omne de Daniae Norwegiaeque Rege , inter- 
pretatione fempcr benignius fadta in favorabi- 
liorem partem, tanquam in caufamaximcfa- 
vorabili,ftatuendum \ acillud ipfum pari ne- 
quealia ratione de hacreditaria quoque Da- 
niae & Norwegiae Regina, fi quando ad foe- 
minas fucceiTionis ordo pervenerit , definitum 
cfto , didlumque putator. Er quandoquidem 
quotidiana experientia &trifti(flaliarum gea 
tium exempla fatis fuperque demonftrant, 
quanto id tum Principisipfius, tumpublicac 
detrimento re«& incommodo fiat, quoticj 

Z 5 fub- 



35-8 >4g ^ ( o ) g-l»' 

fubciiti& imprimis potentes in Aula Viri, ac 
in interiorem amicitiam Principis admidi, Rc- 
gum & dominorum fuorum lenitate abutun- 
fur, &nunc hocpoftulando, nuncilludflagi- 
tando, dum hefterni beneficii gratiam , ho- 
diernac & craftinae indulgentiae caufam faci- 
unt, Majeftatcm Regnantis paulatim carpen- 
do imminuunt & audloritatem ejus clancu- 
lum velut adlis fub tcrram cuniculis fubvcr- 
funt, fubruunt, ut ncc bonis praefidio , nec 
HiaJis deindc fit formidini, rcdiusque & fibi 
&publico faepe confuluiftent Reges, fiaudlo- 
ritatisfuae paulotenaciores majorem retincn- 
dae Majeftatis curam habuifTentjContraquam 
toties facilitate nimia peccatum, Nos ubi- 
que (ucceftbribus Noftris Daniae& Norwegiac 
Regibus ferio mandamus , injungimus , ut hac- 
Tcditarium iftud & abfolutae ac nullis limiti- 
buscircumfcriptac poteftatis Jus oculata manu 
tcneant, cuftodiant & Majeftatis decus fum- 
inum , abfolutum , plenum , quale hac Lege 
REGIA exhibemus, rcpraefentamus , ad (uc- 
ccfTuros fibi aetcrna ferie nepotes Dania? & 
Norwegiac Rcges illacfum illibatumque noa 
obfcuro fulgore , aut hebetata acie transniit- 
tant, quod & ut firmioremunimenfb valle- 
tur& machinationibus femel omnibus obex 
ponatur , feverc mandamus, jubcmus , ut fi 
talc quidimpoftcrum promiffum , fndtum di- 
dtumve , quo circumveniri lenitas Priraois 
QU^Jtoritasque imniinuta videri poffit, id omne 
pro irrito ; pro non ft^o ; pro non dido, 

pro 



"^ ( o ) S- ^ 9^9 

pro non cogitato habeatur; Quin& illiipfi, 
qui Regi ita obrepere aufi , quique quocun- 
que modo aliquid cutn itnminutione Maje- 
ftatis fupremique Imperii (cujus utiquc di- 
fpendio Regem voluiffe quidpiam concede- 
rc ne putandum quidem) obtinuerunt , impe- 
trarunc , ut Ixfac Ma jeflatis rei puniuntor. 
XXVll 
Quemadmodum autem in praccedenti- 
bus didum ani foli indivifum abfolutumquc 
Dominium horum regnorum fubjectarum- 
que Nobis Ditionum .quasve impofterum fub- 
jicientur, relinquendum, cgeteris hberis Re- 
giis nihil debere prxter alimenta , &qu« ad 
vitam progencrisdignitate fuftentandam ne- 
ceffaria, fpemque auguftiorisfortunacadipfos 
quoque fortarfis per hnearum feriem aliquan- 
do devolvendae, itanunc tempeftivedirfidiis 
omnibus obviam ituri , quo ordme fperarc 
unicuique Diadema liceat , paucis indicabi- 
irjus. Prim o igitur anteomnes mafcula pro- 
lcs legitimothoro & jufto matrimonio fufcc- 
pta , aeterna ferie fuccedito, & quamdiu ma- 
rescx maribus fuperftites, tamdiu neque fce- 
minacex tnaribus , neque mares aut fcemmac 
cxfceminis ad Rcgnorum horum fucceffio- 
ncm uUo practcxtu vocantor; & usqueadeo 
marium progenies Foeminarum ftemma ta ex- 
cludit , ut etiam fceminac cx maribus praccc- 
daDtmaresex fceminis. 

xxviir, 

In fuccefrionc ritc defignanda lincaruni 
Z 4 ratio 



w 



^6o 4^ ( o ; §^ 

ratio habetor , ita ut ob actatcm nunquam 
tranfeaturde linea inlineam, fedfilius ftatim 
fubeat in locum Patris, & quamdiu inprima 
mafculac ftirpis linea mafculus ex mafculo (u- 
perftes , ex fecunda linea nemo ad fceptrum 
vocetur, & fic deinceps linea poft lincam* 
Deficiente demum lineali fucccflione agnati- 
ca, linealem cognaticam fubftituimus, Cam- 
que ita ad fcemineum fexum rcrum fumma 
devolvitur, primo foeminc«Iineac qwarum a 
NobisperFiliosNoftros ftcmma defcendit,& 
tandem his deficientibus , ad ultimumquae a 
Nobfs perfilias noftras ftcmmadeducunt,fuc^ 
cedunto, linca poft lineam, primogertiturac 
actcrnum obfervato jure , ita quidem ut Ma- 
rcsexmaribusfemper antecedant, utmafculo 
fexui fua perpetuo pracrogativaconftet,& dein» 
de inter pares eodem lineac & fexus Jure, Ma- 
jornatu femper minorem praccedat, 
XXIX. 
Acut omniaita clare ac perfpicuaob o- 
culos ponantur, ut nemo deinceps ulla veri 
fpecie obfcuriorem ambiguitatem verborum 
jn hac LEGIS REGIvE parte caufari poftit, 
N^os liberorum Noftrorumnominibusfingu- 
latim appofitis velut exemplorem totam il- 
luftrabimus, Quandocunque igitur DEO vi- 
fum, uthanc tot viciftitudiBibus fortonac ob- 
noxiam coronam cum acterpa illa & coelefti 
commutemus , Filius nofter natu maximus 
PrincepsCHRISTlANUS fupremi hujus No- 
ftri & abfoIiKi Dominii , Rcgnornm cunda- 

rum- 



- ^ ( o ) g^ 3^* 

rumqueditionum, rerumque adeo acfortu- 
narumnollrarumomniumex afTe hat^resefto: 
adeo quidem , ut quamdiu in defcendentibus 
ab eo mafculae ftirpis lineis(etiamfi fortaffis 
humanitus ei quid acciderit, antoquam pracdi- 
fta hacreditas ei obvenerit) mafculus fuperftes, 
nequc Princeps GEORGIUS ejusve lineae , nc- 
que ejus fororcs ullam vel minimam horum 
Regnorum,Ditionumqv:|e poftrarum portio- 
nem petere pofTint. 

XXX. 
Extinda dcmum omni mafcula prolc 
Principis CHRISTIANI,fccundus NoftcrFi- 
lius Princeps GEOKGIUS & defcendens ab 
eo mafcula progenies, in abfoluti hujus No- 
(tri dominii plenum& indivifum Jus fuccedi- 
to , modo quo ante didum , linea poft lineam, 
mafciilus poft mafculum, obfervata interpa- 
res eodem lineae & fexuJ privilegio , artatis 
praerogativa , ita ut femper major Fratermi- 
norem praccedat , quamvis illcante devolu- 
tum ad Patrcm fceptrum & Patre adhuc pri- 
vato, hic Patrc Regenatusfit^Idemquepror- 
fus, fi qui deinceps Nobis Filii nafcentur, de 
iispariterdiftum definitumquecfto» 
XXXI. 
Si omnes (quod Dcus omen avertat) Ma- 
resex maribus defecerint, tum Rfgisultimi 
Poftefforis Ncptis ex filio, fiqux fucrit, (in 
minus Filia , abfoluti hujus noftri dominii 
hacresefto,primonatumaxima& hujuslineac, 
deindccoetcrac, obfervato fcmper intcr pares 
Z y in 



3^^ -mc^^Wh 

ineadem linea (exus, deinde attatis difcrimi- 
ne , ita ut perpetuo Filius Filiam praccedat 
&tum deniquc major minorcm. 
XXXIL 

Nullarelida Filiaultimi PoirefToris, A- 
gnata proxima fucccdito , & hujus Ncpotes 
Neptesque linearum itidem femper habita ra- 
tionC) mox fexus,indea£tatis,utjamdi(^um. 
XXXIII. 

Non exiftente agnata ultimi pofirefloris, 
Cbgnata proxima (uccedito, nempe quae in 
foemineis iftis reperitur lincis , quae a Nobis 
per Filios noftrosftemmadeducunt, &huju$ 
indeliberi nepotesque ininfinitum linearum 
fcmper ordine, & inter pares in eadem linea 
fexusac actatis difcrimine obfcrvato, uti facpc 
inculcatum. XXXIV. 

Omnidemum Malculorum progenie ac 
univerfa filiorum noftrorum fobole mafcula 
&fcEminea extin(fta, tunc ad Principes Filias 
noftras & defcendentes ab hislineas fucccftio 
& abfoluti hujus noftri Dominii hacreditas per- 
tineto,& primoad Principem ANNAM SO- 
PHIAM tanquam natu maximam , & hujus^ 
nepotes neptesque in infinitum, inde ad cce- 
teras Filiasnoftraslineali femperfucceftioncj 
&obfervato inter pares in eadem hnea, pri- 
mo fexus, deinde actatis pri vilegio. Fihus an - 
tc Filiam &major natu antc minorem» Ec 
quoadeftirpe noftra quisquam fuperftes , hvc 
mas fivc fcemma , hacreditarJo utiquc Jurc 
illiabfoluttjm horum Kcgnorum D&min>um 

de- 



"1$^ ( o ) §^ 3^3 

deferetur , ea linearum ferie, quam modo 
percenfuimus. XXXV. 

Piliac majoris Filianeptisqueetiamfilon- 
giffimo gradufit, fcmperfilize minorisfilium 
liliamquepraEcedito; nequcdelincain lineam 
tranfilire licet , fed priraae fecunda, feciindae 
tcrtia , tertiae quarta & fic deinceps fub- 
ftituitor. XXXVI. 

Sed fi ad Filiae Filium feo marem ex foe- 
mina Regnorum noftrorum fucccflio pervc- 
nerit , atquc hic mafculam prolem reliquc- 
rit, tumde maribus & mafculinislincis abco 
dercendentibuseadem, quac dcmafcuIaaNo- 
bis defcendente ftirpc conftituimus , dida 
funto , obfervata femper mafculi fexus& pri- 
fiiogenitura: pracrogativa , adeo ut marcs ex 
maribus praecedant fceminas ex maribus , & 
Fceminae cx maribus praecedant Marcs&Fce- 
minas ex Foeminis , omniaque porro uti in 
praedidlis perfpicuc declaraviraus* 
XXXVII. 
Filiabus & Filiarum liberis aeterna ferie 
abfoluti horum RcgnorumDominii fucccffio 
» debetur, non Filiarum maritis, quibusutique 
nihil in haccRcgna ditionesqi noftrasjuns efto, 
& quantumcunquc corum Audoritas in fuo 
polleat territorio, huctamen cumvenerint) 
nihil fibi poteftatis arroganto , fed hacrcdita- 
riam Rcginam fcmper,uti parcft,honoran- 
to ,fuprcmumquc ei locumccdunto» 
XXXVIIL 
InterLibero^ cuam pofthumuicet)feturJ 

qw 



qui proinde fimulac in lucem editus eft , debi- 
tumfibi lineac ordineac ferie locumprotinus 
occupato. XXXIX. 

Ac quandoquidcin a Dco Regiae Noflrx Stirpis Sc Regna- 
tricis familiae incrcmcntum fpcramus , certa fiducia virentcm 
florcntemquc numwofa fobolc aternum duraturam ; utique 
necrcfccntc in diesncpotum numcro conturbatamultiplica- 
tarum lincarum fcrie, ordinisactatisve rationc lis aliquando 
accontroverfiadc fucccfTioncoriatur, Parcntes fimul acquis 
Hoflra ftirpe natus Filius Filiarc, flatim nomen cjus nativita- 
tisque dicm Regi indicanto , fi quidcm hxreditarium aliquan- 
dojusaditumque legitimae haereditatis tituload haecRegna 
ditionesque noftras allegarc aut praetenderc uilo modo vel int; 
documentum quoquc infmuationis rite id delatum indica- 
tumquc cfTc petunto , ejusdcmque Inflrutnenti exemplum in 
Archivo noflro deponitor , ubi & Stemma Cognationum Re- 
giae noflrac haercditariaeFamilix accurate dcfcriptum fervator. 
XL. 
Quaecunquc haflcnus de libcris di<5ta funt , de legitimis 
cS:p!icantor,nondealiis. Surceptiexjuftomatrimoniofilii le- 
gitimi filiaequclegitimae e delcendente aNobisRegia hseredita- 
ria ftirpe funt illi Libcri,quihacConftirutioncnominantur, 
& ad Imperii SuccefTloncm LEGE REGIA vocantur. 

Atquc hocc quidem , quantum humanaprofpicercpoteft 
ir.duftria, provideordinavimus, intcnti fovcndacconfervan- 
daequequicti & tranquillitati publicse. 

Scd mortalium omnium confiha , quantacunqueprudcn- 
tiacinchoataopinionc, in DEI tamcn manu fitafunt, & ut ini- 
tia fortafTis in noftra fintpoteftate , de eventu profeiflo DEUS • 
fublimioris potentiorisque fart arbitrio decernit. Ejus Divi- 
n3eprovidenria:& paternae curaetutclaeque fuccefTuram No- 
bis l^rogcniem Noftram Sc hxrcditaria hxc Regnafubditos- 
qucNoflrosactcrnum commendamus. Datum in Arcc No- \ 
ftra Haifniae diei^. Novembr. A. i6<J5.fub llgillo Noftro 

FRIDERICH. 

AdMdndAtumS.R. Majefiatis 
^roprium 

P. Schumacher. 



LEXREGIA 






mtmm/ 



golge in ®eto iReic^ett unb ^ro^: 

t)m§ien/©totrc§/2)eutfc^ 

untgatemifc^. 




LEX REGIA, 



W 



li F R I D E R I C H dcnd Tredie af 
Guds Naade Dannemarkis , Nor- 
gis, Wendis og GottisKonning, 
Hertug udi Schlefvig , Holften, 
Stormarn , og Dithmarfchen , Gre- 
ve udi Oldenborg, og Delmenhorlt^ 

Glore alle vitterligt , At efterfom Vi 
ikkc alleencaf andres exempel, men 
end og af egen forfarenhed haver 
fornummet ogudi gicrningen befun- 
det 5 hvor underligen dcn ftore og almeg- 
tige Gud ovcralle Konger og Hcrfkaber, 
feavclfom deris undcrhavende Riger og* 

Landc 

NOS FRIDERICUS rERTlUSy 
DEI Gratia Dania?, Norvvq- 
gix , Vandalorum Gothorum- 
que Rex ,DuxSlefvici , Holfati^ 
Stormariae ac Dithmarfia? , Comes 
in Oldenburg & Delraenhoi^* No- 

tum 



er^ttungftjegenbet Souverai- 

niteunOStb^golgem^efO 




^tgtiefietid&fcet ©titfe/ Dott 

©Otte^ ®natcn ju Scnneniaicg 
SloTOegen/ ttt ^Benben unt ®o^ 
t^en ^6m9/ J^er^ogju ©c^tefittJig/ 
^olfte(n / Stormatn unt S)(tt)mac^ 
fd^en/ ®raf5u OlOenburg unl) 2)el=s 
men^orft 

i^un 3efcermton(fltic& tmt/mi 

moflTcn 'ilBic nic^t Qllem au^ tcnen (2* 
jceitipelnanDfcer/ fonDecn QuchQu^ eige* 
wec ^cfafccun.q ecfecnet / unD in Dec ^l^at felbfl 
ttjuccflic^ t)ecficl?ect fet?n / mie tt)unDecbac Dec all^ 
jiiti9e9CoireC^Ott/nacI)Dem geteimen Dvatb lei* 

nec 
tum omnibus facimu$ , fiquidcm non fo- 
lumaliorii exemplis,rcd& propriaexpcri- 
cniia cdodi fumus, & compertum re ipfa 
habemus, quam mirc DtllS ter Optimus 
Maximus exarcano fapientixfuzconniio, 

cunda 




3<^8 -^ ( o ) ^ 

Lande efter fin urandragelige viisdoms raad 
herfker og alting der udi ftyrer og befkikker ; 
Foraemmeligen i det hans G»ddommelige 
almagt den over Os, Voris Kongeligc Huus 
og difle Vore Kongeriger og Lande udi for- 
gangneaaringerfvaebendefarcja faft ojen- 
fyynlig forcftaaende ydcrfte forderv og un- 
dergang faaledis faderligen haver afvendet 
og til faadan en cnde udfoort, at Vi ikke al- 
leenc er bleven reddet og fat udi ynfkelig 
fred og rolighed , mens end ogfa a Voris da 
V2B rende Rigens Raad og famthge Stacnder 
Adel og U-adel , Gcifthg og Vcrdshg dcrtil 
bevacget, derisforrige Kaar og Valrettighed 
at afftaa og begive , den tilforne af Os un- 
derfkreevne Haandfeftning med allc fine 
gienparter pundter og claululer dod magtes- 
]6s og til intet at giore , Os fra Voris Ecd , 
Vi giorde , der Vi forll traade i Regierin- 
gen , udi allc maader og uden nogen exce- 
ption quitog friat erklaere, ogfaalcdis Osog 

de 

cunfta orbis regna ac imperia gubernet, 
omniaque in iis moderetur & conftituat j 
inprimis quod Divina Ipfius omnipoten- 
tia fuperioribus annis imminens Nobis , 
Domui Noftrac Regiac , hisque Regnisac 
Provinciis Noftris periculum , imo in- 
ftantem pene pracfentiflimum interitum, 
bcnigniffima imo paterna prorfus cura a- 
vcrtcrit , adqvc talem deduxeritfinem , ut 

non 



:^ ( o ) ^ 5^<; 



mt^i%ma\ltMnQmii)c unD^ai)ferr5umei: 

m ^clt be5eri'fcl)e/ utiD am iti Detienfelbcti re# 

giercunD 01'Dtie; 3nfonDer{)cit/ Dag fejnc (^rt* 

ifcbe^iamac^t/ t>k inabgcmic&encn 3abrcn Un^/ 

Unferm ^onislicbcn Jriauft/ unD Dicfcn Unfcrn 

Stonigreicbcn unD Q3rown^ien bct)or|lcbenDe@e# 

fa^c / ia Dcn t)or '^lu^en fcbnjebcnDcn gietcbfatn 

.gan^ semtlfeo Unrer^an^ / Durcf> feincgurioffe 

1 \>amim vSorforcje abget^aTiD / unD ju einem (oU 

{ d)en SnDc gcbracfjr/ Dag ^ir nic&r allein bcfrc»et 

I unD in 5ett)unfc()ten grieDen micDcr berqefleaet 

! fci)n / fonDcrn aucl) Unfer Damaliger trMif 

diath unD sefamte ©tdnDe / ^DIe unD UneDfe/ 

©ei|]Itc&eunD®cItlid[)e Da^in bcn)ogen ttorDcn/ 

Dag (te i5t:c^ i)origcn ^a5l^9ved;t^ fid) bmkn/ 

unDDte t)on Un^ Dormal^ unrerfcbriebcne .banD^ 

fc^riffr/ unD aUc Dcrfelben Exemplaria, '2lrticfe( 

unD Claufulen aufiuftebcn/ unD gdn^lid) ju annul- 

liren/ aucb Un^ t)onDcm ebemal^bci) Dcm2lntrtt 

UnfcrerDvcgicrung gcfcidcrcn giDe / t)oUrommett 

unD o^ncein^iae ^u^nabmc qvk unDfrep ju er# 

fldreti 
non folum liberati in exoptatifrimam pa- 
cem rcftituti fimus , verum etiam Nofter 
tunc temporis Senatus Regni Ordinesqvc 
omnes, Nobilesatque Ignobiles, Ecclefia- 
ftici & Politici eo permoti fint , ut priori fuo 
cledionis juri renunciantes , fubfcriptum 
antea aNobis Chirographum exemplaqvc 
cjus omnia,capita & claufulas antiqvare. 
atqve irrita prorfus reddere, Nosqve a ju- 
rcjurando antea , cum primum Impcrium 
Aa fu- 



370 4^ ( o ) l^- 

i' - I - I ■ I II 

de af Os, faa fom Hovedet og f5rfle Ejerei 
ved ret lovlig Egtefkab needftigendc Mand 
og Qyinde Linier , faa lcnge nogen af den- 
ncm i liveere, Arvercttighcden til dilTc Vo* 
re Kongcriger Danmark og Norge, famt al- 
le lura Majeftatis , abfolutc Magt, Souvcrai- 
neteet , og alle Kongelige Hcrligheder og 
Rcgalier mvungen og ; uden no^cn Vorit 
tiHkyndclfe, anmoding eller begiacring , af 
egen fri villic og fuldberaad huu allcrundcr> 
danigft at andragc og ovcrantvorde , dislige 
at renunticrc den af Os paa Voris Elfkelige 
kiacre Sons Printz Chriftians veignc Anno 
idfo. den 18. Junij. udgivne Rcvers, famt 
Voris Provifional-Difpofition dateret Anno 
id^T^den^. Junii faavelfom og alt hvisudi 
Receften, Ordinantzen og andre Forordnin- 
ger kunde findes , Haandfeftningen gcmcrs, 
at ftridc mod denne Voris Arvercttighed, 
Souveraineteet og Abfolute Regiering , ftil- 
lcnde det ogfaa udi Voris egcn Allernaadig- 

fte 
(ufcepimus 9 pr2eftito,omnimode fineqv^ 
exccptione ullaliberos,& imunes declara-' 
re decrcvcrint,adcoqve in Nos, omnesqve 
a Nobis,ut capitcprimoquepofreirorcpcr 
legitimum conjugium dcfcendentesLincas, 
mafculiatquefoemineifexus , qvoufqvecs' 
rumaliqvis in vivis fuperfit, Jus hacrcdita- 
rium in hacc Regna Noftra Daniac&Nor- 
Wcgiac , ncc non Jura omnia Majeftatis, 
Poteftatem abfolutam , Imperiumque Mo- 

aar- 



•4^ ( o ) J^ ni 



^ jfldnnbefctloften/ t)erge|la(runDa[fo/DaB|iHlnf5/ 
'' f iinD allen uon Un^ / c\l6 £)ber[Hiiipt unD crjlen ^e# 
1- jfl^er / Durd) recf;tmd^ige €^e»ab(lammenDen Si# 
l-inien / fo njol mdnnlicDen ai^ iveibfic^en ®e^ 
^ fcb(ecf)t^/ fo (angeKmanDDerfel6enam£v[;cn/Da$ 

• €rb?^vec5;t ouf Dicfe unfcre 5^onisreicf)e ^enne^ 
; marceunD ^ornjegen / \x>k aucfe aOe DCecbte Dec 
J 55}?aiefldt/unumfc!)rencfte@en)a(tunD ?«}?onar^i* 
i fc^eOber*^errf4)afft/ ( rt?e(c5e Die Souveraini- 

• tdtgenennet njirD) unD a\lt ^6ni(}(ic6e Infigniert 
: ,; «nD Regalien / ungejmungen unD o^ne einigen 

I Unfern ^2lntrieb oDer ^2lnfuc6en/ m\ frct;en ©tu^ 
itfen/ unD aug njofelbeDac&tem Dvatl^/ aufgetra*» 
gen unD aderuntert^dnigfl iiber^ebcn 5 aucf> Da# 
bep jU9(eic& Die fc&rifft(ic()e Obligation , Die ^it 
im ^a5menUnfer^ge(iebtef?en(go5n^ Chriftia- 
ni im 3a5r ein taufenD fecft^^unDert unD funffiig/ 
t)en 18- Junij gegeben ; mie aucf) Die im ^a^r fec6# 
jebenbunDerteinunD funffiig be(i'ege(te Provifio- 
nal-c^erorDnung oDer Difpofitlon , unD fernec 
fllfcd/ nja^ in t)m Rccefs unD ©cfe^^^ucDern/ 

,. , unD 

narchicum (qvodSuverainitatemvocant ) 
Rcgiaqve cunda Infignia & Regalia haud 
coadle ; fineque ullo Noftro impuifu aut ro- 
I gatu , fponte fua deliberatoqve confilio 
contulerint, fubjedinimeqve tr^nfcripfe- 
rint, abrogatis fimul, qvas dilediflimi Fi- 
liiNoftri Chrifliani nomine AnnomilTcfi- 
mo fexccntefimo qvinquagefimo , die 18. 
Junii , dedimus, Jiteris obligatoriis, nec 
non provifionali illa Difpofitione, Anno 
Aa i mil- 



$7^; 4@^ ( O ) ^ 

ftevillie ikke allccnifte paa hvad maadc 'Re- 
gicringcn hereftcr fkulde indrettes , mens 
endog hvorlcdis med fuccelTionen og Arve- 
linierncs ordentligen paa hin anden folgen- 
de Rad biant Mand og Qyinde kion fkulde 
forholdes , og paa hvad manner i den min- 
der-aarige Konges unge alder (omflig mi- 
norenniteti fremtiden fig maatte tildrage ) 
Regimentet fkulde fores og befkikkes , og 
herom efter Voris egen Naadigfte tykke og 
velbehag een Forordning at giore , fom dc 
da lovet og med eed fig forpligtet haver, 
at fkulle vacre dennem deris arvinger og po- 
fteriteten een fundamental , det er uforander- 
lig Grundvoldslov, og af dcnnem udi alle 
iinepunderog claufulcr efterkommes, faaat 
Vi , Voris egte .livfarvinger og deris defcen- 
denter udi ingcn maade hemmelig ellcr aa- 
benbarlig derimod af dennem eller dcris ar- 
vinger og efterkommere fkulde hindres og 
foruroliges, mcns ydermeere med ced for- 

bun- 
millefimo fexcentefimo qvinqvagefimo 
primo fignata, infuperomnibnsiis, qva^in 
Receftus ac Ritualium libris aliisqvc Con« 
ftitutionibus, Chirographo fupra memora- 
toconfona, & cum hocNoftro lurcHaerc- 
ditario & abfoluto Impcrio pugnantia in vc- 
niripoterant, pcrmittcntcs hocctiamgra- 
tiofiffimoNoftroarbitrio, non folum qva 
ratione adminiftratio Regni pofthac ordi- 
nanda, verumetiam qvajnam ratio (uccef- 

fionis. 



-4^ C o ) S^ 3 7i 

iinD ant)ern Conftitutioncn mit cr(lgeDQc|)tcu 
t)QnDfcl)rifft ctn|]jmmi9 / unD bin^egen mit Diefcm 
Unfern (SrbDvec()t unD t)pllfommenen Souverai- 
FiitfeflreitigfangefunDenn^erDen/cadiret; 5luc^ 
lUnferm aUergndDigflen ^iUen ^^imgeflellct/ 

* injie nicbtaUeinDieDveic&^QSerwaltungunDDicgie^ 
' irung funfftig f)in anjuorDncn / fonDern auc^ tt>ie 
\ t6 mitDer ^rb«go(ge in Denenin ricfttiger OrD» 

nunguno ^O^aag auf einanDer folgenDen (5rbȣi* 
nien ju fcalten/ unD auf m^ ^eife Da^Sveid)/ 
beo eine^ ^bni^$ CD^inDerjabrigfeit (fo Od) Der# 
0lcicf)en goUetma insfunfftigc erdugnen moc^te) 

• 5ut)ermalfen/ unD t)on Diefem aUen nad) Unfer^ 
aUergndDiflflcn ^iUm^ ?9?ei)nung eine eigene 
Q3erorDnung ju mad)en / n>e(d)efie/ i^re Srben 
unD ^ac[)fommen a(tJ ein Fundamental unDun* 
t)crdnDcr(ic^e^ Qkft^ l nacf) aUen Pundtcn unb 
Claufulen fccKigf! ju5a(teneiD(id) t)erfprod)en/fo 
Dag Un^ unD Unfern ebe(icl?en Sd)cn/ unD aUcn 
Derfeibcn ^ai^fommen unD ^ncfe(n / auf feinc 
SlBeife / njeDcr ^eimlict) nocf) offentiicfe einigcr ^in* 

trag/ 
fionis, linearum hjereditariarum jufto or- 
dine ac ferie fe invicem excipientium ma- 
fculijuxta ac foeminei fexus habenda effet, 
qvibusqve legibus , \jvandocunqve Rex 
minor xtate elTet ( {{ hoc fortc in pofterum 
cventurumforet) imperiumadminiftrarc- 
tur, de his aliqvam cx proprio gratiodflimx 
voluntatis arbitratu Conftitutionem facc- 
rc, qvamtumilli proroiferunt, (acromcn- 
to fe obhgantes, forc fibi, haeredibus faii 
Aa 3 & 



m »4$^ ( o ) §^ 

bundet figimod alle og eenhver , ihvemdet 
vacre kunde, indlaendfkc ellcr udlaendirke,rotn 
herimod fkulde viHe handle cUer tale , faa- 
dant at forfvarc, liv og aere, gods ogblod 
derhos at opfctte, ogat fra faadan dcris pligt 
og fkyldighed dennem deris arvingerog cT- 
terkommere ingcn vcnfkab eller fiendfKab, 
frygt cllcr farc, gavn aller fkade,had,avind, 
cllcr nogen mennif kelig lift og paafijnd udi 
ringcftemaadc fkuldeafvendc, oghvad hel- 
les ydermecre dcris underdanigfte lofter og 
tilfagnere, hvormcd bcmelte Voriskisreog 
tro underfaatter deris inderlige dcvotion og 
kiaerlighed tilOs, og deris hiertelig attraa til 
Voris Kongelige Arvehufcs florcrende frem- 
vextogtiltageireogdifrcVoreArvc-Kongcri- 
gersalmindeligtryghedog rolig velftand ha- 
ver vildct give tilkiende. Da havc Vi ogfaa faa- 
dan den Guddommelige forfyyns fynderlige 
fkikning og Voris kiacre og trounderfaattcrs 
ftore kiaerlighed og allerunderdanigfte dc- 

votion 
& pofteris fundamcntalcm , hoc eft , im- 
mutabilem fundamenti Legem , ipfis qvoad 
capita fingula & claufulas religiofifTimeob- 
fervandam , adeo ut Nos , Noftrique legi- 
time natiHacredes omnesqvc Eorum pofte- 
ri, ac Ncpotes , nuUo prorfus modo,clani 
palamvcab iiscorumvc hacredibus ac po- 
fteris impedimentum in his turbasve fen- 
furiforent, fed &infuperfoIenni fe jureju- 
rando obftrinxeruat ) ad haec ipfa contra 
j omnds 



-^^ ( o ) ^ 575-. 

■ —^^T- — ■■■"■ ™ ■■'■ ■ fc „ _^ 

txa^/ J^inDeinig utiD Unruf)Ct)on i^nen unD ificert 
(Scbcn unD ^acbfommen Dannnen foll gemac^et 
wctDen; <2Bobei)|iemiteinemfct)erIic^en (SiDege* 
lobet/ Diefc^ alle^ gegen allcunD jcDe/ (te mogen 
fetjnmefjTemoHen/ €inMniifcI;eoDergremDe/ fo 
ftd) mit ^octen oDer *$:^aten Dagegen ferjen mur* 
Den/ juDertteoDigen/unD mit ^luffclun^ibte^ ^c* 
btr\^/€htt/ @ute^imD?Slute^jubebaupten/unD 
ta^ tvcDcr gceunD<noc& geinDfci^afft/ roeDcc 
• gurc!?t nod) @efa5r/ weDer ^l^u^en m^ (^d)a* 
: ; t)en / tvcDcr .^ci^ i ^eiD / nocb einige anDcre 
mcnf^licl^e^ill oDer ^etrug/ auf feincrlei) ^tU 
{tl (le/ ibte €rben unD ^ac()fommen i)on Dicfci: 
t5rer ^fiicl^t foUcn ab# unD rucfmcnDig mad;cn; 
UnD m^ if)rec ©eit^ me5c aUeruntertbanig(] X)tu 
fproc{)cn morDen/ moDurc^ bcfagte Unfere licbjle 
unD9etrcue|leUntcrt5anen \\)n 56d)|^ inbz unt) 
- 533illen^*€t9ebung gegen Un^/ ncbj] ibrcr un« 
glaublicben ^cgierDe ftoc Da^ ^lufnebmcn Unfcr^ 
' ^6nigli(icn€rb*.t)aufeg/ unDiJor Die Qllgcmcine 
©id;cc^eit unDglucflicl^e Dvul^e Unfercr tthSXh 

nigreicl^e 
omnes & fingulos, qvicunqvedcmum fo- 
rent , indigenas ac exteros, qvi five dido 
live fadlo ifta impugnaturi efTcnt , defen- 
denda , curaq ve vitx , exiftimationis, bono- 
rum ac fangvinis periculo propugnanda , 
utqve ab hoc fuo officio ipfos , hasrcdes i- 
pforumacpofterosamicitianullaaut inimi- 
citia , metus aut pcriculum, commodum 
aut incommodum , odium, invidia, nulla- 
ve humani ingenii techna aut dolgs qvo- 
Aa 4 cun- 



37<^ -^ ( o ) ^ __ _ 

voiion til Os tilborligen over vejet og betrag- 
tet, og derfor billigcn Vore tanker der hen 
vendetog rettet , faadan Regierings form og 
Arve-Succeflion at forordne og befkikke, 
fom fligt & Enevolds Arve-Kongedommeog 
Regimente det cndeligen fordrer og udkrac- 
ver, hvilken Vi ogfaa med og udi denne 
KONGELOV, faa fom Kongedomm^s rette 
uforanderlige Fundamental Lov , vil have 
forordnet og be(kikket , fom f kal holdes og 
agtes af Voris arvinger, deris cfterkommere 
og defcendentcr , faa velfom og af meenigc 
Vorc Kongerigers og Landes indbyggere, 
fra denhojeftetildenlavefte, ingen underta- 
gen, for cen fuldkommen uryggelig ogui- 
modfigelig Forordning og Lov til acvig tijd» 
L 
Den befte begyndelfe til alting er at be- 
gynde mcd Gud» Det forfte derfore fom Vi 
For alting ville udi denneKONGELO V alvaar- 

ligen 
cunqve demum modo averterem& revo- 
carcnt 5 qvacqve praeterea ipforum fubje- 
dliffime data promifta funt , qvibus didti 
chariflimi & fideliflimi fubjedi Noftri ex- 
^vifitiflimumamoris crgaNo? fui&volun- 
tatis ftudium cum incredibili defiderio in- 
cremcnti Regiac Hercditariae Domus No- 
ftrae, & univcrfalis Rcgnorum Noftrorum 
Hacreditariorum fccuritatis & bcatac tran- 
qvillitatiscunjundum, fignificare atqve 0- 
riendere publice voluerunt. 

Nos 



•4$^ ( o ) §H|^ 377 



nigreid^e/ suecfennengeben/ unO offenrlicf) bejel^ 
gcnmollen. 

S)a ^it nun t)iefe t)ei: gotKiiJen Provi- 
den^ fon&ecbare SSSoblr^at / unD Unfecei* gerceue* 
flen Unrecrbanen groffeSiebe unO allecunrerrfcanig^ 
fien^e^orramgegenUn^ recbrmdgig ernjegcn/ fo 
jlnD 9H3ir billig Darauf bet)ad)r/ tviewir nunme^^ 
ro eine folcfee Dvegimenr^^Sorm unD ^rb^golge 
anorDnen / Der^lcicben ein foIcI)e^ ?[)?onarcI)ifc^e^ 
9vcic&unD Obcr"^erii"c()afFt nor^trenDig crfor* 
Derr; ^elcf)e SSBir audbinunDmirDiefer^onig* 
licfjen QSerorDnung bi^i^iitol^ ein ric&rige^ dicid)^* 
unD unt)erdnDerIi^e^Fundamental-@efe^ /mol* 
Icn gefcfer unD georDnet baben / njelcf^e^ »cn Un* 
fern ^rbenunD^Derfelben^ac^fommen unDiSn* 
cfeln/ n)ieaud;t)onalIen UnfercrD\eicteunD^ro* 
uin^ien ginnjoftnern/ioom J^ocl)|len bifJ auf Den 
^icDrigflen / gar feinen au^genommen/ foU bu 
$bac&rer/unD t)or eine t)oIIfommcne/ inSnjigfeit 
unoerdnDerlicfte unD unmiDerfprec^Iicfee Q3eri>rD« 
nun9unD@efe| allejeirfcflge^alren tt)erDen» 

Nos itaque (ingulare ejusmodi Divinae 
providentiac beneficium, &maximum er- 
ga Nos fubditorum fideliflimorum amo- 
rem & fubjedidimam animorum volunta- • 
tcm juftaratione perpendentcs ^eo quidem 
rnerito cogitationes Noftras vertimus , ut 
talcm jam regiminis formam & fucceiTio- 
nem Haereditariam conftitueremus, qva-» 
lem Monarchicum cjusmodi Regnum ac 
Imperium neccffario exigit , qvam etiam 



978 -^ ( o ) §^ 

ligen have befalet, er : at Vores Efterkomme- 
reBornog Borneborn i tufinde leed , paa Fasr- 
neog Mornc , Eenevolds Arve Konger over 
Danmark og Norge acre , tiene, og dyrke 
den eene rette og fande Gud paa dcn maade og 
maneerfom handfigi fithelligeogfandeoord 
aabenbaret haver, og Voris Chriftelige Tra 
og bekiendelfe klarligen derom formelder 
cfter den form og maade fom den reen og u- 
forfalfkct er bleven forefat og fremftillet udi 
den Augsburgifke Confcftion Aar Et tufind 
fem hundrede ogtredive, og ved famme ree- 
nc og uforfalfkede Chriftelige Tro holde 
Landfens Indbyggere , og den vacldehgen 
haandthaeveogbefkierme i difie Lande ogRi- 
ger mod alle Kietterc , Svacrmere , og Guds- 
befpottcrc. 

IL 
Danmarkcs og Norges Eenevolds Arve- 
Konge fkal vacre her efcer ogaf alle undcr- 

faatterne 

in&cuni hac LegeRegia , utgenuina Regni 
& immutabili Lege findamentali confti- 
tutam & ordinatam volumus ab Haeredibus 
Noftris, Eorumqve poftcrisacNcpotibus, 
uti & ab univerfis Regnorum Noftrorum & 
Provinciarum incoIis,a fummo ad infimum, 
ncmincexccpto obfcrvandam , proqvc pcr- 
fedliftima , nulliqvc in actcrnum mutatio- 
ni autcontradicaioni obnoxia Conftitutionc 
8c Lcge perpecvfo. habeDdatn^ 



'4$-? ( o ) §^" 379 

l 

©Ott. ©0 i(l Dcco^albcn Daj5 crjle / tvad 9H3tc 
Dor oUen anOern in t)iefec Stoni^l. QSerorDnung 
ivoUen geboten ftaben / Da§ Unjere^adjfol^et/ 
■^inDer unD ^ncfel/ bi^ in^ taufenDe @licD/s)}^ann# 
licjen unO ^eiblic&en @efd[)(ecl)t« / al^ ctbli* 
^e^onarc^en in S^ennemarcf unD ^orttjegen/ 
t)en einigen ma^ren @43tt follen e^ren unD DemfeU 
bcn Dienen/ auf Die 2lrt unD ® eife/ m er (ic^ felbfi 
tn feinem ^eiligen tva^ren ^orte [)at offenba^» 
ret/ unDivieeeUnfere €5rif?(ic()e ©laubentJ^^e^ 
fantni^ Deut(ic6 erf laret/ unD ^mt nac6 Der gorm/ 
tvie folcfce rein unD unocrfdlfcbt in Der Anno (lin 
^aufenD gunf ^unDertunD ^reigis ubergcbenen 
2lu5fpur9ifd;enConfe(Tion mQmoQm ifi ', UnD 
fcag ftejuDiefcrrcinen unD unt)erfdlfcl)ten C^rijl^ 
lic[)cn ^Keligion Die Untcrt^ancn Dc^Dvcicf)^ an^al^ 
ten/ auc^ fcibige in Diefen £anDen unD SConigreictett 
«idc6tigbefc()uf3en/ unD gesen allc^c^er/ ©ecti# 
rcrunD ^ottc^idflerer ^crtfcdDisen folien» 

I. IL 

Optimum rerum omniuminitiumaDeo 
fumitur ; Primum igitur , qvod prac omni- 
businhac Lege Regia ferio mandatum vo- 
lumus , eft , ut SucceflTorcs Noftri , Liberi ac 
Nepotcs, in gradum usque mille(imum,ma- 
fculac& foemineacftirpis^Monarchae Hacrc- 
ditariiDaniae& Norwegiacunum folum& 
verum DEUM venerentur&colant, eara- 
tione ac modo, qvo fe ipfe in fando fuo ac 
vcro vcrbo revelavit , & Rehgionis Chri- 

(liaDS 



m ^ ( o ) ^ 

faattcrne holdes og agtes for dct ypperfte 05 
hojeftcHovedherpaajordenovcrallcMenni- 
Ikclige Love, og dcr ingen andcn Hoved og 
dommere kicndcr ovcr fig enten i Geiftlige 
cller Verdslige fageruden Gud allcene. 
III. 
Skal derfor ogfaa Kongen alleene have 
liojeftemagtogmyndighedtil at giore Lovc 
ogForordninger cftcrTin egengode villic og 
velbehag, at forklare, forandre, formeere, 
formindfke ja ogflet at opharve forrige af 
hannem felv cller af hans Forfacdre udgivne 
Love , (denne KONGELOV alleene under- 
tagen, hvilkenfaa fom Kongedommetsrette 
Grundog Grundvolds lov jo endeligcn faarat 
bIiveuforandcrIigoguryggelig)faaog at un- 
dertage hvad og hvem hand lyfter udaf Lo- 
vens almindelige bcfalning. 
IV. 
Skal og Kongen eene have hojefte magt 

og 
ftianae Confeftio Noftra liqvido hoc decla- 
rat, fecundum formam illam, qvapure ac 
incorruptc illa propofita eft in Confeflione 
Auguftana, Anno millefimo qvingentefi- 
mo ac trigefimo exhibita 3 utqve hac ipfa 
pura&incorruptaRcIigione Chriftiana in- 
colas Regni obftringant , eamqve in his ter- 
risregnisqve potenter tueantur, & adver- 
fus hacreticos omne») fedarigs & blafphe- 
mosdefeQdant. 

H. 

Monar- 



"i^ ( o ) §^' 381 

IL . 

®cc 50?onare5 unt) ^onig in ^cnncmarcf 

unt) ^orwcgin foQ ^infunfftig crblicb fcpn / unD 

t)on allcn Untcrtfeancn crtcnnct tiJcrDen a\i cin 

6oci)(leg Obcrfeaupt auf ^rDcn / n?clcl)c^ an fcin 

mcnfc&lic|)c^©cf^^ gcbunDcn/ aucfe feinen Obccii 

cDcr 9\id)tcr/ in gciftlicbenfon)©! a(g nx!ltlic&cn 

® ad;en / iulafTct / al^ allcin Den cinigcn &Otu 

III. 

(SoflDcro5aIbcn Der ^om Mn Dicfioc^fl^ 

©en)alt unD Autoritat 5abcn/ ©cfc^c unD QScr» 

orDnun9cnnac& feincn ^illcn fo ml ju gebcn unD 

}u erf idrcn / al^ felbidc tn t^cil^ ^unctcn undultig 

ju ma^cn / anDerc an Dcrcn ©tcKc ju fe^cn / Dacon 

june5men/jaauc& DicDon 3N felbfloDcr fcinen 

90orfa5rengc9cbcnc ©cfc^ (nur allcin Dicfe ^o* 

ttiglid&e QSerorDnung au^gcnommen / tt)cld)c aleJ 

ter rect)tc ©runD Der ^Konigl.Obec^errfc&afft/unD 

af^ein Fundamental-Q5cfe^alIerDin9g unoerdn^ 

terlicfe unD unt)erle|t ccrblciben folQgar abju» 

fcfeaffcn/ tt)ic auc& ^tm^ oDcr ScmanDen/ ttja^ 

II. unD 

Monarcha ac Rcx Daniac & Norwegiac 

Hxreditarius eHo po(lhac> & a fubjcdis 

agnofcitor omnibus , Supremum in terris 

. Caput y Omnibus humanis Legibus folu- 

tum, nullumque fuperiorem aut judicem , m 

rebus tum Ecclefiafticis tumPoliticis,practcr 

folum DEumadmittens^ 

IIL 

IdeoqveRex fblusfupremam habebitpo- 

teHatem & audoricatem Leges&ConftitU' 

tioncs 



382 ^ C o ) m- 

ogmindighed at i fette og affette alle Betien- 
te hoje oglave, vacre fig hvad navn og titel 
de have kunde , efter fin egen fri villie og ty k- 
ke, faaat alleEmbederog Beftillinger,ihvad 
inyndigheddehaver, fkal af Kongens Ecne- 
volds magt faafom af en kilde have fin forftc 
oprindelfe. 

V. 
Kongcn fkal eene have Vaabcns og 
Vaebnings magt, at fore Kriig, flutte og op- 
hacveForbund med hvem og naar hand det 
god befinder, iToId og ald anden Contribu- 
tion at paaleggc , efterfom enhver vel veed, 
at RigerogLande ikke tryggeligen kand be- 
fiddesudenvaebnetmagtjOgKriigsmagtkand 
ikke holdcs udenbefoJding, ogbefolding ik- 
ke bringestil vejeudenSkat» 

VI. 

Skal ogKongeneene have hojefte magt 

over 
tiones arbitratufuocondendipariter aiqve 
kiterpretandi, tumeisdemabrogandi, fur- 
rogandi , derogandi, imo a fe ipfo, aut a 
Majoribus fuis latas Leges ( hac fola Lege 
Regia excepta , qvam , ceu verumlmperii 
Regii fundamentum & Legem ipfam fun- 
damentalem omnino par eft immutabilem 
& inviolatam permanere ) abrogandi, nec 
non,qvidqvemque Ipfiplacuerit, univer- 
fali Legis praefcripto exin:)endi* 

~ IV. 



^ '-^g ^ ( o ) § ^- m 

unt) tt)en Sc Belieben mirD/ con t)em qllQemeineiti 
©efefeeiubefret^enunO ju e.^imicen. 

IV. 

5lifo ifle^ dud) oKein in bcd Soni^^ ^ant>' 
unt) JpDd;|!en ^Qcfet / ade unb jeDe Miniftres , jte 
mugen ^itul unD ^urDe f)aben m (k njotlcn / Dtc 
456($|!ett fon)ol a(^ Die^^ieDci^llen nadb Qcint^ fte»>^ 
<r ^er^en^^CO^einungunD ^illen 7 mir3!)ien|len 
juioerfeben/ oDecfteDa^onsuemfc^en/ fo Dagalle 
g^ren 2lemter unD alle S^ienpe/ wm^ ^ur* 
t)enDiefelbenimmerfei>n mogen/ t)onDc6?D^onar^ 
<j)en abfoluter?Q^acbt/aI^au^Dem ^runnen/i&^ 
ren Urfprung ^(ib^n. 

V. 
S)em^6ni9 affein gebu^ret Da^ f)o6fIe 9vcc6t 
t>er^6affenunD ^efeftigungcn / unD (lebete^ aU 
lein in feiner?D?ac^t mit mem unD wcnn ^tmiif 
unDe^SbnputDuncfet/ tog jufu^ren/ Allian- 
cen oDer^unDni(fe5umac!)enunD aufju^eben/njte 
aucbgoUe/^ributunD ©teuern anjulegen/njeil 
ieifermanniglicben befant / Dag :^6ni0reic&e unD 

SanDec 
IV. 
vSic qvoqve in Regis unius manu eft ac (u- 
premapoteftate, qvoslibet Miniftros, cu- 
juscunqvetituli atqueordinis, primospari- 
terac imos^ ex libcrrimaanimi fuifenten- 
tia, muneribusaut ornare aut movcre.ad- 
eo ut omnes honores , omniaqvc oflEicia> 
cujuscunqve fuerint audoritatis , cx abfo- 
lutaMonarchacpoteftate, tanqvam Cxfoa-" 
U > fuam ducanc origiaem. 

v: 



3 84 4 i»-g(o )B^ 

over ald Clericiet fra den hojcfte til den la- J 
vcfte, at bcfkikke og anordne ald Kirke og ji 
«Gudstienifte; Mooder, Sammcnkomfte og t 
jForfamlingerom ReligionsSager, naar hand i 
<ietraadeIigtcragter,byde,forbyde3 oig al- 
iTiindelighcd, korteligen at fige , fkal Kon- 
|;eneene have magt atbruge alleRegalierog 
IJuraMajeftatis hvadnavn de oghave kunde, 

VII. 

Alle Regieringens aerinder breve og for- 
jretninger fkal udi ingen end udi Kongens 
inavn og under hans Signete udgaa , og fkal 
liand aitid felv fin haand underfkrive , om 
i.iand hcllcs erkommen tilfineroyndigeaar. 
VIIL 
Kongens myndige aar fkal agtes hans al- 
idcrs fiortende aar , det trettende fuldendet , 
idet fiortende bcgyndt, faa at faa fnart han^ 

trasdcr 
V. 
Rcgifoli fummum armatur ae ac munitio- 
nis competit arbitrium , atqve Ejus fola in 
poteftate fitum eft, qvibuscum &qvando- 
cunque Ipfi ita vifum , bella gerere , foedera 
pangere& rcfcinderc, denique vcdigalia, 
tributa , omnisque gcncris cenfus impcra- 
re, cum notumcuivisfit, rcgna & provin- 
ciasnontutonifi armata manu teneri, nec 
armatum militem nifi ftipendiis fuftentari 
pofle , haecvero non nifi ex cenfibus com- 

VI. 



-i^ (o ) ^ m 

!dnbcr otncgemaffnere^cinDnicbtfictei: ert)Qiren/ 
jematfnete^^touppenaberctne @oiD nidjtuntcc* 
)alren /Dec (golD abet nid;t anDei'^ a($ au^ Denen" 
Steueui fonne»erfci)QfFetn)ecDcm 

VI. 

©0 f)at auc5 Dcc ^hnig allein u6cc allc ^ec* 
fonen in Dem geiftlii^en @ranDc / fie fei)n ^ocl) oDec 
nicDcig / Dic bocl^ffeJ&s»^ t'fc&afft/ unD fonimt 3^111 
allein ju/ aden ©ottc^ ? ^^^ienji unD ^iccfcen # Ccce^ 
monicn ju fclcn unD ju ocDnen / n)ic aucf; Synodos, 
Concilia unD Convente in 9ve(igion^;(Sac^cn/ 
ittcnnc^ 35ni tat^fam Duncfct / fonjol anjufe^cn 
al^ Su t>ccbietcn. ^uc^: €^ (lc^et bci) Dcm ^o^ 
nigcaKein/adc 9{cc&re unDDvegalicn Dcc ^Mi^^ 
(iat/Oemogen ^Q()men5abcn iDicftc n)ollen/ jw 
jeincn ^u^en unD^cflcn ju tjcccinbaccn. 

VIL 

Mc 9vcic6^^@efc^afftc/ ^cicfc unDAfla, 

foIlcninfeincmanDccn al^Dc^ ^onig^ ^a^mcn/ 

unD untcci Dcffcn ©iegcl / publicicct mecDcn/ 

unD foll cc felbll folcjc allescit mit cigcnec J&anD 

untec^ 

VI. 

Rexitidem inuniverfos Ecclefiaftici or- 
dinis , fupremos asque ac infimos , maxi- 
mam unus habet dominationem,adeoque 
omnia Sacra & Ecclefiafticas Cacremonias 
conftituereatqve ordinare, necnon Syno- 
dos, Concilia & Conventus de Religionis 
negotiis , ubi ita confultum judicat , indice- 
repariter atqve interdiccre,Ejusuniuseft. 
Paucis: Omnia Majeftatis jura ac Regalia, 
B b cujus- 



^B6 •4^(o)§-^\ _ 

tracder i fit fiortende aar , fkal hand felv of- 
fentligforklare fig myndig at vaere, oeingen 
y^rgeeller fortnyndcre njeerat.vildcbrugc, 

IX. 

Kongenl vacrgem aal og forrayndcrfkab^ 
imedens nand er mindre aaring , fkal i alle 
anaade faaledis bcfkikkes ligefom den nefi: 
for hannem rcgiercndc Konge for fin dode- 
lig afgang fkriftligen dcrom forordnct ha- 
vcr. Mens derfom ingen faadan Forord- 
ning eller fidfl:e villie fandtes , da fkal dcr- 
med forholdes fom cfterfolgcr j nemmeli- 
gen: Enkedronningen, fomer den minder- 
aarige Konges rette kiodelige Moder , fkal 
vxrc Regiente, og hende til hiclpogbiftand 
i Formynderfkabet tilfojes de Syv hojeftc 
Kongelige Raad og Beticnte , og fkulle difl^e 

famt- 
cujuscunqve demum nominis , unum pe- 
ncs Regem eft , ad ufus (uos conjungcre, 
VII. 
Omnia Regni negotia , literacatqveadta 
nullius nifi Regis nomine, Ejusque obfigna- 
ta figillo publicantor, Ipleque ea femper 
manu propria fubnotato , fi modo legitimae 
sctatisannos compleverit, 
VIII. 
Legitiraa Rcgis aetas , qva in tutelarai 
fuam veniet, decimo quarto anno cenfetor, 
quando nempc, decimo tertio exado, dcci- 
mu$ qvartwj iacepit^, adeo ut, qvam pri- 

mura 



-m C c ) g^ 387 



mmfd)wbm/mimit nuc fcinemwnt)i5e3a6<? 
reerfullct l^ciu 

^ !^agmunt){9C'^ftct:Deg^6ni3g/t)« ei:in fiU 
m cigcne Tutel fommen foll / foll tae mt^if^m* 
t)e 3a^* fet^n / wmn ct mm\i6) md) jurucf gele^^ 
te« Dcepjebcntjen Da^ t)ierje6cnDe an^efaii^cn/fo 
DaJ/fobalDccDa^ merje^cnDc Sa^rfdnc^ ^lltcrg 
ijngctccten/ Sr offcntlid) declaricen tt)irD / m ^t 
nunmebro munDig/unD ferner feine^^ormunDer^ 
«Dec CuratorisJg)uIffemef)Cgebcauc&cn mllu 

IX. 

^k '^ormunbfc^afft M ^onig^ / menn ^t 
tit)6) minDccja^ci^/ foH in allen alfo bcflelletmec* 
ten/wiee^ Decnac&jl abgclebte^^onig t>ocfeinetti 
€nDefd[)CifftIic5 tecocDn^t 5intccla|fen. Sffien» 
ft^abec f^ine Dccgleicf^enQJecocDnun^oDec ^«* 
pament pnDentvucDe/ foll eg Dicfcc Bcflalt Damit 
gebalten tvecDen : "^U t)em?itbete^6ni9in/n)clc6e 
te^ unmunDigcn ^onig^ e^elciblicf^e unD cccfetc 
sjj^utterifl/ foll Adminiftratorinfet^n/ Derfelbert 

abec 
mum decimum qvartum ingrediatur actatis 
annum , Ipfefe Sui juris effe , nec Tutorij 
ulliusautCuratoris opcraulceriusutivelle> 
publice declaraturus Cii» 

IX. 

TutelaRegis, dumminorell.peromnia 
ita ordinator , qvemadmodum proximus 
deceflbr Rex antc obitum fuum Scripto con- 
ftitutum reliqvit. Sin vcro talis nulla Cpn- 
ftitmioaut Tcftamentum invcntum fuerit , 
Bb X ia 



388 -m ( o ) m- 

famtligen foreftaa Regieringen, og alting ef- 
ter de mefte votabeflutte , hvorda Dronnin- 
gen fkal have tvende ftemmer, og hver af 
de andre ikkun een ftcmme; og fKullc allc 
breve , befalninger og alle Regieringens ac- 
rinder altid forrettes og udftaedes i Kongens 
navn,enddog deafRegicnten oglamtligcRc- 
gierende Formyndere undcrf kri vc$* 

Er EnkcdronningenKongensModcr ved 
d6dcnafgangen,ellcr og traedcrpaa ny i Eg- 
tefkabs Itand igicn , da fkal dcn neftc Kon- 
gcns Frende blant Printzerne af Blodet af 
Voris needftigende Linier , fom her i Rigct cr 
og altid kand blive tilftacde , vaere Regicnte, 
( derfom hand helles cr kommen til fine myn- 
dige aar , fom fkal agtes at vaere hans aldcrs 
Attende aar , det fyttendc fuldcndct , det at- 

tende 
in hunc modum agitor : Rcgind vidua , qvae 
gcnuina eft & vera Regis minoris mater, 
Adminiftratrix efto , huic in auxilium & ad- 
jutorium tutelac feptem Supremi Confiliarii 
acMiniftri Regii adjunguntor, hiqvc una 
Imperium adminiftranto , fingula fecun- 
dum Vota plurima dcccrnentes , ubi tum 
Regina duo habeto fuffragia , caetcrorum 
vcro unusqvisqvc unicum faltcm ferto. 
Caeterum literac omnes , edida omniaque 
negotia Regni femper fub Rcgis nomine 
publicantor&adminiftrantor,qvamvisqvi- 

dcm 



-m ( o ) ^ SS9 

obecfoncn bet) bet:Q3orniunt)fc&Qfff5u J^ulffe unty 
^epflanD Die fieben oberflen d\atf)t unD i^onigr. 
Miniftri jugefuget tverDen/ unD Dlefejufammen 
foUen Dag Dveicj) adminiftriren oDer t)ern)alten / 
aHe unD jeDe @a^en Durcl) Die meiflen ©timmert 
du^macbcn / njobc^ Die^cnigin jtt>ep / Die ubrigen 
ober /cDer nur ein Votum baben foO» Ubrigcn^ 
folIenaUc^riefe/^efe6{e unD 9vcid;^*(53efc()dfftc 
allejeit unter De^ ^bniQ^ ^a^mcn publiciret unD 
ternjaltct merDcn / ob fit fcfon ju^fcicb t)on Der Ad- 
miniftratorin , unD Dcncn i^r ju^corDneten ^m 
niSnDernunterfd;riebenfet)n» 
X. 
^ennaberDieoernjitbete iloni^in t)cr(Ierben 
tDeran einen anDern(id;i)ei'cf)c{icben n-^urDe/alg.- 
t)enfollau^Denen ^rin^cni)om ®eblutDcr)cnige/ 
tt)e(dber in Dencn abflci^cnDen ^inicn Unfer^ J^au^ 
fc^Dem^Konigeam nactflcn i)ern?anDt / unD njcl* 
cf)er in Unferm DvcicJ perfonlicj ge^cnmactig / unD 
flDcjeitgegenn^drtig fci?n fan/ DadOvcid^admini- 
ftriren/ Cwoferne ernurfcin munDiijc^ ^Ktcr er^ 

(andct 

dcm ab Adminiftratice fimul & Totoribus 

Ipfi adjundis fubnotentur. 

X. 

Qvod fi Regina Vidua,MaterRegis,fa- 

tofundta fit , vel alteri denuo nupferit , ex 

PrincipibusSangvinis ille, qviRegempro- 

ximecognationeattingit, inlineis Familia: 

Noftrae defcendentibus , qviqve in Regno 

hoc praefenseft, femperque adefTe potcrit, 

Regnum adminiftrato, (modoisadjuftam 

Bb 5 aetatem 



tende begyndt,) og iligemaade havetvende 
ftemmers rettighed ; Og helles vidcre mcd 
alting farholdes fom (or cr mcldct. 

XI. 

Men derfom forbencrntc PrintzafBIo- 
8ct ikke endnu var kommcn til myndig al- 
der > faa og helles om ingen Printz af BIo« 
det var forhaanden , da fkulle ovcnbcmclte 
Syv hojefte Kongelige Betientc alleene fo- 
reftaa, og forvake Regicringen ogFormyn- 
derfkabetmed lige magt og myndighed, og 
hver perfoon have een ftemme 5 Og faa al- 
ting fremdeelis cfter den maadc fom for cr 
fagr, 

Xil. 

Dcrfom ognogen af dcRegicrende For* 
myndere fattedes ved dodehg cller anden 
tilfald,da fkal de 8verige ftrax een anden, 

fom 

actatem pcrveneri t , qvac anno decim o o(Sa- 
vo, poft exadlum decimum feptimum , in- 
choato definitor) parique modo duorum 
gaudeto fuffragiorum jure , in cxteris vcro 
racio prxfcripta fupcrins ob(crvator« 

XI. 

Sinautem memoratusPrincepf Ssngvi- 
his, nondum definitam actatcm compleve- 
rit5 itcm fi nuIlustalisexiftatPrinceps San- 
gvinis^fcptem fupra mcmorati Supremi 

Mioi? 



"^ ( o ) ?<!»' 39 t 

lan^et/tvelc&e^ noc&jutucf gelegten (lebenjeften^' 
Den/mit angetretenem ac&tje^enDen ^a^reanfanf 
9cn foll ) unD 9(eid;fatt^ jroep Vota 5aben / in ubt^ 
m abtt aM/ n)ieDoi:6inf^Ptt3et)ac&t/ge5aIten 
mtm fcU. 

XI. 

OTenn aSet; ^t^atS^ttt ^cing tjom Q^^tblute 
ba^Befliminte *2iltecnoc6 nicl)tet:ci(|>et/im9(eicl)ert 
ttenngai: fein ^Jrin^ t)on @eblutet)ot:5anDen/ fo 
foUen Die cben?gcme(Dten (teben l^Dcl)(]en ^hniQli^ 
^en Miniftri alIeinDa^3ficic6 unDDieQ^ormunD* 
fiafft tjermaiten / unD jttjac alie mit gjeic&ee 
^C^a^tunD Autoritat/ unD foHein jeDer ein Vo- 
tum 5aben/ unDaifo aHe^ nac&DerobengeorDne* 
tm '33Jeife abge^anDeit wer Dem 
XII. 

©oaber tur* 9Dtt(ic&e ©d)icfungunDan^ 

fcern gufalf einer t)on Den regierenDen ^ormun* 

tern fo(te abge^en/ foKcn Dieubrige ©orge tra* 

gen/foforteinen anDern/ ju fo(c&em ?lmttuc(;ti* 

Bb4 gen 

Mitiiftri Regii foli Imperium actutelam ad- 
miniftranto, acqvaliomncs poteftate& au- 
doritate , unumqve unicuique fufFragium 
cfto, adeoqveomniacxfornia antc propo- 
fita gcruntor. 

XIL 

Qvod fifatali alioqvecaruTutorum Ad- 

miniftrantium unus defecerit,reliqviscurac 

cfto, ftatim in ejus locum fubftitucre aliura, 

tantoofticio parem) talis,autcm fucceflbr 

Bc4" 4c- 



SP^ -^ ( o ) §^ 

fom dygtig til beftillingen er , udi hans fted 
indfette, og hvem da er hans efterkommerc 
i Embcdet, fkal og betraede hans fted og be- 
lidde hans facde udi dette Regiercnte For- \| 
mynderfkab^ 

XIII. 
Rcgienten og famtlige Regiercnde For- 
myndere f kulle ftrax fvae.re Kongen ikke al- 
leene huldfkab og trofkab, mens end og i 
fa:r belangende deris Formynderfkab,atdei 
Kongens minderaarighed vil faalcdis fore- 
ftaa Regieringen , at Kongcns Abfolute Sou- 
veraine Eenevolds Magt og Arverettighed 
i alle maade uforkrenket og uforraindfket 
hannem og hans Efterkommere bevares , og 
helles alting faaleedis ftyre og raade fom de 
dct agter for Gud og Kongenat forfvare. 

XIV. 

Og (a fnart de have giort deris eed, og 
traeder til deris.Embedis Forretning , da fkal 

det 
deceftbris fui locum ip Adminiftratoria ifta 
Tutela ftatim impleto, fedemqve occupato. 
XIII. 
Adminiftrator , omnesqve fimul admi- 
niftrantesTutores jusjurandum Regi ftatim 
non folum fidei & fidelitatis praeftanto, ve- 
rum & fpeciatim fe, qvantum ad Tutelae 
hoc officium attinet, obftringunto,fe,Re- 
gc nondum pubere , ita adrainiftraturos 
Impcrium efte , ut abfoluta Regis ac Mo- 

narchica 



Caput XII. 59? 

9cn/anDe(fen©teUcjuetn)e5len3 Unbeinfol^cc 
foU obne QScrjiig fcjne^ QSorfa^tcn ©tcUc unD 
©i^tnsi^ewaltuns Diefci: QSomunDfcbafft bc 
trcten. 

XIII, 

^tt Adminiftrator unt) JU9leic6 allc admi- 
niftrirenDc QSormunDcrc foUen Dem Stonigc/ ni^t 
nur (Iracfd Den (SiD Dcr »5ulD unD^rcue (eiflcn/ 
fonDernaucb infonDcr^cit/ ftc6/fomc( Dicfe^ 2lmt 
Dcr Q3ormunDfc[)fft bctriffr/ i)erpflid}tcn/ Dag (te 
bei) sj}jinDcrja[)rifcit Dc^ :^6nig^ Da^ 3vcic(;a(fo 
Dcrmaitcn n)olIcn/Damit Die abfolute unD ?0?o^ 
«arcjifcbc ©cmait t}t$ ^hniQe/ famt Dcm Srb* 
fKec5t/in al(cn©tucfcnunt)eranDert/unD unt)er(c^t 
35>i^ «"15 f^itien ^ac()fo{9crn bepbe5a(tcn merDc/ 
iinD bingcgcn aUc^ Dcracfla^t ju regicrcn unD ju 
Dcrn)a(ten / n)ic (l'c c^ t)or @Ott unD 5crnac6 aud) 
sjorDcm ^onigc fe(b|] t)crantn)orten / unD Dat)on 
f)vcc{)cnfcbafft9eben fonnen. 
XIV. 

©0 ba(D (le / nac& ab^clcgtcm ^ot^e / f5c 
5lmtunDQ3crn)a(tung antrcten/ foU Da^cr(le/fo 

16' 
narchica poteftas jusqve Haereditariumin- 

violatum omni ex parte ac illibatum Ipfi 

& fuccelToribus con(ervctur, ita vero cun- 

dla gubernaturos ac moderaturos elTe^ 

prout rationem ipti DEO & Regi poftea 

rcddituri fmt. 

XIV. 

Simul veroatqve, praeftito jurejurando, 

officii fui munus aegrediuntur , primum , 

Bb 5 qvod 



394 -4^ ( o ) §-^' 

det forfte , de tager fig for, vacre, at dc ftrax 
uforhalet forfatter & rigtig invcntarium , det 
er fortcignelfe paa diffe Rigers og underlig- 
gende Landes,Stacder, Feftninger,liaa og Gods, 
Kleinodier> Penge, Krigs-Magt baadc til 
Lands og Vands , faa vclfom ogfaa ald Kon- 
geas Indtegt og Udgifr , faa at hcr af ftrax 
kand cragtes udi hvad tilftand de dct Regic- 
rcnde Formynderfkab antraeder, efter hvil- 
ken forteignelfe de og foruden nogcn paa- 
fkud igien havcr at giore Regcnfkab og fva- 
re Kongen til alting , og ftande Hannem til 
rette for ald tiltale , faa fnart Handcr kom- 
men til fine myndige aar, 

XV. 

Skal da derfor og hcrcfter aldrig difle 
Rtgcr og Lande holdes for at vacre foruden 
Konge imedens] Voris needftigende Linicr 
varer paa Faernc og Mornc, faa at faa fnart 

cen 

qvod agendum ipfls incumbit, cfto, utfta- 
tim& absqve mora juftum conficiant cata- 
logum> fivcindiccm omnium,qvacadRe- 
gna hacc & fubjedas provincias pcrtinent, 
tum civitatum ac munitionum , tum bono- 
rum, cimeliorum , pecuniarum, militiac- 
qve tam tcrreftris, qvam maritimac , ncc 
non omnipm Regis acceptorum &expea- 
forum > adeo ut cognofci inde poffit , qvo 
It^tuTutcUm iIl§(Q ^dmmiftratortam futce' 

perint^ 



-m ( o ) ^^ 39; 

t5ncn ju t^un oblicgt/fepn/ Do6(?e gfcic^ unt) 06* 
tie QSeti^uj cin *33erjeicl)ni§ cDec Specification 
alled L)c(tcn / n?ag ju Dicfen fKei^en unD untec* 
wutffigcn ^comn^icn Qe^crct / t^etfcctigen / fo ml 
Dec @tdDte unD Seffungen / al^ Dec ©utei; / 3«' 
mlmi ©elDct/ ©ce* unD SanD^Miiice , tvie au^ 
flUct ^oniglidljen Sinna^men unD ^lu^gaben/ fo 
fcag man Dacau^ erfennen fonne/in m^m^if 
ncm (gtanDc |ie t>ie Q3ormutiDWafFtlicf)e QSer^ 
waftung uberntmmen. ^acb Dicfec QScrjcicbni^ 
foflcn jie na^9e5enD^/o6ne einigen QSormanD o^ 
tjcc €ntfc|)uIDi9un9 / Ovcc^nung abjuflatten / unt) 
l5cm ^onicieallegnjotlbcbalten unD unmle^tju 
ubcrficfern / auc& Demfelben / nocnn er feinet)oU# 
itiunDige 3a5reerrei^et/ aufallc2Infpru4)^9ve^ 
te unD 2Int wort iu gcben ge^alten fe^n» 
XV. 
©oDen Derobalben binfunffttg Diefe fKel^e 
itnD ^rotjin^ien niemal^obne^oniQ fcpn/folan^ 
gejemanb ubrig/ Dec au$ Unferm ©cblute in De# 
men abfJeigenDcn ^inien/fo SKannlicijen al^ ^tih* 

iiiittt 
pcritit* Secundum hunc catalogum poftea y 
fineobtentu ullo autexcufationerationetn 
redderc , omniaqve Regi lalva & illibata 
tradere , adionemq ve Iph de omnibus prac- 
ilare, qvando ad plenos actatisannos per^- 
ycncrit, tencnton 
XV. 
Ideoqve nunqvam pofthaC Rigna hacc 
atqve Provinciac Rege vacua habcntor> 
avoujqveruperrint) quicx fapgvincNoftra 

iii 



39^ -mio )^ 

een Konge ved dodcn afgaar, er ftrax virkc- 
ligen og i gierningen felv Konge og forer 
Konge navn og titel den fom Arve-Linien 
dennefteat vaere udvifer, og fkal hannem 
ftrax Kongelige Majefteetestitel og ubundnc 
Eenevoldsmagt arveligen vaere til og hicm- 
faldendet fammeojeblik hans Formand aan- 
den opgivcr. 

XVI, 

Og cnddog, i det alle Stcender , Adel, 
U-adel, Geiftlig, Verdslig een ubunden Ec- 
nevolds Kongedommcs magt Os og dcaf Os 
needftigendc Linicr paa Faernc og Mornc til 
Kvig tid arveligen haver eengang overdra- 
get, hercfter ftrax, naar ecn Kongcveddo- 
den afgaar, dcn nefte i Arve-Linien Krone, 
Scepter og Eencvolds Arvc-Kongc titel og 
magt dct famme ojeblik eigner og tilkom- 
mer,|faa at ingcn videre ovcrantvordning i 

nogcn 
in lincis defcendentibus mafculac ac fcemi- 
nex ftirpis genus ducunt , adco ut, fimul 
atqve Rex mortem obicrit , is , qvcm pro- 
ximum linea Haercditaria ^fignat , ftatim 
atqvereipfa Rex fit, Regio nomine ac titu- 
lodccoratus , qvippe cui Regiae Majeftatis 
titulus & foluta Legibus potcftas Monarchi- 
ca Haereditario jure obtigit , eodem mo- 
mento ,' qvo DecefTor Ipfius aoimam ex- 
haUvit* 

XVI- 



4g)> g ( o ) S^ 397 

lic&en ©efc^Iec^t^ abRammet/ DetgeflQltun^ alfo/ 
Dapfo balDDer;K6nf()mit ^oDeabgegangen / Det^ 
jenige/ njelc()et: in Dec ^cb^Sinie Dec ndd;|le/glei^ 
inDet ^bat feIb(!:KoniAfe»)n / unD Den 5?onisIi# 
^en ^abmen unD^itel fubte/ meil if;mnemli^ 
Dec^itul :K6ni9lic[)ei: CO^ajejIat/ unD Dieuon ttu 
tien @efe^enumfcbcdncfte50^onarc!)ifc6e ©etvalt/ 
gleic^Den '^lugenblicf/ an^eim gefaUcn / al^ fein 
<33orfabcei: feinen ©ei(i aufgegeben» 
XVI. 
UnDobttJoI/ nai^Dem Diejjefamten (StdnDe 
De^Svei*^/ ^DIeunD UneDIe/geilllicbe unDnjcIt* 
licbe / Die abfolute ^oniglicfce ^onacct^ifc&e 
s)^acl)tunD ©emalt Un^/ unDDenenaujS Unfecm 
©eblute abflammenDen £inien/?9?dnnlic&e^ unD 
caSeiblic^e^ (55efc&Ied;t^ / auf emig Dutcb^ ^cb* 
9ved)t5ubc|lfeeneinmalubec9eben/ funfftig bin/fo 
balDein ^^onig mit ^oDc abgebet / Dcm ndd)flen 
5lnmn)anDten in Dec€cb#£inie^ronunD<Sce«» 
ptec/ jufammt Dem ^itulunD ©en^alt tim^ ^cb^ 
lic^en ^onacc!)en 0leic& Denfelben '^iugenblicf ge* 

buhcet 

XVL 

Et qvamvis , poftqvam Ordincs Regni 

omnes, Nobiles & Ignobiles, Ecclelialtici 

: ac Politici , abfolutam Regni Monarchici 

poteftatem Nobis ac e Noftro (angvine de- 

fcendentibus lineis paternae maternajqve 

ftirpis in fempiternum Hacreditario jurc ob- 

tincndam fcmel translcripfcrunt, pofthac, 

ftatim atqve Rex aliq vis fatis concedat , pro- 

xirao in linea Haereditaria Corona , Sccp- 

trum 



3 98 4^ ( o ) 8-g" 

nogen maade bch5ves , efterfom Kongerne 
i Danmark og Norge herefter til acvigtid, 
imedens nogen af Voris Kongelig Arveftam- 
me er til overs , ere fodde og baarne og ik- 
ke kaarede eller valde Konger, ikkedismin- 
dre paa det al Verden fkal vide at Danmar- 
kes og Norges Konger holder det for deris 
ftorfte hojhed, at ydmyge fig for Gud, ogat 
deagtedetforderishojefte magtog vaelde at 
vaere velfignet af Gud ved hans Ords Tienere 
til een lykfalig begyndelfe paa deris Regi- 
mente, da ville Vi og at Kongen ofFentlig i 
Kirken med dcrtil (ommeligc ccremonicr 
laderfigfalvc. 

XVH. 

Men Kongen fkal aldeelis ingen Eecl 
ellcr nogen forpligt , i hvad navn det og 
havc kand ; mundtlig eller fkriftlig fra fig 
give , efterdi hand faa fom ecn fri og u- 

bun- 

tram 8c Monarchae Hacreditarii titulus ac 
poteftas ipfo eodem momento competat 
atqueobveniat , ut ita nulla ulterior tradi- 
tio ullo modo neceiTaria fit, fiqvidem Re- 

fes Daniae & Norwegiac in acternum poft- 
ac, dum Haercditariae Familiae Noftrasali- 
quis fuperfit, Reges nati ac geniti, non e- 
lefti fint 5 nihilominus, ut cognolcat orbis, 
Daniac & Norwegiac Reges maxima: fibi glo- 
fiae ducerc, Deofefe fubmittere , atqve fu- 
prem? potcftatisac magnitudini^ loco ha- 

bcre^ 



4®^ ( o ) §•$»• 399 

bu&ret unt) anfallet/ fo Dog feine njeitere Ubec^ci 
bmQ auf einise SlCeife mtl)\Q ifi i fintemol na^ 
tiefen t)ie ^Konige in ©ennemarcf unD ?f^ome« 
sen iu emigen geiten / fo (ange jemanD au^ Unferm 
§i:b*.g)aufe am £eben / gebo^rne unD gejeugte/ 
nic&tabec erme&(te ^onigejinD^ ^i*t^ C)e(]on)e# 
tiiger/tiamitbie 2BeIt erlenne/ mt Die:^6ni§e in 
S)ennemarcf unD ^^oritjegen e^ fur Den grollca 
fKu^m fc^d^en/ ^^ ^Qtt ju untermerffen / unD 
Dor Oie aderboc^lle unD 9roffe(Iesj?^acf)t balten/ t>cn 
t)emaller^6cS))leu @43tt Durd) tie S)iener feine^ 
SIBortg ju 9(ucf(id;en i^ntritt i()rer Dvegierung 
t)urct)einen(;ei(igen ©eegen Qemeif^etju merDen; 
^(^ nooUen m aud) / Oap Der ^oni^ Dabep mit 
€bti(^(i*en unD an(ianDi0en ^eremonien foK ge* 
faibet ttjerDen. 

XVII, 

€^ foflaber Der :^6ni9 ganfe unD m ^einett 
€iD oD«r Obligation , e^ mag fo(c&e ^afemen o^ 
Der <^itu( 5aben / n)ie (te immer iDoOe / njeDec 
mimDIicl? nod; fcbrifftiicl; sebcn/ oDer an ;emonD 

leillcn/ 

bere, a Supremo Numine[per verbi Ipfius 
Miniftros ad aufpicandum feliciter Impe- 
rium lacra benedidione initiari, volumus 
quoqe , ut Rex ad hoc piis & decentibus cac- 
rcmoniis ungatur. 

XVIL 
Verum nullum omnino Rex jusjuran- 
dum aut obJigationem , quocunqve dc- 
mum nomine aut titulo? orc fcriptovc da- 



400 4^ ( o ) ?^ 

bundcn Eenevolds Konge ikke kand bindes 
af fine underfatter ved nogen Eed eller fo- 
refkreevne forpligtelfer, 
XVIIL 

Kongen kand lade (in Salvings hojtidc- 
ligej Feft holdes naar Hannem lyfter, end- 
dog Haand ikke er kommen til fine fuld- 
myndige aar, od er det jo for jo bedre at an- 
namme og bekomme Guds velfigneKe og 
Herretis kraftige biiftand fom folger hans 
Salvedej Dog alt hvad fom ceremonier ik- 
kun angaar, dermed kand forholdes efter 
fom tidens leilighed det beqvemmeligft at 
vaere udvifer. 

XIX. 

Og cfterdi fornuften og den daglige 
forfarenhed|nokfomeIigen laeref ateen fam- 
let og fammenknyttet magt er langt fterke- 
re og af ftorrc kraft og fynd end den fom 

cr 

re autcuiqvam praeftare debet ,fiqvidem, 
utMonarcha hber & abfolutus.nullo a fubje- 
ftis jurejurando aut pracfcriptis obligatio- 
nibusobftringi qveat. 
XVIII. 
Solenne unftionis fuae feftum Rex> 
qvandocunquc Ipfi libitum , celebran- 
dumindicere,etiamfiad plenos aetatisdefi- 
nitaeannos nondum pervenerit, poteft,& 
quo citius eo melius , benedidionem Dei 
& efficax Domini auxilium , qvod un(flum 

cjus 



»4^^ ( Q ) ^ 4 0t 

Iei(len / njeil tt al^ tin fouveraincc unD abfolu- 
tec^Q^onard) «on Denen Unrerttancn mit fcinctn 
©DeoDci' t)or3efc[;ncbcncn Obligationcn fan 3«^ 
bunDen njecDen. 

XVIIL 
SDa^6fFemIic6egc|lfdncc ©albtmgfan Der 
^hniQfmm i$ i^m belicb^t/ jufcocrn au^fc&rei# 
bcn/ obct:gleidbfein t)o(Ifommcn munDificg 2lltcc 
nt^ nicJ)tet:i:eidKf/ unD DaDurd)ic c^cr ieliebet; 
ten (^cegen ©Ottcd unD Diefrafftiflc J&ulffe De^ 
^<S9v9v^ / Die fcinen ©efalbtcn folgct / erlanf 
gen unD ertaltcn. 3n Dcncn (Icremonieaobec/ 
DicDabei?ubIic&/ fan nad) ©clcgcnbcit Dcrgeit/ fo 
tt)ie raan ^^ am Dienlid;flen era4)tet/ difpcnfiret 
I tverDen. 

XIX. 

UnD n)eiIfon)oIDieQ5ernlmfftaI^tac}Iic6e (iu 
fa^rungUnggcnu^fam lebrct/ Dng Dic i)erciniste 
tinD oerbunDene ?D2ac&t loiel llarcfcr/ unDDonweir 
groiferer^IBircfungunD ^ad)Drucf fcp/ al^eine 
^ert&eiltc unl abgcfonDcrte/ unD Dag ;e drolfer ei« 

m$ 

ejus feqvitur, obtinere & confeqvi» Cir- 

ca ea autem ,qvac in caercmoniis faltem con- 

(iftunt , prout temporis ratio commodifli- 

mum dcmonftrat elTe, difpenfator» 

XIX. 

Cumque tam ratio ipfa , qvam qvotidia- 

na expcricntia fatis nos doceat,vim uni- 

tam connexamque longe firmiorem , ma- 

jorisque efficaciac ac virtutis , quam fepara- 

tam ac divifam cfTe , qvoqve majus Rcx do- 

Cc minium 



m »1 II I —————— 

cr adfkilt og adfpreetjog jo ftorrc Vzeldeog 
Herredomme cen Herre og Konge befidder, 
jo tryggere lever Hand og Iians underfatter 
foralk udvortcs fienders anfald j Da ville 
Vi ogfaa at dilTe Vore Arvc-Kon2eriger 
Dahmark og Norge , famt alle de dcrtilnoren- 
de ProvJJicicr og Lande , oer , Veftninger, 
Kongeligc Herlighcder og Rettigheder, 
Kleinodier, Penge , og allc andre Mobilier, 
Krigs Magt og Rwftning baadc til lands og 
vands, faa velfom ogfaa alt hvis Vi nu med 
fae-r Ejeres red befidde , eller her eftcr cnten 
af Os eller af Voris Efterkommere , met 
Svaerdet viades eller vcd arv og nogen an- 
den lovlig titel og raiddel forhverves kand> 
alt faramen , indet undcrtaget , f kal ufkiftet 
og udeelt vaere og blivc udfer een Danmar- 
kes og Norges Eenevolds Arve Konge 3 Dc 
andre Printzer og Printzeftcr af Blodet lade 
(ig noje med haabet , og bie indtil radden 

ora- 

minium atqve imperium tenet y eo tutius 
Ipfum fubjedosqve ab hoftium omnium 
externorum impreftione agere ; volumus 
ctiam, ut Regna haec Noltra Haereditaria 
Daxiiae & Norwegiae, cum omnibus ad ea 
perciDcntibus provinciis & regionibus,in- 
fulis, munitionibus, Feudis acJuribusRe- 
galibus , cimeliis , pecuniis , ut & caetcris re- 
bus omnibus mobiIibus,univer(o itcm exer- 
citu&armaturamilitan terreftri acmariti- 

nia, 



-4^ ( o ) ^ 403 

ne^ ^mQ^ Dvelc5 unD J^errfcbafFr / Dcffo fic^crcc 
ecfelbfluuD feineUnren^anencorDem^lnfallc aU 
(er auffcrlic^en SclnDe fei)n 5 2i(^ njoUen^^IBir auc^/ 
Dag Diefe Unfere (Srb-^onigreicl^e ^i^enncmarcS 
unD 'JRormegen / mit a(len Darju gef^origen ^ro^ 
cin^ienuuD^anDcrn/ 3nfulen/ geflungcn/ ^e6# 
nen/ 9ved;ten/ Dveaalien / ^(cinoDicn / @e(Der« 
unD allen ubrigen Mohilien, in9leic6cn mit Dec 
gcfamtcn Armee unD ^ricg^^Armatur ju £anDe 
unD '2Ba(rer/ unD ferner aM 1 mt xo\t enttt)e# 
Derfcfeon murcflic^ \)abin unD befi^en / oDer nac& 
Diefem t)on Und oDer Unfern ^acfjfofgern Durc& 
Die ^affenfangemomicn/ oDerDurcl)(Jrbfcfeafft 
•Der anDere re($)tmapige ^ege mag erianget mu 
Den/ alle^ unD jcDed / gar nicljrg au<5genommen/ 
unjert5ei(et unter einem erb(ictcn 9^onarcl)en ju 
SDennemarcf unD ^ormcgcn Dcrbleibcn foll. !4)ie 
ubriQcn^rin^enDon^cbiijte aber bci;Der(ct) ®e« 
fcDlec^t^ fcUcn ftcl; mit Dcr J^offnung aUcin be^nu/ 
gen/ unD folangemartcn/bi^DieOrDnung an|te 
unD i^re £inien / nacfcDem fo(c!)e recl;tmafn'9ec 

®ei# 

ma , deniqve omnia , qvaecunque vel jam 
fingulari po{refrionisjuretenemus,vel poft- 
eaaut a Nobis, auta SucceUbribus Noftris 
ferroacqviri, aut haereclitatis aliove legiti- 
mo titulo obtineri poterunt , lingula , ni- 
hilo plane excepto , indivifa, fub uno Da- 
nia: Norwegiseqve Monarclia Hacredita- 
' riopermaneant, Principes vero fangvinis 
rcliqvi utriusqve fexus fpei folac acqviefccn- 
Cc I tes 



404 -^ C o ) ^ 

orofider kommer til denncm og deris Linicr, 
ccn efter anden. 

Og faafom Vi nu i foregaaeade have 
anordnct , og fom een hojeft nodvendig ar- 
tikel i denne KONGELOV alvaarligen vil- 
]e, at fkulle ubrodeligenog uden ald imod- 
figelfe holdes,atnemmeligdi(re VoreRiger, 
og alle de Lande fom Vi nu virkeligen be- 
(idde eller og i fremtiden kunde havc Arve- 
Ret og billig tiltale til , ingenlunde maa ad- 
fkillcf fkiftcs cUer deeles ; Sa villc Vi ogfaa 
atda derimod de andre Kongelige Born med 
nodvendig og reputeerhg underhold , deris 
Stand nogenlunde gemefs , af Kongen for- 
forges , hvoimed de og i alle maade fkullc 
kdc (ig noje, enten de i rede pcnge eller i 
Lanrd-Gods bliver aflagt , og derfom Land- 
Gods, vaerc fig underhvad hoj aere titel det 

vaere 

tes cxfpedlent , donec ordoad ipfos lineas- 
qveipiorum, perfingulasjufta ferietranfe- 
undotandem pervenerit. 

XX, 
Et qvoniam jam in praccedentibus confti- 
tuerimus,feriomandantes, hunctanqvam 
niaxime necelTarium articulum Legis hu- 
jusce Regiae ratum, firmum , nulliqve con- 
tradicftioni obnoxiura haberi , utnimirum 
haec Regna Noftra omnesqve Provinciae, 
qvas jam atf^ ipfo tenemus , aut qvas in po- 

ftcrum j 



i 



-^ ( o ) g^- 405- 

^^eifc einejeDc Duvci?gangcn / enD(ic& fommen 
n?icD* 

XX. • 
UttDnjeil m fcI)onin ^orfterge^enDen i)er= 
crDnet unD ern(IIic& befo^Ien/ Dap Diefer al^ Det 
I)6ctftn5t5i9e '2irticfel Diefer ^6ni.Qfic6cn ^orD^ 
iiung (leiff/ fe(I unD o&ne eini^ed ^iDerfprecben 
foU (jebaltcn njerDen/ Damit nemlid) Dicfe Unfere 
fKeic^eunDgcfammte^roDin^icn / mc(cl)e ^ic 
fcfeen tt)urcflic^ be(t'^en / oDer in^funfftige Durc^ 
Srbfc!)afft oDer anDere rec^tmapige ^cge an Un^ 
bringcn f onnen / feinc^ SHSegc^ foUen jcrglieDert/ 
linD feincr '^i^cilung untcrgeben merDcn : '2llfo 
ttjoUen ^ir aucl) jugleicl) / Da§ Dcr S^onig algDenn 
^innjicDerum Dcncn ubrigcn ^6nigli(^en 5tinDcrn 
n6tl)igcnunDchrIicI;en/ Qud)35rem f;oI)cn @tan« 
De / Darau^ @ie enrfprojfcn/ einiger maffen gcmdf» 
fen Untcr^alt »crfc|)affc/ mit njclc^em ©ic^ Die# 
felbenaucl) allcrDing^ Dcrgnugcn folienAc^mag 
i5nen fold)cr in baaren ©cfDc oDer on £anD'-@u# 
tern gereid;et n?erDen , UnD m^nn ifenen Derglei^ 

dbctt 
fterutn Ture hacreditario aliove jufto vendi- 
care Nobis titulo pofTimus , neqvaqvam 
feparentur., divifionemve ullam fubcattt: 
Itaqvoqve fimulvolumus, utreliqvistunc 
viciffimLiberisRegiisde necefTario & ho- 
norifico vidlu, fummo, unde orti funt, lo- 
coahqvatenus digno , Rex profpiciat, cui 
qvoqvc illiomninoacqviefcunto, fivenu- 
merataipfis pecunia, fiveetiam pracdiis fa- 
tlsfiat, & fi pracdiaiis, qvocunqve demum 
Cc 3 prac- 



4oS -m ( o ) S-^ 

vacre kand, dennem forundes og tillegges 9 
fkulle de den aarlige indkomft, nytte,brug 
og frugt alleenifte deraf deris livs tiid have 
lig at tileigne ; Ejendommen famt ald Kon- 
gelig overmagt ftedfehosKongen forbliven- 
de : Hvilket og iligemaade om Dronningens 
Livgedingeerat forftaa. 
XXF. 
Ingen Printz af Blodet , fom her i Ri- 
get crog udi Voris gebeetfig opholder,maa 
gifte fig , eller af landet reife , eller begive 
iig "i fremmede Herrers tienifte , med mindre 
hand af Kongen forlov dertil erlanger. 
XXIl, 
De Kongelige Dottre og Syftre fkulle 
med Fyrftelig underhold forfynes , indtil de 
med Kongens villie og vidfkab tracder i Eg- 
tefkabs Stand , da de med en Fyrftehg 
Bruudfkat i rede penninge fkal forforges ef- 
tcr Kongens egen milde bchag, og derimod 

fra- 
praecelfac dignitatis titulo adjiciantur , fal- 
tem annuos eorum reditus , emolumenta 
ac ufumfruclum per tempus vitacfibi ven- 
dicanto: fundo ipfo,omniqvefuperiorita- 
te Regia penes Rcgem femper permanente* 
Id q vod etiam de Pracdiis Reginae dotalitiis 
didum efto. 

XXI. 
Nemini Principum Sangvinis, qvi in hoc 
Regno eft, aut intra fincs ditionis Noftrac 
commoratur> matrimoDium contrahcre, 

aut 



I 



11 -^ ( o ) ^ 46t 

i*fn@iiter/ c^fepmitfo f)o5en^Jtu( al^^eimmtt 
r»oUc / gcgcbcn mt^m i fo follcn ftc E)ai>on mx. Die 
iabrlid^cn ©efaQc / ^ei'tf)eile unD ^u^ngcn geit 
ibte^ ^cbcn^ genieflcn ; Da^@ut felbjl abei: unO 
([U 5lonig(icI)e Obcr^ JF^errfcbafft oDer Superiori- 
tat ailejcit bco Dem S?6ni^e eerbiciben. 
XXI. 
S^cinem ^rin^en t).Dn ®cb(ute / Der in Diefcm 
tKtx^t ijl / oDer in Denen (^ran^cn Unfer^ ©e* 
bietc^fi(J)auf5a(t/ foU er(aubet fci;n im fyx)m\) 
%w treffcn / oDer ouffer ^m\)t ju rcifen / oDcr in 
«u^mdrtiger Surflen ^m^t ju gebcn / €r \)o.U 
Dann \\xm com^onifle Darju (|r(aubni§ erljaitcn. 
XXII. 
S3ie ^oniAlicfecn '^6d)ter unD (gcfttvcflcrit 
foUen 3iir|!enmdt^ig unterbaitcn njcrDcn / bi^ @ie/ 
mit Dejj Stonigd "^fiiUcn unD Confens @icl) mt 
ebe(id)en ; a(^Denn aber foUen @ie nacb cmpfan» 
fienergurfKic^en 5(u^tleurung / n?e(cl)ein baare-m 
@e(Denac^ De^ ^oni^^ gndDigcn ^GiUcn i\.\io\p 
(en/ a((e^ fernern in^mnffticje bep Demi^onigeju 

for» 
aut cxtra Regnum proficifci , aut Principi- 
busextcrisoperam fuamaddicere, nifi im- 
petrata ad hoc a Rege venia , permifTum 
cfto. 

xxir. 

Fili«& Sorores RegigcPritTcipum modo 
aluntor , donec , accedeme voluntate & 
confenfu Regis , viris nubant, tunc vero 
Principali dote collocatae , numerata pecu- 
nia cx dcmcnti Ipfius Regis arbitrio perfol- 
Cc 4 vendflj 



408 Hg^ ( o ) ^ 

frafkrivc Cig fra nogen videre underhold 
hos Kongen for dem cller for deris Born at 
foge og begiacre, indtil Arvc Succeffioncn u- 
di Regieringen dem kundc tilfalde. 
XXIII. 
Derfom Kongen ved doden afgaar, ©g 
dcn neftc iLinien til Arvc Succeflioncn udi 
Regicringen er da udi af Riget ^ naar Arvcn 
hannem tilfalder > da f kal liand ftrax , allc 
andrc acrindcr tilfidc fat, uforhalet hcrindi 
fit Rige Danncmark begivc fig at bo og hol- 
de Hoff , og Regicringen ftrax antraedc. Og 
dcrfom iammc nefte i Linien ogda rettc Ee- 
nevolds Arvc Konge ikkeindftillcrfig inden . 
trej maaneders foriob , fom er at bercgne 
fra dcn forfte dag hanncm forrigc Kongcs 
dodelig afgang blivcr forkyndct og anmel- 
det, da fkal, med mindre hand vcd fygdom 
ellerandcn uomgengclig tilfald lovligen var 
forhindrct, i hans fted vaerc Konge den nefte 
cfter hanncm udi Linicn , fom hcllcs cftcr 

hans 
venda , ulteriori in pofterum fuftcntationi 
apudRcgcm pro (e autLiberis fuis exigen- 
dac fcripto rcnuncianto , doncc fucceffio 
Hacreditaria Regnilpfis obvenire poffit. 
XXIIL 
Qyodfi Rexfato fungatur,isqve,qvcm 
linea Hacrcditaria proximum Hacrcdcm 
Rcgni ac Succcflbrem defignat , tum tcm- 
poris , cum Hacrcditas ad Ipfum devoluta 
cft, cxtraRcgnum verfetur, cxtcroplo , fe- 

pofitis 



4$^ ( o ) g^ 409 

forDecnbenllnter^Qlt^ m (gicf) cDer3l)re5vinDer/ 
ftd^ fcbrijftli(t begeben / hi$ Die Srbfofge im 9veic& 
an©iefpmmenmo^te. 

XXIII. 
©olte t)ec ^onig mit ^oDe Qbgct^n / unb 
terjenige / tt>c(c&er in Der €rb*£inie Der nacl))]e 
9veid)^*€rbe unD ^a^^folger iH 1 pc5 auffertQlb 
t)e^ ^onisreicl;^ bcfinDen/ fo foUeralfobQlD/ mit 
Surucffe^ungaHerQnDern ©efcfeafte/ o5neQ3er» 
jag fic^ in fein ^oniQreid) S)ennemarcf bege^ 
ben/ Dafelbjl feine J^ofjlattunD OvepDen^ Quffc&lQi» 
gen/UnD Die DveicJ^^CKegierung flrQcf^ uberneft* 
men. @o(te ober Derjenige/ melcjer in Dcr £inie 
ter erPe / unD alfo al^Dcnn Der rccfctmdgige erbli^e 
^OJonar^ ifl/ inncr^alb Drei)5)}?onQtcn / m\ Dem 
crflen^^^agean jurecJnen/DQ 35ni De^ »origen 
iRonigd '^^oD funD gctban njorDen / (gicl) ju jlcUcn 
tinter(aflrcn/ e^tt)dreDcnn/ Dafj €r Durcl;^ranc^# 
ieit/oDercineanDererec^md^ige tt>icl)tige UrfQd)e 
Daran \3erbinDcrt rtcrDcn/ fo fod Dcr jcnige / m\^it 
InDcrSinie Dcc ndc&fte nacbS^ni iR / ^onig fepn/ 

tveU 
poOcis negotiis omnibus , absqve mora in 
Regnumfuum Daniam feconfertojibiqvc 
fedem fuam aulamqve fixurus , ftatim Im- 
perium rufcipito. Sin idem in Linea pri- 
mus , adcoque tum legitimus Monarcha 
Hacreditarius intr-atwmeftre fpatium, apri- 
mo illodie, qvoIpfiRegispriorismorsan- 
nunciata fuit , computandum, fifterefe o- 
mittat , excepto fi valetudine aliave fontica 
caufalegitinicimpeditusfueric, Is qvi pro- 
Cc f ximus 



410 -^ ( o ) §-^ 

han$ dod er neft til Arven, Med Statholder 
ict og Regimentcts forvaltning imidlertiid 
indtil Kongen kommer fkal forholdes faa 
fom i KONGELOVEN om det Rcgierende 
Formytidcrf kab er anordnet* 
XXIV. 
Printzerne ogPrintzeflTerne af Blodetfkul- 
le have den overfte fted i facde og gang cf- 
tcr Kongen og Dronningen ^ og iblant fig 
felv have praecedentie og overfted , ligefonfi 
Linien udvifer dem at vxre neft til Arvc- 
Succeflioncn udi Regieringen. 
XXV. 
De Ikulle og for ingen underdommere 
fvare , mens deris forfte og fidfte Dommer 
fkal vaere Kongen ellcr hvem Hand facrdee- 
lis dertil forordner. 

XXVL 
Hvad fom m udi foregaacndc om Kon- 

gens 
musin Lineapoft Ipfum cft, R^xefto, qui 
alias demum poft mortem illius hacredita- 
tcm adire potDiflet. Cum Vicariatu inte- 
rea & AdminiftrationeRcgni, donec Rex 
advencrit, agcndumefto, qvemadmoduai 
in Lege Regia de Tutcla adminiftratoria 
conftitutumeft» 

XXIV. 

Principcs Sangvinis utriusqve Sexus fu- 

premura in publico locum poft Regem & 

Reginam tcnento , inter fe ipfos vero in- 

vicem prima fartiuntor loca , prout linea 

ees 



'^ (o ) ^ 411 

ireld)ct:fon|l erjt nacl) De|fen ^oDe suc Srbfcbafft 
^dtte gelanQen fonnen. 3njmifcf;en ab^i: foU e^/ 
bi^ Dec 5voni9 angef ommen/ mit Dem Vicariat un^ 
3^eic&d'Adminiftration alfo gebalten mecDen/ 
jDieoben in Diefec^oniglic&en Q^ecocDnung Doit 
Dec ^ocmunDfcl^afftli^en QSecnjaltun^ ange^ 

tvicfem 

XXIV. 

"^k ^rin^ettijom^eblute bei)Dec(ei)®efci^(ecf)t5 
foUen bei) ofFcntlic&enSolcnnitdten Den ecllen^la^ 
necl}|l Demi^onige unD Dec ^onigin/ untec |k1; {clbjl 
abec Den dUm nac& DecOcDnung baben / nac^" 
Demfteib«cSinienac&DececblicI;en ^acl;fol^ im 
3veid;ndf)CC(tnN 

XXV. 

©ie foUen au^m feimmUntec'Dvief)tecec< 
fcj)einen/ fonDccnDec^onig allcinDecfeiben[)6c5* 
Jlcc unD unterfiec Ovicfttecfepn / oDec n?en Dcc5^6# 
nifl Dacju infonDec^eit ju t)ecocDnen belieben 
ni6d;te. XXVI. 

Me^/ mi nun in Doc^ecge^enDen m M 

eos propriofcs Hacreditariae Regni fuccef- 
(ioni dcmonftrat 

XXV. 
NuUictiam feinferiori Judici fiftuntai,' 
qvippe qvorum primus & imus Judcx Rcx 
efto , aut qvibus id negotii fingulariter a 
Rege fuerit datum. 

XXVI* 
Qyaccunqve jjim crgo in praecedentibus 

dc 



4'^ -4^ ( <=> ) Sh^ 

gens Eenevolds HerredommesMagtogHoj- 
hed fagt er, og derfom nogct hclles kunde 
vaere fom ikke nu i facr var udtrykkchgcn 
forklaret, ertilfammenkortchgen begrebcti 
dilTefaa mens fyndigc ort: At Danmarkes 
cg Norgcs Konge er een fri Hojeft fuldmeg- 
tigEcncvolds Arvc Kongc, fa at alt hvis om 
een Abfolut Soufcrain Chnften Arve Kon- 
ge kand til befte hges eller (krives, det fkal 
alt fammen og faa om Danmarkcs og Norgc$ 
Ecnevolds Arve Konning udi den yndehg- 
fte og befte mening forklares og udtydes ; 
hvilket og iligimaadc om Danmarkes og Nbr- 
ges Eenevolds Arve Dronning er at forftaa, 
naar Arvc SuccelTionen udi Regieringenno- 
gen PrintzefTe af Blodct i fin tiid fkuldc til- 
falde. Og efterfom den dagligc forfaren- 
hed og andre Landcs ynkcligc cxcmpler nok- 
fomudvifer,hvorfkadcligetdeter,naarKon- 
gers og Hcrrers mildhcd og fromhcd faalee- 

dis 

de Monarchica Imperii Regii potcftate & 
emincntia dida funt , & fi adhuc cITc aliqvid 
poflit , qvod non adeo fpeciatim jam & ex- 
preftisvcrbisdeclaratum fit, idomnefimul 
& totum breviter , paucis hifce , fcd pon- 
dus babentibus verbis comprchcnfum e- 
fto ; Daniae & Norwegiac Rcgcm libcrum , 
fupremum , plenac poteftatis Monarcham 
ac Rcgem Hacreditanium efle,adeo ut omnc, 
qvod dc abfoluto , & fupremac poicftatis Rc- 



S?enl9rid)en Ovcgiment^ ^omtd^iffb^t ©ewalt 
«nD |)o5eit gefaget wocDen/unDfoanno^^einja^ 
fepnfonte/ cejTen infonDecfteit unD mit Deutlicben 
^Gocten no(^ ni^t geDacfet / folc&e^ alle^ unD jeDe^ 
foU fuc^Iic&in Diefen wenigen/ abtt nacbDrucfli* 
(feen^octenDetfaffetfepn: "^a^ Dec^Snig Don 
S)ennemarcf unD^ocmegeneinfcepei: fouverai- 
nec/ alIec5oc6|lec unD in allen toUfommene^D^ac^c 
^abenDec ^omt^ unD ^cbf^onig ift 1 fo Dag 
alle^ / m^ »on einem abfoluten unD fouverai- 
nen €6ci|llicjen (Scb^S^onige in bejlec gocm fan 
gefaget unD gefcbciebeumecDen/ folc|)e^in^9efamt 
alI&iect)on DemScblicfee» SD^onacd)enin!6enne? 
fnaccf unD ^octDegen/ im angcnetmften unD be# 
fien Q3ec|lanDe f an gefaget unD gemelDetwecDen. 
'2Beld)e^ aucb 9le[cl)ec 0e(iolt Don einec €cb ^hf 
nigin ju S)ennemaccf unD ^^ocn^egen mug t)ec* 
(lanDen mecDen / n>enn nemlid; mit Dec '^tit Die 
(gcblic&e ^acbfolge im Dveic^ auf eine gjcinccgin 
j)on@eblute fominen folte. UnD njeil fowolDie 
tadIicI)e(Scfa!)cund/ aI^DiefIadIi$e^;:empeI an^ 

Decec 
ge HacreditarioChriftianoin optima forma 
dici fcribi vc poteft , id totum heic de Daniac 
&Norwcgi2e Monarcha Hacreditario , gra- 
tilTimooptimoque fenfu exponi enunciari- 
qve poffitj qvod ipfum itidem pari modo 
de Regina Daniac & Norwegiac Hacredita- 
ria intelligendumefto, li qvandoprogreP- 
futemporis fucceflio in rcgnum hacreditaria 
Principi cuidam Sangvinis foeminei fexus 
obtigcrir. Cumqve tam qvotidianacxpc- 

ricmtia. 



414 -^ ( o ) §^ 

dis misbruges, at deris Magt og Myndighed 
af een eller anden , ja end og undertiden af 
deris egne nermefte og hojeft betrode Tie- 
nere faft ufyynligen dennem befkaeres, og i 
faa maade det gemeene befte ligefaa velfom 
Kongernc felv lidcrftorftcforfangog afbrek, 
faa at det mangcfteds hojligea havde vacretat 
ynfkc, at Konger og Herrer medftorrc nid- 
kiaerhed havde holdet overderis myndighed 
end tidt og ofte fkeet er; De ville Vi og al- 
vaarligen have Voris Efterkommcre Eene- 
volds Arve Konger over Danmark og Nor- 
gebefalet, at demed & nidkixr og vaagen- 
des oje give agt paa at holde deris Arveret- 
tighed og Abfolute Souveraine, det er, Ee- 
nevoldsmagtes Hojhed uforkrenket , lige- 
fomdennu af Os herudidenneKONGELOV 
dennem til aevindeJig arv fuldkommen er 
foreftillct 3 Og derfor og faa til dens yder- 

meere 

rietitia , qvam calamitofa rcgnorum ^lio- 
rura exempla fatis demonftrent , q vam per- 
niciofum fit , Regum Principumque Cle- 
mentiam ita in abufum verti , ut poteftas 
corum & audloritas ab uno alterove , imo 
ab ipfis intcrdum intimis , arcanorumqve 
omnium arbitfisMiniftris invifibili propc- 
modum rationeipfispraecidatur,atqve hoc 
modorcs publica aeqve ac Reges ipfi maxi- 
mumpatianturdetrimentum, utadcomul- 
tiiialoci? fummopere fwfTec optandum, 

Reges 



•4#^ ( o ) §^ W 



t)ecDei'blicl)e^ fei;/ mm Der ^oni^eunD gutfiert 
Clemcntz unD ©uti^feit Decgejlalt QitiM^bmit 
<J)ettt>it:D/ Da^ 3)eco ©etvalt unD Autoritdt m\ 
einem oDec Dem anDecn/ ja aucb bijJtteilen i)on S^ec^ 
felben eigenen Qel^eimDeflen Miniftris , auf eine 
\afi unftc^tbace ^eife^bnenab^efc&nitterj njicD/ 
tmD DaDucc^ Da^ gemeine "SBefen fcn)o( al^ Die 
:^ki(je felbit Den gcollen (Sc^aDen (ei&en ; Dal^eco 
an Dieien Octen b6cl)flen^ njdce ^u n)unfcl)en ^enje* 
fen/ Dag^^onigeunD gijcffen mir gcoftecm gleig/ 
al^ offtec^ 9efcl)eben / ubec ^\)m Autoritdr ge^ 
fcalten [)dtten : ^1$ n?olIen^ic aud) Diefe^J Unfccri 
^ac{)fo(9ecn / Denen €cb(ic6en ?D?onac^cn iix 
ll)enncmaccf unD ^ocnjegen / ecnitlii^ anbefob* 
(en ^aben / DaJ @ie i)ocnem(ic^ ©ocge tca^cn/ 
3f)C Scb^Dvecbt unD fouveraine JP)cccfcl)afft ju 
befcIni^en/Da^ ifl/ Die 5ocl)|]e ^:Dlonacc|)ifcl)e ©e? 
njaltgan^ioollfommen unDun»ecminDccr ecf)a(tett 
mugen / fo n^ie fo{c()e i^unD fton Un^ in Diefec 5\6^ 
iiii)licj)en Q3ecocDuunfl 3^nen ju cinec fmmecn?df)'> 

ccnDen 
Reges & Principcs intenfiorelludioaudo- 
ritati fuac > qvam fGCpe numero faiTtum, 
confuluifle 5 hoc etiam Succciroribus No- 
ftrisMonarcliis Daniae & Norvegiae Hacrc* 
ditariis ferio mandatum volumus , ut ea 
praecipue apud Ipfos excubet cura , tuendi 
nimirum Hxreditarii juris fui & abfoluti 
Dominii , hoc cft , poteftatis Monarchicac 
emincnter illibatae intemerataeqve confcr- 
vanda: , qveixjadmodum jam a Nobij in hac 

Lege 



meere beftyrkelfe nu hermed ftrcngeligen 
byde og befale , at derfom nogen , vaere fig 
hvem det vaere kunde, fkulde underftaa (ig 
atudvirke eller forhverve nogec (om kunde 
i een cller anden maade vaere Kongens Ab- 
folute Souveraine Eenevolds Magttilafbrek 
ogforfang, fkal dog alt hvis faaledis kand 
vacre tilfagt og erlanget , holdes for ufagt og 
ugiort,ogde(om fig fligt forhvervct cller 
tilfnccget haver ftraffes (om de der Majeftec- 
tcn belejdiget og imod Kongens Eenevolds 
herredommcs Hojhcd grovcligen fig forgre- 
bet havcr. 

XXVII. 
Og fom Vi tilforne (agt haver , at een 
allccne fkal vacre Eencvolds Konge og Hcr- 
re overdiflTc Rigcr og alle Os undcrliggcnde 
Landc, eller fom i frcmtiden kundc tillagdc 
vordc , og de andre Kon^elige Born at fkul- 
le lade fig nojc mcd hvis Kongcn dem til 

nod- 
Lege Regia in pcrpctuam hacrcditatcm Ipfis 
rcpraEfcntata cft. Adeoqvc in ukeriorem 
hujus confirmationem fevcre mandamus 
ac prascipimus , utfi qvis , qvicunqvc de- 
mum fuerit, aliqvidaucupariautobtinere, 
qvod ulla ratione abfoluto Rcgis Domi- 
nio & Monarchicae poteftati fraudi & dd- 
trimentocfTc potucrit,fuftineat, omneta- 
menillud, qvodhocmodopromilTumim- 
petratumvefuerit, proindiftoatqve irrito 
habcatur, iiqvc, qvi talia fibi acqvircrc, 

aut 



-^ ( o ) ^- 41^7 

rcnDen (£i'bfcl)affr Dorgcflcllcr ttl. UnD Detbalben 
befet)lenunD cerorDncn ^irju Dc(|I'lben ferncrei: 
ConfirmationunD ^cfldrngung ernfrlicb/ Da6/ 
ipenn jemanD/erfcpmccermolle/ pcl) untcrlleten 
tvurDe/ erma^jubc0ef)ren oDeran fid) jubringen/ 
ivelc^c^ Dcr (ouveraincn J^crrfc()afff unD ?0?onac^ 
(^ifcben@cmalrDc^5t6ni3(Jauf einige^cifc i)ec* 
fdnglict) unD fc^dDlicl) fct;n fonre / fold)e^ aMimi 
Quf Derglcicben 2lrrt)erfprocl)cn cDer er^alrcn mt* 
Den / m nuli unD nicbtig ^fbalten / unD Die / tt>cl^ 
cbe Dergleicl^en an ficl) ju bringen oDer ju fucbcn ftc& 
ni(i)t gefd^euet ^aben/ ali^ ^ScIctDigcr Der ^D^aje* 
fidt / maffcn (t'e Da^ grofle QSerbrecbcn gcgen Dtc 
^obeit Dec ^ontgficben ^O^onarc^ifcben Obec? 
»5eccfcl)afTt begaD0cn/ ge|]raffttt)erDenfolIcn. 
XXVII. 
UnD Da / af^ oben gefctcjt / nur ein cint(jecS?6# 
nigDicfcr^cicbe unD alicr Unf^unrcrmurffi.qcn /o* 
Der f unfftig ncd) jiMinrcrnjcrffenDcn ^5ii^i>i"^isrt 
fcon/Die^ubri^ert^oniglicben SlinDerabcrmir Dec 
J^offnung / Daf] (Sie Dermalein^ jur ^rb^golcjc 

gelah* 
autaucupari haud funt veriti , tanqvam lac- 
faeMajeftatisrei, utqvi in Monarchici Re- 
gisDominii eminentiam graviHimum com- 
miferint crimen,puniantur. 
XXVII. 
Atqveut fuperiusdiximus, unum fQlura 
dcbere Regnorum horum , omniumqve 
fubjedarum Nobis Provinciarum , aut in 
pofterum fubjiciendarumRegem & Monar- 
cham cde, reliqvosautem LibcrosRegios, 
Dd co, 



4i8 "^ ( o ) ^ 

nodvendig underhold , deris Stand nogcn- 
lundegemefs, vil forunde, og med dethaab 
de haver i fin tiid til Arvcfucceilionen udi 
Regicringen ; Saa villc Vi nu, ald tvift og 
ftrijd at forekomme og at afvci ge , kortcli- 
gen her anordne i hvad Rad og paa hvad 
maadeogmanneerEcncftcr andentj fin tijd 
Arveligen udi Regieringen haver at fucce* 
derc» Skal derfor Svaerdfidcn udi rct lovlig 
Egtcfkab avlet akid forft Arvefucccflionen 
udi Regicringen tilhorc, og imcdens Mand 
af Mand er tilovers , faalenge fkal hvcrkcn 
Qvinde af Mand ej hcllcr Mand ellcr Qvin- 
de af Qvinde kaldcs , og aldeclis ingen af 
Morncftammen Kronen arve faa Icnge paa 
Facderneftammen nogcn livs arving findes,, 
faa at cnd og Qvindc af Mand fkai gangc 
for Mand af Qvinde» 

XXVIII. 

co, qvod Rex Ipfis in neceffaria alimenta, 
tanto gcncri aliqvatcnus confentanea , con- 
ccdat, fpeqve fuccefiionis Hcereditariae fuo 
tempore implendae contcntos cire ; Jam , 
ut controyerfia oranis caveatur , penitus- 
quetollatur, breviter fancirchicvolumus, 
qvo ordine , qvaqve ratione unus poft a- 
lium , fuo qvisqve tempore Regnum ad- 
ire Hxreditarium debeat. Igitur proge- 
niei mafculae , legitimo conjugio procrea- 
t$ , primum femper Harcditariac in Re- 

gnum 



-^ C o ) ^ 4ip 

gelangf "tcnncn / tjcrpugt fei)n folfcn / /et)od) bag 
3^nen Dec^onig Dnbet; einen f5rem@ranDe einigec 
mal[engemd(fen Unter^Qlt Dcrfcl^affe : ^ie njoOen 
^iri^0SU<SerI}utun5unD2iuff)ebun3aUer@treu 
tigfeit/ ()ier fur^lic& \)ercri)nen/ in n)elcl)er43rD* 
mtW unD auf rna^ ^uf^ einer m^ DemanDern / 
cin jeDer jufeinerSeit/Dag@rb*^Dnigreid) erfangeit 
foae- !43ag?i}^dnlic!}e awe red>tmd6i0er €1)« erjeugte 
(33ercfeled)t foUaUe^eitDatJerfkDvec^t ^ur grb^goN 
geim dlikl) baben/ unD fo lange ein ?D^dnn(i^ec 
t)on einem ^:D?ann erjeugter ^rbe oDer ^ini^ mt^ 
wbrig fet)n/ fo iange |>ll noeDer cine »on einem ^rin* 
^enerseugte^rinceiin/ ncd;eini)on einer ^rin^ 
tegin erjeugter ^Prini^ oDer ^rince^in seruffett 
ttJcrDen / nnD foS aUerDin^cjg tiiemanD qu^ Dem 
^etblic|)en @efd)(ed}t Die Crone Durc& €rbfd)Qflft 
ttberfommen / fo tange ein 2lrtt)erwanDter e5e(i(^ec 
€rbe ?9?dnn(id)ejJ §cfd)(ecH^ uerf^anDen/ fo Daf 
eu(^ eine un einem ^rinfjen erseugete ^cin* 
«e§in Den ^otiUQ mtimm ^rin^en/ ter t)Oit w# 
ricr ^rincepin gebo^ren / &aben foU« 

XXVIIL 

gnutn fucceffionisjus efto, & qvamdiu vir 
€X viroprognatus fuperfuerit , tamdiu nc- 
qvc ex viro foemina , neqve cx foemina 
vir muliervc vocator , nullusqve omnino 
fcemineac ftirpis Coronam haereditate ob- 
tineto, qvamdiu mafculi generis Hairesa- 
liqvis neceiTarius & legitimus inveniatur, 
adeout etiam famina ex viro , virum ex 
foemina prognatum pracccderc debeat. 

Dd ^ xxvm- 



420 "^ ( o ) ^ 

xxvin. 

Skal og i Arvetallets Rad at merke alt 
Ltnierne noje tages i agt, faa at der ikkefor 
Aldercns (kyld fpringes af Linie i Linie, 
mcns Sonnen traeder ftrax i Faderens fted > 
og imedens udi den forfte Mannlige Linic 
nogenMandsperfoonfindes, fkal denandcn 
Mannlig^ Linie intet kunde arve , og fa 
fremdeelis Linie efter Linie* Naar da en- 
deligen Arvefucceftionen udi Regieringen 
til Qyindekionnet falder > da tracdc forft 
fremde afOspaa Faerneftammen ved Son- 
nerne needftigende Qvinde Linier,ogder ef- 
ter omfider defom afOs paaMorneftammen 
ved Dottrenc needftige , alt Linie efter Li- 
nie^Een efter anden ) og Forftefoddes Rct 
altid taget i agt , faa at , korteligen , Svsrd- 
(iden altid gaar for, de Mannlige Linier al- 
tidforft, og faa blant dcm fom ere lige iLi- 

nie 
XXVIIL 
Sic qvoqve in ferie numeri haereditarii 
notanda, Lineac accuratefemperobfervan- 
tor, ut ne astatis gratia ex linea in lineam 
tranfitus fubinde fiat , verum Filius ftatim 
in Parentis fuccedat locum , & qvousqvc 
in prima mafcula^ ftirpis linea mas aliqvis 
inveniatur , altera linea mafcula nihil hae- 
reditate obtinetoj & fic linea lineamordi- 
ne jufto confeqvitor» Qvando igitur de- 
nique jus fucceffionis in Rcgnum Haeredi- 

tarix 



■4$^ ( o ) §^ ^ 

XXVIIL 

5lIfo follen air^ in ^tmttdmQ ^i^ tthli^m 
Slnjabl unD OttmtiQtk £inien allejeit genauin 
oc^t geHommen tnecDen / fo Da6 nid)t '2llter^ wt> 
flenetmajugeitenein (^pcungau^ einec £inie \n 
Die anDecegefcbe^e/ fonDecn Der ©ofen foU ({vad$ 
cufDen ^ater folgen/ unD fo (ange in Der^crireti 
Sinie §)}Jdnnlic&en @efd)lect>t^ ein ^rinl^ ubng/ 
(bQDieanDere CD^dnnlidbe ^inienicfctg erben/ un& 
alfo eine £inie auf Die anDere in rec|)tmdl?iger OrD* 
tiungfolgen. ^enn Derofealben Da^ Slccht Dec 
^aci)fo(3e inUnfergrb*9veic^ an Da^ ^cib(id}c 
@efcb(ed)tefdlIt/tofoaen er(i(i(i Diejcnigen ^eib* 
lic^en £inien t^orge^en / mid^t ave Dem Q[>dfer(1* 
c&en m\ Un^ Durc& @o5ne fortgcpfian^ten 
©tammeentfproflTen/ unD5ernad; erjl Diejenigen/ 
fo w^ ?9^urter(id)en ©tamrn Durcl) ^rinceginnen 
X)onUH^abfpro(fen/ fo Dag £inie auf £inic/ unD 
^erfonauf^erfonfo(3en/ unD allejeit Da^ 9ved)t 
feer Srf!* ^eburt fod beobad[)iet ttjerDcn; Derge* 
fla(t/Dap/(Summarifc!)$ufa9en/ Da^ ^dnn(ic^e 

^e^ 
tariacadfcemineum fexum dcvolvitur, pri- 
mac qvidem lineac muliebres praecedant eac, 
qvac ex paterno ftemmate a Nobis per filias 
propagato defcendunt , & pottea demum 
cac , q vae ex materno per filias a Nobis dedu- 
cuntur, Linea adeo Lineae , Perfona Perfo* 
nae fuccedcnte, jureqve femper primogc- 
niturse obfervato, adeo utfummatim rem 
exponendo, mafculum genus femper prac- 
ccdat, mafculafemper Iincaprioriit,intcr 
Dd 3 acqva- 



nie og Kion den Eldcre ftedfc foregaar dcn 
Yngerc og nyder Forftefoddes Ret, 

XXIX, 

Og paa det at jo alting faa klart maa 
for ojne ftilles, at ingen ifremtidenmedno- 
gen billigheds fkin fkal kunde forevende 
nogen tviftige ords vanfkelighed i dennc 
KONGELOVENS forordning, da villc Vi 
den med Voris eigne Kongelige Borns nav- 
ne i facr , faafom tilExcmpelforklare. Naar 
Vi derfor efter Guds villie og behag dennc 
jordifke Krone imod den aevige og Himmel- 
fke aflegge og forbytte, da Ikal Danmarkes 
og Norges og alle Vore Landes fuldkomne 
ubundne hojeft fuldmegtigeEenevoldsKon- 
gedommc og Herfkab Voris Forftefodde 
Son Printz Chriftian arveligen tilhore j faa 
at faa lcnge udi de af Hannem needftigendc 
Mannlige Linicr (enddog Hand felvKundc 

vaerc 

acqvalesautcm fexu, major natu minorem 
femper praccedcns , jure primogcniturac 
gaudeat. 

XXIX. 
Ut vero omnia clareadco oculis fubjici- 
antur, utnemo in pofterum qvadam juris 
fpecie, aliqvamin hacLegis Regix confti- 
tutione verborum controverforum difficul- 
tatem objiciat , illam (peciatim nominibus 
Libcrorum Noftrormi^ Rcgiorum » tan- 

qvam 



(^cfd[)lec^ta«ejeitt)orge[)c/ unD Die CO^annlicbe £u 
nie alicieit ndftei: feo/ bei) Denen abei: / fo am @e« 
fel?lecl;te einanDecgleicfj/Dec €i:f?gebo5nie allejcie 
Doc Dem ^lnDecn Den QSoqua ^ab^/ unD Da^ 9vec!)t 
iieciSrfeebuwgenielfe. 

XXIX. 

UnD Damit olle^ fo f !ar doc ^lu^en geflellct 
fet) / Da6 niemanD in^funfftige imtei' cini^cm 
^(^ein Dcg Svec^ten^ eine ©cfciDicriflfeit jlfciti» 
gec ^lCorte in Diefer St6niglid;en QScrorDnunjj 
imD ©cfc^etornjcnDen moge/fo moden ^irfolcl^e 
infoni^crbcit mit Dcnen ^atmenUnfcter ^bmL 
S^inDcr /al^mit eincm&'empel erldutcrn. ^mn 
«^Dero[)a(ben ©Ottc^^ilie/Dag^ir Diefe irr^ 
t)ifcI)e(5;rojjemitDer cmiscnunD bimmlifd^cn m« 
n?edbfeln / fo foU Die fouverainc , ^6cf)(te un& 
toUfommene DCegierung unD ^e^errfd;ung fton 
S)cnncmarcf unD ^ornjcgen unD allen Unfcccn 
q>ro»in^ien / Dur^g ^rb^Dved^t Unferm crftcjc* 
bo^rncm (So^nc/ ^rin^ Chriftiano , juftcbcn/ 
alfo/ Da^fo lanseinDenen t)on 3N abjlammcn* 

Dcrt 
q vam exemplo illuftrare volumus. Qyan- 
do igitur Nos , terreftrem hanc coronam 
cum aeterna & coelefti permutare , volun- 
tas divina jufterit, Daniac & Norvegiac o- 
mniumqve Provinciarum Noftrarum inte- 
grum , abfolutum fupremac plenaeqve pote- 
ftatisRegnum ac Dominium , Jure Hacre- 
ditario , penes Filium Noftrum primogJ- 
niium Principem Chriftianum efto ; adeo 
ut q vamdiu in defcendentibus ab Ipfo lincis 
Dd 4 fpnafcU" 



4^4 -^ C o ) ^' 

vacre ved doden afgangen , forend Arvefuc- 
ceflioncn udi Regieringen Hannem virkeli- 
gen varhiemfalden) nogenMannlig Arving 
findcs, fkal hverken rnntz Georg og hans 
Linier eller hans Syftre og dcris Linier dcn 
allerringefte part af Vorc Riger og Landc 
arve. 

XXX* 
Er da den Manhlige Slegt af Printz 
Chriftians Sonner og Sonne-Sbnner udi tu- 
findc Leed uddod ; da tracde forft frem Vo- 
ris anden Sons Printz Georgs Mannligc Li- 
«ier og befidde Vore Rigers og Landes Ec- 
nevolds Kongedommes Magt til acvindelig 
arv, alting ufkiftet og udeelt fomfor erfagt, 
alt Een efter anden , Mand cfter Mand , Li- 
nie efter Linie, imedens Mand af Mand cr 
rtl overs , Alderen taget i agt allcene blant 
dem fom cre lige i famme Linic og Kion, 
faa at den Eldere Broder altid foredragesden 
Yngre, om cndfkiont den Eldrc var fdd fo- 

fend 
mafculis , (qvamvis Ipfe fato fundus effc 
potuerit, antcqvam fucceffionem hacredi- 
tariam a^u adiiflet ) aliqvis Hacres mafcu- 
lusinventus fuerit, nccPrincepsGeorgius, 
Lineaeqvc Ipfius, nec SororesEjusEarum- 
qveLineae , vel minimam Regnorum No- 
ftrorumaut Provinciarum partem hacrcdi- 
tate confeqvuntor. 

XXX. 
Qyod fi ftirps mafcula Filiorum Principii 

Chri- 



-^ ( o ) H^ 429 



ben CO^annlJcbcri ^inien (ob ec qUi^ mfittbm 
moc^e/ e^e €t Die ecblicje ^:f^act)fo((|e wuccfli^ 
ongetreten) ein ^:9?dnnlic^et:ScbedefunDenn)ii:t)/ 
mm^ti^ George unD DeffenSinien / nocb Def^ 
fen ©cljmeftern unDSiero £inien/ aucfe ni^tm 
Secingfle ^5«( Unfecec ^oni^eic&e unD «Bco* 
Dm^ien Durc!>St:bfcf;afft ubecfommenfoHen. 
XXX. 
^enn abec Dec mmli(i)t ©tamm feecec 
©o5neunD^ncfe(De^«J3ctn^en Chriiliani aucb 
tmtaufenDen®lieD eclofcben / al^Denn foUen Un# 
fec^anDecn @o§n^ ^tinf^ Georgen ^annlicfec 
imien Die nac&flen fe^n/unD Die^oniglic^e^onae* 
cpifc&eSouverainite unD 43bec*^eccfc&afftUn# 
fecec Ovei^e unD £anDec / ald eine immectt)dI)cenDe 
^cbfcl;afft/be(t'^en/ am m^ unD unjectfteilet/mie 
pben gefagt/ fo Dageinec auf Den anDecn/ein «Bcinfe 
na* Dem anDecn/ eine Sinie nacf) Dec anDecn folae/ 
(olangeeinconeinem ^>cin^en ecjeugtec «Pcinfe 
ubctg/ nuc m untecDenen/ fo in cben Decfelben 
«mte eiiianDec am ©efc&Iec&te gleic&/ Da^ 2lltec be^ 

nu 'd' • KT obac^tet/ 

C-tiriltiani ac Nepotum , in gradu etiam mil- 
lefimoexftinda fit, priores tuncprodeunto 
alterius Filii Noftri Georgii Linex mafeu- 
lac, Imperium Regium & Monarchicum 
Regnorum Noftrorom terrarumqve fem- 
piterna hxreditate poflidento , integris o- 
mnibus & indivifis , ut fupra didum , uno 
icmper poft alterum , viro poft virum , li- 
nca poft lineam fibi invicem fucccdentc, 
qvamdiu vircx viro prognatus fijper(it,2c- 
^^ S tatis 



rcnd hansFaderblecv Konge, og derimod 
den Yngre avlet af fin Fader efter at Arve- 
fucceffionen udi Regieringen virkeligen var 
hannem hicmfalden ^ Og fkal efter fore- 
fkreevnemaademed alting ligefaaleedis for- 
holdes , om Gud ydermeere Voris Egtef kab 
mcd flere Mannlige Arv.inger vclfignede. 

XXXI. 

Skulde; dct da hende fig ( hvilkct Gud 
naadeligen forbyde) at ald den Mannlig 
Slegt af Svacrdfiden aldeelis var uddod, da 
fkal Arvefucceflionen udi Regieringen tilho- 
rc den fidfle Konges Sormers Dottre og dc- 
ris Linier, om nogen findes ; hvis ikke , d» 
Iians eigne Dottre, forft den Eldfle og hen- 
dis needfligende Linier, fiden de andre og 
deris needftigcnde LinierjXen efteranden, 
Linie efter Linie , og blantdem fom ere lige 

udi 

tatisfaltemrationeintcr eos, qvi incadem 
linea fexu arqvales funt , habita, adeo, ut 
majornatu Frater femper minoriprxferar 
tur, etiamfi natusfaiflTetmajor, anrcqvam 
Regnum Pater fufciperet , contra autem 
minor a Parente , jam adu ipfo fucceflio- 
iiem in Regnum hacreditariam adepto ge- 
nituscfTet. Secundum vero praefcriptam 
rationcmcum omnibus ita agendum efto, 
fi porro Conjugium Noftrum Deus pluri- 
bus Haeredibus mafculi^ beaverit. 

XXXI, 



anDeni mmw^ ttJecDe/ obglcicb Dec dlfejlc 
nioc&tegebol;ten fepn/ e^c Dei: QJatcr jum ^veic^ ge# 
langet/ unD fiegentfteil^ Detjungece t)on35m ec^ 
jcuQct/ nacbDcm gi: fc&on ii?uccflicr)jur erblid^ett 
^ac^folge im Sveicft gcfommen* UnD nod; mt 
gefd;ciebcnec <^ii(i foDe^mita«en gcftalten h>ec# 
t)en / mm ©Ott fernec Unfece Sfee mitme^rert 
5D?anTilidl)en ^rbengefeencnfolte. 
XXXI. 
2Genncgt)icDeic|>t Decmalein^ Scfcf)e5cn fof* 
te/ Cnjcl^e^ &Ott in ®naDen Dectutc) Da9 Dec 
gan^c 5D?annlic&i ©tamm Unfcccc S3}jannlid)en 
€cbcn erIofc5en wdre / fo foO Die erblic5c ^ad)foI# 
ge im Dleic& Dcne» t)on De^ Ic^teren 5l6nig^ ©ob^ 
tien crjcugten ^rinccginncn unDS)ccen £inicn/ 
ivann cinige t)cc5anDcn / jufommen. ^o abec 
feirTCttecfeanDcn/ fofoU eg an De^ le^tecn Siibin^ 
cigcne «pcinccf innen / unD jmac jufocDccjl an Die 
ecdsebo^cncunDDecfelbenabfleigenDe £inien/ l)er. 
tiac&an Dicubci^en unD :^cco abjlammenDc £ii» 

nien/ 
xxxr. 

Si forta tum cvrcnturum eflTet , ( qvod 
deinenter prohibeat DEus ) ut mafcula o- 
mnis ftirps progcniei Noftrac fflafcula cx- 
ftinda forct , fuccefTio in Rcgnirm Hacredi- 
taria ad Filrorum pofterioris Regis Filis« 
Earumqvc Lineas, fialiqva cxiftat , perti- 
ncto, fin minus, ad proprias Ipfins Pilias, 
primo qvidem majorcmnatu,EjusqveLi- 
nca$ defccndcgtcj , dcindc ad rcliqvas & 
" " dc- 



428 -^ ( o ) §^ 

I I - 

udi (amme Linie altid Kionnct fopft agtes, 
og fiden Alderen , faa at Soonen ftedfe gaar 
for Dotteren , og fiden den Eldere foregaar 
den Yngere^ hvilket altid fkaltag^s i agt, 

XXXII. 

Lader Hand dahelleringen Dottreefter 
fig, da fkal den PrintzelTe af Blodet , fom 
hannem paa Facdernc Stammen horer neft 
til, Arverucceffionen udi Regieringen vacre 
hiemfalden og hendisLtniereenefteranden, 
paa den niaade fomforcr fagt. 

XXXIII. 
Derneft fkal den fidfte Konges nefte 
Frenke og Slegt, fom dog er udi de af Os 
vedSonnerne needftigende Quindc Linier, 
Arvcligen udi Regieringen fuccedere , og 
Hendjs Born og Borneborn efter hcnde ,Een 

efter 

dcfcendentes pariter Ipfarum Lineas ,fuc- 
celTive , linea poft lineam venito, inter- 
qve perfonas, qvae in eadem funt linea ae- 
qvales,fexus lemper primum ratio habe- 
tor ,deinde aetatis,adeo,utFilius femper 
praccedatFiliam, & poftea major natu mi- 
norem, id qvodnunqvamnonobfervator. 
XXXII. 
Qvod fi nec Filiasrelinqvat fuperftites, 
ca Princeps Sangvinis , qvac ex paterno pro- 

gnata 



4g^ ( o ) ^" 4^9 

nien / fuccefTive an eine ^inie m^ Dec mtim i 
tommen; unD untetDenen^ecfonm/ fo inciner» 
leo^inieeinanDecQleicb/foUallemal juerfiDa^@e? 
Ifcbleci)t/ [)ttm^ Da^ ^lltec beobac^tetroerDen / fo 
DagDec^oIjn jeDecjeit doc Der ^oi^ter/ unD f)ei*# 
nad)Dci:Sr(l,^ebo5t:nei)oi;Dengn?eoten Den ^oc^ 
jug baf>e» 9a5elcl?e^ aU^seit foU in Obacbt genom* 
nien njecDen. 

XXXII. 

(Solte €1: abecfeinelebetjDiQe ^rincefjinnen 
nail)loffen/ fofoUDiejenige^rince^in ton ©ebliV 
tc/tKlcbe augDemOSdterliien ©tammerseuget/ 
imD 3bn^ am ndd)|ten DermanDt / Die ^rblicN 
^^adjfoIgeimOveid^b^Jben/ unD3bte £in.ien/cine 
\m\) DeranDern/ al^ fcbongeorDnet/fol^cn. 
XXXIII. 

^ierauffoUDie tidcbRe SltiuermanDtin De^ 
(efe>t)cr|lorbencn ^onig^ / iveli^e jeDod) a{\^ Dencn 
^eiblic^en loon Un^ DurcJ) Unfi:re @6bne ab^ 
(laiiienDen £inien entfpro(ren/Durd)^(5rb?Die(tt im 
Dvcicte folgen/ unD nacj) 3bc aUc 3[;re :KinDer utiD 

€ncfe(/ 
gnatagenereproxime Ipfum attingit , fuc' 
cedionem in Regnum Haereditariam , Ejus- 
qve Jineac , una poft alteram , modo di<fla 
rationc obtinento. 

XXXIII. 
Hinc proxima pofterius defundli Regis a- 
gnata, qvae tamen infoemineis perFiliosa 
Nobis defcendentibus lineis locum habet, 
Haereditario jure in Regnum fuccedito , & 
poft cara Libcri ac Nepotesomnes , uno 

fem- 



4 30 "^(0)1^ 

cfcer anden, Linic efter Linie, paadenmaa- 
de fom for er forklarer» 

XXXIV* 

Er da Voris Sonners Linier Mandkion 
og Quindkion gandfke uddod , da komme 
Radden til Printzeflerne Voris Dottres Lini- 
nicr , og f6rft til Printzeflen Anna Sophia, 
faafom den eldfte og hendis Born og Bornc- 
b6rn i Tufinde Leed i fiden til deandre, alt 
Eea efter anden , Linie efter Linie , faa at 
dog ftcdfe blant dem fom cre lige udi famme 
Linic agtes Kionnet forft og fiden Alderen j 
Son for Dotter , ogiiden den Eidre for den 
Yngre,- og imedens Een af Voris Blood er 
tilovers, horer diflcRigers og Landes Eene- 
volds Kongcd6mme og Herlkab famme 

Printz 

fcmper aliHm. linealineamexcipiente, ra- 
tione fupra expofita admittuntor. 

XXXIV. 

Si tum deraum Lineae Filiorum Noftro- 
rum tam mafculi qvam feqvioris fexus ex- 
ftindlaeomnes fint, ordo ad Principes Fge- 
minas devenito, nempe adlinas Filiaruin 
Noftrarum , & qvidem primu ad Principem 
Annam Sophiam, ut natu maximam,Ipfius- 
qvc Libero5 ac Nepotc$ in gradum usqvc 

mil- 



-^ ( o ) ^ 43f 

Sncf cl / mmtt einer nacf) Dem anDern / unD eine ii* 
m m6 Ut anDeni / ald oben wroDnet» 
XXXIV. 
cjBenn enD(ic6 alle Unferec ©6l)tte ^inien/To 
?0^annIic{)en al^ 9a3eiblic()en ©efcl)(ec()tg / erio^ 
|cl;en/ fo foU Die OtDnung an Die ^cinceginnen 
foitimen/ ncmli^ anDie SitiienUnferer^ocj^tec/ 
iinD jnjar eclliicb an Die ^cincegin Anna Sophia ) 
aldDie(Si1l9eboi)cne/ unD $Deco ^inDer unD ^n^ 
c!cl bi^ in^ taufcnDe ^MieD 5 ^ecnac&anDie ubci^ 
gcn/ immeceine nacl) Dec anDecn / unDSinie auf 
vmic jDocl) alfo/Dojjuntec Denen/ foin einec ^nii 
^in anDec g^eic^ / er(i Da^ ^Q^annlicte ®efcl)(cd;f/ 
fcccnad) t)\t €c09ebuctt)oc3e5e/ unD Dcc ^cinij w 
eincc ^^cinccgin / unDDtc SleitecgebobcnettocDem 
Sun^ccn Den Q^ocjug h(ibt UnD foH fo lan^ je* 
nianD au^ Unfecm @«b(ut ubcig / Die ^oni9(icf)e 
•^onaccbif'*^ Souverainitd unD Obec#.5cc»# 
fd)afftDiefcc Svcic^e unD Q3cot)inl^Kn allejeit Dem# 
fciben ^rinSen.ooec ^rlnc^Jin iuge^occn / unD 

millefimtim > pofka ad reliqvas , unam 
continuo poft alteram , lineam poft line- 
am, ita camen, utintereos, qvi in eadem 
arqvalesfunt linea, fcxusprimum, deindc 
atatis habeatur ratio , Filio Fiham,deinde 
majore femper minorem natu praeceden- 
te; &qvousqvc aliqvis Sangvinis fuperfit 
Noftri , Regnorum horum & Provincia- 
rum impcrium Regium & Monarchicum 
ad cuiwem Principem^ vel Principiflajn , 
I linea 



4J2; -^ ( O ) ^ 

Printz eller PrintzefTe Arveligen til , Linic 
cfter Linie, Ecnefteranden. 

XXXV' 

Den Eldre Dotters Dotter i Tufindc 
Leed fkal altid foregaa den Yngre Dotters 
Son og Dotter: Og maa ikkc fpringes afLi- 
niei Linie ; Men den Anden Linie bieefter 
den Fdrfte , den Tredie efter den Anden , 
den Fierde efter den Tredic , og faa frem- 
dcclis. 

XXXVL 

Mcn dcrrom Arvefuccefnoncn udi Rc- 
gicringen kommer til en Dotters Son , og 
Hand ladcr Mannligc Arvingerefter fig, da 
fkal med de af Hanncmnecdftigende Mann- 
lige Linier alting forholdes faa fom Vi om 
de af Os necdftigendc Mannligc Linicr for- 
ordnct haver, at alle dc af Hannem kom- 
mcndc paa Facrnc Stamracn og Svaerdfiden 
fkalle da frcm for alle andre arvcligen udi 

Regie- 
linea lincam , perfona pcrfonam excipien- 
tC) pcrtincto« 

XXXV. 
Filiae natu majoris Filiic, in gradum us- 
(jvcmillcfimum, minoris femper Filiae Fi- 
lium Filiamq ve praccedunto, nec ex linca u- 
na in alteram tranfire permiffum cfto. Li- 
nca vero fecundaexitum primac cxfpedlato, 
fecundac tcrtia , tertiae qvarta , & fic porro 
rcliqvae 

XXXVL 



-^ ( o ) §^" 433 

eineSinieaufDieanDefe/ mieaud^eine^ecfon auf 
DieanDecefolgcm 

XXXV. 
^ie^^^c^ter Der2le[tecsebof)cncn ^rincegirt 
b'\i ine taufenDe ©lieD / follen cill^tit »or Denc^ 
^cin^en unD ^rincet^innen Der /ungern ^od)tc6 
Den ^^orjug l)aben / unD niemal^ erlaubet fei)n/au . 
dner ^init einen @prung in Die anDere ju t^un 
^onDern Die anDcre linie foU Die QSerbfu^un^ Der 
erf^en / Die Dritte Der anDern / Die cierDte Der Dritten/ 
unDfofernerermarten. 

XXXVI. 
OTeiiaberDieSrb^Sol0eim9\eic5an einer^rin* 
cegin (3i>bn fommen folte / unD S)erfelbc CD^annli* 
d^e iSrben unD Don folcI)en abfproffenDe 0}^ann(ict)e 
£inien nac&Iieffc / fo foU c^ in allen Damit gebalten 
werDen/al^ '3[Bir in Denen tton Undfelbfi ber^ 
OammenDen ^dnnlicl;en Sinien mmmt/ nem# 
Iid;/Da6 alIet)on 3[)r erjeugte QJrin^en ?0?dnnli* 
(^ejJQ5efc&lc^t^/ loorallenanDern/ Die Srb*Sofgc 
im^ei(^5^ben/unDeinernad;Den anDern/ ^inie 

ouf 

XXXVI, 

Si veroHacrcditaria fucceffioad Filiaecu- 

jusdam Filiumdevolvatur, Isqve mafculos 

relinqvatHaeredeSjCum defcendentibus ab 

Ipfolineismafculis, ita omniaaguntor^uti 

deiis, qvae a Nobis Ipfis defcendunt , ma- 

fculis Lineis conftituimus , nempe utomnes 

cxlpfo prognati mafculi generis , prac aliis 

omnibus Ha^reditariam fuccefTionem inRe- 

gnum habeant,unusq; poft alium, linea poft 

Ee ii- 



4U -m ( o ) ^ 

Regieringen fuccedere, Een cfter anden, 
Linie efterLinie , den Eldrealtid ft)rden Yn- 
gre, faa at, kortcligen, Mand af Mand gaar 
forft for Quinde af Mand, og (idcn Quindc 
af Mand gaar for Mand og Quinde af Quin- 
de 5 Og derneft vidcre med aldDg forhol- 
des fom for er fagt» 

XXXVIL 

Dct er Dottrene og Dottrenes Born og 
Borncborn i acvindelig rad fom 'Arvefucccf- 
(ionen udi Regieringcn fkaltilhorc, ogikke 
Dottrenes Mand , (om aldeelis intet med 
difle Rigers Eenevolds Hcrfkab fkuUe figbe- 
fatte, og i hvor hoje og megtige de hellcrs 
kunde vacre i deris eigne Lande , (kullc de 
dog , naar de her udi Riget ere , aldeclis in- 
gen magt fig tikigne, mens altid sre Arvc 

Dron- 

lineam, major femperpracminorenatuad* 
fcendat, adeo, ut paucis rem totam com- 
pleftendo, Vir ex Viro propriorfitFcemi- 
na exViro, & poftea Foemina cx Viro Vi- 
rum & FcKminam ex Fcemina natos prac- 
cedat , inqve caetcris porro modus fupr^ 
declaratus teneatur» 

XXXVIT. 
Sunt autemFiliac, FiliarumqvcLiberiac 

Nc- 



•41^ ( o ) ^ 435- 



fluf£inle/ t)tt^tflgtb^f)tm<i\l^m mtm 3uti* 
gcrn/ juc Ovcgieiiunjjgelange ; fobag/ mitmeni* 
gen^ortenDie gan^e ©ac&e ju faffen / allemaC 
m i)on einem ^cin^en ericufltec ^rin^ nd^er fi\)f 
al^ eine Doneinem ^rin^en erjeugte i^rmcef in/ 
wnD nac^gcbeno^ eine ^rinceJin/Diei)on einetti 
^rin^en erjeuget/ Den ^orsug m Denen ^rm^eti 
unD ^rincejinnen babe / iDelcfee ftoneiner^rin*» 
cijin gebo^ren / im ubrigen aUt aM i m oben ge* 
^rDnet/ge^altenmerDe» 

XXXVIL 

& ffnD abec aHein V\t ^rinceflinnen/ unD Dcj». 
xit ^rincepinnen :KinDcr unD ^ncfcfinimmer* 
iDd5renDer 43rDnun9 / it)elc5en Die Srb goteiiti 
Dveic^ ju^eboren folI/nicj)taber Derer ^rincegin* 
iten (l^e^@ema()(en/ aU m\6^z mit Dem ?9^nar# 
<)ifc[;<n Dve^imentDiefer Dveicl)e gar nic&t^follcrt 
l\\ fc^affen feaben / unD mo^en @ie in Dero eiaenen 
^^anoenfo 9roflre^ac6tunD Auioritdt 5aben al^ 
©ien)Olle»/ fo folien©ieDoc&/ tvenn(Sie(tc6 in: 

Dic# 

Nepotes iti ordine perpetuo ; ad qvas (iic- 
cemoin Regnum Hacrcditaria pertineto; 
nonvero Fifiarum Mariti , qvippe qvibus 
nihil plane cum Monarchico Regnorum 
horum Imperio rei efto , & qvantamcun- 
qvc in ^ropriis terris potcftatem & au6to- 
ritatem habuerint , tamen , qvando in Iioc-i 
cc vcrfantur Rcgno , nullam omnino po- 
tcftatcm (ibiarroganto, fempcr autem Rc- 
£e 2. ginam 



4?<5 -^ ( o ) ^ 



Pronningcn og henclc den hojre haahd og 
yppcrfte ftcd givc. 

XXXVUL 
Blant Born og Borncborn regnes cnd 
og Fofterct 5 Saa at. ojn cndfkiont dct 
forft eftcr Fadcrcns Dod fodcj til verden , 
nyder det dog ftrax fin tilborlige Sted og 
Rad i Arvctallet, faavcl fom dc andrc 

XXXDQt 
Og efterfom Vi af Guds milde og Fader* 
lige velfignelfe visfeligcn have at haabe og 
formode, at Voris Kongelige Arvehuus og 
Stammeacvindcligenfkal blomftreog mang- 
foldeligen voxe og formceres j Da paa dct i 
frermiden formedelft de nccdftigendc og 
tvcrftigende Linicrs mengde ikkc nogen 
tvift og irring udi Alderen cllcr confufion 

blant 

ginam Haereditariam honoranto , Eiqvc 
dextram manum primumqve locum con^ 
cedunto» 

XXXVIII 
In Liberorum Nepotumqve numero 
embryo qvoque cenfetor, ita ut , etiamfi 
dcmum poft obitum Patris in lucem cdatur, 
ftatim tamen debitum locum in numcro 
haBrcditario , aeqve ac alii obtincat. 
XXXIX. 
£t (iqvideui ex cIcmentiDei paternaqve 

benc- 



4^ ( o ) ^ 437 

biefem9veic6e befinDen/|tc^feinec@ett)a(t anmaf# 
fen/ fonDecn afleieit Die ^rb*^6nigin e^cen/ un^ 
36coiececl)re^anD unD Obec^^reUegeben. 

XXXVIII. 

Unter biega^l Dec ^inDer unb ^ncfefn foll 
cuc^ Die ungebofecne £eibe^*8f«c&f 9«^^*nettt)ec# 
ten / fo t)ag / ob fo($e 9(eidb ecfl na$ De^ QSatec^ 
^oDe an Da^ £icbt Dec ^(t gebobcen ttjicD / felbi^ 
ge Dennoc^ in Dec igcb(ic{)en 30 Diegebu^cenDe 
<St«Be/ fi(eic&DenenanDecn/ ^abenfoll. 
XXXIX. 

UnD m ^ic t)on (^Omi gnaDi^en un& 
tateclic^en ©egen Una gen)ip m(id)ctn / Dag 
UnfecScb*J5)<Jud tn(let^^tt)d5cenDec Q>iijte unO 
Oetigem ^adb^t^um bieiben n^ecDe: *2iIfo / ta» 
mit in^funfftige au^ ^O^enge Dec abjleigenDen fo» 
tt)o{ / a(^ pif^en einfommenDen ^?eben * Sinien 
fein ^tceit oDec ^cctbum n^egen Dc^ i^ltec^ / aucj 
feinc Confufion untec Den ^inicn entfiebe / tt)ol» 
len/befei^ien unD ocOnen ^ic i^imit jug^eicj 

ecttl^^ 

bencdidlionc fpe certa Nobis promittimuJ, 
Domum noftram Hacrcditariam in fempi- 
tcrnum florcntem exftituram , multiplici- 
qve augendam incremento fore. Ne igi- 
tar in pofterum proptcr dcfccndentium 
non minus , qvara ex transverfo incidcn- 
tium linearum multitudinem ulla cx 2etate 
controverfia aut error , aut inter lineas 
confufio oriatur , volumus , adeoqvc fcrio 
Ec 5 hic 



4^8 41^ ( o ) §^ 

blant Linicrne fkulde fora arfages , ville ViJ 
faa og hermed alvaarligen byde og befale» 
at naarnogen af Voris Stamme Son cller 
Dotter fbdes , Foracldrene da famme Prin- 
tzes eller Printzeflcs navn og fodfels dag o- 
<3en forfbmmeire lader Kongen anmelde og 
forkynde faa fremt de agter nogen Arvc 
Rett til difle Riger og Lande i fin tiid at vil- 
lc practendere , og derimod igien af Kon- 
gen & Documentum in(inuationis , at de 
nemmclig fligt tilborligen haver tilkiendc 
givet, begixrer ; Hvoraf da gienpartea 
udi Voris Archivo fkal giemmes , og helles 
ogfaa & rigtigt Slegt Regifter over Vori$ 
Kongelig Arvcftamme ahid holdcs og der 
bevares. 

XL. 
Alt det (bm hidindtil om Born og 6or- 
iri^born i Tufindc lced er mcldet , cr altfam- 

men 

hic Cmul praecipimus & mandamus , ut, 
qvando aliqvis progenici Noftrac FiliusFi- 
liave nafcatur , Parentcs Principis ejusdem 
aut PrincipifTae nomen , diemqve natalem 
absqve ulla negligentiac mora Regi ftatim 
fjgnificandum curent , modo ullum iis in 
pofterum jus Haereditarium in Regna haec 
atqve Provincias patere velint , ut viciflim 
a Rege inftrumentum aliqvod infinuatio- 
ni$} qvodnimirum hoc dcbito modoindi- 

caverintj 



4»g ( b ) §•» 49^ 

ei;n(ilic& / Dag n>enn in Unferm ©cfc&Iecbt eir? 
©o5n oDec ^od)tec gebotren tt)icD / Dic ^ltem 
U^tlbm ^'Pcin^cn oDec ^rinccgin ^a^men unt) 
@eburt^#4:a9/ o^ne ^ac6(agi9fett un& QSerju^ 
^em ^oniae iltade follen funD t^un (a(fen / wo 
€ic mollen/ Da^ S^enenfelbcn funfftig Oa^ ^rb«« 
IXec{)t auf t)icfe fXcic&e unD ^roDtn^ien ojfcn(ie# 
^en foU / unD binmicDcrum Don Dem 5C6nidc citt 
inftrument oDcc ^emeig*@ci)ein kQt^uw/ 
tci^ Diefe Infinuation sefc&e^en/ unD Die ©eburt 
iorDentlic^angescigetttjorDen ; ®oi)cnauc^eitt 
Exemplar in Unferm Archiv foll bepgeicget 
jvcrDcm Sffiie Dann aucb faf! aDlejeit ein ti^tif 
flc^ ®efd;(e^t?9le9i|]er llnferer^oniglic&enerb* 
iid)cn Familie foH Dcrfertigct unD bcj^be^altctt 
jverDcn. 

XL. 

^IHc^ m^ bi^fccro \>tn Dcnen 5?inDerrt unDf 
^ncfeln bi^ ini taufenDe ©licD gcfagct njorDcn/ 
fclc&c^ foll t)on Dcnen cccfctmapid unD ebelicS ge* 

bo^rnen/, 

<:avcrint,expetant5 cujustum cxcmplum 
in ArchivisNoftris condjtur j & alias fem- 
pcr juftus Kegiae Familiae Noftrac Hacredu 
tariae Index conficiatur & aflervctur» 

XL. 

Qvicqvid hadlenus de Liberis & Nepo- 

tibus ingradu miilefimodidumeft, id to- 

tUiU.dc gcpini? & legitimc natij , & qvi- 

Ec 4 <Jstn 



44Q -^ ( o ) W^ 

mcn at forklare, og udtydc om rcttc Egte- 
born og ingen anden. Rette Egte Soaner * 
og Egte Dottre avlede udi rct lovlig Egte- " 
f kab af den af Os needftigende Kongeligc 
Arve Stamme ere allcenc at forftaa ved dc 
Born og Bornebbrn fom udi KONGELO- 
VEN om tales. 

Sa haver Vii nu faa vidt fom mennifke- 
lig forfigtighed mueligt cr , alting paa beftc 
vijs og manneer ordnet og ftillet , og faa fom 
Os haver fyynt beft og beqvemmeft ald f ka- 
dc og ulempe at kundc afvcrges, og Voris 
indcrlig elfkede undcrfattcr at kundc udi 
frcd og rolighcd , foruden fryet for indvor- 
tcs tvift og opror tryggcligCD byggcog bo. 

Mennifkcns cnd og dc allcrvifcfte an- 
flag crc dog udi Guds haand , og i hvor vi- 
felig ecn ting begyndt er , faa er dct dog 

Gud 

dem nnllis aliis iDtelligendum & cxponen- 
dum cfto 5 verc nempc legitimi Filii,Fi- 
liacqve legitima:, ex vero & legitimo con- 
jugio , ex Regia a Nobis defcendcntc ftir- 
pe haercditaria gcniti , foli pcr Libcros il- 
lo$& Ncpotcs , dcqvibus inLegc Rcgia a- 
gitur , intelliguntor. 

Sic itaqve, quantum per humani ingc- 
nii providcntiam fieri poteft, optima cun- 



-^ ( o ) §^ V41 

bobcnen/ imD fmm antm/ mfiant>m unoer^ 
flaret mert)en. (g^ fotten nemlicS) t)ie ^^eliAeti 
^m^m unD bje ^feelrd^en ^cinceginnen / fo 
^u^ recf)tet unD ecfcter ^f)t/ ton Un^ in Unfecer 
IKonigfic&en «b/IeidenDen gamilie erjeuget / eim 
^ig unD aaein Durc^ Die ^inDer unDigncfel/ t)Ott 
tenen \n Diefer i^oniglid^en Q[>'erorDnuna aefian» 
l>eIth)irD/t)er|lanDenftjerDen. 

^aben ^ a(fo aOe^ fo tief nac6 ^enfcB^ 
I^er ^(ug^eit unD QSorfic&tigFeit mum 1 auf 
Jie bef?e 2Irt unD OTeife t^erfuget unD terorDnet/ 
fo tok^Qk am Dienlic&flcnermefren/ aHen (Sc5a# 
i)en unD ^acbt^eilabjuFebren/unD Unfern tln# 
tertftaneneinen gerccbten unD |lcf)ecn grieDen unD 
^m* ©tanD o5ne ein^ige ^epfor^e unD gurebt 
Jnner(id)erUnru5eunD 2Iufru(>r^ ju terf^affen. 

9ffiei( aber aOe Der ^enfc&en/ auc& Der 5tiua» 
ften/ 5lnf*{a0ein@43tte^ ^anD(?nD/unD@Otc 
e^ allem ifl Der einer (Sacbe / (te fet? fo !(ug unD 
weiplic&fleorDnet/ al^ (te rDotte/Da^ (gnDe uno 

Den 

^a ratione ac modo ordinavimus & con- 
ftituimus , utqve optimum Nobis & con- 
ycnicntinTimum cft vifum damno omni & 
mcommodo avcrtendo , juftamqve & fc- 
curam Subditis Noftris paccm & tranqvil- 
litatcm, absqve metu ullo intcftini diftidii 
feditionisqve procurando, 

Vcrum enim vcro hominum etiam Ta- 

picntiflunorum confilia orania in manu 

Ee 5 Dci 



4A^ -^(o)^ 

Gud fom gior cnden og udgangen derpaa cf- 
ter fin behagelige villie; udi hvis Guddom- 
melige forfyyn og Faderlige befkermeire Vi 
Voris Kpngelig Arvchuus og Vore Rigerog 
Lande og deris Indbyggerc til aevig tiid 
befale. 

Givet paa Vort Slot Kiob«havn , den 
14. Novembr* Aar 166 j^^ «ndv Vort Si* 
gnctc 

FRIDERICH. 



tLSJ 



Jd MandatumS^, RegU Maje-* 
jiatis proprium 

P^ Schumachex. 



»m ( o ) ^ 443 

t)en ^lu^gans mkiitt: a\6 ecgeben mt> befeblcri 
Wit MnB/ Unfec i^onigli^e^ Scb^J^au^ / auc^ 
Unfere Sveic^e unD ^roein^ien / famt allen €in<! 
njobnecn/ in feinet ©ottlicben Q3ocforse / Q3a^ 
ferli^en ©c^u^ unt) ©c&irm Don ifet an bi^ ju 
etDi^en geiten. 

©e^eSen auf Unferm S^oHisfic^en ©djlog 
€open5afien / ben Xiv. ^ag te^ sj}?onatg No- 
vcmbris,tm 3a5c ^in ^aufenb ©ecf^^gjun^ 
im Sfinf unt) ©ec&jis/.unter Unferm ©ie^el 




wt)ei;i0* 



(LS.) 



(iatei^enen^Sefef)! 



444 -41^ ( o ) §^ 

Dei funt , & qvantumvis fapienter inflita- 
ta rcs aliqva (it,Deus tamcneft, qvicxvo- 
luntate fua & arbitrio, finem ip(i folus & 
cventum dat. Cujus Divinae Providcntie 
patcrnacqvetutelac Nos, Domum Hacredi- 
tariam Noftram Regiam , Regnaqve & Pro- 
vincias Noftras, cum incolis omnibus > in 
rempiterna fecula commendamus. 

Datum in Arce Noftra Rcgia Hafnienfi 
die XIV» Novcmbr, Anni Millefimi Sex- 
centcfimi Sexagefimi Qvinti , fub Sigillo 
Noftro 

FRIDERICUS. 



(L.S.) 



M Mandatum 5>. RegU Mmjc- 
/iatis proprtum 

P^ Schumacher^ 



lEX 



LEX REGIA, 

DET ER: 

DEN SOUVERATNE^ -» 

KONGE-LOV, 

SAT: OG Glt^EN 

AF DEN 

Stoormegtigfte Hqjbaarne 

FmSTE^OG HERRE, 

H ERR 

FRIDERICH Den TREDIE; 

AF GUDS NAADE, KONGE TIL 
DANMARK OG NORGE , DE WENDERS 

OG GOTHERS, HERTUG UDl SCHLESV[G , HOL- 

STEN , STORMARN , OG DITHMARSCHEN , 

GREVE UDr OLDENBORG OG 

DELMENHORST; 

OG AF HANS MAJ, llNDERSKRErEN 

d, i^, Novembr, 166^^ 

Som 

Den Stoorniegtigfte Hqjbaarne 

FTRSre OG HERRE, 
H£RR 

FRIDERICH Den FIERDE, 

AF GUDS NAADE , KONGE TIL 
DANMARK OG NORGE , DE WENDERS 

OG GOHTERS . HERTUG UDl SCHLESVIG , HOL' 
STEN, STORMARN, OG DITHMARSCHEN, 
GREVE UDI OLDENBORG OG 
DELMENHORST; 

ALLERNAADlGSTJiAFER SEFALET 
vcd offentlig Tryk at vorde 

publiccrct dcn 4, Septcmbr. 
Aar 1709. 



-«^§(447)^ 




W' 



li FRIDERICH den Fierde , af 
GudsNaade Konge tilDanmarlc 
og Norge , de Wenders [og 
Gothers , Hertug udi Schlefvig , Holften , 
Stormarn og Dithmarfchen , Greve udi. 
Gldenborg og Delmenhorft. Giore allc 
vitterligt, At naarVi cftertenker, hvorledis 
dcn Almacgtige Gud , fra verdens begyndel- 
fe af, haver tilladt faa mangfoldige , merke- 
lige og ftorejforandringer i alle Kongeriger 
, og Lande paa lorden , facr med at odelegge 
ct Folk, for atoph6je]'et andet 5 facr medat 
famle mangcRiger i et, ellerafecatgiore 
flere ; og over alt at indrette j forandre , og 
forbedre Regieringens Form og maade , faa- 
leedis fom det haver vaerct hans aevige og u- 
bcgribelige vijsdombehageligt: dahndcrVi 
allerhojefte og billigfte aarfag til, ej alleene 
at forundre og glacde Os over faadan den 
naadigc Guds Regiering j men fornemmeli- 
gen at takkc hannem for f liig faderlig om- 
forg for det hele mennifkelige kions vedlii 
geholdeIfe,bcftyring, ogmaegtige forfvar, 

Men iblant de Exempler , fom kundd 
gives paa dcn gode Guds omforg for .Kon-, 

gcrs 



448 -4^ (o ) §^ 

gers og Kongcrigers confervation , fkal ve 
ikke lctteligen findes noget bedrc , end de 
fom kand tagis af Voris eegne facderne Ar- 
ve Riger og Lande , og i fynderlighed af 
Vort Rige Danmark, fom den ftore Gudha 
ver bevnft denne faerdeelis naade , at det er 
blevet regieret i mere end To Tufinde Aar 
alleenefte af tvende Kongeflacgtcr , fom no- 
gle faa gange ved qvindelinierne , men cl- 
lers altid fra Son til anden ere bleevne con- 
tinucrede paa den Kongelige Throne, indtil 
at VorisForfacdreafdetOIdenborgifkeHuus, 
fom dog iligemaader af den gamle Konge- 
ftamme ved Dottre needftiger , bleve fatte 
til at regiere over Danmarkis og Norgis Ri- 
ger, hvilke den Almafgtige Gud , ikke me- 
gct Icnge tilforne , hafde famlet under et 
Hovet. Ja Vi nodis til med en hiertelig 
takfigelfe at tale om een , endnu ftorre j 
Naadc og Barmhiertighed, fom den aevigc 
Gud lood diffe Voris faEdcrne Riger og Lan- 
dc , nu neften forTo hundrede aar fiden, 
vederfares, i det den faliggiorende Lacrdom 
og Chriftelige Trois kundfkab fra allemen- 
nifkelige Traditioner og vrange meninger 
incd ald fliid bleev renfet , og det fande E- 
vangelii klare lyys , fom paa andre ftacder, 
faaogi difTeNordifke Riger faaleedis bleev 
antendt , at Vi og alle Vore efterkommcre 
billigen bor glaede os vacd dets glands og 
herlighed. Og kunde Vi iligemaader ikkc 
negte Gud ald aerc og tak forden beftandigc 

lykj 



4§-g ( o ) g^ 44P 



ke og velfigneUe, fom altid haver fuldt Vo- 
ris Kongelige Familie, i det den gode Gud, 
yed hvilken Kongerne regiere paa jorden, 
' altid haver haft Danmarkis og Norgis Kon- 
ger i fin maegtige bef kiermelfe og varctegt, 
og ei alleene velfignet deris vaaben, og for- 
fvarct dem imod deris Fiender , end ogfaa i 
de allerftorfte farligheder j men og tillige 
ftedfe og altid faaleedis lenket deris under- 
fatter$hierter,atde, i Kiaerlighed og Tro- 
fkab imod deris Herreog Konge, neppeha- 
ve haft deris lige i Chriftendommen : Hvil- 
ket Vi ynfke at maatte vare ved til Verdens 
ende. 

pen merkeligfte lejlighed for dilTe Ri- 
gers indbyggere , til at udvifc (aadan oprig- 
tig trofkab og fuldkommen kiaerlighed og 
lydighed imod deris Konge , hafde den Al- 
vidende Gud forfparet til Voris Herr Farfa- 
ders Kong FRIDERICH den TREDIES , af 
Hojlovligfte Gg Hojfaligfte ihukommelfe, 
hans Rcgierin^s tiid j da ald Verden maattc 
fee og glacde hg over den ftore Eenighed , 
Nidkia:rhed og Fyrighed , med hvilken un- 
derfatterne opoffrede fig felv og deris for- 
inue , for at tiene deris Facderneland , og al- 
lermeft derisKonge, fom meden hojberom- 
melig Forftand og Omhygelighed , famt eH 
Jdelig Aarvaagenhed og ftorfte Frimodighed 
og Mandighed forfvarede fine underfattcrj 
Hvilketa^.fammen var faa tekkeligt for Gud 
i Himn^^wlea , at hand, til allis forundring, 
Ff fw- 



4[o ^ ( o )W^ 

laaledistoog baade Kongen og bans under* 
daneri fin almaegtige befkiermeire^athand 
ej alieene giorde en gladende paa en blodig 
Kriig,men derforuden indfo5rte faadan cn 
forandring i Regieringen, atden KongcKge 
Eamilies Hojhed og Herlighed , faavclforn 
famtlige Indbyggernis velfaerd og nytte , paa 
eengang faaledis bleev foroget ogformeeret, 
at intet hojere paa ingen af fiderne kunde 
forlanges : Hvilken forandring, fom den vif- 
feligen var af Gud , faa fik den ogfaa i gand- 
f ke kort tiid ald fornoden og ynfkelig fuld- 
kommenhed ; Thi faa fnart varikkeFrcdcii 
fluttet , efter Kiobenhavns Belejring , at ]o 
alle Staender , foruden ringefte nood eller 
tvang , gandfke goodvilligen crbode fig tiJ, 
at overdrage til Hojflbemelte Voris Herr 
Farfaders Kong FRIDERICH den TREDIES 
Majefleet , og til hans aegte Imarvinger, paa 
Mand og Qvindelinien , cn fuldkommen Ar- 
ve Rettighed til Danmarkis og NorgisKon;- 
geriger , og dertil horende Lande og Pro- 
vincier» 

Og kanddet med billighedfiges, atdcnne 
hojvigtige , og til alle Indbyggernes fremtarv 
henfeende Rcfolution i faerdeelished er blc- 
ven fat iverkden i6.0(flGbrisidetAari66o. 
paa hvilken dagden//44»^«^^»/«^,fomH6jft- 
bemelte VorisHerr Farfadcr hafde udgivenj 
af de famtlige da vacrende Rigens Raad , veJ 
dcris paafkrift bleev cafTeret , og Hans Ma- 
jefteet frafin paafammcHandfaEftninggioor- 

de 



4^ f o ) S^ 45-1 

de Eed gandlkc og aldeelis bleev befriet; 
Hvorpaa alle de afden Adelige Srand, Com 
tilfornc hafde vseret Rigens Raad , tilligc 
njed dennen:! af GeiftJighedcn og Borger- 
ftanden den ig- i famrae Maaned ved en of- 
fentlig Arve-Hyidings Hojtidelig Forret- 
rung, for Hans Kongelige Majeftcet, faavcl- 
fom forde famtlige Printzer og Printzefier, i 
hendis Majefteets Dronningens narrvsereUe, 
deris tilbud og Refolution , om Arve Rettighe- 
clen i Regicnngen til Hans Kongclige Majc- 
fteet,og Hans aegtc livsarvinger af begge Ki6a 
atovcrdrage, i gierningen , og paa kraftig- 
fte maader , med deris Eed have ftadfaeftetfj 
oghans Majefteet fom dcris ^rve Konge hyl- 
dct og fooret. 

Og bleev faa fiden , kort tiid der cfter , 
tiemligdcn 17. Novcmbris,etcget Breev og 
Inftrumcnt forfattet , i hvilket famtlige faa 
kaldcde Rigcns Raad , Adcl og Deputerede 
af Geiftlig og Verdslig ftandbekiende, atde 
havc caireerct og til intet gioort , og mcd 
dette deris Breev til a^vig tid caflerer og til 
intetgior denaf H6jftbcmelteHans Kongeli- 
gcMajeftcetudgivneHandfaEftningvfamt alle 
dc Gienparter, fom deraf maatte findes, og 
at Hans Majeftcet for fin dcrpaa giorde Ecd, 
og alle didhcn figtende lofter og forpligtcr, 
fkulde vacre qvitogfricrklxretiallemaader. 
Mcn til en cndelig flutning paa dctte ftorc 
verk , bleev i ncftfolgende Aar enfuldkoai- 
men Eem^olds ^rve Regierings A^ forfcrdiget> 
Ff 2 \QVfX 



A f^ 4^ ( ) i^ 

fom af alle de fornemmefte Indvaanere i Dan- 
mark og Norge'? od da dertil horende Pro- 
vincier, faavel af Adelen, fomafGeiftlighe- 
den og Borgerfkabet , famt menige Almue, 
crblevenunderfkreven og forfeiglet : Nem- 
ligiDanmarkden lo.Ianuarii 1661; i Nor- 
geden 7. Augufti ilamrae Aar 5 iljsland den 
28»Julii 1662,- og paa Ferroeden i4«Augu- 
fti ilamme Aar. I hvilkenAft de forden- 
nem ogalle deris Arvingerog Efterkomme-* 
rCj ej alleene confirmcrer althvis til dentiid 
entenaf dennem eiler deris Medbrodre ud- 
lovet var, Arvefucceffionen angaaende^men 
endogfaa derforuden til oft og hojftbemeke 
Voris HerrFarfadcrsKong FRlDERICHden 
TRBDIES Majefteet , og cfterkommende 
Kongc i Danmark og Norge , af hans aegte 
Defcendenter tilacvig tiid, overantvorderen 
Alfolut ^(?«p<?mW/^^/ogEenevolds Herrcdom- 
me over Danmarkis og Norgis Kongeriger og 
dertilhorendeLande , ogtiliige giverH6)ft> 
bemelte.Hans Kongelige Majelteet ald magt 
og myiidighed til , efter fit eget tykke at an- 
ordne paa hvadmaadcRegieringensFormo- 
ver difteKongeriger ogLande burde indret- 
tes , famt hvorleedis og i hvad orden Arve- 
fucceftionen i dend Kongelige Familie fkul- 
de fremgange : Hvilke Breve og Documen- 
ter, oraend(ki5nt de famtlig, mcd flerean- 
dre den Sag angaaende, in Originali hos Os ere 
in udi good forvaring^faa er dogderis indhol J 
ialle Vore tro underdaners hicrter faaleedis 

ind- 



•4©^ ( o ) ^ ^n 



[ndgravet, atViingenlunde kundevente, at 
deden Allerundanigfte Trofkab, fom deOs 
og Voris Kongelige Arvehuus fkyldige cre, 
nogen tiid fkulde forglemme. 

Saa haver da Hojftbemelte Voris Herf 
Farfader af hojlovligfte ihukommclfe , efter 
atden Almaegtige Gud hafde foort dette fto- 
re verk i faadan ynfkelig ftand, faaleedisan- 
taget fig dilTe fine Arveriger og Lande , fom 
en mildFaderlorgerforfin ArvogEjendom, 
og ftraxen ladet fig vaere angelegen , ej allee- 
ne at lade forfatte faadan en Lovbog , fom 
kunde beqvemmc fig med den Konglige Sou- 
verainc Arve-Regierings ret , og vaere famt- 
lige Hansunderdaner beft tienlig ; raen en- 
dogfaaat forefkrive fine Efterkommerc iRe* 
gieringen en KONGELOV , i hvilken de kun- 
de finde , hvorleedis det med Souverainete- 
ten og Arvefucceffionen til acvig tid holdes 
fkaU Hvad nu Lovbogen angaar , faa er 
derpaa med ald fliid bleven arbeidet , faalcedis 
at en ftoor deel deraf i Hojftbemelte Voris 
Herr ]Parfaders tiid cr blcven forferdiget; 
ihvorvel den ikke naade finfuldkommenhed 
forend under Voris HerrFaders KongCHRI- 
STIANden FEMTIS, af hojfaligfte ihukom- 
melfe, hans beriimmelige Regiering , fom i 
det Aar 1683. ^°°^ ^^" Danfke Lovbogiof- 
fentlig tryk udgaa ; Hvortil Hans Majefteet 
i det Aaar 1687. fojede den Norfke Lov: 
Af hvilkebegge LovbogerfamtligcDanmar- 
lcis og Norgis Ind vaanere havc befuadet ftor- 
Ff 3 ft» 



fte nytte og forfvar. Men hvad fig KON- 
GELOVEN betrefFer , fom den H6j(aligfte 
Konge,Kong FRipERICK den TREDlE, 
fom forfte Souverain og Primus Acquirens 
til denendehaver indrettet, atden fkal vacre 
Kongedommcts rette uforanderlige Funda- 
mcntalLov, og af alle Efterkommerne i Rc- 
gieringen , faavelfom af alle Indbyggernc, 
Fra den hojefte til den lavefte , f kal holdes 
og agtes for en fuldkommcn , uryggelig og 
uimodfigelig Forordning og Lov til aevig tid, 
daer denafVoris Herr Farfaders Majefteet 
bleven udftcd og given den 14. Novembris 
i6(55» fom var noget over 4. aar forend Gud 
kaldede Hannem fra dette jordifke til detac- 
vigcRige i Himmclen. 

Og denne KONGELOV cr dct, foxnVinu Allcrnaa- 
^igft have for got befandet, gandfke og aldeelis ord fra 
ord, og faaledis fom dcns Original lyder, med ald omliy- 
gcliglicd at lade copierf:, og ved offcntlig tryk publicere; 
ccndcel for at forekommc, at faadan ct magt paaliggendc 
Documenr ikkc vcd nogen ulykkelig hendelfc fkulde for- 
kommc, naar ingen trovxrdige gienparter hafdis afdencc- 
pilte Original ; ogtillige atdcn Lov, fora faamangeKon- 
gcligc og Forflclige perfoncr faavclfom famtlige dide Rigers 
«gLandes Indbyggcre fkuHe holde fig cfterretlig, forallc 
og ecnhvcr mottc vordc kundbar, Givct paa Vort Slot Ro- 
fjnborg, den 4. Septcmb. i det Aar 1709, undcr Vor Konge- 
lig Haand og Cabinct Signcct 



FRIDERICHR. 



(LS.) 



^d Mdndatum S£, i^gU M-ije' 
(lAtii froprtum 

F. Rofteaard. 



«4^ ( o ) ^ 

j& -^ 6S3 -^ (^ 'JAJ 0& Oi» OU« • ol» t*:5 «1« \<W t^^ 



t^^<^^^-^-^t^^o^^,<^.s^^c^c^;<;^^c^ 



INDEX AUCTORUM. 

AAgardus (Ni- 163. i88- ip2. loo» 

col. )i96, 206. 114, 

Abfolon Hvi' Appulus(GuilieIm.) 

de 18- 194. 503. I3<^» 

Achonis(Boetius)i9)~. Aquilonius (Bartol. 

Adami(Hannibal)i6f. Canur.) 199. 340. 

Adamus Bremenfis. Ara Frodcf. AriusPo- 

i6. 91. io/5« lyhiftor. 71. 74. 

Adolphi (Joh.) 171. Arnkiel (Frider.)i9J, 

itlnothus Monackus 296. 

161. Arnkiel(TorgiIl.)igg. 
Aggonis (Sueno) i8* W- 338. 

19« 66. Aslacus (Conrad.^zpj-. 

abAhlefeldt(Gottrch) AfTerousfLaur.) 333, 

Amerinus(JohXaur.) Badenius (Torgill») 

ipo.3i4. 340. 

Amthor (Chriftoph, Baengius ( Chrill; 

Henr.)i68.254» Steph.)i4r. 

Angelettus ( Andr. ) Bangius (Thomji^o. 

162. 313. 

Andreae (Chrift,) ipf. Barskerus (Joh.) x^r. 

2.40. BarthoIinus(Alb)i6i* 

ANONYMUS 17. 24» 200. 102. 3 14. 

28. 40. 4^ 99» 103. Bartholinus CBartoIJ 

Gg Bar* 



-^ ( o ) ^ 



^artholinus (Cafp.) 

309. 
Bartholinus(Erafnms) 

iiy- 344. 
Bartholinus (Ivarus) 

Bartholinus (Thotn.) 
zio« 136« 243.295. 

316.351.337. 
Batefius (Guil«) 202« 
Bellus (Nicoljip^. 
Bergendahl ( Joh.^i^j» 
Bergius (Joh. Adam. 

119. 
vanden Bcrg (Ant.) 

IIZ. 

BERGUS80. 
BERINGUS (Vitus) 

Berius (Ivarus)!^^. 
Bernhardi (Arnold.) 

Befzeco 295. 

a Beughem ( Cornel.) 

115. 
Beutherus ( Mich. ) 

167. 
Beza(J[oh.PhiI.)j5<^. 
Bielckius(janus) 2^9. 

Jiircherodius (Janus) 
2925'4»554-34l- 



Bircherodi9(Joh.)99. 

101.TI9.335. 
Birchcrodius (Thom. 

Brod.) 43. 161,190. 

194.^89. 3»P- 
Blefkenius (Dithma- 

rus) 14^. 
Blichfcldt(Hcnr.)302. 
Blutingius ( )ij6. 

286, 
Bocerus (Joh.) 324. 
Boecler9(Joh,Hcnr.) 

ip8. 
Boetius(Jacob.)i73. 
Bordingus (Jacob) 

178. 
Bornemannus (Henr) 

218. 233. 
Borrichius (01.)24i, 

24^ 

de Brahe (Tych.) 242. 
Brandt (Frid.) loy. 
Breyerus f Jac.) 299. 
Brinck(Dietcr.;i4i. 
Brochmannus ( Cafp« 

Erafm.) 197. 201. 

202, 
Bugenhagius (Joh.) 

297. 
BuIichius(Titus)ii6- 
Buno(Joh.)229» 
Bu(raeus( ) 24f« 



-^ ( o ) §^ 



c. 



Cakulus (WilhelmO 

134* 
Cambdcnus(GuilieI.) 

Capeilus (Rudolph.) 

15-4. 

dafanova (NicoI.)i^7» 
pafelius (loh.)i%6, 
Chemius(Henr.)i7i. 
:luChcrne(Andr.)i5f, 
C^hytracus (Nathan.) 

554- 
Ciliciu$(Chrift.)i88* 
C^laudii(Petr,)(57.iid. 

? 57- 544* 

ilerus Vicenfis 71» 

, ,'nringius (Hcrm.) 

i84» 
Coronacus (Mart) 197. 
Cypracus (J. AJ 

Cypracus(Phihpp.)p8. 

D, 
DaUinus (Andr, Bc- 

ncd.) 19}. 
Dcbcfius (Lucas) 148« 
^etlcvus (JohJ 172. 

i8p.i74- 
3io, 12* 

Dolmcrus(Jan.(2gd. 
Dudo Abbas i;;« 



de Dumrath (Valenf» 

Nicol.)ioi. 
Duropius ( Nicol. Ca- 

nut,)3io. 
£. 

Ebers(Joh.VolbOi8;» 
Echoltus (Mich. Petr.) 

Egardus (Paul.)5J7. 
Egenbergerus(Conr) 

239* 
Eggebrccht (Nicol,) 

185-. 
Eggeiingius ( ) 

i7f. 
Egillus Skallagrimus 

16^. 
Eiolfffon (Einar.)if i^ 
ab Eitzen (Chriftian,^ 

2i8» 
Ekkartus (Joh.Gcorg. 

Emmius (Ubbo) 284. 
Ens(Cafp.)i83.T89. 
Erici(Auguft.) 193. 
Ericius (Thorarinus) 

166, 
Ericus (Ericus) 202. 

Ericus Islandus. 
£ricusPomeranus zy^ 
G z Ern- 



"^ ( o )^ 

Ernftius (Henr.) 41. Gaftelius( ) uo^ 

240. zi$. 

Ernftius( )iii. Gcrhardus Monachus 
Efcillus 41» 42. 

r. Gemerus ( Hcnric. 
Faber(Joh.)240. Thom.^iip» 

Fabricius(DanicI)i4^* Gerrchovius(Jac.)ici» 

Fabricius (Joh. Alb,) Goefius (Godofred,) 

16.14^.301. loi» 

Fedderus (Nicol.) 189. Goetzius(Qeorg.Hen- 
Fichardus (Joh.) 2 ^ . ric.) 115. 

deFINE(Arnold)ii4. Goldaftus (Melch.) 

141. Grxfterus ( Angel. Lu- 
FlaieyenfisCodcx. 84. cius) 205. 

m- Grefflingcr (Georg.) 
FOSSIUS (Mathias) 207. 

205. Gronbeccus (Ifaac.) 
FOllNTAINE(Andr) 186. 

311. Gualtcrus Morinenfis 
Franckius(Joh.)5i. 165. 

Francirci(Joh.)3i4. Gudius(Hcnr.Ludo j 
Frifius(Chrift.)259. 121. ij 

Frifius(Magn.j3io. GuilelmpPidavicnfis 
Frolundc(Andr.)3oo, 135-. 

Fuirenius (Gcorgj Guldenftern (Axel.^ 

34^. 104.18)-. 190. 

Furmannus (Jacob.) Giildenftcrn (Canut.] 

179' 17^. 

G, Gunarius(Halvardu5 
Gale(Thom.)'i^* Iji» 

Galthius (Pctr.) 245". 



^ 



'-mco)^ 



H. 



Hadorphius Qoh.)i66 
Hagcmcicr (Joach.) 

ui. 
Haggenberg ( ) 
Hamelmannus (Her- 

man.)i68. i7o»i73« 

176.177- 177» 
abHamsfort (Corncl.) 

501. 
Haukus 7^. 
Hegelundt (Petr.) 178. 

Helmoldus 17.91» 
Helvaderus (Nicol.) 

354- 
Hemmingius (Nicol«) 

»78. 
Hermannides (Rut- 

gerus)ii(5. 
Hcrmannus ( Petr. ) 

3J7.- 
Hcrtzholmius (Iva- 

rus) III» 218. 186. 
Hickefius ( Georg. ) 

311.340. 
Hioringius ( Andr, 

Matth. ip6. ^14. 
Hodderfen ( Henr. ) 

Hoegius(juft.)jif. 
Homerus xp4. 



delaHontan iio* 
Hoyelfinus ( Pctr. ) 

264, 
Hoyer(Hcnr,) 303, 
Huitfcldius (Harald.y 

i}.l6i,\6^. 170,176^ 

177. z4y. lyj» 167. 

301. • 
Hnnno (Chrift.^ipj. 

Jacob2EUs(Oh'g.)545; 
Jacobi (Chrift.) 131. 
lacobi (Laur.) 19)-. 
Jacobs (Frid, Henr.) 

Jani(Mathias)iip^ 
Janfonius(Petr.)uo* 
Jerfinus (Chrift. Jan.) 

201. 
Jefperfonius (Petr«) 

241. 
lohannis (Alb.) ig^. 
Jornandesii» i/. 
Jonas Koldingenfij 

108. 
Jonas ( Arngrimus) 17; 

<15. 134. 142» lyi. 

269.189. 
Jonas (Runolphus) 

147* 
Irenicus(Franc.)icr, 

G 3 lii. 



4»g C o ) ^ 

Kldorus Hifpalcniis ly. Kroegerus CJac.) 191. 

IsIeifFus 70.71, Ky liingius (Petr.; 34*» 

Kaafius (Nicol.) 259. Lammelius ( Chrift. 

Karl Abbas 7^. Frid. ) zg6, 

Kederus (Nicol.) 310. Laetus (Erafm. Mich.) 

Keihakeru> (Joh.j^jd. 11 1. 164, 3^4. 

Kellinghufius ( ) Lambecius(Petr)i96. 

Kingo (Thom.) 39. Lange (Pctr.) 107. 

ir^. Langftedt ( Claud* 

Kirchmannus (Bernh. Predb.^ 134. 

Cafp.) 12.3. LalTenius (Joh.) zzi. 

Kirchmannus (Joh.) Laurentii^AndrJigf» 

123. Laurentii(i€gid.)ioo. 

Kirftenius (Mich.j343. Laurentius (Alb.) 29^. 

Knophiu$(Chriftoph) Laurentius ( joh.)i78. 



186. 264.302. 343. 

Knopperus(^ )iSs LehmannusCGottlob^ 
Kochius(PauI.) ^77. 322. 

Kolskeggius Polyhift. Leibniitzius (G.G.)68 

Korbmacherus (Ger- Leigh(Mich.) 316. 

hard.) igo. Liefferus(Jac.) 324, 

Kraagius (Nicol.) dg. Lindebrogius (Erp.^ 

180.194. 27.31.107. 

Krabbius (Ericus) 29» Lindebergius (Joh.) 

24^- 287» iio* I87« 

KrantziusCAIb.)9o, Lintrupius cSever.) 
KraphtiusCJoh.)^^;. 296.310» 

KrcfflingiusC ) Locccnius(Joh,;xi}* 



Lon- 



-^ ( o ) S^ 

L6nbergCJoh.Ji35« Meibomius (Henr.) 

deLonge.fPctrJ 11^*169, 

Longomontanp(Chri Menckc (Joh. Burc») 

ftian.) 95-. I07* 

Loniccrus(Phil.) 13. Menved (EricusJ %6. 

Ludewig (J. P.) 2if ♦ Meflenius (Joh.) 107» 

Lundius(Joh.)i92» Meurlius (Joh.J 88- 

Lyichander fClaud. idi. 168*170. 173. 

] Chriftoph.J 14, 48. 176.180. 

pS. lyo. 1 80. 100. Meyerus (Gerh.j 197» 

Lyfchander(Joh.) 15. Meyerus(Joh.) i, 117, 

56.94. 98. 202.5x9. 

M, MicIiaeHs(NicoI.)47. 

Machabacus (Chrift.) Miltzovius (Gerli. 

241. Henr.)5oq. 

Madcrus (Joh. Joach. Miltzovius (Joh.) 5 25- . 

107. Minor (Janusjf. Mef- 

Magnacus ( Arnas) -^2, fenius 17 1 . 

45. Molcsworth 121. 219; 

Magnus (Joh.) MoIIerus (ioh.) 15. 1 5-. 

Magnus(01aus)ii7. iy,i^\,iyi,[q, 8c a- 

Martini(Frid,) iff. libimultoties ^14^ 

Martini (Jacob.) 240. deMorsberg (A^gu- 

Martini(Janus)i5i. ftin.) uo. 

Martinier( )i4o. Morfianus ( Chrift, 

Mafeville^ ) 136. Torgill.) 542. 

Mafius (He(ft.Godfr.j Mulenius (loh.) 516. 

1^1.296» MuIIerus(Chrift.)i8f. 

Mathias(Magn.) 31. Munckius (Ianus)i2o. 

296.300. If4. 

Megifcrus CHicron.) Myiius (Arnold.) 325. 

147. Gg 4 N, 



^4^(0)^^ 



N. 



Narfius( Ioh»)32f. 
Naur(EIias) 515-. 

deNelIc(pav,)iT4» 
Neuius( )p*ioi* 

107. 
Nicoironus( )i36. 
Nigels Frater ip. 
Niger (Claud.) lor* 
NoriflTonius (Jan. Se- 

ver» 59)501» 
Noflcnius ( loh. Ma* 

ria) 193, 

O, 

OddusMonachus 764 

166. 
Ogerius (Carol) iio. 
Ogmundus (lonasj^i. 
Olai (Gudmund) 150. 
Olai (loh^) 174. 
Olai (Magn.) 
Olai f^Petr.) 24. 
OlaicServer.)30i. 
OpitiuscMart.) 201. 
Orofius Annilo ii6^ 
Ofius C Hicron J 179» 

189» 
Oltenfeldt (Chrift,) 

iiy. X40* 
Ofterfonius ( ChriftJ 
15-4. f<^qq. l%6. 



abOtken(I.Chr,)23y# 
Oxc(PetrJi8i, 

\ 

Palladius(Petr.)'i79. 

298. 
Pauli(Chrift.)2p3. 
Pauli(Iac.Henr.) 203* 

111. 
Pauli (Simon) 341, 

341. 
Paulini (Chrift^Franc; 

310» 
Paulfen (lohan. Th. y 

101. 

Peringski61dcIoh)J50. 

147 
Peterfon ( Abfolon) 

Petcrfen (Frid. Andr.) 

15. 

Petracus(Chrift.)i38» 
Petraeus(Ioh.)30x. 
Petraens(Nicol.)44 94. 
Pctri(Chrift.)ii.i;9. 

163. 195. 
Pctri (^ lanus ) 105» 
Petri ( Olaus) ig^. 
Peyrerius( )iyi. 
Pflugius (lanus) 117; 
Plumius( )2gf. 
Pomariu« iloh.) 

Pon- 



I 



-m (o)^ 



Pontanus ( loh* Ifaac»> 
3f. 110.1(58. 170.173. 
176.180 qop» 

PuffendorfFcSam.) 

dePURA(Chrift,)i95 
R, 

Ramus ^lon,) ixz^ 234# 

191.541. 
Randulphuj (Enew.) 

357- 
Rantzovius (Henr*) 

iio. i8<5*i88» 
Rarch(Georg.)544. 
Rafch. (Iac.)28^. 
Ravius(Ioh.)i9y* 
Regkmannus cloh.) 

180. 
Rcineccius(Rciner. ) 

lOU 

Reinmannus( j^i. 
Reitzerus {Chrift.)2i2« 

144. 
Reravius (Er. loh.) 

184. 
Refenius (loh* Paul») 

193» 510. 
Refenius (Petr. loh.) 

19.77.n8.181.14f- 
185-. 2.88» 293« 309» 

Revcntlovius CFrid,^^ 



ReyherUsrSam.; 24^. 
Rhederus(Frid)i9f. 
Rhederus i^Ioh,; 20X. 
Rofacfontanus (^Petr, 

Parvus)i70* 
Rofencrantz ( Gun- 

d3eu$)2op,2n,2i3« 
Rofencrantz (Olaus) 

215.x27.fq» 241. 
Rofcnring (lohj 3 ly. 

312.355. 
Roflgaard(Frid.) 104« 

Rugmannus donas) 

s. 
Sadolinus (loh.; 132.^ 

193. 324- 
Sxmundus Hinfrode 

7x. 
Sxmundus Sigfufoni- 

US288. 
Safrius(NicoU202. 
Saxild(Nic.Ioh.)i8<J. 
Saxo GVammaticus IS- 

20. 66, 107. 
Scavenius(Laur«Mart. 

I9f. 
Scavcnius^Petr.'»^!!. 
Scepperus (Corncl*^ 

Dupl.) 175;» 

Gg j Scha-j 



'4&S(o)S^ 



Schachdus ( Mgth, 
HenrJifg.^lf, 

SchefFerus (lohj 78; 
81- 107. 

Schelius cOttojjio. 

Scheurius(Andr.; 103. 

SchmidiusCHenrO 

Schmidius(Otto^i67. 

Schroderus (Er* Ben.) 

I74» 
Schroderus (loach.) 

ip8. 
SchurtzHeifch ^C S,) 

I^i6. 
Sculonius^^Thorlacus) 

So. 
Scuppius(LB.)209. 
Segmannus (Bakho 

Seheftc^ltr^Canut) 310. 
SeptimiusCPetr») 15-0. 

Sheringham (Robert. 

78. 
SigbertusGemblacen- 

lisi3. 
Sivers (HenrO iji. 
Slangendorp (loh.O- 

laus) 186. 239.191. 
SIuteru$(Sev-Walth.; 



Skardza (Biornus dc) 

71. 73» 157- 
Speelmannus (Henr.) 
Sperlingius)Ottoj Sc- 

nior34z. 
Sperlingius (Otto) 6g, 

ii7^ 150» i4y. 190» 

303» 3 17- 559- 341» 
Spormannus (Petr.) 

18^ 
Steinmannus ('loh*; 

StenkuhlcChriftophO 

138. 
Stephanius ( Steph; 
loh.) 14. ig. 21.27. 

78.9^107.^1.177. 
Streloviusdoh.Nicol.) 

48. fi. 
STRUVIUS (Burch. 
Gotch.; 15. 30.34^ 
39.97.131.145.155. 

I87-189-35I- 
Sturla Legifer. 78. 

Sturlacfonius (Snorro) 

66.76.116. 289. 

STUVE,Ioh.Adolph.) 

14. 
StyrmerPolyhift. 78. 

Suaningius rloh.) Se- 

nior. 3 i»9y. 99.117. 

i68» 174' 

Sua- 



-^ ( o )?«*- 



Suaningius (loh^) i77» 

I9J.20I. ^501. 
Suavenius(Petrji7d« 
Suenoftius(Brunolph) 

73- 80. 
Sunonis (Andr*) 

T. 
Terlon ( ) xo^. 
Terpagerus (Petr.^iio* 

294.197.1p9. 30X. 

335. 
Thuani Catalogus 

corre(flusi88. 
Theodoricus Mona- 

chus 6(5. /15. 
Theophilus igf. 
Thilo (Valento 168. 

Thomacus(Joh.)i78* 
ThomaEUS (Nicol. i 315", 
Thorlacius ( Gud- 

brand)i4i. 
Thorlacius (^Theod») 

74.147. i6(5. 
Torphacus (Snacbior- 

nus ) I4<5. 
Torfacus ( Thormod.) 

13. (56.84. 85". 88- 

rq.i48.l49»»Ji»iyj* 
159. 305. 

Tormius (Eric. OI.) 

;6. 94.331. 



Tranius (Paul. loh,) 

TroIl.(Cornifj2oi. 
Turo(Ion.)i90. xp^. 

r. 
Varillafius notatus 

109. 
de Vauciennes ^ Lina- 

gOiof/ 
Vellcjus(Andr.Sever) 

94. "8. li^o. 161. 

i84- 187. Jpo. 191- 
145.191. 301. 34U 

deVeer (Gerh.juo- 
VereIius(OIaus^2»8}. 
166- 

Vernon, ( ) 
Uhlefeldt (Cornif. ) 

104. 
Uhlefeldt(Iacob) 
Vindingius (Erafm.) 

118.144» 263. 309. 
Vindingius(PauI»)i33. 

243. 
Vindius(OIig.) 

Voetius (Gisb.) nota- 

tus xQy. 

VogtiusCLconh.Ludo 

Vorftius (loh.) 201. 
Voffius (Andr.; 102, 



' -m ( o ) ^ 



WalckendorfFapf» 

Wallac«riac0i49.3O|- 
.Wallensbeck (H. M.) 

Wallingfordius Cloh.) 

Walfingham (Tho- 

mas)ijf. 

WaltareCIac.)i49- 
Wandalinus(Ioh,)205, 

Warnefridus (Paul.) 

Diaconus i6. 
Wedalinus (Arngr,) 

158. 
Weghorft. (Henric«) 

2(54. 
WeitziusCHieroii4- 
Wellerusdacjioi. 
Wefthovius C Wil- 

lichj 58. np- ns"» 

aoo« 
Whear. (DegoreuS) 
Wilhelmus (Thom.) 

169, 



\ 



WiYickelmann (loh; 

luftjio}. 181.339/ 
Windt(OI.Ian.;24o. 
Winslovius (Ludov.) 

47. 306. 
Winslovius (Pctr.)48:i 

150.340. 
Winftrupius (Petr.j 

ipy. loi» 207. X40. I 

300. 338^ 
WoIffius(Iac.)i86. 
Wolffius (lan.Laur.) 

Pf. II3» 139- 147- 
30X. 

Wormius COlaus) 2.3. 

14.18. III. I6s*2}i0 

3^^.337* 338. 
Wormius (Wilh. (iig, 

243- 
WoweriusCIoh.) ip^^ 

Wyngardus CMagn.) 
241. 

2. 
Zeilerus(Martin.)n2. 
Zieglerus Clacob J Iji5» 

173» 



V 1 n 1 s. 



n$^( o ) S^ 




E R R A T A: 

PAg. 17. Un.14. ipro Lyfibanaer, kgcLyCdizn^ 
drom. 
p» 33» lin. ip. ipro Domcarumj leg. DaniGarutnr 
p. 39« lin. 1 j. pro NorniffomiM , leg. Noriffonius. 
p. f o. lin.24.pro£^ff^f 64r^<?r«w,leg. Longobar- 

dorum. 
pjz.lin.j. pro Dalmenhorftand-i lcg. Delmcit- 

horftana. 
p. ^4. lin. 10. pro Guthty leg. Guthia. 
p. j6. lin. ^ . pro Jtfrw» , legc Tormii. 
p. 1 00. lin. II. pro Rofenio , lege RefeniO' 
p. 1x4. lin. 10. pro Narmanni^ lege Normannr; 
p.i34. lin. 4. proNidaroJienfisylcg, Nidroficnfis. 
p. 141. lin» 14. pro 5r/»o , lege Brinck; 
p. 15-8. lin. II» pro iTtdaitnus , lege W^edaliaus. 
p. 18 1 ♦ lin. 24. $^xl{a\6 1 lege forf (aci^* 
p. 190. lin« 19. pro Srtebe/ legc gcice. 
p. xoo. lin. X. afin» pro defeverunty lege deflc- 



vcrunt. 



VV,I Ulll.. 

p.iof.lin» I. propradftiquen/legeqjcaDtifer. 
p. X 3 9. lin. 17. pro ^Rampe/ lege ^eitipe* 
p. api. lin. 7. pro blint)eBon / lege blinOef 6e. 
p.3oi.lin.i4»probifoer/ legebigpec. 
p. 313. lin. 17. pro ueDf^anbe / lege tet) gattlle. 
ibid. lin. ig. pro naulfanbige/lcge nattfunDiflf^ 
ibid. lia. zi. pro an/ lege om» 







■i 



i 



BINPING SECT. JAN 2 5 1966 



PLEASE DO NOT REMOVE 
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET 



UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY 



Z Sibbern, Nikolaus Pater 

2557 Bibliotheca historica 
S56 Dano-Norvegica